VẬN DỤNG TỶ SỐ ROA (Return on assets) ĐỂ RA QUYẾT ĐỊNH QUẢN
LÝ TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP
ThS. Thái Ninh
Tóm tắt:
Bài viết này trình bày về sử dụng tỷ số ROA để đánh giá hiệu quả kinh doanh
của doanh nghiệp trong việc sử dụng tài sản, các biện pháp để cải thiện tỷ số ROA, tuy
nhiên nếu quá chú trọng vào chỉ tiêu này để nâng cao khả năng sinh lời của tài sản
trong ngắn hạn có thể dẫn đến những rủi ro trong dài hạn của doanh nghiệp.
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Việc phân tích báo cáo tài chính, tỷ suất lợi nhuận trên tổng vốn kinh doanh
(ROA) là một trong những tỷ số để đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp qua
đó giúp nhà quản lý đề ra những quyết định quản lý nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng
vốn kinh doanh về khả năng sinh lời của việc sử dụng tài sản.
Vậy thì chỉ tiêu ROA có lợi gì? Vì sao nhà quản lý không so sánh lợi nhuận của
các đơn vị trực thuộc mình để xem đơn vị nào sinh lợi nhiều nhất?
Giả sử bạn là người quản lý trong 1 tổng công ty X có 2 đơn vị trực thuộc A và
B. Trong năm cả hai nhà quản lý thuộc 2 đơn vị A và B đều báo cáo lợi nhuận đạt được
của họ là 500trđ. Bạn đánh giá họ như nhau? Câu trả lời của bạn sẽ thay đổi khi biết
rằng đơn vị trực thuộc A sử dụng số tài sản trị giá 7.000trđ, đơn vị B sử dụng tài sản trị
giá 5.000trđ, lúc này có sự khác biệt: đơn vị trực thuộc B sử dụng số tài sản nhỏ hơn đã
tạo ra lợi nhuận bằng đơn vị A sử dụng số tài sản lớn hơn. Điều đó cho thấy đơn vị B
đã quản lý tài sản hiệu quả hơn đơn vị A. Điều này đòi hỏi nhà quản lý đơn vị A cần ra
những quyết định để cải thiện tình hình hoạt động của đơn vị mình để tăng khả năng
sinh lời của tài sản.
II. NỘI DUNG CỦA VẤN ĐỀ
Trong phân tích tài chính, ROA được chia thành 2 bộ phận là doanh lợi doanh
thu và vòng quay tổng vốn
Lợi nhuận
=
Lợi nhuận
X

Nhà quản lý A quyết định cắt giảm một số chi phí để kỳ tới cải thiện doanh lợi
doanh thu của ROA (A cắt giảm 300trđ chi phí sản xuất chung và 50trđ chi phí quản lý
như: Thay đổi phương pháp khấu hao, giảm chi phí bảo trì MMTB, giảm chi phí nghiên
cứu phát triển, giảm các bộ phận hỗ trợ và những công việc không cần thiết). Nếu quyết
định của nhà quản lý A được triển khai ta có:
Bảng 2: ROA trước và sau khi cắt giảm chi phí
2
Doanh lợi
doanh thu
x
Vòng quay
tổng tài sản
= ROA
ROA trước khi giảm chi phí 0,039 x 1,05 = 0,04
ROA sau khi giảm chi phí 0,054 x 1,05 = 0,057
Ngoài chiến lược cắt giảm chi phí nhà quản lý A có thể cải thiện ROA bằng cách
quản lý có hiệu quả những tài sản do đơn vị kiểm soát để tăng vòng quay tổng tài sản

2. Số vòng quay tổng tài sản
Muốn tăng vòng quay tổng tài sản thì nhà quản lý cần lượng tài sản mà họ kiểm
soát ở mức thấp hơn, trong khi vẫn duy trì hoặc tăng doanh thu. Nhà quản lý đơn vị A
có những quyết định trong phạm vi đơn vị mình để cải thiện số vòng quay tổng tài sản
như: có kế hoạch thúc đẩy việc thu hồi công nợ để giảm các khoản phải thu, giảm mức
tồn kho nguyên liệu, thành phẩm, công cụ, đồng thời sắp xếp lại dây chuyền sản xuất để
loại bỏ bớt máy móc thiết bị không cần thiết… như vậy giảm bớt giá trị tài sản sẽ thực
hiện được. Giả sử số tài sản giảm bớt trong năm tới giá trị 1.000trđ, ta có ROA trước và
sau khi cắt giảm chi phí
Bảng 3: ROA trước và sau khi cắt giảm tài sản
Doanh lợi
doanh thu

4. Nhược điểm khi dùng ROA để đánh giá khả năng sinh lời
Như chúng ta đã biết những nhà quản lý là những người được chủ sở hữu thuê
nên mục tiêu của việc lựa chọn tiêu chí đánh giá tình hình hoạt động của họ là sao cho
lợi ích của nhà quản lý đi cùng lợi ích của chủ sở hữu
Chỉ tiêu ROA có đạt được mục đích này hay không? Nếu dùng ROA để đánh giá
sẽ khiến nhà quản lý tìm cách gia tăng lợi nhuận cao nhất và sử dụng ít tài sản nhất,
muốn vậy họ có động cơ gia tăng tử số (lợi nhuận) và giảm bớt mẫu số (tài sản) của
ROA
Điều này dẫn đến khích lệ các quyết định trong ngắn hạn, nhưng có thể dẫn đến
hậu quả không tốt về hoạt động của công ty trong dài hạn.
Theo phân tích trên đơn vị A cắt giảm chi phí thì có thể hy sinh các hoạt động
đầu tư trong tương lai như chi phí nghiên cứu phát triển, thay đổi phương pháp khấu
hao. Điều này cải thiện được lợi nhuận hoạt động trong kỳ nhưng sẽ làm giảm khả năng
cạnh tranh của sản phẩm, mất thị phần và giảm khả năng sinh lợi trong tương lai. Nhà
quản lý cũng có thể cắt giảm chi phí trong năm bằng cách cắt giảm chi phí bảo dưỡng
máy móc thiết bị trong năm, điều này cải thiện được lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh,
tuy nhiên có thể dẫn đến phải tiêu tốn nhiều chi phí sửa chữa hoặc phải thay thế máy
móc thiết bị trong tương lai.
Đơn vị A tìm cách tăng cường thu hồi công nợ phải thu, giảm số ngày bán chịu;
giảm hàng tồn kho có thể dẫn đến giao hàng không đúng hạn, không chủ động trong SX
khi thực hiện kế hoạch; không chú trọng trong việc đầu tư tài sản cố định có thể dẫn
đến chất lượng sản phẩm có vấn đề, những quyết định này có thể dẫn đến mất khách
hàng trong tương lai.
III. KẾT LUẬN
4
Tóm lại chỉ tiêu ROA có nhiều ưu điểm để dùng làm cơ sở đánh giá khả năng
sinh lời trong kỳ kinh doanh của doanh nghiệp, nhưng nếu quá chú trọng vào nó nhà
quản lý ra các quyết định trong ngắn hạn có thể dẫn đến hậu quả không tốt đến khả
năng sinh lời trong dài hạn của doanh nghiệp như đã phân tích.
IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO