TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƢƠNG
KHOA KINH TẾVÀ KINH DOANH QUỐC TẾ
CHUYÊN NGÀNH KINH TẾ ĐỐI NGOẠI
*** KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Đề tài:
Xây dựng cơ chế quản lý hoạt động định giá chuyển
giao của các công ty xuyên quốc gia tại Việt Nam

Sinh viên thực hiện : Ngô Việt Hoài Thƣơng
Lớp : Anh 13
Khoá : K 43
Giáo viên hướng dẫn :ThS Phạm Thị Mai Khanh Hà Nội, tháng 05/2008
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
LỜI MỞ ĐẦU 1
CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐỊNH GIÁ CHUYỂN
GIAO CỦA CÁC TNC VÀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ ĐỊNH GIÁ CHUYỂN
GIAO CỦA CÁC NƢỚC 4
I. MỘT SỐ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG ĐỊNH GIÁ
CHUYỂN GIAO CỦA CÁC CÔNG TY XUYÊN QUỐC GIA 4

CỦA MỘT SỐ NƢỚC TRÊN THẾ GIỚI 22
1. PHƢƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH GIÁ THỊ TRƢỜNG THEO TỔ
CHỨC HỢP TÁC VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ OECD 26
2. PHƢƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH GIÁ THỊ TRƢỜNG CỦA MỸ 29
3. PHƢƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH GIÁ THỊ TRƢỜNG CỦA CÁC NƢỚC
CHÂU Á - THÁI BÌNH DƢƠNG 30
4. PHƢƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH GIÁ THỊ TRƢỜNG CỦA TRUNG
QUỐC 33
CHƢƠNG 2:THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỊNH GIÁ
CHUYỂN GIAO CỦA CÁC TNC TẠI VIỆT NAM 36
I. TÌNH HÌNH ĐẦU TƢ VÀ HOẠT ĐỘNG ĐỊNH GIÁ CHUYỂN
GIAO CỦA CÁC TNC TẠI VIỆT NAM 36
1. KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH ĐẦU TƢ CỦA CÁC TNC TẠI VIỆT
NAM 36
2. BIỂU HIỆN CỦA HOẠT ĐỘNG ĐỊNH GIÁ CHUYỂN GIAO
CỦA CÁC TNC TẠI VIỆT NAM 40
2.1. TÌNH HÌNH KINH DOANH THUA LỖ CỦA CÁC TNC TẠI
VIỆT NAM 40
2.2. HIỆN TƢỢNG THẤT THU THUẾ TRONG NGÂN SÁCH NHÀ
NƢỚC 42
2.3. NHIỀU DOANH NGHIỆP TRONG NƢỚC BỊ THÔN TÍNH
KHI THAM GIA LIÊN DOANH 42 2
3. CÁC HÌNH THỨC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỊNH GIÁ
CHUYỂN GIAO CỦA CÁC TNC TẠI VIỆT NAM 43
3.1. ĐỊNH GIÁ CAO ĐỐI VỚI YẾU TỐ ĐẦU VÀO 43
3.2. ĐỊNH GIÁ THẤP ĐỐI VỚI CÁC YẾU TỐ ĐẦU RA 46
II. CƠ CHẾ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỊNH GIÁ CHUYỂN GIAO CỦA

