ĐẠI HỌC HUẾ
KHOA LUẬT
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
CHUYÊN NGÀNH: LUẬT HÌNH SỰ
KHÓA 2010 - 2014
NHỮNG VƯỚNG MẮC TỪ THỰC TIỄN
XỬ LÝ CÁC VỤ ÁN HÌNH SỰ VỀ TAI NẠN
GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
Giáo viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện:
ThS. Nguyễn Thị Xuân Phan Thanh Lâm
Lớp: K34G - Hình Sự
Huế, 03/2014
Những vướng mắc từ thực tiễn xử lý các vụ án hình sự về tai nạn giao thơng đường bộ
Để hoàn thành được khóa luận tốt
nghiệp, ngoài sự nỗ lực của bản thân, lời
đầu tiên trong khóa luận tốt nghiệp này,
em xin được bày tỏ lòng biết ơn chân
thành đến cô giáo - Thạc só Nguyễn Thò
Xuân đã tận tình dạy dỗ, hướng dẫn, chỉ
bảo và giúp đỡ em trong suốt quá trình
thực tập và thực hiện khóa luận tốt
nghiệp này.
Em xin gửi lời cảm ơn đến thầy cô giáo
công tác và giảng dạy tại Khoa Luật - Đại
học Huế, đã tận tình truyền đạt những
kiến thức, kinh nghiệm quý báu trong suốt
quá trình học tập tại đây, đó là hành
trang vô cùng quý giá giúp em vững
thông tin đại chúng đều có thời lượng để đưa tin về những vụ tai nạn giao
thông đường bộ nghiêm trọng. Theo thống kê của tổ chức Y tế thế giới
(WHO), mỗi năm nước ta có khoảng 11.500 người chết do tai nạn giao
thông đường bộ, đứng thứ tư trên thế giới. Riêng trong năm 2013, con số
này là khoảng 9.900 người. Bên cạnh số người chết là hàng chục ngàn
người bị thương, trong đó phần lớn là các ca chấn thương nặng, kéo theo
những gánh nặng về kinh tế, xã hội lên vai những gia đình có người thân bị
tai nạn giao thông và toàn xã hội. Một điều đáng báo động là các vụ tai nạn
giao thông đường bộ có tính chất nghiêm trọng, gây thương vong cho nhiều
người đang xảy ra với tần suất ngày một cao hơn.
Đứng trước thực trạng trên, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra và thực
hiện nhiều nhóm giải pháp quyết liệt để hạn chế tối đa các vụ tai nạn giao
thông đường bộ và bước đầu đã có những kết quả đáng khích lệ. Một trong
những giải pháp quan trọng được đề ra đó là xử lý nghiêm minh những
hành vi vi phạm Luật Giao thông đường bộ có dấu hiệu tội phạm. Tuy
nhiên, thực tiễn xử lý các vụ án hình sự về tai nạn giao thông đường bộ
cũng đang gặp nhiều vấn đề vướng mắc cần sớm được tháo gỡ kịp thời.
Những vướng mắc này xảy ra ở hầu hết tất cả các giai đoạn của quá trình
xử lý các vụ án hình sự về tai nạn giao thông đường bộ. Đó là những vướng
mắc trong hoạt động điều tra, trong hoạt động định tội danh và cả trong
việc quyết định hình phạt đối với người phạm tội.
SVTH: Phan Thanh Lâm GVHD: Th.S.GVC Nguyễn Thị Xuân
6
Những vướng mắc từ thực tiễn xử lý các vụ án hình sự về tai nạn giao thông đường bộ
Để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, xử lý có hiệu quả các vụ
án hình sự về tai nạn giao thông góp phần ngăn ngừa tai nạn giao thông
đường bộ, tôi cho rằng cần phải khẩn trương làm rõ những vướng mắc
cũng như nguyên nhân của chúng, từ đó đề ra những giải pháp phù hợp để
tháo gỡ. Có như vậy mới đáp ứng được yêu cầu của công tác đảm bảo trật
tự, an toàn giao thông đường bộ trong giai đoạn hiện nay cũng như giúp
suy luận logic, so sánh, thống kê và chứng minh nhận định dựa trên nền
tảng phương pháp luận của Chủ nghĩa duy vật biện chứng của triết học
Mác - Lê Nin.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Về mặt khoa học, đề tài góp phần làm rõ những vấn đề lý luận về các
tội phạm trong lĩnh vực tai nạn giao thông đường bộ.
