Chương 2: Tổng quan về các định hướng lớn trong lĩnh vực y tế
Chương 2: Tổng quan về các định hướng lớn trong lĩnh
vực y tế
1. Bối cảnh
Trong 5 năm tới, sự vận hành và phát triển của hệ thống y tế Việt Nam sẽ diễn ra trong
bối cảnh cả nước tiếp tục đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, công nghiệp hoá, hiện đại
hoá, hội nhập kinh tế quốc tế, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội... với những thuận lợi to lớn
đan xen với những yêu cầu và thách thức mới.
Về các thuận lợi:
Đảng, Quốc hội, Chính phủ ngày càng xác định rõ vai trò quan trọng của công tác chăm
sóc sức khỏe trong việc thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống
của nhân dân, đáp ứng yêu cầu của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, coi đầu
tư cho sức khỏe là đầu tư trực tiếp cho phát triển bền vững.
Nhận thức và sự tham gia của người dân, các cấp ủy đảng, chính quyền vào công tác
CSSK ngày càng sâu rộng; sự phối hợp liên ngành trong CSSK ngày càng rộng rãi và hiệu quả.
Kinh tế tăng trưởng
1
sẽ góp phần nâng cao mức sống và cải thiện tình hình sức khỏe
của nhân dân, đồng thời tạo điều kiện để Chính phủ tăng đầu tư cho công tác CSSK [1].
Mặc dù Việt Nam đã trở thành nước thu nhập trung bình (thấp), nhưng nguồn viện trợ
nước ngoài (ODA và NGO) và hỗ trợ kỹ thuật và hợp tác quốc tế trong CSSK vẫn tiếp tục gia
tăng, tạo cơ hội thuận lợi cho ngành Y tế tiếp tục phát triển.
Về các thách thức:
Nhu cầu CSSK của nhân dân ngày càng tăng. Mô hình bệnh tật thay đổi với sự gia tăng
các bệnh không truyền nhiễm, tai nạn, thương tích, nguy cơ một số bệnh truyền nhiễm có xu
hướng quay trở lại, các dịch bệnh mới, bệnh lạ diễn biến khó lường.
Các yếu tố nguy cơ tác động xấu đến sức khỏe có xu hướng gia tăng, như ô nhiễm môi
trường, thiếu an toàn vệ sinh thực phẩm, tai nạn lao động, tai nạn giao thông, biến đổi khí hậu,
các vấn đề về lối sống, biến động dân số...
Chất lượng công tác bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ còn thấp [1], chưa đáp ứng được yêu
cầu khám, chữa bệnh của nhân dân, nhất là đối với người nghèo, đồng bào vùng sâu, vùng xa,

Định hướng trên cho thấy ngành y tế cần tiếp tục a) “đổi mới toàn diện”, góp phần thực
hiện công bằng xã hội, bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống; b) tạo nền tảng
về các mặt cho những bước phát triển mới của hệ thống y tế, khi nước ta trở thành nước công
nghiệp theo hướng hiện đại; c) nâng cao chất lượng (chất lượng nguồn nhân lực, chất
lượng dịch vụ), nâng cao hiệu quả hoạt động, huy động và sử dụng có hiệu quả
nguồn lực.
2.2. Phát triển sự nghiệp y tế là một trong các yếu tố để bảo đảm thực hiện có hiệu quả
tiến bộ và công bằng xã hội trong từng bước và từng chính sách phát triển
Đây là một định hướng đã được nêu trong các kỳ Đại hội Đảng trước đây và trong
Nghị quyết 46 năm 2005 của Bộ Chính trị,
2
mà ngành y tế cần tiếp tục cụ thể hóa và thực hiện.
Trong Nghị quyết 46 này, các nhiệm vụ giao cho ngành y tế là: a) nâng cao chất lượng chăm
sóc sức khoẻ nhân dân và công tác dân số, kế hoạch hoá gia đình, bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ
bà mẹ, trẻ em; b) tiếp tục sửa đổi, hoàn thiện hệ thống BHYT để bảo đảm an sinh xã hội.
Theo định hướng này, cần thực hiện công bằng xã hội trong chăm sóc sức khỏe nhân
dân ngay trong các điều kiện còn hạn hẹp hiện nay và tính công bằng phải thể hiện trong các cơ
chế, chính sách cụ thể của ngành y tế, cả về tài chính y tế, cung ứng dịch vụ y tế, nhân lực y
tế... cũng như trong chính sách thuộc các bộ/ngành khác có liên quan để nâng cao tính công
bằng trong y tế.
2.3. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011- 2020 được thông qua tại Đại hội XI xác
định: “Phát triển mạnh sự nghiệp y tế, nâng cao chất lượng công tác chăm sóc
sức khoẻ nhân dân”
Các nhiệm vụ cụ thể của công tác chăm sóc sức khoẻ nhân dân được nêu trong Chiến
lược phát triển kinh tế - xã hội 2011- 2020 thể hiện quan điểm nhất quán về đổi mới hệ thống y
2 NQ 46: “Đổi mới và hoàn thiện hệ thống y tế theo hướng công bằng, hiệu quả và phát triển, nhằm tạo cơ hội
thuận lợi cho mọi người dân được bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ với chất lượng ngày càng cao, phù
hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.”
2
Chương 2: Tổng quan về các định hướng lớn trong lĩnh vực y tế

