Rèn luyện kỹ năng cảm thụ thơ trữ tình hiện đại cho học sinh lớp 9
A.T VN
I. LI M U:
Con ngi ta sng mt cuc sng gi l y vi hai iu
kin: y v vt cht v y v tinh thn. Ch núi riờng v cuc
sng tinh thn cng tht a dng v phong phỳ. Biu hin ca s a
dng, phong phỳ y l: c yờu thng, bit yờu thng; c c
m, c thng thc cỏi hay cỏi p ca cuc i; c thng thc
v c cng hin. V mt trong nhng iu mang li cho con ngi
nim vui trong cuc sng l bit thng thc nhng cỏi hay, cỏi p,
ý ngha cuc i qua nhng ỏng th vn, dự sau ny con ngi y cú
theo ngh no i chng na. Vỡ cỏc tỏc phm vn chng, cuc
sng ó c kt tinh thnh cỏi p qua ti nng, tỡnh cm, tõm huyt
ca ngi sỏng to tỏc phm ri.
L loi hỡnh tỏc phm c cu trỳc bi mt kiu ngụn ng c
bit, khỏc hn ngụn ng i thng v ngụn ng vn xuụi, bc l
ý thc tỡnh cm con ngi mt cỏch trc tip; l ting núi ca tỡnh
cm mónh lit, l sn phm ca nhng rung ng t xut, c ỏo -
th tr tỡnh n vi ngi c t nhiờn m nng nn, gin d m sõu
sc, d dng m khú quờn, bt cht trng tn, mt chỳt xụn xao
ri sõu lng. Mt cỏi nhỡn, mt ỏnh mt, mt ting gi trong th ta
gp mt ln ri c nhp nhỏy mi gi, ngõn nga hoi trong ta mói
khụng thụi. Cỏi tụi tr tỡnh luụn cm xỳc thc s, bc l hn
ra.Ting núi tr tỡnh tr thnh ting lũng thm kớn ca mi ngi.
Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Hải Giáo viên tr ờng THCS Tuân Đạo
1
Rèn luyện kỹ năng cảm thụ thơ trữ tình hiện đại cho học sinh lớp 9
Qu tht nú l Li gi ca ngh s vi cuc i. Núi nh c nh
th T Hu: Th l ting núi ca ngi no ú n vi nhng
ngi no ú da trờn c s ng ý, ng tỡnh. Th l ting núi
ng ý, ng tỡnh, ting núi ng chớ.

th th vn khụng phi l sm nhng cng khụng th núi l mun. K
t khi cỏc em cha n trng cỏc em ó c tip xỳc v cm th
cỏc tỏc phm vn chng. Nghe mt truyn c tớch, c theo ngi
ln mt bi th, nghe mt ngi ngõm th trờn cỏc phng tin
thụng tin i chỳng. Khi n trng cựng vi vic c, hc bi hc
trng cỏc em cũn tip tc c cm nhn, thng thc vn chng
qua nhng sinh hot tp th ca i - on, oc bỏo, din th trong
hot ng vn ngh, nghe núi chuyn v th. Nhng õy, iu tụi
mun núi n thiờn v nhng vic lm ca Thy v Trũ trong quỏ
trỡnh chun b v thc hiờn c- hiu vn bn th tr tỡnh. Lm th
no qua mt bi dy - hc th cú th gúp thờm mt kinh nghim
rốn k nng cm th th vn cho cỏc em. Hay núi cỏch khỏc nhng
vic lm c th rốn luyn k nng cm th tỏc phm din ra trc,
trong v sau tit bi dy- hc c - hiu vn bn th tr tỡnh. õy l
nhng vic lm khú.
Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Hải Giáo viên tr ờng THCS Tuân Đạo
3
Rèn luyện kỹ năng cảm thụ thơ trữ tình hiện đại cho học sinh lớp 9
Nh trờn ó núi, vic cm th vn chng mi ngi khụng
h ging nhau hn na hot ng thng thc vn chng ca hc
sinh trong nh trng khụng ging nh hot ng thng thc ca
bn c ngoi xó hi. Hot ng thng thc vn chng ngoi
xó hi l hon ton t do, hon ton mang tớnh cht cỏ nhõn. Cũn hot
ng thng thc vn chng trong nh trng l cú gii hn nht
nh v thi gian k c trong chớnh khoỏ v ngoi khoỏ; cú s hng
dn ca giỏo viờn, cú s kớch thớch tỏc ng ln nhau ca nhng
ngi cựng thng thc, c khuyn khớch phỏt hin thng thc
nhng cỏi hay, cỏi p theo mt cỏch riờng nhng ch yu phi
thng thc, tip nhn cỏi hay, cỏi p l nhng kin thc cú tớnh
mc tiờu khỏi quỏt v tỏc phm. V nguyờn tc dy hc vn cng ch