TẠI VIỆT NAM 70
I. TRIỂN VỌNG HOẠT ĐỘNG FDI CỦA CÁC TNC VÀ NGUY CƠ
GIA TĂNG HIỆN TƢỢNG CHUYỂN GIÁ TẠI VIỆT NAM 70
1. MỤC TIÊU THU HÚT FDI GIAI ĐOẠN 2006 - 2010 70
2. ĐỊNH HƢỚNG THU HÚT FDI TRONG MỘT SỐ NGÀNH 71
3. NGUY CƠ HIỆN TƢỢNG CHUYỂN GIÁ GIA TĂNG 72
II. GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CƠ CHẾ QUẢN LÝ HOẠT
ĐỘNG ĐỊNH GIÁ CHUYỂN GIAO CỦA CÁC TNC TẠI VIỆT NAM
72
1. HOÀN THIỆN CÁC PHƢƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH GIÁ THỊ
TRƢỜNG 72
1.1. ĐIỀU CHỈNH NHỮNG HẠN CHẾ CÒN TỒN TẠI TRONG
CÁC PHƢƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH GIÁ THỊ TRƢỜNG 73
1.1.1. THỐNG NHẤT TRƢỜNG HỢP MỨC GIÁ CẦN ĐƢỢC
ĐIỀU CHỈNH 73
1.1.2. CỤ THỂ HÓA CÁC QUY ĐỊNH MANG TÍNH CƢỠNG CHẾ
74
1.1.3. QUY ĐỊNH MỨC XỬ PHẠT ĐỐI VỚI CÁC SAI PHẠM
TRONG VIỆC ĐỊNH GIÁ CHUYỂN GIAO 74
1.2. ĐỀ XUẤT ÁP DỤNG PHƢƠNG PHÁP THỎA THUẬN ĐỊNH
GIÁ TRƢỚC (ADVANCE PRICING ARRANGEMENT - APA) 75
2. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỊNH GIÁ CHUYỂN
GIAO THÔNG QUA CƠ CHẾ QUẢN LÝ VIỆC GÓP VỐN VÀ
NHẬP KHẨU THIẾT BỊ TRONG HOẠT ĐỘNG FDI 77
2.1. HẠN CHẾ CƠ CHẾ CHỈ GÓP VỐN BẰNG QUYỀN SỬ DỤNG
ĐẤT VÀ BẤT ĐỘNG SẢN CỦA PHÍA VIỆT NAM 77
2.2. TĂNG CƢỜNG CÔNG TÁC GIÁM ĐỊNH, QUẢN LÝ VIỆC
NHẬP KHẨU CÁC MÁY MÓC TRANG THIẾT BỊ TRONG QUÁ
TRÌNH ĐẦU TƢ CỦA CÁC TNC 78
3. XÂY DỰNG MỘT CƠ CHẾ KIỂM TRA VÀ GIÁM SÁT TÀI

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

TNC
: Công ty xuyên quốc gia
OECD
: Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế
UNCTAD
: Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Thƣơng mại
và phát triển
FDI
: Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài
APA
: Thỏa thuận định giá trƣớc
IRS
: Cơ quan thuế nội địa Mỹ
TSCĐ
: Tài sản cố định
TT-BTC
: Thông tƣ – Bé tµi chÝnh
BOT
: Hợp đồng xây dựng – kinh doanh –
chuyÓn giao
BT
: Hợp đồng xây dựng chuyển giao
BTO
: Hợp đồng xây dựng – chuyển giao – kinh
doanh
2
tiêu cực mà chính sách định giá chuyển giao của các TNC có thể gây ra. Tuy
nhiên, đối với một vấn đề mang tính phức tạp về mặt kỹ thuật và đòi hỏi một
trình độ chuyên môn nhất định trong quá trình thực hiện thì thực trạng quản lý
hoạt động định giá chuyển giao ở Việt Nam vẫn chƣa thực sự hiệu quả.
Bên cạnh đó, một vấn đề khác cũng đáng quan tâm là Việt Nam đang
đứng trƣớc làn sóng đầu tƣ nƣớc ngoài lớn nhất trong lịch sử. Các tập đoàn
xuyên quốc gia chọn Việt Nam là điểm đến của các cơ hội đầu tƣ và đồng
thời chính phủ cũng đặc biệt nỗ lực để thu hút lƣợng vốn quan trọng này. Vậy
phải chăng thắt chặt công tác quản lý hoạt động định giá chuyển giao của các
TNC là đi ngƣợc lại quá trình thúc đẩy đầu tƣ nƣớc ngoài cho phát triển?! Sự
giằng kéo về mặt lợi ích của nhà nƣớc và lợi ích của nhà đầu tƣ, vì thế, cũng
trở thành một trở ngại không dễ dung hòa trong quá trình xây dựng một cơ
chế quản lý định giá chuyển giao hiệu quả.
Xuất phát từ những nhận thức nhƣ vậy, thiết nghĩ việc “Xây dựng cơ chế
quản lý hoạt động định giá chuyển giao của các công ty xuyên quốc gia tại
Việt Nam” là điều cấp thiết. Đó là lý do em xin chọn nghiên cứu đề tài này
trong Khóa luận tốt tốt nghiệp của mình.
2. Mục đích, đối tƣợng và phƣơng pháp nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu, trƣớc hết, là để nhận thức đúng đắn và đầy đủ về
hoạt động định giá chuyển giao, cũng nhƣ các biện pháp quản lý đƣợc áp
dụng tại một số nƣớc trên thế giới. Sau đó, khóa luận đi sâu nghiên cứu thực
trạng quản lý hoạt động định giá chuyển giao tại Việt Nam trong bối cảnh mới
và đề xuất các giải pháp.
Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài không chỉ là các công ty xuyên quốc gia
và công ty con của các công ty này ở Việt Nam đƣợc biểu hiện dƣới hình thức
doanh nghiệp FDI – chủ thể của hoạt động định giá chuyển giao. Quan trọng