Về mặt thực tiễn, đề tài sẽ phân tích một cách khách quan vấn đề tai
nạn giao thông dưới góc độ tội phạm học; việc làm rõ những vướng mắc
trong thực tiễn xử lý các vụ án về tai nạn giao thông cũng góp phần giúp
các cơ quan tiến hành tố tụng hạn chế được những lúng túng khi áp dụng
pháp luật, tiến tới xử lý có hiệu quả loại tội phạm này.
6. Cấu trúc của khóa luận
Nhằm thể hiện nội dung nghiên cứu đề tài một cách có hệ thống và
khoa học, tác giả xây dựng khóa luận theo trình tự sau:
Phần mở đầu.
Chương 1. Tổng quan về tình hình tai nạn giao thông đường bộ dưới
góc độ tội phạm học.
Chương 2. Những vướng mắc từ thực tiễn xử lý các tội phạm về tai
nạn giao thông đường bộ
Chương 3. Một số đề xuất nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong việc
xử lý các vụ án hình sự về tai nạn giao thông đường bộ
SVTH: Phan Thanh Lâm GVHD: Th.S.GVC Nguyễn Thị Xuân
8
Những vướng mắc từ thực tiễn xử lý các vụ án hình sự về tai nạn giao thông đường bộ
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH TAI NẠN
GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ DƯỚI GÓC ĐỘ TỘI PHẠM HỌC
1.1. Cơ sở lý luận của các tội phạm xâm phạm trật tự an toàn
giao thông đường bộ
1.1.1. Khái niệm các tội phạm xâm phạm trật tự an toàn giao
thông đường bộ
trật tự an toàn giao thông đường bộ. Trong đó có các đặc điểm về hành vi
khách quan, về chủ thể của tội phạm và về hậu quả do các tội này gây ra.
Theo cách hiểu của tác giả Bùi Quang Trung, nhóm tội xâm phạm trật tự an
toàn giao thông đường bộ bao gồm các tội danh cụ thể được quy định tại
các Điều từ 202 đến 205 Bộ luật Hình sự.
Đồng quan điểm với tác giả Bùi Quang Trung, tác giả Đinh Văn Quế -
trong cuốn “Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự - Phần các tội phạm, tập
7”, Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh - cũng đưa ra cách hiểu các tội
xâm phạm trật tự an toàn giao thông như trên. Về các tội danh cụ thể trong
nhóm tội này, tác giả Đinh Văn Quế cũng liệt kê các tội được quy định tại
các Điều từ 202 đến 205 Bộ luật Hình sự.
Về các đặc điểm cơ bản của nhóm tội xâm phạm trật tự an toàn giao
thông đường bộ được khái quát trong định nghĩa trên, tác giả đồng ý với
quan điểm của hai tác giả Bùi Quang Trung và Đinh Văn Quế. Tuy nhiên,
về các tội danh cụ thể của nhóm tội này được hai tác giả liệt kê ở trên, tác
giả lại không đồng tình. Theo quan điểm của tác giả, cần liệt kê thêm tội
“tổ chức đua xe trái phép” và tội “đua xe trái phép” được quy định tại các
Điều 206 và 207 Bộ luật Hình sự vào nhóm tội trên. Bởi lẽ, về khách thể
của tội phạm, tội tổ chức đua xe trái phép và tội đua xe trái phép cũng trực
tiếp xâm phạm đến trật tự, an toàn giao thông. Do đó, việc hai tác giả trên
không liệt kê hai tội phạm trên vào nhóm tội xâm phạm trật tự, an toàn giao
thông đường bộ là chưa hợp lý.
SVTH: Phan Thanh Lâm GVHD: Th.S.GVC Nguyễn Thị Xuân
10
Những vướng mắc từ thực tiễn xử lý các vụ án hình sự về tai nạn giao thông đường bộ
Mặc dù chưa có định nghĩa chính thức của nhóm tội phạm xâm phạm
trật tự, an toàn giao thông đường bộ, tuy nhiên tại thông tư liên tịch số
09/2013/TTLT-BCA-BQP-BTP-VKSNDTC-TANDTC ngày 28 tháng 8
năm 2013 của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư pháp, Viện kiểm sát
nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao Hướng dẫn áp dụng một số quy
thông đường bộ, tính mạng, sức khỏe, tài sản của người khác. Do vậy,
trường hợp vi phạm các quy định về an toàn giao thông đường bộ gây thiệt
hại cho chính bản thân người vi phạm mà không gây thiệt hại cho tính
mạng, sức khỏe, tài sản của người khác, thì không bị coi là tội phạm.
Đặc điểm thứ hai của tội phạm xâm phạm trật tự, an toàn giao thông
đường bộ là "được quy định trong Bộ luật hình sự". Tại Điều 2 Bộ luật
Hình sự quy định: "Chỉ người nào phạm một tội đã được Bộ luật Hình sự
quy định mới phải chịu trách nhiệm hình sự". Do vậy, chỉ người nào phạm
một trong các tội sau đây được quy định trong Bộ luật Hình sự mới phải
chịu trách nhiệm hình sự về các tội phạm xâm pham trật tự, an toàn giao
thông đường bộ: Tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao
thông đường bộ (Điều 202); tội cản trở giao thông đường bộ (Điều 203); tội
đưa vào sử dụng các phương tiện giao thông đường bộ không bảo đảm an
toàn (Điều 204); tội điều động hoặc giao cho người không đủ điều kiện
điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ (điều 2005); tội tổ chức
đua xe trái phép (Điều 206) và tội đua xe trái phép (Điều 207). Tức là
không thể có tội phạm xâm phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ nếu
như hành vi phạm tội đó chưa được mô tả tại một điều luật cụ thể ở phần
các tội phạm của Bộ luật Hình sự.
Đặc điểm thứ ba của các tội xâm phạm trật tự, an toàn giao thông
đường bộ là "tội phạm do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực
hiện". Người có năng lực trách nhiệm hình sự là con người cụ thể đạt độ
tuổi do pháp luật hình sự quy định, có khả năng nhận thức và điều khiển
hành vi của mình. Điều 12 Bộ luật Hình sự quy định độ tuổi chịu trách
nhiệm hình sự như sau: "Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm
hình sự về mọi tội phạm. Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16
SVTH: Phan Thanh Lâm GVHD: Th.S.GVC Nguyễn Thị Xuân
12
Những vướng mắc từ thực tiễn xử lý các vụ án hình sự về tai nạn giao thông đường bộ
tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý
lực trách nhiệm hình sự thực hiện với lỗi vô ý hoặc cố ý, xâm phạm các
quy định của nhà nước về trật tự an toàn giao thông đường bộ và gây thiệt
hại ở mức độ nhất định về tính mạng, sức khỏe, tài sản của người khác”.