n th, tỡnh trng cú khỏ hn. S em c bi th Bp la t 2
ln tr lờn ó cú 9A: 21 em
9B : 23 em
9C : 20 em
c mt ln : 9A: 24/26
Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Hải Giáo viên tr ờng THCS Tuân Đạo
5
Rèn luyện kỹ năng cảm thụ thơ trữ tình hiện đại cho học sinh lớp 9
9B : 26/27
9C : 23/25
y l vic c trc. Cũn vic chun b tr li cõu hi c - hiu
vn bn thỡ sao ?
Cng ó núi trờn, vỡ tõm lý s cụ giỏo v tp th phờ bỡnh nờn cỏc
em cú tr li cỏc cõu hi chun b bi vo v bi tp ng vn. Song
vic tr li ch l sao chộp li nhng gi ý trong sỏch hc tt
Vn v Ting Vit 9 sao chộp khụng cn suy ngh, min sao cú
bi.
Nh th, khõu u tiờn tip xỳc vi vn bn, cỏc k nng c,
tỡm hiu nu khụng c rốn luyn s dn dn chuyn sang k nng
sao chộp ti liu hng dn thnh tho hay khụng thnh tho m thụi.
Cũn trong quỏ trỡnh c - hiu, rt nhiu gi dy - hc, nht l
gi dy - hc nhng bi th tr tỡnh hay. Trc õy, vi phng phỏp
dy hc c, thy ging trũ nghe, dy nhng bi th nh: on
thuyn ỏnh cỏ, khụng ớt giỏo viờn ó chỏy giỏo ỏn vỡ thy giỏo
quỏ say sa vi nhng ngụn t, v p trong cỏch th hin ca tỏc gi.
Hin nay, vi phng phỏp dy hc mi, ngi thy li khụng b
chỏy vỡ mỡnh quỏ say sa m chỏy vỡ hc sinh khụng bit tỡm ra
nhng tớn hiu ngh thut phõn tớch, hoc gi cỏc em chng h
rung ng trc bt c hnh ng no. K nng c ó yu, k nng
Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Hải Giáo viên tr ờng THCS Tuân Đạo

