1
1
CHƯƠNG 2:
CHƯƠNG 2:
KINH TẾ HỌC Ô NHIỄM
KINH TẾ HỌC Ô NHIỄM
MA:NGUYỄN QUANG HỒNG
MA:NGUYỄN QUANG HỒNG
NEU
NEU
2
2
NỘI DUNG TRÌNH BÀY
NỘI DUNG TRÌNH BÀY
I.
I.
Hàng hoá chất lượng môi trường
Hàng hoá chất lượng môi trường
II.
II.
Thất bại thị trường đối với hàng
Thất bại thị trường đối với hàng
hoá chất lượng môi trường
hoá chất lượng môi trường
III.
III.
Các giải pháp của chính phủ
Các giải pháp của chính phủ
IV.
IV.
Giải pháp của thị trường

Chất lượng MT là hàng hoá vì chúng có đủ các
tính chất của hàng hoá.
tính chất của hàng hoá.
-
Chất lượng MT thoả mãn các nhu cầu của con
Chất lượng MT thoả mãn các nhu cầu của con
người trong đó quan trọng nhất là nhu cầu sống,
người trong đó quan trọng nhất là nhu cầu sống,
nhu cầu tồn tại
nhu cầu tồn tại
-
Chất lượng MT ngày nay có được một phần là do
Chất lượng MT ngày nay có được một phần là do
lao động sản xuất của con người tạo ra.
lao động sản xuất của con người tạo ra.
-
Khi xác đinh được các chi phí của quá trình tái
Khi xác đinh được các chi phí của quá trình tái
sản xuất chất lượng MT thì chất lượng MT có thể
sản xuất chất lượng MT thì chất lượng MT có thể
thành sản phẩm để trao đổi mua bán.
thành sản phẩm để trao đổi mua bán.
5
5
2. Ý nghĩa của việc coi CLMT là
2. Ý nghĩa của việc coi CLMT là
hàng hoá
hàng hoá

Xoá bỏ quan niệm CLMT là do tự

thiết đối với con người,
- Con người cũng có thể chịu đựng khi
- Con người cũng có thể chịu đựng khi
“công dụng” đó bị giảm (ô nhiễm)
“công dụng” đó bị giảm (ô nhiễm)
- Giá cả luôn thấp hơn giá trị,
- Giá cả luôn thấp hơn giá trị,
- Xuất hiện hiện tượng tiêu dùng
- Xuất hiện hiện tượng tiêu dùng
không trả tiền. Đây là thất bại thị
không trả tiền. Đây là thất bại thị
trường đối với hàng hoá môi trường.
trường đối với hàng hoá môi trường.
7
7
II. Thất bại thị trường đối với hàng
II. Thất bại thị trường đối với hàng
hoá chất lượng MT
hoá chất lượng MT
1.
1.
Hiệu quả kinh tế và thị trường
Hiệu quả kinh tế và thị trường
2.
2.
Thất bại thị trường
Thất bại thị trường
3.
3.
Thất bại chính sách

lòng trả biên MWTP
lòng trả biên MWTP
1 3 4 52 Đơn vị hàng hoá
10
20
30
40
50
b
a
4
50
40
30
20
10
a
b
a+b: Tổng mức
sẵn lòng trả
Giả sử tiêu dùng nước giải khát
10
10
Đo lường sự thay đổi CLMT
Đo lường sự thay đổi CLMT

Khi chất lượng môi trường được cải thiện,
Khi chất lượng môi trường được cải thiện,
người ta nhận được lợi ích; khi chất lượng
người ta nhận được lợi ích; khi chất lượng

trường cạnh tranh. Đường chi phí biên của
trường cạnh tranh. Đường chi phí biên của
một DN là đường cung.
một DN là đường cung.
21 43 5
MC
Lượng
Chi
phí
8
10
12
17
23
Chi
phí
Tổng
CF
12
12
1.2 Nguyên tắc cân bằng biên
1.2 Nguyên tắc cân bằng biên

Mục tiêu của DN là tối đa hoá lợi nhuận,
Mục tiêu của DN là tối đa hoá lợi nhuận,
của người tiêu dùng là tối đa hoá lợi ích.
của người tiêu dùng là tối đa hoá lợi ích.

Lợi nhuận = Tổng doanh thu – Tổng chi phí
Lợi nhuận = Tổng doanh thu – Tổng chi phí

1.3 Hiệu quả

Hiệu quả kinh tế:
Hiệu quả kinh tế:
Hiệu quả kinh tế đạt được khi có sự cân bằng
Hiệu quả kinh tế đạt được khi có sự cân bằng
giữa chi phí biên và lợi ích biên của quá
giữa chi phí biên và lợi ích biên của quá
trình sản xuất,
trình sản xuất,
Khái niệm hiệu quả kinh tế có thể áp dụng cho
Khái niệm hiệu quả kinh tế có thể áp dụng cho
toàn bộ nền kinh tế.
toàn bộ nền kinh tế.

