1.Vài nét về tác giả Nguyễn Ngọc Tư và tác phẩm “ Cái nhìn khắc khoải”.
1.1. Tác giả
Nguyễn Ngọc Tư sinh năm 1976, ở xã Tân Duyệt-Đầm Dơi-Cà Mau, là nhà
văn trẻ có tài. Tuy số lượng tác phẩm chưa được gọi là sự nghiệp sáng tác đồ sộ
nhưng đã cho ra đời những đứa con tinh thần được độc giả đó nhận một cách nồng
hậu, với nhiều giải thưởng thật xứng đáng cho quá trình lao động của chị. Đa phần
những tác phẩm của chị đều viết về người dân Nam Bộ, có thể nói Nguyễn Ngọc Tư
là nhà văn của “ruộng đồng sông Cửu Long”. Chị miêu tả rất thực, rất chi tiết về
người Nam Bộ, và không bỏ qua dù chỉ là một chi tiết nhỏ, đơn sơ, bình dị, điều này
đã mang đến thành công cho sự nghiệp văn chương của chị.
Từ nhỏ Nguyễn Ngọc Tư học rất giỏi từng là học sinh giỏi của trường
chuyên Phan Ngọc Hiển-Cà Mau. Ngọc Tư là người sống giản dị, mộc mạc, sống
chan hòa với mọi người. Cũng như nhận xét của giáo sư Trần Hữu Dũng “ Đó là một
phụ nữ rất trẻ, dung dị, bình thường nhưng kiên cường và bản lĩnh” ( diễn đàn số
154, tháng 9-2005) và không muốn mọi người nghĩ mình là “một nhà văn nổi tiếng”.
Nguyễn Ngọc Tư cũng tự nói “ngay cả chính tôi nhiều lúc cũng không biết vì sao
mình có thể làm được như vậy. Đôi lúc cũng cảm thấy mệt mỏi, nhưng riết rồi
quen!”. Hiện nay chị đang sống hạnh phúc cùng gia đình ở Cà Mau.
1.2.Tác phẩm
Tác phẩm của Nguyễn Ngọc Tư thường gắn liền với cuộc sống của người
dân Nam Bộ vùng sông nước. Các nhân vật trong tác phẩm của chị thường mang đặc
điểm tính cách và hình ảnh của người dân vùng quê sông nước, nơi với những con
người chân chất, bình dị, hiền lành, bộc trực mà thẳng thắng. Như hình ảnh của ông
Hai trong tác phẩm “cái nhìn khắc khoải” như một người điển hình cho người nông
dân lao động ở đây. Cái nhìn khắc khoải là một cái nhìn với một tâm trạng bồn chồn
lo lắng không yên về một việc gì đó, đó là một cái nhìn kéo dài không dứt, dường
như là sự chờ mong. Với nhan đề này Nguyễn Ngọc Tư lột tả toàn bộ về tính cách,
lối sống của người Nam Bộ. Trong câu chuyện xoay quanh về nhân vật ông Hai làm
nghề nuôi vịt chạy đồng, ông thường lùa vịt đi khắp nơi trên những cánh đồng đã thu
1
hoạch lúa. Khi lũ vịt đã ăn hết lúa mót còn sót lại trên đồng này thì ông lại lùa chúng

thường hút thuốc như một thói quyen khó bỏ, dường như để thả hồn theo từng làng
khói mỏng tựa màng sương trắng hòa tang trong gió như giúp họ sua đi nỗi buồn, nỗi
mệt nhọc trong những giây phút làm việc căng thẳng “ông ngồi bệt trên bờ mẫu,
khăn sọc cũ quấn đầu, nón vải nâu lốm đốm mủ chuối. Ông ngó lũ vịt, vấn điếu
thuốc, những bệt mủ chuối dính trên nón, hay chiếc khăn quấn đầu… Họ làm việc cả
ngày và ít khi chú ý đến bản thân, chính bệt mủ chuối và chiếc khăn quấn trên đầu
trong lúc lao động là một hình ảnh rất quen khó lẫn vào đâu được của người Nam Bộ
Ở vùng đất Nam Bộ này, nơi có cuộc sống khắc nghiệt thời tiết với hai mùa