1.1.2. Các dấu hiệu pháp lý của các tội phạm xâm phạm trật tự,
an toàn giao thông đường bộ
1.1.2.1. Khách thể của các tội phạm xâm phạm trật tự, an toàn giao
thông đường bộ
Khách thể của tội phạm là các quan hệ xã hội được luật hình sự bảo
vệ và bị hành vi phạm tội xâm phạm. Khách thể của các tội xâm phạm xâm
phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ là sự an toàn của hoạt động giao
thông đường bộ và an toàn về tính mạng, sức khỏe của công dân, tài sản
của Nhà nước, tập thể và công dân. Có thể thấy ở đây hai nhóm quan hệ xã
hội cùng lúc trở thành khách thể của loại tội phạm này. Nhóm thứ nhất là
nhóm các quan hệ xã hội đảm bảo cho sự hoạt động bình thường của giao
thông đường bộ. Nhóm quan hệ xã hội thứ hai là nhóm các quan hệ bảo
đảm sự bất khả xâm phạm về tính mạng, sức khỏe của công dân, tài sản của
Nhà nước, tập thể và công dân. Cần lưu ý là một hành vi nguy hiểm cho xã
hội chỉ được coi là phạm vào các tội xâm phạm trật tự, an toàn giao thông
đường bộ khi nó xâm phạm đồng thời cả hai nhóm quan hệ trên. Nếu chỉ
xâm phạm nhóm quan hệ thứ nhất, hành vi đó có thể chỉ bị xử lý hành
chính. Ngược lại, nếu chỉ xâm phạm nhóm quan hệ thứ hai thì hành vi đó
có thể sẽ bị xử lý hình sự nhưng ở các nhóm tội khác như nhóm tội xâm
phạm quyền sở hữu hoặc nhóm tội xâm phạm sức khỏe, tính mạng.
1.1.2.2. Mặt khách quan của các tội xâm phạm trật tự, an toàn giao
thông đường bộ
Đa số các tội phạm xâm phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ là
những tội phạm có cấu thành vật chất, trừ tội tổ chức đua xe trái phép
(Điều 206 Bộ luật Hình sự). Do vậy, mặt khách quan của các tội phạm xâm
SVTH: Phan Thanh Lâm GVHD: Th.S.GVC Nguyễn Thị Xuân
14
Những vướng mắc từ thực tiễn xử lý các vụ án hình sự về tai nạn giao thông đường bộ
Hành vi khách quan của tội cản trở giao thông đường bộ quy định tại
Điều 203 Bộ luật Hình sự là hành vi “cản trở giao thông đường bộ”. Theo
quy định tại khoản 1 Điều 203 Bộ luật Hình sự, các hành vi sau đây được
xem là hành vi cản trở giao thông đường bộ: hành vi đào, khoan, xẻ trái
phép các công trình giao thông đường bộ; đặt trái phép chướng ngại vật gây
cản trở giao thông đường bộ; tháo dỡ, di chuyển trái phép, làm sai lệch, che
khuất hoặc phá huỷ biển báo hiệu, các thiết bị an toàn giao thông đường bộ;
mở đường giao cắt trái phép qua đường bộ, đường có giải phân cách; lấn
chiếm, chiếm dụng vỉa hè, lòng đường; lấn chiếm hành lang bảo vệ đường
bộ; vi phạm quy định về bảo đảm an toàn giao thông khi thi công trên
đường bộ và các hành vi khác gây cản trở giao thông đường bộ[12, Tr. 30]
Về hành vi khách quan của tội đưa vào sử dụng các phương tiện giao
thông đường bộ không đảm bảo an toàn quy định tại điều 204 Bộ luật Hình
sự, người phạm tội này có thể thực hiện một trong hai hành vi sau, tuỳ
thuộc vào trách nhiệm của họ về phương tiện giao thông. Nếu là người
chịu trách nhiệm trực tiếp về việc điều động phương tiện giao thông đường
bộ thì hành vi khách quan của họ là hành vi điều động phương tiện giao
thông đường bộ không bảo đảm an toàn. Ví dụ: Xe không bảo đảm an toàn,
lốp xe sắp vỡ, phanh không ăn, nhưng vì muốn vận chuyển hàng cho kịp
thời gian, nên Giám đốc xí nghiệp vận tải vẫn điều động lái xe chở hàng.
Trên đường vận chuyển hàng thì bị tai nạn làm chết người và hư hỏng tài
sản. Nếu là người chịu trách nhiệm trực tiếp về tình trạng kỹ thuật phương
tiện giao thông đường bộ, thì hành vi khách quan của họ là chứng nhận
không đúng về tình trạng kỹ thuật của phương tiện giao thông đường bộ.
