PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO CHƯ SÊ
Trường THCS Lê Duẩn
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI
MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH DÂN TỘC GHI
NHỚ NỘI DUNG VĂN BẢN NGỮ VĂN 6.

Người viết: Hà Nguyễn Hồng Phúc
Giới tính: nữ . Dân tộc : Kinh
Ngày sinh: 01 / 04 / 1975
Chức vụ: giáo viên
Đơn vị : Trường THCS Lê Duẩn
1
PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ

Mục tiêu của môn Ngữ văn trong trường THCS là góp phần giáo dục để
hình thành những con người có những phẩm chất đạo đức tốt đẹp: biết yêu
thương, quý trọng gia đình, bạn bè, có lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, biết
hướng tới những tư tưởng, tình cảm cao đẹp như lòng nhân ái, tinh thần tôn trọng
lẽ phải, sự công bằng, lòng căm ghét cái xấu… Đó là những con người có ý thức
tự tu dưỡng, có tư duy sáng tạo, bước đầu có năng lực cảm thụ giá trị Chân,
Thiện, Mỹ trong văn học.
Qua một thời gian công tác tại trường THCS Lê Duẩn – IaTiêm – Chư Sê, tôi
nhận thấy việc giảng dạy Ngữ văn ở đây gặp nhiều khó khăn, nên cố gắng tìm
tòi, suy nghĩ, tìm ra những cách giải quyết thích hợp nhất, phù hợp với trình độ
học sinh để đạt được mục tiêu dạy - học. Đó cũng là lý do tôi thực hiện đề tài
này: vài biện pháp giúp học sinh dân tộc ít người khắc sâu kiến thức trong phần
đọc - hiểu văn bản trong chương trình Ngữ văn lớp 6; đồng thời khơi gợi ở một
số học sinh khá giỏi lòng yêu thích môn văn học, phát huy năng khiếu văn
chương của bản thân.
1. Thuận lợi.

bài. Nhớ được tên bài, nội dung ý nghĩa bài học còn khó hơn bởi các em học
trước quên sau.
Nhiều lần thực hiện kiểm tra miệng, kiếm tra thường xuyên, kiểm tra định
kỳ, học sinh dân tộc thường không trả lời được mà chỉ đánh dấu theo kiểu may
rủi. Hỏi: đoạn trích này nằm trong tác phẩm nào? Nhân vật chính là ai? thì
phần lớn các em không nhớ ra, nói chi đến việc nắm được ý nghĩa của văn bản.
Một vấn đề nữa: để đổi mới phương pháp dạy học giúp cho giáo viên giảng
dạy tốt hơn, Bộ Giáo Dục đã đưa về một bộ tranh minh hoạ Ngữ văn 6 để giáo
viên sử dụng làm thiết bị dạy - học cho tiết học thêm sinh động. Nhưng bộ
tranh minh hoạ ấy chỉ minh hoạ cho một số thể loại truyện dân gian ở học kì I.
Trong học kỳ II có một số tác phẩm rất cần tranh minh hoạ nhưng không có
như văn bản: “ Sông nước Cà Mau”; “Đêm nay Bác không ngủ”; “ Cầu Long
Biên - chứng nhân lịch sử” và “Động Phong Nha”. Tôi luôn trăn trở mỗi khi
dạy đến những bài này, bởi đối tượng là học sinh dân tộc, vốn ngôn ngữ phổ
thông đã hạn chế thì làm sao tưởng tượng được những hình ảnh trìu tượng,
phong cảnh đặc sắc của đất nước.
Trên cơ sở những vấn đề trên, tôi tìm cách thay đổi, khắc phục và thấy có
hiệu quả rõ rệt. Hôm nay xin trình bày ở đây để quý vị đồng nghiệp tham khảo
góp ý với ba vấn đề lớn sau:
-Khắc phục tranh minh hoạ còn thiếu để phục vụ cho một số tác phẩm văn
học cần thiết.
4
-Dùng văn vần để thuyết minh cho tranh góp phần khắc sâu kiến thức cho
học sinh, tổng kết đặc điểm chung của một số thể loại truyện dân gian.
-Một vài biện pháp nhằm khơi gợi sự yêu thích, tìm hiểu văn học dân gian
cho học sinh khá giỏi.
II. Đối tượng nghiên cứu: học sinh khối 6 trường THCS Lê Duẩn, IaTiêm, Chư
Sê, Gia Lai.
III. Phạm vi nghiên cứu: Môn Ngữ văn 6.
IV. Tiến trình thực hiện các biện pháp.