Hiệu quả xã hội:
Hiệu quả xã hội:
Hiệu quả xã hội đòi hỏi phải tính tới tất cả giá
Hiệu quả xã hội đòi hỏi phải tính tới tất cả giá
trị thị trường và phi thị trường hợp thành chi
trị thị trường và phi thị trường hợp thành chi
phí biên và lợi ích biên của quá trình sản
phí biên và lợi ích biên của quá trình sản
xuất.
xuất.
Hiệu quả xã hội là điều chúng ta hướng tới.
Hiệu quả xã hội là điều chúng ta hướng tới.
1.4 Lợi ích ròng xã hội
1.4 Lợi ích ròng xã hội
Sản

2.3 Hàng hoá công cộng
2.3 Hàng hoá công cộng
16
16
2.1 Một số khái niệm (1)
2.1 Một số khái niệm (1)

Giá cả hàng hoá dịch vụ trên thị trường
Giá cả hàng hoá dịch vụ trên thị trường
phản ánh chi phí để sản xuất ra chúng,
phản ánh chi phí để sản xuất ra chúng,

Đôi khi giá cả không phản ánh hết chi phí
Đôi khi giá cả không phản ánh hết chi phí
của xã hội đã bỏ ra, Lợi ích xã hội nhận
của xã hội đã bỏ ra, Lợi ích xã hội nhận
được cũng đôi khi lớn hơn những lợi ích
được cũng đôi khi lớn hơn những lợi ích
của thị trường.
của thị trường.

Hiện tượng này được gọi là ngoại ứng (ảnh
Hiện tượng này được gọi là ngoại ứng (ảnh
hưởng ngoại lai)
hưởng ngoại lai)

Điều này dẫn đến giá và sản lượng của thị
Điều này dẫn đến giá và sản lượng của thị
trường không phản ánh đúng mong muốn
trường không phản ánh đúng mong muốn


Phía cầu: Ảnh hưởng của ngoại ứng có thể
Phía cầu: Ảnh hưởng của ngoại ứng có thể
tạo ra khoảng cách giữa đường cầu thị
tạo ra khoảng cách giữa đường cầu thị
trường và đường lợi ích biên của xã hội.
trường và đường lợi ích biên của xã hội.
18
18
2.1 Một số khái niệm (3)
2.1 Một số khái niệm (3)

Ngoại ứng là những tác động của chủ thể
Ngoại ứng là những tác động của chủ thể
kinh tế này đến chủ thể khác trong đó chủ
kinh tế này đến chủ thể khác trong đó chủ
thể bị tác động được hưởng lợi ích nhưng
thể bị tác động được hưởng lợi ích nhưng
không phải trả chi phí hoặc không được bồi
không phải trả chi phí hoặc không được bồi
thường thiệt hại do tác động đó gây ra.
thường thiệt hại do tác động đó gây ra.

Ngoại ứng tồn tại khi phúc lợi của một người
Ngoại ứng tồn tại khi phúc lợi của một người
tiêu dùng hay người sản xuất bị ảnh hưởng
tiêu dùng hay người sản xuất bị ảnh hưởng
bởi các hoạt động của những người tiêu
bởi các hoạt động của những người tiêu
dùng và người sản xuất khác.


Ngoại ứng tiêu cực: Là những tác động mà chủ thể
Ngoại ứng tiêu cực: Là những tác động mà chủ thể
bị tác động không được bồi thường thiệt hại do tác
bị tác động không được bồi thường thiệt hại do tác
động đó gây ra.
động đó gây ra.
VD: Hoạt động sản xuất của một nhà máy giấy gây ô
VD: Hoạt động sản xuất của một nhà máy giấy gây ô
nhiễm môi trường ảnh hưởng đến sản xuất và đời
nhiễm môi trường ảnh hưởng đến sản xuất và đời
sống của người dân quanh NM.
sống của người dân quanh NM.
Các hoạt động kinh tế ảnh hưởng xấu tới MT là tạo ra
Các hoạt động kinh tế ảnh hưởng xấu tới MT là tạo ra
NU tiêu cực
NU tiêu cực
20
20
2.2 Thất bại thị trường khi xảy ra
2.2 Thất bại thị trường khi xảy ra
ngoại ứng
ngoại ứng
2.2.1 Ngoại ứng tiêu cực và thất bại
2.2.1 Ngoại ứng tiêu cực và thất bại
thị trường
thị trường

Giả sử hoạt động sản xuất của một nhà máy
Giả sử hoạt động sản xuất của một nhà máy

2
Chi
phí
E
3
MPB
Q
1
: hiệu quả cá
nhân
Q
*
: Hiệu quả xã
hội
A
B
O
22
22

Q
Q
1
1
>Q
>Q
*
*
: Thị trường sản xuất lượng hàng hoá
: Thị trường sản xuất lượng hàng hoá

Phúc lợi XH tại mức sản lượng Q
*
*
NSB
NSB
2
2
=
=
= S
= S
ABE2
ABE2
- Tổn thất phúc lợi XH: ∆NSB = S
- Tổn thất phúc lợi XH: ∆NSB = S
E1E2E3
E1E2E3
=−=−
∫∫
1
0
1
0
)()(
QQ
dQMSCMPBdQMSCMSB
=−=−
∫∫
*
0

2.2.2 Ngoại ứng tích cực và thất
2.2.2 Ngoại ứng tích cực và thất
bại thị trường
bại thị trường

Giả sử hoạt động trồng rừng của một
Giả sử hoạt động trồng rừng của một
lâm trường mang lại lợi ích cho XH, cho
lâm trường mang lại lợi ích cho XH, cho
những người dân sống dưới hạ lưu.
những người dân sống dưới hạ lưu.

Gọi MPC là chi phí biên của lâm trường
Gọi MPC là chi phí biên của lâm trường
MPB là lợi ích biên của lâm trường
MPB là lợi ích biên của lâm trường
MEB là lợi ích biên ngoại ứng
MEB là lợi ích biên ngoại ứng
25
25
Mô hình
Mô hình
MPC
MSB=
MPB+MEB
MPB
Q
1
Q
*