Ví dụ: Bùi Văn Trường là cán bộ đăng kiểm biết rõ xe của Đào Xuân Liêm
không bảo đảm an toàn, nhưng vẫn chứng nhận là xe bảo đảm các thông số
kỹ thuật và cho phép lưu hành. Khi Đào Xuân Liêm gây tai nạn mới phát
hiện xe của Liêm không bảo đảm an toàn nên mới gây ra tai nạn [31].
SVTH: Phan Thanh Lâm GVHD: Th.S.GVC Nguyễn Thị Xuân
SVTH: Phan Thanh Lâm GVHD: Th.S.GVC Nguyễn Thị Xuân
17
Những vướng mắc từ thực tiễn xử lý các vụ án hình sự về tai nạn giao thông đường bộ
phép, có thể thực hiện một trong các hành vi như: chuẩn bị phương tiện
(xe đua) và những điều kiện cần thiết cho cuộc đua; đến nơi tập trung đua;
điều khiển xe tham gia cuộc đua. Trong các hành vi trên, thì hành vi điều
khiển xe tham gia cuộc đua là hành vi quan trọng nhất, nó là điểm bắt đầu
và cũng là điểm kết thúc cho một quá trình thực hiện việc đua xe trái phép.
Tội phạm hoàn thành từ khi người phạm tội bắt đầu điều khiển xe tham gia
vào cuộc đua. Nếu người phạm tội đã chuẩn bị phương tiện và những điều
kiện cần thiết đang trên đường đến điểm tập trung đua xe bị phát hiện và bị
bắt giữ thì chưa cấu thành tội đua xe trái phép mà tuỳ trường hợp người
phạm tội sẽ bị xâm phạm hành chính hoặc trên đường đến nơi tập trung
người phạm tội cũng lạng lách (đánh võng) trên đường thì có thể bị xử lý
về hành vi vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường
bộ. Tuy nhiên, nếu trên đường đến nơi tập trung đua những người tham gia
cuộc đua lại thực hiện một cuộc đua “mi ni” trên đường đến nơi tập trung
thì hành vi của những người này bị coi là hành vi đua xe trái phép, nếu thoả
mãn các dấu hiệu khác thì họ vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội
đua xe trái phép. Cũng coi là có hành vi đua xe trái phép nếu lúc đầu người
phạm tội chưa có ý định tham gia cuộc đua nhưng khi đoàn đua đi qua đã
tự nguyện tham gia vào cuộc đua trên đường đua. Loại hành vi này, thường
xảy ra ở nhiều cuộc đua trong thời gian vừa qua và cũng là đặc điểm của
các cuộc đua xe trái phép ở nước ta.[13, Tr.29-30]
Về tội tổ chức đua xe trái phép quy định tại Điều 206 Bộ luật Hình sự.
Người phạm tội tổ chức đua xe trái phép, có thể thực hiện một trong các
hành vi sau: Khởi xướng ra việc đua xe; vạch kế hoạch đua xe; chỉ huy
việc đua xe; cưỡng bức, dụ dỗ, mua chuộc, lôi kéo, kích động người khác
đua xe; quyên góp tiền, cung cấp tiền, tài sản cho người đua xe hoặc để
làm giải thưởng cho người đua xe; cung cấp xe cho người đua xe; tổ chức
mặc dù trong cấu thành tội phạm cơ bản của tội phạm này không có dấu
hiệu hậu quả.