lịch sử lớp 8 có hình ảnh cây cầu Long Biên, tôi đã dùng tranh này để minh hoạ
cho bài học và thấy đạt hiệu quả mong muốn rõ rệt.
Đặc biệt, đối với bài “Động Phong Nha” - một văn bản nhật dụng ca ngợi
cảnh thiên nhiên tươi đẹp ở nước ta và ý nghĩa, giá trị nhân văn của nó mà không
có hình ảnh cụ thể để học sinh nhìn thấy, cảm nhận được vẻ đẹp tuyệt tác ấy.
Vấn đề này, tôi cũng thường trao đổi với đồng nghiệp và có ý kiến lên cấp trên
từ năm 2004 nhưng chưa thấy phản hồi. Bản thân tôi khi dạy đến kiểu bài này
cảm thấy bức xúc vì không thể truyền tải cho học sinh bằng lời được trước một
tuyệt tác thiên nhiên như thế. Tôi muốn học sinh nhìn thấy gián tiếp qua tranh
ảnh để phần nào cảm nhận được vẻ đẹp và giá trị của động Phong Nha. Tôi cũng
đã nhiều lần tìm kiếm trên các phương tiện thông tin đại chúng ảnh lịch sử của
Động Phong Nha nhưng không thấy. Rất may, trên một số tạp chí ( Du lịch, Giáo
dục và thời đại ) có in hình Động Phong Nha rất đẹp. Tôi bèn cắt nó dán vào
một tờ lịch treo tường có kích thước 45 x 50cm và sử dụng làm thiết bị dạy học.
Bằng cách đó, tôi đã khắc phục được sự thiếu thốn tranh minh hoạ cho quá
trình dạy học và thấy được hiệu quả rõ rệt.
6
2. Sử dụng tranh minh hoạ cho tiết học Ngữ văn 6 - phần “Đọc - hiểu
văn bản”
2.1. Thiết kế tranh minh hoạ theo từng thể loại, dễ dàng để chuẩn bị cho
một tiết học.
Cơ sở vật chất của trường THCS Lê Duẩn tương đối đảm bảo cho việc học
nhưng phòng thiết bị thì còn đang thiếu thốn ( THCS và Tiểu học + Thư viện sử
dụng chung một phòng). Các tranh minh hoạ phục vụ cho việc dạy học phải ở
trong tình trạng cuộn tròn, xếp một chỗ, nên khi giáo viên muốn tìm tranh để
phục vụ cho tiết học phải mở từng xấp, từng chiếc tìm kiếm rất mất thời gian
( nếu được như ở một số trường thuận lợi, mỗi bộ môn có phòng riêng để bỏ
thiết bị thì giáo viên chỉ cần căng tranh treo lên là được).
Để khắc phục khó khăn này tạo điều kiện thuận lợi cho công việc, tôi đã
sắp xếp như sau: Kết hợp bộ tranh dân gian của Bộ giáo dục phát hành với số