 Đẩy mạnh xã hội hoá trong các lĩnh vực y tế, dân số - kế hoạch hoá gia đình...
3. Dự thảo Chiến lược chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân
giai đoạn 2011-2020 và Kế hoạch 5 năm ngành y tế 2011-2015
Mục tiêu chung là tiếp tục xây dựng hệ thống y tế Việt Nam theo hướng công bằng,
hiệu quả và phát triển; nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng và đa
dạng của nhân dân về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ; giảm tỷ lệ mắc bệnh, tật và tử
vong, tăng tuổi thọ, cải thiện chất lượng dân số góp phần vào cải thiện chất lượng nguồn nhân
lực, đáp ứng nhu cầu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ tổ quốc, đóng góp
tích cực vào phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.
4. Tham khảo và thực hiện các định hướng của các tổ chức quốc tế
Trong quá trình đổi mới và cải thiện hệ thống y tế, Việt Nam sẽ tiếp tục thực hiện các
cam kết quốc tế, đồng thời rất coi trọng tham khảo và áp dụng những kinh nghiệm của các
3
Chương 2: Tổng quan về các định hướng lớn trong lĩnh vực y tế
nước, trong đó có nhiều bài học và kinh nghiệm đã được Tổ chức Y tế thế giới cũng như các tổ
chức quốc tế khác tổng hợp và khuyến cáo.
Trong những năm tới chúng ta cần tham khảo và vận dụng những khuyến cáo của Tổ
chức Y tế thế giới về hệ thống y tế nói chung, cũng như những phương hướng tiếp cận và giải
quyết những vấn đề quan trọng của hệ thống y tế, như cung ứng dịch vụ y tế, dân số và
CSSKSS, thông tin y tế, nhân lực y tế, dược và công nghệ y tế..., trước hết phải kể đến các
khuyến cáo có tính định hướng sau đây.
4.1 Thực hiện Các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ (MDG)
Việt Nam sẽ tiếp tục thực hiện Các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ do Liên Hiệp Quốc
đề ra, trong có các mục tiêu thuộc lĩnh vực y tế, như: a) giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ em (Mục tiêu
4): giảm hai phần ba tỷ lệ tử vong trẻ em dưới 5 tuổi trong giai đoạn 1990-2015; b) cải thiện
sức khỏe bà mẹ (Mục tiêu 5): giảm ba phần tư tỷ lệ tử vong ở bà mẹ trong giai đoạn 1990-2015
và đến năm 2015, phổ cập chăm sóc sức khỏe sinh sản; c) phòng chống HIV/AIDS, sốt rét và
các bệnh dịch khác (Mục tiêu 6): chặn đứng và bắt đầu thu hẹp sự lây lan của HIV/AIDS vào
năm 2015, chặn đứng và bắt đầu giảm tỷ lệ mắc bệnh sốt rét cũng như các bệnh dịch khác vào
năm 2015; d) nước sạch vệ sinh môi trường (MDG 7): giảm một nửa tỷ lệ người không có khả

vụ toàn dân” (universal coverage), trong đó khuyến cáo các quốc gia
 Nâng cao hiệu quả huy động tài chính; ưu tiên dành ngân sách nhà nước cho y tế
 Loại bỏ rủi ro tài chính, giảm bớt lệ thuộc vào chi trả trực tiếp; khuyến cách chi trả
trước (BHYT bắt buộc); mở rộng độ bảo phủ dịch vụ
 Sử dụng hiệu quả nguồn lực và giảm bớt lãng phí, nâng cao hiệu quả bệnh viện;...
4.5 Một số khung lý thuyết quan trọng khác cần áp dụng trong lĩnh vực y tế
 Chính sách quốc gia về thuốc đòi hỏi phải làm rõ các mục tiêu của ngành dược và
áp dụng các tiêu chuẩn thực hành tốt nhất để đạt được các mục tiêu đó [5].
 Chính sách nhân lực y tế yêu cầu phải xem xét việc đào tạo nhân lực, nâng cao hiệu
suất lao động và quản lý sự tiêu hao về nhân lực, sự lãnh đạo mạnh mẽ để nâng cao
hiệu năng lao động, dự báo tương lai, và có được năng lực cần thiết cho phát triển
và quản lý nhân lực y tế trong tương lai [6].
 Tổ chức Mạng lưới đo lường y tế (Health Metrics Network) đã xây dựng một
khung khổ hữu ích để tăng cường hệ thống thông tin quản lý y tế quốc gia, dựa trên
các hệ thống thông tin quốc gia và từng bước hướng tới một tầm nhìn về thông tin
phục vụ các nhu cầu thông tin quốc gia [7].
 Để tăng cường vai trò của các thiết bị y tế nhằm đạt được mục tiêu quốc gia, Diễn
đàn toàn cầu lần thứ nhất đã được tổ chức vào năm 2010 [8] và đã đưa ra các
khuyến nghị hành động, bao gồm 5 nhóm vấn đề: a) vai trò của các thiết bị y tế đối
với việc cải thiện việc cung cấp dịch vụ y tế; b) an toàn , dễ tiếp cận và giá cả phải
chăng của thiết bị y tế; c) giám định công nghệ y tế; d) quản lý công nghệ y tế; e)
các quy chế về công nghệ y tế.
5