Các tình tiết “gây hậu quả nghiêm trọng”, “hậu quả rất nghiêm trọng”
và “hậu quả đặc biệt nghiêm trọng” được quy định trong các cấu thành tội
SVTH: Phan Thanh Lâm GVHD: Th.S.GVC Nguyễn Thị Xuân
19
Những vướng mắc từ thực tiễn xử lý các vụ án hình sự về tai nạn giao thông đường bộ
phạm của các tội xâm phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ đã được
Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn tại các Nghị quyết số 02/2013 ngày
14/7/2013 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao Hướng dẫn áp
dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự và Thông tư liên tịch số
09/2013/ TTLT-BCA-BQP-BTP-VKSNDTC-TANDTC ngày 28/8/2013
của Bộ Công an - Bộ Quốc phòng - Bộ Tư pháp - Viện kiểm sát nhân dân
tối cao - Tòa án nhân dân tối cao Hướng dẫn áp dụng một số quy định tại
Chương XIX của Bộ luật hình sự về các tội xâm phạm trật tự, an toàn giao
thông. Các thiệt hại này bao gồm thiệt hại về tính mạng, tổn hại sức khỏe
người khác và thiệt hại về tài sản. Có thể chỉ ra một số trường hợp điển
hình như:
Người phạm tội bị coi là “gây thiệt hại nghiêm trọng” khi thuộc một
trong các trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 2 Thông tư liên tịch
số 09/2013/ TTLT-BCA-BQP-BTP-VKSNDTC-TAND, như: làm chết một
người hoặc gây tổn hại sức khỏe của một đến hai người với tỉ lệ thương tật
mỗi người từ 31 % trở lên hoặc gây thiệt hại về tài sản có giá trị từ bảy
mươi triệu đồng đến dưới năm trăm triệu đồng.
Người phạm tội bị coi là “gây thiệt hại rất nghiêm trọng nếu thuộc
một trong các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 2 Thông tư trên, như:
làm chết hai người hoặc làm chết một người và còn gây hậu quả thuộc một
trong các trường hợp quy định cho tình tiết gây thiệt hại nghiêm trọng ở
trên hoặc gây tổn hại sức khỏe của ba đến bốn người với tỷ lệ thương tật
mỗi người từ 31% trở lên hoặc gây tổn hại sức khỏe nhiều người với tổng
toàn giao thông đường bộ thì những thiệt hại trên sẽ không xảy ra. Hành vi
vi phạm quy định về an toàn giao thông phải chứa đựng khả năng thực tế
làm phát sinh hậu quả nguy hiểm cho xã hội. Những hậu quả nguy hiểm chi
xã hội xảy ra phải do chính hành vi vi phạm quy định về an toàn giao thông
đã thực hiện gây ra, là sự phát triển của khả năng chứa đựng trong hành vi
vi phạm quy định về an toàn giao thông thành thiệt hại trong thực tế. Đối
SVTH: Phan Thanh Lâm GVHD: Th.S.GVC Nguyễn Thị Xuân
21
Những vướng mắc từ thực tiễn xử lý các vụ án hình sự về tai nạn giao thông đường bộ
với đa số các tội xâm phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ, việc xác
định mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả không hề dễ dàng. Bởi
lẽ, trong rất nhiều vụ tai nạn xảy ra trên thực tế, thông thường có nhiều hơn
một nguyên nhân dẫn đến tai nạn. Trong đó, có những nguyên nhân chủ
yếu và nguyên nhân thứ yếu. Do đó, đặt ra yêu cầu đối với các cơ quan tiến
hành tố tụng là phải xem xét tất cả các nguyên nhân dẫn đến tai nạn, xác
định đâu là nguyên nhân chủ yếu, đâu là nguyên nhân chủ yếu trực tiếp gây
ra hậu quả để từ đó có thể truy cứu trách nhiệm hình sự đúng người, đúng
tội. Ví dụ: vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng xảy ra vào lúc 0h40
ngày 8/3/2013 tại Km 1.497 + 150, quốc lộ 1A, đoạn qua tổ dân phố Nghĩa
Bình, phường Cam Nghĩa, thành phố Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa. Xe
khách BKS 77B-003.69 của hãng Cúc Dũng (Bình Định) do tài xế Lý
Thanh Dũng (42 tuổi, quê An Nhơn, Bình Định) điều khiển chở gần 50
hành khách từ thành phố Hồ Chí Minh về các tỉnh phía Bắc. Khi đến địa
điểm nói trên, xe này đã tông trực diện vào xe khách biển số 76M - 1154
của nhà xe Chín Nghĩa (Quảng Ngãi), do tài xế Võ Ngọc Phương (31 tuổi,
trú Phổ Hòa, Đức Phổ, Quảng Ngãi) điều khiển theo hướng ngược lại. Hậu
quả của vụ tai nạn làm 11 người chết, 50 người phải đi cấp cứu tại bệnh
viện[30]. Sau khi tai nạn xảy ra đã xuất hiện nhiều nghi vấn liên quan đến
nguyên nhân dẫn đến tai nạn. Trong đó nỗi lên hai nghi vấn chính: nghi vấn
thứ nhất là tài xế Phương của xe Chín Nghĩa đã điều khiển xe vượt quá tốc
vô ý về hậu quả. Ví dụ: một lái xe cố ý vượt đèn đỏ nên đã gây tai nạn làm
chết người. Trong trường hợp này, người lái xe đã cố ý về hành vi (cố ý
vượt đến đỏ), nhưng không mong muốn cho hậu quả xảy ra cũng không bỏ
mặc cho hậu quả xảy ra. [12, Tr.15].