mưa nắng, đôi khi cái nắng như cháy da thịch người ta nhưng khi mưa thì như trúc
nước, có khi trời đang nắng bổng đổ mưa mà không ai biết trước được, có những cơn
mưa đầy khắc nghiệt “mưa lúc này gầm dữ quá, sét nhiều”. Không những vậy ở đây
còn là một nơi nước mặn đồng chua và “ở đây chỉ có nước mặn thôi”. Phần lớn đất ở
Cà Mau là đất phèn và đất ngặp mặn. Với đặc điểm “sáu tháng nắng, sáu tháng mưa
mà. Mùa mưa bầu trời như se lại, bất kỳ lúc nào trời cũng có thể mưa to. Các cánh
đồng kể cả rừng đước, vẹt, kể cả rừng tràm xứ U Minh Thượng, U Minh Hạ đều như
dầm chân trong nước” (Bức Thư Cà Mau_ Anh Đức). Người dân sống ở đây đôi khi
đến mùa khô lại không có nước sạch sinh hoạt, họ phải mua từng khối nước đắt đỏ
để sử dụng. Những nơi trồng lúa hiếm khi được mùa bội thu như những nơi khác.
Chính sự vất vả ấy mà buộc con người nơi đây phải thích nghi với cuộc sống cơ cực
này. Họ vẫn không buôn xuôi cho số phận định đoạt, mà vẫn bám đất bám rừng để
làm ăn sinh sống.
Trong con người họ đã s{n có tính cần lao, dũng cảm chịu thương chịu
khó của người Việt Nam. Ông Hai cũng vậy, cuộc đời gắn liền với cuộc sống nay
đây mai đó, và công việc của ông là nuôi vịt chạy đồng. Dân gian có câu “muốn giàu
nuôi cá, muốn khá nuôi heo, muốn nghèo nuôi vịt”, có ai lại muốn mình nghèo bao
giờ đâu thế nhưng họ vẫn nuôi vịt, và hình thức của nuôi vịt chạy đồng, nay thì ở
cánh đồng này mai lai đến cánh đồng khác, họ đi quanh năm suốt tháng thỉnh thoảng
mới về thăm nhà một lần ở dăm ba ngày rồi lại đi. Một công việc vất vả của nhà
3
nông nhưng nó cũng có cái thú vui của nó những ai đã từng gắn bó với công việc này

Tư, nhà xuất bản trẻ, 2006)
Họ rất thân thiện, luôn giành những gì quý nhất, tốt đẹp nhất cho hàng
xóm láng giềng, bạn bè và người thân của mình. Đối với người dân vùng sông nước
này thì hàng xóm láng giềng “ tối lửa tắc đèn có nhau”, họ yêu thương nhau và cư xử
như anh em trong gia đình. Đôi lúc vị khách của họ chỉ là người mới gặp lần đầu tiên
thì họ vẫn hết lòng. Nguyễn Ngọc Tư hiểu điều đó nên trong “cái nhìn khắc khoải”
của chị không bỏ qua điều này khi chị nói đến hành động của ông Hai khi cho cô }t
ở nhờ trong nhà và nhường những gì tốt đẹp nhất cho cô. Còn ông ngủ ngoài nhà
xuồng cặp mé kinh. Nhà mục, đêm đêm nằm nghe tiếng mói mọt gậm nhấm khắp các
góc nhà. Rồi ông sợ chị ngại, ông nói: “Tánh tôi ở đồng quen rồi, ngủ có gió mới
ngon”. Điều đáng trân trọng trước hết ở ông đó là việc tình cờ gặp cô }t vào một
buổi chiều đang ngồi ở bờ kinh khóc mà xứ lạ quê người không biết đi đâu về đâu
khi ánh chiều đã buông xuống, không đành lòng ông Hai đã cho cô }t quá giang và
về nhà mình ở tạm. Qua đó ta thấy được người dân tuy họ có cuộc sống cơ cực vất vã
nhưng họ luôn sống có tình nghĩa với tấm lòng chân thành và nhân hậu, s{n sàng
giúp người khác mà không cần suy tính mải mai.
