Thạch Văn Mạnh TYD-K55
ĐỀ CƯƠNG ÔN THI HẾT HỌC PHẦN
MÔN: Ngoại Khoa Thú Y Thực Hành

Học kỳ II năm học 2013-2014
Phẫu thuật ngoại khoa
A. Vùng đầu
- Cưa sừng
- Vá mũi
- Khoan xoang trán
B. Vùng cổ
- Mổ khí quản
- Cắt tĩnh mạch cổ
C. Vùng bụng
- Mổ bụng lấy thai
- Khâu nối ruột
- Sỏi bàng quang
D. Cơ quan sinh dục
- Cắt đuôi
- Cắt tai
- Chuyển khoáy
- Hoạn
- Cắt tử cung

1. Cưa sừng Trâu, Bò?
a. Mục đích xử lý
- Do trong quá trình sinh trưởng sừng phát triển quá dài mọc cong xuống đâm
vào má, mí mắt làm các vùng đó bị thối loét, hoại tử.
- Sừng quá dài, nhọn  dễ gây thương tích cho người chăn dắt, sử dụng hoặc
các gia súc khác.
- Trâu, bò bị trượt ngã ( tai nạn), đánh nhau vs gia súc khác làm sừng bị gãy, dập

a. Mục đích xử lý
- Trả lại vẻ đẹp tự nhiên cho con vật.
- Lấy lại sức cày kéo : tk tập trung tại mũi.
b. Phương pháp cố định
- Cố định đứng tuyệt đối không nằm vì khi phẫu thuật vá mũi tạo vết thương
mới sẽ chảy nhiều máu, rất dễ chảy vào khí quản khiến con vật ngạt thở và
chết.
- Cố định đứng trong giá cố định , cố định đầu gia súc sao cho không cử
động được để dễ thao tác.
c. Vị trí phẫu thuật
- Trên và dưới chop mũi trâu bò.
d. Vệ sinh
- Lấy nước, xà phòng rửa  xả 2-3 lần cho sạch máu, mủ, dãi.
- Lấy khăn khô  lau khô
- Sát trùng 6 lần cồn- iod…
e. Phương pháp gây tê
- Gây tê bằng Novocain 3-5% liều 10ml/vị trí.
- Tiêm Novocain vào vị trí trên và dưới chop mũi của trâu, bò.
f. Phương pháp phẫu thuật
- Sát trùng sau đó tiến hành tạo vết thương mới.
- Cắt bên dưới trước, bên trên sau.
- Cắt xong dùng Novocain < 1% + kháng sinh tiêm trên, dưới 10ml Kéo
dài time  giảm đau.
Thạch Văn Mạnh TYD-K55
- Khâu chính giữa chia đều về 2 phía còn lại , khâu bằng nút khâu giảm sức
căng
- Sau khi khâu xong dùng vải gạc tẩm kháng sinh đặt trước vết thương 
tránh nhiễm trùng.
- Sau 10 ngày  cắt chỉ nhẹ cố định gia súc như lúc vá.
- Sau 1 tháng  xỏ mũi được

chảy ra vẫn giữ nguyên màu phấn hồng là đạt yêu cầu
- Sau đó dùng nước sinh lý + kháng sinh rửa kĩ 2-3 lần  khâu lại ( trước khi
khâu phải kéo cốt mạc về 4 góc  rắc kháng sinh.
- Khâu da theo phương pháp khâu buộc nút.
- Điều trị kháng sinh 5-7 ngày
Thạch Văn Mạnh TYD-K55
 Sau 2 tháng cắt chỉ + tiêm thuốc giun ( tiện thể đtrị giun)
f. Hộ lý và chăm sóc
- Giữ cho gia súc sạch sẽ sau phẫu thuật, không được để gia súc đầm mình trong
ao , hồ, nước bẩn,…
- Tiêm kháng sinh phòng nhiễm trùng 5-7 ngày sau khi phẫu thuật. 4. Mổ khí quản ?
a. Mục đích xử lý
- Gia súc bị viêm hầu quá cấp nếu không mở khỉ quản  chết ngạt
- Liệt dây thần kinh măt do cơ giới  gia súc không thở được.
b. Phương pháp cố định
- Cố định nằm
- Đại gia súc không gây mê, chỉ gây tê.
c. Vị trí phẫu thuật
- Xác định nhánh trước xương bả vay nối với nhánh dưới xương hàm dưới
 kẻ đường thẳng chia làm 3 đoạn bằng nhau, lấy đoạn ở giữa. 1/3 đoạn đầu
ở giữa chính là phần khí quản
- Beo da lên  mổ ngay chân yếm ( đường trắng) d. Phương pháp gây tê, phẫu thuật
- Sát trùng , cắt hết long , sát trùng 6 lần – cồn – iod – cồn…
- Dùng Novocain gây tê 200-300ml < 1% trong 5-7p  phẫu thuật.

- Cắt long, sát trùng 6 lần cồn – iod –cồn…
- Gây tê thấm Novocain  sát trùng.
- Người phụ mổ beo da lên  người mổ rạch da  nhìn thấy ngay tĩnh mạch.
- Thắt tĩnh mạch bằng cách đâm kim qua tĩnh mạch sau đó thắt để tránh tuột nút
thắt.
- Cắt, rạch tổ chức, đem cả mảng tĩnh mạch + tổ chức ra ngoài  sát trùng 
rắc kháng sinh  khâu lại rồi lại sát trùng
e. Hộ lý và chăm sóc
- Tiêm kháng sinh cho gia súc 5-7 ngày chú ý vết mổ nếu không bị nhiễm trùng
thì sau 7 ngày cắt chỉ.
- Nếu vết mổ nhiễm trùng thì điều trị theo phương pháp điều trị vết thương
nhiễm trùng.