m bo nguyờn tc dy hc vn theo hng thớch hp?
ú l nhng iu t ra vi tụi trong quỏ trỡnh dy hc vn bn
th tr tỡnh.
Cn c vo tỡnh hỡnh thc t hc sinh, bỏm sỏt c im loi th
th tr tỡnh; thụng qua mt s tit dy c th, tụi ó tin hnh cỏc gii
phỏp nh sau:
B. CC GII PHP THC HIN
1.m bo nguyờn tc dy hc Ng Vn theo c trng th
loi - bi dng hng thỳ tip nhn tỏc phm th tr tỡnh.
Tỏc phm ngh thut l kt qu ca s thng hoa v tõm hn, v
trớ tu ca ngi ngh s. Vỡ th, nú cú nhng giỏ tr vt ra ngoi ý
sỏng to ca tỏc gi. Hỡnh tng cng ln, cng cú tớnh ngh thut
cao thỡ cng cú nhiu khớa cnh, ni dung phong phỳ, hp dn. Sỏng
to mt tỏc phm, nh vn mun núi vi ngi c, mun truyn cho
ngi c qua cỏc th h mt cỏch nhỡn, cỏch hiu, cỏch ỏnh giỏ vi
chớnh mỡnh v i vi cuc sng con ngi, i vi th gii. Nhng
Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Hải Giáo viên tr ờng THCS Tuân Đạo
8
Rèn luyện kỹ năng cảm thụ thơ trữ tình hiện đại cho học sinh lớp 9
ngi c, do s chi phi ca thi i, do trỡnh , th hiu thm m
v tõm lý la tui, n vi tỏc phm li mun tỡm c nhng iu
no ú phự hp vi mỡnh v cn thit cho mỡnh. Chớnh vỡ vy, bn
thõn hỡnh tng ó phong phỳ a dng, i din vi ngi c cng
lm cho nú tr nờn phong phỳ a dng hn.
Nh trờn ó núi, tỏc phm th - c bit l th tr tỡnh - hỡnh
tng trong ú l hỡnh tng tõm t. Ngoi cỏi thụng ip m tỏc gi
mun gi ti ngi c cũn cú c nhng iu m tỏc gi mun bc l
ra vi ngi c. hc sinh say mờ c tỏc phm, tỏi hin hỡnh
tng trong tỏc phm, tip nhn c nhng giỏ tr ca tỏc phm cng
nh cú s tỡm tũi phỏt hin riờng v tỏc phm. Giỏo viờn phi tỏc ng

ng i, tỡnh b chỏu, tỡnh yờu quờ hng t nc, yờu thiờn nhiờn).
Ngi giỏo viờn phi bỏm sỏt c trng ting núi tỡnh cm ca cỏc
bi m hng cỏc em vo vic c, tỡm hiu, to cho cỏc em s ng
cm cựng nh th t hiu qu cm th.
Tip theo vic khi gi hng thỳ c l tin trỡnh dy - hc.
Trong tit dy - hc, giỏo viờn cn hng dn cỏc em t phỏt hin,
thng thc tỏc phm, khuyn khớch cỏc em cú nhng cm nhn,
nhng phỏt hin riờng nhng khụng suy din tu tin, cú nhng iu
Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Hải Giáo viên tr ờng THCS Tuân Đạo
10
Rèn luyện kỹ năng cảm thụ thơ trữ tình hiện đại cho học sinh lớp 9
trn tr vn vng ca cỏc em v tỏc phm cn c thy cụ giỳp
gii ỏp kp thi. Sau tit hc, cỏc em c m ra nhng kh nng
mi tip tc thng thc, khỏm phỏ tỏc phm mc sõu, rng hn,
cỏc em nh cm nhn c nhng bin i, vn ng phong phỳ hn
trong tõm hn mỡnh. Vi u th d c, d nh v tỡnh cm sõu lng,
cỏc bi th tr tỡnh y kh nng to ra hng thỳ cho cỏc em.
Ngi giỏo viờn bỏm sỏt c trng th loi kt hp vi khộo lộo khi
dy tỡnh cm tim n trong mi hc trũ s tng bc bi dng c
hng thỳ tip nhn tỏc phm cho cỏc em trong quỏ trỡnh dy hc.
Cựng vi vic bi dng hng thỳ, trong iu kin hin nay rốn
luyn k nng cm th cho cỏc em, ngi thy cũn phi chỳ ý n
vic i mi phng phỏp bi dng theo hng tớch hp, tớch cc.
2.m bo nguyờn tc dy hc vn theo hng tớch hp, tớch
cc, giỳp cỏc em nm vng kin thc Ting Vit vn dng phõn
tớch vn bn th tr tỡnh:
Phỏt hin v phõn tớch bỡnh giỏ cỏc du hiu ngh thut, s dng
h thng cõu hi hng dn phõn tớch bỡnh giỏ- s dng phng phỏp
gi tỡm, phng phỏp nghiờn cu giỳp hc sinh lm tt cỏc bi
ngh lun v on th, bi th trong chng trỡnh lp 9.