Tác giải không đồng ý với quan điểm trên, bởi lẽ: người phạm tội cố ý
về hành vi (cố ý vượt đèn đỏ) không có nghĩa là người phạm tội đã nhận
thức rõ hành vi vượt đèn đỏ là nguy hiểm đến tính mạng của người khác,
SVTH: Phan Thanh Lâm GVHD: Th.S.GVC Nguyễn Thị Xuân
23
Những vướng mắc từ thực tiễn xử lý các vụ án hình sự về tai nạn giao thông đường bộ
thấy trước được hậu quả chết người xẩy ra hoặc có thể xẩy ra, mong muốn
hoặc bỏ mặc cho hậu quả xẩy ra, mà trường hợp này người phạm tội chỉ có
ý thức cho rằng dù có vượt đèn đỏ nhưng tin rằng hậu quả chết người sẽ
không xẩy ra. Trường hợp này người phạm tội vẫn vô ý nhưng là vô ý vì
quá tự tin. Vô ý hay cố ý là thái độ tâm lý của người phạm tội đối với hành
vi và đối với hậu quả chứ không chỉ đối với hậu quả.
1.1.2.4. Chủ thể của các tội phạm xâm phạm trật tự, an toàn giao
thông đường bộ
Yêu cầu chung về chủ thể của các tội phạm xâm phạm trật tự, an toàn
giao thông đường bộ là người đạt độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự và có
năng lực trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, đối với một số tội còn bắt buộc
có những dấu hiệu riêng.
Đối với tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông
đường bộ, tuy không phải là chủ thể đặc biệt, nhưng chỉ những người điều
khiển các phương tiện giao thông đường bộ mới là chủ thể của tội phạm này.
Khi xác định chủ thể của tội phạm này cần chú ý: người điều khiển
phương tiện giao thông cũng là người tham gia giao thông, nhưng người
tham gia giao thông thì có thể không phải là người điều khiển phương tiện
giao thông. Đây cũng là dấu hiệu phân biệt tội phạm này với các tội xâm
phạm trật tự, an toàn toàn giao thông đường bộ khác.
với 5184 bị cáo.
Số liệu thống kê của Tòa án nhân dân tối cao cũng cho thấy, trong các
tội danh thuộc nhóm tội phạm về tai nạn giao thông thì tội phạm xảy ra
thường xuyên nhất và có mức độ nghiêm trọng nhất là tội “vi phạm các quy
định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ” quy định tại điều 202
Bộ luật Hình sự. Cụ thể, trong các năm từ 2005 đến 2009, Tòa án cấp sơ
thẩm cả nước đã thụ lý 25.382 vụ án vi phạm quy định về điều khiển
phương tiện giao thông đường bộ với tổng số 26.562 bị cáo, chiếm 99,12%
tổng số vụ và 99,04% tổng số bị cáo thuộc nhóm tội về tai nạn giao thông
SVTH: Phan Thanh Lâm GVHD: Th.S.GVC Nguyễn Thị Xuân
25
Copyright: Tài liệu đại học ©