6. Mổ dạ cỏ?
a. Mục đích xử lý
- Xử bệnh bội thực dạ cỏ cấp tính
- Xử lý liệt dạ cỏ.
b. Phương pháp cố định
- Cố định đứng nằm đều được
- Nên cố định nằm dễ lấy chất chứa tránh vương vãi vào ổ bụng gây viêm.
c. Vị trí phẫu thuật
- Nên mổ vùng hõm hông bên trái.
d. Phương pháp gây tê
- Cắt lông, sát trùng 6 lần cồn trắng – cồn iod… xen kẽ nhau.
- Dùng Novocain liều 200-500ml gây tê thấm
- Vị trí gây tê : tại 3 điểm , 3 điểm nối với nhau tạo thành 1đường thẳng.
 A : giao giữa 2 khe sườn xương sống 12,13
 B : khe sườn cuối và đốt hông đầu tiên
 C : đốt hông 1, hông 2
 Hình các điểm gây tê, đường mổ.

chỉ khâu da cuối cùng rồi xử lý vết mổ như xử lý vết thương nhiễm trùng. 7. Khâu nối ruột?
a. Mục đích xử lý
- Điều trị viêm hoại tử ruột nguyên phát và kế phát do : hecni thành bụng, tắc
ruột, xoắn ruột, hecni âm nang, hecni rốn…
b. Phương pháp cố định
- Cố định nằm trên bàn mổ hoặc dưới nền đất có lót rơm hoặc cỏ khô sạch.
- Trâu, bò cho nằm về bên trái.
c. Vị trí phẫu thuật
- Nên mổ vùng hõm hông bên phải.
d. Phương pháp gây tê
- Gây tê đối với lợn
- Gây mê đối với chó mèo
- Gây tê với trâu , bò
- Cắt lông, sát trùng 6 lần cồn trắng – cồn iod… xen kẽ nhau.
- Dùng Novocain liều 200-500ml gây tê thấm
- Vị trí gây tê : tại 3 điểm , 3 điểm nối với nhau tạo thành 1đường thẳng.
Thạch Văn Mạnh TYD-K55
 A : giao giữa 2 khe sườn xương sống 12,13
 B : khe sườn cuối và đốt hông đầu tiên
 C : đốt hông 1, hông 2
 Hình các điểm gây tê, đường mổ.

- Cách gây tê : Dùng kim đâm từ trên sống lưng xuống dưới sau đó rút kim lên
0,5cm và tiêm thuốc Novocain 3% liều 10ml/vị trí Thạch Văn Mạnh TYD-K55

- Gia súc nuôi lấy thịt thì sau thiến sẽ nhanh béo, thịt mềm, không có mùi hôi…
b. Phương pháp cố định
- Đứng nằm đều được
 Đứng là tốt nhất
c. Vệ sinh
- Dùng xà phòng rửa 2 bên bẹn, dịch hoàn 2-3 lần sau đó lau khô lại bằng khăn.
- Tiến hành sát trùng : cồn thường – cồn iod ( 6 lần xen kẽ)
d. Phương pháp gây tê
- Kẻ đường thẳng chia dịch hoàn làm 3 phần  tiến hành cắt 1/3 phía dưới rạch
vòng sang bên cạnh 100% dịch rỉ viêm chảy hết  vết thương khô ( sau mổ)
- Tiến hành gây tê thấm : mổ đâu gây tê đó.
- Gây tê dẫn truyền  thừng dịch hoàn Novocain 3% 10ml
- Dung tay ép da  đâm kim vào thừng dịch hoàn. Sau đó sát trùng lại.
e. Phương pháp phẫu thuật

- Dùng tay đưa trước dịch hoàn kéo căng lớp da nhìn rõ dịch hoàn
- Dùng tay đổi dịch hoàn bên phải về phía trước
Thạch Văn Mạnh TYD-K55
- Dung dao lướt nhẹ giác mạc riêng  dịch hoàn chui ra, bộc lộ thừng dịch hoàn
dung panh kẹp thừng dịch hoàn , xuyên kimm chỉ qua thừng dịch hoàn thắt để
thừa 20cm sau đó cắt và kéo ra kiểm tra xem máu có chảy ra không
- Cuối cùng cắt giữa nút thắt và panh kẹp
- Sát trùng lại với cồn iod
- Làm tương tự với dịch hoàn bên kia
- Sau khi cắt xong  vuốt dịch hoàn cho máu chảy ra.
- Cuối cùng quan trọng nhất cho betalin ( cồn iod) vuốt, láng sạch.
- Rắc 1 chút kháng sinh

f. Hộ lý và chăm sóc
- Không để trâu bò vào hồ, ao…

d. Cầm máu
- Nếu máu chảy thành dòng , màu nâu, thẫm  máu tĩnh mạch
Thạch Văn Mạnh TYD-K55
- Nếu máu chảy phun lên, đỏ tươi  máu động mạch  cầm liên tục.
 Chảy máu nội tạng là nguy hiểm nhất.
- Cầm máu  thấm  ép = bông
- Nếu mạch quản to  dùng panh kẹp.
- Nếu sừng chảy nhiều máu  dùng nhiệt độ ( dùng dao nhiệt độ cao  áp vào)
- Cầm máu toàn thân  Vitamin K + tiêm them Canxi clorua
- Truyền máu trước khi mổ  có tác dụng cầm máu vì có các enzyme, chất
đông máu. Thach Van Manh
VETERINARIAN

Add| Duong Ha village, Gia Lam district, Hanoi city.
TEL | 0983.912.823