4
ý kiến đóng góp từ các thầy cô và những chuyên gia có liên quan đến đề tài để
hoàn thiện khóa luận nói riêng và kiến thức nói chung.
Sinh viên Ngô Việt Hoài Thƣơng
CHƢƠNG 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐỊNH GIÁ CHUYỂN GIAO
CỦA CÁC TNC VÀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ ĐỊNH GIÁ CHUYỂN
GIAO CỦA CÁC NƢỚC
I. Một số lý luận chung về hoạt động định giá chuyển giao của các công ty
xuyên quốc gia
1. Các khái niệm
1.1. Công ty xuyên quốc gia
Từ điển Wikipedia có định nghĩa khái quát về công ty xuyên quốc gia
(TNC) nhƣ sau, đó là công ty kiểm soát hoạt động sản xuất hoặc kinh doanh
dịch vụ tại từ hai quốc gia trở lên. Hoạt động sản xuất kinh doanh quốc tế của
các TNC này thể hiện qua khả năng lập kế hoạch và kiểm soát nguồn lực ở
nhiều quốc gia khác nhau nhƣng tuân thủ các mục tiêu và chiến lƣợc của trụ
sở chính.
Trong một phạm vi hẹp hơn, theo Báo cáo đầu tƣ thế giới năm 2007 (WIR
2007) của UNCTAD thì công ty xuyên quốc gia đƣợc định nghĩa là công ty
có tƣ cách pháp nhân hoặc không có tƣ cách pháp nhân, bao gồm công ty mẹ
và công ty con ở nƣớc ngoài, trong đó công ty mẹ kiểm soát tài sản của các
công ty tại nƣớc ngoài thông qua việc đóng góp một lƣợng vốn nhất định.
1
1

đầu tƣ. Chính việc cung cấp vốn FDI đã hình thành nên các hình thức
đầu tƣ và làm phát sinh các giao dịch liên kết nội bộ trong TNC. Sự tồn 6
tại và phát triển các giao dịch này làm nảy sinh vấn đề định giá chuyển
giao. 7
1.2. Giá chuyển giao và định giá chuyển giao
Giá chuyển giao và định giá chuyển giao là hai khái niệm không thể tách
rời nhau và thƣờng đƣợc đề cập cùng một chủ thế đó là công ty xuyên quốc
gia – TNC.
1.2.1. Giá chuyển giao
Giá chuyển giao (tiếng Anh: transfer price) đƣợc hiểu là giá tính cho hàng hóa
hoặc dịch vụ cung cấp từ một bộ phận này của công ty cho một bộ phận khác.
Có thể nói, phạm trù giá chuyển giao là phạm trù luôn tồn tại trong bất cứ
quy mô hoạt phạm vi hoạt động nào của công ty, vì thế có hai loại giá chuyển
giao: giá chuyển giao quốc nội - tính cho các giao dịch diễn ra trong phạm vi
nội bộ một quốc gia, và giá chuyển giao quốc tế - tính cho các giao dịch
xuyên qua biên giới quốc gia, thƣờng là giao dịch giữa các chi nhánh, đơn
vị, ở các nƣớc khác nhau trong cùng một TNC. Trong phạm vi khóa luận
này, giá chuyển giao quốc tế đƣợc đề cập chủ yếu.
Ngƣời ta áp dụng giá chuyển giao là xuất phát từ tính kinh tế của nó. Ví
dụ, đối với một TNC hoạt động trong lĩnh vực sản xuất đồ điện tử có công ty
mẹ đặt tại Nhật Bản. Theo lẽ thông thƣờng, họ phải nhập các con chip điện tử
từ các nhà sản xuất chip ở Đài Loan và chấp nhận mua nó với giá thị trƣờng.
Nhƣng bằng cách mở rộng hợp tác liên doanh với một nhà sản xuất chip trên
thị trƣờng Đài Loan hiện tại, TNC này hoàn toàn có quyền đƣợc nhập chip