Một người đàn ông sống độc thân thì thế nào cũng dễ nhưng trong nhà có
thêm người mà đó lại là người phụ nữ thì không dễ chút nào bởi “phụ nữ hơi phức
tạp”! Và ông hiểu điều đó “mình là đàn ông gì cũng được, bây giờ có thêm người…”
dù đây là lời đối thoại giữa ông và chú vịt Xiêm nhưng nó cũng nói lên con người
ông chu đáo và nhiệt tình. Dù chỉ là việc dựng nên cái nhà tắm cho cô }t đã thấy
được ông Hai là một con người rất t• mĩ chu đáo chứ không phải tềnh toàn như cuộc
sống của ông chỉ cần “một chổ khô ráo để nằm” mà thôi.
5
Ông nhiệt tình từ việc mời cô ở lại nhà mình khi biết cô }t không biết đi
đâu về đâu vào lúc này. Với lời nói chân thành, mộc mạc của ông “cô }t không ngại,
cứ ở lại đây, chừng nào có hướng đi đâu, mần ăn gì thì đi, nghen”. Lời nói chân chất
của người đàn ông này làm cho người ta không khỏi xúc động, nhất là đang trong
tình cảnh khó khăn như cô }t bấy giờ, đó là nghĩa khí của Lục Vân Tiên giúp người
trong cảnh khốn cùng mà không mong người ta trả ơn mình. Đó là một người mới

“- Ảnh tên Sinh phải không cô }t? Ờ, Sinh, ảnh… cũng đang gặt bên đó, cô }t à.
-Anh hai !
-(…)
- Tàu từ xã chạy nông trường lúc năm giờ ngang đây chắc c‚ sáu rư‚i. Cô ráng đón
chuyến đó. Để l‚ tới bữa sau, sợ mấy ảnh chuyển đồng, kiếm cực lắm. Thôi, tính vậy
nghe cô }t”.
Đọc đến chi tiết này ai không khõi xúc động trước tấm lòng của ông Hai. Tuy ông là
người nông dân nghèo nhưng lại giàu tình cảm, như người dân Nam Bộ họ sống đẹp
và tấm lòng vì mọi người, ở họ là cái tình đói đãi với nhau.
Ông Hai đã nén tình cảm của mình đến lúc cô }t ra đi ông vẫn như là người
chạy trốn “sáng sau, ông lùa vịt ra đồng khi trời còn tối mịt tối mò”, ông có thể nén
cảm xúc trước người khác nhưng với ông làm sao ông tự lừa mình được đây. Dù ông
cố tình lùa vịt ăn ở đồng xa nhưng vẫn nghe “tàu đò ghé bến nào rất gần”. Và ông
nói “bỏ quên bịch thuốc trong nhà thèm quá”. Cô út đã đi ông như bừng tĩnh cho sự
im lặng của mình nhưng vẫn không nói thật cảm xúc của mình. Qua “lời” của Cọc
“trời, tới c‚ nầy cũng còn giấu giếm tui là vịt, nói thiệt với tui cũng đâu xấu hổ gì”.
Và khi cô đi rồi ông nghe tiếng gió lùa những chiếc lá khô mà nghĩ là bước chân của
ai đó trở lại “gió lùa lao xao trên những tàu lá chuối. Tiếng lá khô v‚ giòn giống hệt
bước chân ai vây. Ông không nén được, mắc ngoái nhìn”. Người dân Nam Bộ, họ
7
sống tình cảm nhưng những tình cảm của họ không ôn ào mà nó đầm thắm chân tình.