cuối năm cho thấy tỉ lệ học sinh dân tộc nắm được kiến thức cơ bản cao hơn so
với năm trước. Số liệu cụ thể như sau:
Tổng
số
HSDT Giỏi DT Khá DT TB DT Yếu DT Kém D
T
Năm học
2006 -2007
100 80 1 0 8 2 58 48 30 27 3 3
Năm học
2007 -
2008
105 82 7 3 15 8 65 55 18 6 0 0
Một vài em khá giỏi như em Vi, Loan (nay học lớp 7) đã làm một bài thơ
ngắn về Thầy bói xem voi, Thạch Sanh, làm thơ tặng cô nhân ngày
8
8 / 3… chứng tỏ biện pháp của tôi đã có tác dụng rõ rệt.
Qua quá trình giảng dạy, quan sát tôi thấy đa số các em học sinh dân tộc rất
thờ ơ thiếu tích cực trong việc Đọc - hiểu văn bản do vốn giao tiếp Tiếng việt
của các em rất hạn chế. Trong khi đó ngôn ngữ trong chương trình phổ thông
tương đối trừu tượng, phong phú, học sinh không hiểu được nên dẫn đến tình
trạng chán học không chủ động lĩnh hội kiến thức, cứ chờ thầy cô cho ghi chữ
nào là lập tức ghi vào vở mà không cần hiểu câu chữ ấy có nghĩa gì. Thế nhưng
khi dùng tranh minh hoạ cho bài giảng, lập tức các em hào hứng hẳn lên, bàn tán
xì xào và quan sát rất kỹ. Vì thấy tôi triệt để dùng tranh minh hoạ để hỗ trợ cho
tiết dạy của mình.
Tuy nhiên, nếu tiết dạy nào cũng đưa tranh ra rồi hỏi: “em hãy cho biết nội
dung của bức tranh minh hoạ cho chi tiết nào trong truyện?” hoặc
“ Theo em, nội dung bức tranh nói lên điều gì?” hoặc “ Em thử đặt tên cho bức
tranh”… thì cũng dễ gây sự nhàm chán, quen thuộc và lại trở nên thụ động làm

Cháu Tiên
truyền
thuyết
6
Con theo mẹ lập nên nòi giống,
Con theo cha giúp đỡ khi cần,
Tự hào nguồn gốc thần tiên,
Chân trời góc biển là người
Việt nam
2 1 2 Bánh chưng
bánh giầy
truyền
thuyết
9
Bánh chưng ngày Tết dâng thần
Là ơn bồi đắp những ngày cần lao
3 2 5 Thánh
Gióng
truyền
thuyết
21
Một mình một ngựa xông pha
Bỗng roi sắt gãy, đằng ngà quật
lên
4 3 9 Sơn Tinh
Thuỷ Tinh
truyền
thuyết
32
Thuỷ tinh gọi gió hô mưa

Buôn bán trên sông lam lũ cùng
nước nổi
Mà vẫn vui như lúa mới được mùa
9 29 123
Cầu Long
Biên - chứng
nhân lịch sử
Văn bản
nhật dụng
123
Sừng sững gánh chịu bao đau
đớn
Oằn mình cùng nỗi khổ của
giang sơn
10 31 129 Động
Phong Nha
Văn bản
nhật dụng
145
Huyền ảo phong cảnh hữu tình
Phong Nha đẹp nhất chỉ mình
Việt Nam
Mô hình 2: Khái quát đặc điểm của từng thể loại truyện dân gian trên từng tập
tranh.
Stt Thể loại Thuyết minh
1 Truyền thuyết Truyền thuyết có thật một phần
Tưởng tượng kỳ ảo là thần giúp ta
2 Cổ tích Cổ tích thương người thật thà
Công bằng xã hội luôn đà phân minh
3 Ngụ ngôn Ngụ ngôn gởi ý vào lời

2 58 48 30 27 3 3
Năm
học
2007
-
2008
105 82 7 3 15 8 65 55 18 6 0 0
Điều tôi phấn khởi nhất là học sinh có thái độ tích cực trong việc biểu lộ
tình cảm, cảm xúc đối với các nhân vật và một số câu chuyện trong mỗi bài học.
Cách làm của tôi trên đây cũng có thể áp dụng cho một số bộ môn khác như sử,
địa, giáo dục công dân…
2. Kiến nghị.
- Đầu tư trang thiết bị, dụng cụ trực quan, ảnh minh hoạ về Động Phong Nha,
cầu Long Biên cho môn Ngữ văn 6.
- Nhà trường cho sử dụng một số mặt tường ở một số phòng để treo tranh, tạo
điều kiện thuận lợi cho việc sử dụng thiết bị dạy học của giáo viên.
13
Trên đây là những biện pháp mà tôi đã áp dụng thành công trong quá trình
giảng dạy của mình tại trường THCS Lê Duẩn. Tôi rất mong được nghe những ý
kiến đóng góp của lãnh đạo và đồng nghiệp.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách giáo khoa Ngữ văn 6
2. Sách giáo viên Ngữ văn 6
3. Báo Thế giới trong ta chuyên đề 45 – 46
14
MỤC LỤC
Phần thứ nhất: Đặt vấn đề
1. Thuận lợi Trang 1
2. Khó khăn Trang 1
15