3
.
Từ tính chất hai mặt của giá chuyển giao – một mặt là có lợi cho các TNC
và mặt kia là gây thiệt hại về nguồn thu thuế cho các quốc gia, vấn đề đặt ra là
xác định mức giá chuyển giao nhƣ thế nào là hợp lý, để cả hai bên cùng có thể
tránh phần tổn thất của mình.
1.2.2. Định giá chuyển giao 2
UNCTAD (1999) Transfer pricing, UNCTAD/ITE/IIT/11 (Vol.1). New York and Geneva.
3
OECD – Hƣớng dẫn về Định giá chuyển giao đối với các công ty đa quốc gia và các tổ chức quốc tế. 9
Định giá chuyển giao là việc ấn định giá cho các giao dịch giữa các công
ty con của một TNC, trong đó giá không phụ thuộc vào yếu tố thị trƣờng.
Trong việc ấn định này, thông thƣờng giá đƣợc tính toán để các TNC có thể
tối đa hóa lợi nhuận của mình, trong đó có mục tiêu giảm thiểu gánh nặng
thuế trên quy mô toàn cầu.
Định giá chuyển giao đƣợc thực hiện cho các giao dịch của các tài sản
hữu hình, dịch vụ, tài sản vô hình, tài chính.
(i) Chuyển giao tài sản hữu hình: Tài sản hữu hình bao gồm tài sản vật
chất (nguyên vật liệu, thành phẩm và bán thành phẩm) và máy móc, trang
thiết bị phục vụ cho quá trình sản xuất hàng hóa và dịch vụ đƣợc chuyển giao
trong nội bộ một tập đoàn.
(ii) Chuyển giao dịch vụ: Dịch vụ chuyển giao giữa các bên liên quan
trong cùng một tập đoàn bao gồm các hoạt động thiết yếu nhƣ kế toán, luật,
thuế cho đến những trợ giúp kỹ thuật liên kết với việc chuyển giao các tài sản

tiêu cực hơn, bởi vì mục đích định giá chuyển giao vƣợt ra quá nhiều so với ý
nghĩa ban đầu là giảm gánh nặng thuế của các TNC. Nó đƣợc ám chỉ là hành
vi chuyển thu nhập bị chịu thuế từ một công ty ở quốc gia có mức thuế cao
sang một công ty khác trong cùng một tập đoàn nhƣng ở quốc gia có mức
thuế thấp thông qua việc xác định giá chuyển giao không đúng đắn - không
theo nguyên tắc thị trƣờng (Arm‟s length principle). Hay nói cách khác, các
chủ thể, bằng mọi cách, thay đổi mức chi phí hoặc doanh thu để lợi nhuận
chịu thuế của mình là thấp nhất. Điều này dẫn đến sự xuất hiện ngày càng
nhiều một hiện tƣợng vẫn hay đƣợc nhắc đến, hiện tƣợng “Chuyển giá”.
Nhƣ vậy, bản thân việc định giá chuyển giao mang ý nghĩa tích cực,
nhƣng nếu đặt nó trong mục đích của chủ thể và vƣợt ra ngoài những giới hạn
cho phép của thị trƣờng thì nó sẽ trở thành hành vi chuyển giá, một hành vi tiêu 11
cực và cần ngăn chặn. Mục đích của đề tài nghiên cứu này đó là đứng ở một góc
nhìn tích cực để xây dựng và hoàn thiện cơ chế quản lý việc định giá chuyển
giao của các TNC, nhằm tạo ra một khung chuẩn cho hoạt động định giá chuyển
giao, từ đó tạo ra cơ sở pháp lý để cáo buộc các hành vi chuyển giá.
2. Yếu tố tạo ra khả năng thực hiện chính sách định giá chuyển giao ở các TNC
Định giá chuyển giao xuất phát từ nhu cầu và lợi ích của tập đoàn. Nhƣng
chính những yếu tố khách quan thuộc về môi trƣờng bên ngoài tạo điều kiện
cho các TNC thực hiện chính sách định giá chuyển giao của mình. Các yếu tố
đó bao gồm:
2.1. Sự chênh lệch về thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp ở các quốc gia
Thuế thu nhập doanh nghiệp là thuế đánh vào phần lợi nhuận hoạt động
của các công ty. Việc ban hành mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp ở
các quốc gia khác nhau là khác nhau tùy thuộc vào đặc điểm kinh tế cũng nhƣ
chính sách kinh tế vĩ mô của quốc gia đó (tham khảo bảng 1). Ví dụ ở các
nƣớc đang phát triển - nơi có nhu cầu tiếp nhận vốn đầu tƣ lớn - thƣờng ban