Họ trân trọng những gì gắn bó với cuộc sống của họ, những gì gắn bó thì họ luôn
xem như huyết mạch là một phần của cuộc sống của họ. Và không muốn người khác
phải bận tâm vì bản thân họ, họ rất ngại điều đó. Ông Hai, ông thà sống vì người
khác chứ không muốn người khác phải khổ sở vì cuộc sống của mình, dù sống một
mình cô đơn chật vật “nghề nuôi vịt mà, nghèo, lang thang, đeo mang người nữa,
không đành”. Ông khổ ông không đành lòng để người khác phải chịu khổ cùng ông.
Tâm trạng nhân vật được tác giả khắc họa thật tinh tế trong đời sống nội tâm của họ
và hiểu cảm xúc của họ.
2.2.2. Sự thủy chung

miêu tả gì nhiều. Đông thời nó còn lột tả, khám phá được suy tư thầm kín, những
trăn trở dằn vặt trong tâm hồn của từng nhân vật” (Đào Thị Thúy An_ luận văn tốt
nghiệp_ từ khẩu ngữ trong chuyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư, khóa 7, năm 2010). Đúng
như vây bởi chỉ với “hình như… trong mắt ông già này có nước, mầy ơi!?” ta đã
hình dung được tâm trạng nhân vật. Từng câu từng từ trong câu chuyện của chi thật
gần gủi đơn giản ngắn gọn chứ không cầu kỳ trao chuốt, điều này làm cho văn của
chị thật sự gần gũi với người đọc. Và đồng thời câu văn của chị không dài dòng mà
tập trung vào một vấn đề, câu văn vừa vặn không thiếu mà không thừa một chi tiết
nào, đủ làm người ta thấy được dáng dấp của một vùng quê, tất cả vẻ đẹp của một
vùng đất và con người đều được xoáy sâu rất sâu sắc, “không biết gốc gác, cội nguồn
người ta mà thương gì ác nhơn vậy không biết”. Ngôn ngữ ở đây là từ khẩu ngữ quen
thuộc trong sinh hoạt hằng ngày nó được sử dụng một cách sáng tạo khi đưa vào
trong tác phẩm làm tăng sức hút cho tác phẩm.
4.Kết luận
Ông Hai, một người nông dân vùng sông nước của miền Nam Bộ dưới ngòi
bút của Nguyễn Ngọc Tư hiện lên hình ảnh của một người dân lao động nghèo, thẳng
thắng sống có tình có nghĩa với một trái tim nhân hậu với sự nhiệt tình mà không bận
9
tâm toan tính thiệt hơn. Ông là một người sâu sắc trong suy nghĩ và việc làm. Ông
sống bình dị và luôn trân trọng những k† niệm với những gì gắn bó với ông trong
cuộc sống… Có thể nói ông Hai là một hình ảnh điển hình của người nông dân Nam
Bộ vùng quê hương sông nước.
Đọc tác phẩm của Nguyễn Ngọc Tư ta thấy hình ảnh của người nông dân
Nam Bộ hiện lên trên từng câu chữ, nó như một lát cắt về hình ảnh của con người và
vùng đất này với cách miêu tả các nhân vật từ lối sống của người Nam Bộ, chăm chỉ
cần cù và hiếu khách, sống tình cảm, chân thành, thẳng thắng… qua ông Hai trong
“Cái Nhìn Khắc Khoải” Nguyễn Ngọc Tư cho người đọc thấy tất cả phẩm chất tốt
đẹp đó đồng thời còn nói lên sự lao động cơ cực vất vã của người Nam Bộ. Với hình
thức nuôi vịt chay đồng, hay bữa cơm với cá khô đạm bạc, hay từng làn khói thuốc
bay… càng tô đậm hình ảnh người Nam Bộ. Nguyễn Ngọc Tư, với chấc liệu ngôn