Rèn luyện kỹ năng cảm thụ thơ trữ tình hiện đại cho học sinh lớp 9
th s sng mói, v lỳc ú quỏ trỡnh cm th mi tht s thnh
cụng.
3.Vn dng c th vo vic rốn k nng.
a. Rốn luyn k nng c: Nh trờn ó núi, c l bc u to
tin cho hot ng tỏi hin v cú kh nng thc hin d dng, y
hot ng tỏi hin. Vi tỏc phm tr tỡnh, c va l ng cm,
va l din cm. Cng nh c m hc sinh va c chng kin,
va c th nghim. Vỡ th c - tỏi hin, tri giỏc hỡnh tng th l
hot ng khụng th coi nh trong quỏ trỡnh dy - hc th tr tỡnh. Tỏi
hin hỡnh tng trong th khụng nhng l mt thao tỏc t duy i
vo tỏc phm m cũn l mt bớ quyt truyn th na.
Mt bi th nh bi th Bp la chng hn m vic c v tỏi
hin hỡnh tng khụng thc hin tt thỡ khú thu c kt qu. C mt
dũng hoi nim tuụn chy theo thi gian sng dy trong tõm tng
nh th nu nh khụng c tỏi hin thỡ khú m gi c rung ng
cm xỳc.
Nhn thc nh vy nờn khi dy - hc bi th Bp la tụi chỳ
trng hng dn hc sinh c trc nh. c v hỡnh dung cnh
Bp la quờ hng cú B tn to nng ma, cú B chm chỳt chỏu,
cú B gn lin bờn Bp la. n lp, cụ giỏo bng ging c truyn
cm ca mỡnh, c mu cho hc sinh on th u: Mt bp la
chn vn sng mi cũn cay, sau ú hng dn hc sinh c
Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Hải Giáo viên tr ờng THCS Tuân Đạo
13
Rèn luyện kỹ năng cảm thụ thơ trữ tình hiện đại cho học sinh lớp 9
v c tip trong quỏ trỡnh phõn tớch. Kt hp c ca thy, c ca
trũ, hc sinh ó cú nhng cm nhn bc u v bi th theo ỳng
hng.
Vi nhng bi th khỏc nh bi ng chớ , Bi th v tiu

t trc tip ca ni dung, l bc tranh nh ca cuc sng, cú khi cú
c qua s so sỏnh). Khi dy cỏc bi th tr tỡnh, cn cho hc sinh
phỏt hin v phõn tớch cỏc hỡnh nh, giỏ tr biu t ca cỏc hỡnh nh
cỏc em cm th ni dung y hn.
Cũn rt nhiu iu cỏc em cn phi phỏt hin v phõn tớch na
nh: ngụn ng, cỏc bin phỏp tu t, kt cu. Trong phm vi thi
gian ca tng tit hc, di s hng dn ca giỏo viờn qua mi bi
s cng c, rốn luyn thờm cho cỏc em. Bng h thng cõu hi hng
dn, bng phng phỏp gi tỡm, nghiờn cu kt hp vi quỏ trỡnh
truyn cm th ca giỏo viờn v vi tớnh tớch cc c phỏt huy, cỏc
em s cú c kt qu cm th tt hn.
c. cho nhng cm nhn c kim nghim, cho nhng
cõu th, bi th hay sng mói trong cm nhn ca cỏc em thỡ ch
Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Hải Giáo viên tr ờng THCS Tuân Đạo
15
Rèn luyện kỹ năng cảm thụ thơ trữ tình hiện đại cho học sinh lớp 9
c, tỡm hiu cha gi l . Cỏc em cũn phi bit th hin, trỡnh
by cm nhn ca mỡnh.
Kt thỳc quỏ trỡnh dy - hc trờn lp vi mt tỏc phm tr tỡnh
khụng phi l ht m cỏc em cn tip tc suy ngm, nhm nhỏp,
thng thc. Sau mi bi hc, giỏo viờn cn ra nhng bi tp rốn
luyn k nng cm th cho hc sinh cỏc em t trỡnh by nhng iu
m cỏc em ó thu nhn c.
Thụng thng, phn luyn tp ca mi tit bi c - hiu u cú
bi tp. Thit ngh khụng nờn yờu cu hc sinh lm ngay ti lp
nhng bi tp cm th m nờn cho hc sinh thm bi hc ri v
nh lm bi tp vit on th hin cm xỳc, suy ngh ca mỡnh.
Vớ d: Khi dy xong bi th Con cũ ca Ch Lan Viờn, tụi
yờu cu cỏc em lm bi tp cm th.
Bi tp 1: (Cho nhng hc sinh i tng trung bỡnh)