Nƣớc
Thuế suất thuế
TNDN
Nƣớc
Thuế suất thuế
TNDN
Ageri
30%+3%
Italy
33%
Achentina
35%
Nhật Bản
30%
úc
30%
Malaysia
28%
áo
25%
Hà Lan

22%
Tây Ban Nha
25-30%
Ai Cập
40%
Thụy Điển
28%
Pháp
33.33%
Thụy Sĩ
13-25%
Đức
38.34% (average)
Đài Loan
25%
Hồng Kông
16.5%
Thái Lan
30%
Hungary
16%
Vƣơng Quốc
Anh
21-28%
Aixơlen
18/26%
Hoa Kỳ
15-39% (liên
bang)
ấn Độ

nếu giảm đƣợc một khoản thuế xuất nhập khẩu bằng cách xác định mức giá
chuyển giao thấp - đối với thuế nhập khẩu, thì ngƣợc lại, tổng chi phí sẽ thấp
và nhƣ vậy, lợi nhuận bị đánh thuế sẽ tăng lên.
2.3. Các hạn chế trong việc chuyển lợi nhuận về nƣớc
Đối với các nhà đầu tƣ thì việc thu hồi vốn, chuyển lợi nhuận về nƣớc là
những chỉ tiêu quan trọng, quyết định tới việc có bỏ vốn đầu tƣ xây dựng dự
án vào một nƣớc nào đó hay không. Tuy nhiên trên thực tế ở một số nƣớc, 4
14
không phải lúc nào chính sách ƣu đãi cũng thuận lợi và rộng mở cho các nhà
đầu tƣ nƣớc ngoài. Các nƣớc tiếp nhận đầu tƣ sẽ hạn chế việc chuyển lợi
nhuận về các nƣớc chủ đầu tƣ bằng việc áp đặt thuế chuyển lợi nhuận ra nƣớc
ngoài cao hoặc ấn định định một tỷ giá chuyển đổi nhất định cho các giao
dịch. Các nƣớc còn có thể áp dụng một hệ thống chuyển đổi nhiều tỷ giá áp
dụng cho từng trƣờng hợp riêng biệt.
Vì vậy, có những dự án FDI mà các nhà đầu tƣ có thể tính toán chắc chắn
mức lợi nhuận thu hồi và những điều kiện đầu tƣ khác khá thuận lợi nhƣng lại
bị hạn chế bởi chính sách chuyển số lợi nhuận thu đƣợc đó về nƣớc do những
khó khăn về nguồn ngoại tệ hoặc để đáp ứng nhu cầu vốn đầu tƣ ngoại tệ của
nƣớc nhận đầu tƣ. Do đó, để đạt đƣợc mục tiêu của mình, các TNC thƣờng
thông qua chính sách định giá chuyển giao để gián tiếp chuyển lợi nhuận về
nƣớc, tránh đƣợc những hạn chế hay các rào cản chính sách của nƣớc nhận
đầu tƣ về chuyện lợi nhuận về nƣớc của nhà đầu tƣ.
Cách mà các TNC vẫn thƣờng làm để đối phó là nâng khống giá bán hàng
hóa của công ty mẹ cho các công ty con, và ngƣợc lại, định giá thấp cho giá