Núi vi con ca Y Phng l mt bi th nm trong cm
hng ph bin l lũng thng yờu con cỏi, mong mun th h sau ni
Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Hải Giáo viên tr ờng THCS Tuân Đạo
17
Rèn luyện kỹ năng cảm thụ thơ trữ tình hiện đại cho học sinh lớp 9
tip xng ỏng, phỏt huy truyn thng ca t tiờn, quờ hng vn l
tỡnh cm cao p ca con ngi Vit Nam t bao i nay. bi th,
Y Phng ó cú mt cỏch núi xỳc ng ca riờng mỡnh. Hỡnh thc
ngi cha tõm tỡnh, dn dũ i vi con ó em li cho bi th ging
iu thit tha trỡu mn, m ỏp v tin cy. Vi bi th ny khi dy
hc, rốn luyn k nng cm th cho hc sinh, tụi ó tin hnh mt
s vic lm mt s cụng on nh sau:
to hng thỳ tỡm hiu bi th, khi hng dn chun b bi tụi
tin hnh c trc mt ln. Vi ging c mu truyn cm, tụi gi
cho hc sinh hng thỳ nghe. cỏc em thớch c, tụi cú ging gii
cho cỏc em ụi iu s lc v cỏch núi ca ng bo min nỳi - xoỏ
dn cho cỏc cỏc em cm giỏc bi th ny trỳc trc, khú c, sau ú
tụi giao nhim v c th: c thm 2 - 3 ln, c to 2 - 3 ln ( nh).
Nu cú th c theo trớ nh 1 - 2 ln ( lp) v c thuc lũng khi
hc xong bi. V khi dy - hc trờn lp, tụi cú cho im c. Vỡ th
hc sinh, u tiờn l quyt tõm c cú im cao, sau ú l hc
thuc v thớch c bi th.
Cng to hng thỳ, trong gi hc tụi k chuyn cho cỏc em
v cuc sng ca ng bo min nỳi (vn quen thuc vi cỏc em). Vỡ
th cỏc em bit c sõu hn v cuc sng sinh hot ca ngi min
nỳi, giỳp cỏc em hiu cỏch t duy ca ng bo min nỳi, hiu cỏc
cõu th trong bi, khụng ng ngng khi tỡm hiu tỏc phm.
Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Hải Giáo viên tr ờng THCS Tuân Đạo
18
Rèn luyện kỹ năng cảm thụ thơ trữ tình hiện đại cho học sinh lớp 9

c nhng kt qu v k nng c l:
Ni dung c
Lp
Lp 9A Lp 9B Lp 9C
- c ỳng (ng iu, cõu,
nhp th)
- c th hin tỡnh cm -
c sỏng to
18/26
15/26
22/27
17/227
18/25
12/25
2. K nng phỏt hin, phõn tớch du hiu ngh thut
Ni dung
Lp
Lp
9A
Lp 9B
Lp
9C
- Bit phỏt hin cỏc hỡnh nh.
- Bit nhn xột, ỏnh giỏ
- Bit trỡnh by cm nhn v on
th, bi th
16/26
12/26
15/26
16/27

Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Hải Giáo viên tr ờng THCS Tuân Đạo
21
Rèn luyện kỹ năng cảm thụ thơ trữ tình hiện đại cho học sinh lớp 9
Trong quỏ trỡnh dy hc nhng nm sau tụi s tip tc b sung,
rỳt kinh nghim t hiu qu tt hn.
Tuõn o, thỏng 5
nm 2010 Ngi thc
hin
Bựi Thanh Hi
Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Hải Giáo viên tr ờng THCS Tuân Đạo
22