Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM PHẠM THỊ THANH THỦY BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
DẠY HỌC TIẾNG ANH TẠI TRƢỜNG TRUNG HỌC
NGHIỆP VỤ QUẢN LÝ LƢƠNG THỰC - THỰC PHẨM
ĐỒ SƠN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. TS. Nguyễn Dục Quang
THÁI NGUYÊN - 2013

i
LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết
quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình
nào khác. Tài liệu tham khảo và nội dung trích dẫn đảm bảo sự đúng đắn, chính xác, trung
thực và tuân thủ các quy định về quyền sở hữu trí tuệ.
Tôi xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ
nguồn gốc.

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2013
Tác giả luận văn
Phạm Thị Thanh Thủy

LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT vii
DANH MỤC CÁC BẢNG viii
MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chọn đề tài 1
2. Mục đích nghiên cứu 3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3
4. Nhiệm vụ nghiên cứu 3
5. Giả thuyết khoa học 4
6. Phạm vi nghiên cứu 4
7. Phương pháp nghiên cứu 4
8. Cấu trúc luận văn 5
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH
TẠI CÁC TRƢỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP 6
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6
1.2. Một số khái niệm cơ bản 7
1.2.1. Quản lý 7
1.2.2 Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường 9
1.2.3 Hoạt động dạy học 11
1.2.4 Quản lý hoạt động dạy học 12
1.2.5 Biện pháp 12
1.3 Một số vấn đề về dạy học tiếng Anh ở trường TCCN 13
1.3.1 Hoạt động dạy học ngoại ngữ (tiếng Anh) 13
1.3.2 Hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường TCCN 14
1.3.2.1 Mục tiêu dạy học tiếng Anh ở các trường TCCN 14

iv
1.3.2.2 Nội dung chương trình dạy học tiếng Anh ở các trường TCCN 15
1.3.2.3 Phương pháp và phương tiện DHTA ở các trường TCCN 16

2.3.3 Quản lý phương pháp, hình thức tổ chức dạy học 42
2.3.4 Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn tiếng Anh của
học sinh 44
2.3.5 Quản lý hoạt động dạy tiếng Anh của giáo viên 46
2.3.6 Quản lý hoạt động học tiếng Anh của học sinh 48
2.3.7 Quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ việc dạy và học tiếng Anh 50
Tiểu kết chƣơng 2 52
Chƣơng 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH TẠI
TRƢỜNG TRUNG HỌC NGHIỆP VỤ QUẢN LÝ LTTP ĐỒ SƠN, HẢI PHÒNG 54
3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 54
3.1.1 Đảm bảo tính thực tiễn 54
3.1.2 Đảm bảo tính khả thi 54
3.1.3 Đảm bảo tính đồng bộ 54
3.1.4 Đảm bảo tính hiệu quả 55
3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh tại trường Trung học
Nghiệp vụ Quản lý LTTP Đồ Sơn, Hải Phòng 55
3.2.1 Tăng cường quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh của giáo viên 55
3.2.2 Đổi mới quản lý hoạt động học tiếng Anh của học sinh 61
3.2.3 Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiếng Anh 64
3.2.4 Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học môn tiếng Anh . 69
3.2.5 Đầu tư trang thiết bị phục vụ hoạt động dạy - học tiếng Anh 73
3.2.6 Xây dựng chế độ, chính sách phù hợp đối với giáo viên dạy tiếng Anh ở
trường trung cấp 74
3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 75
3.3.1 Mục đích khảo nghiệm 75
3.3.2 Đối tượng khảo nghiệm 75

vi
3.3.3 Kết quả khảo nghiệm 76
Tiểu kết chƣơng 3 78


Ban Giám hiệu
Cán bộ quản lý
Công nghệ thông tin
Cơ sở vật chất
Dạy học
Dạy học tiếng Anh
Giáo dục và đào tạo
Giáo viên
Giáo viên chủ nhiệm
Giáo viên dạy giỏi
Hoạt động dạy học
Học sinh
Lương thực - Thực phẩm
Nhà xuất bản
Phương pháp dạy học
Quản lý
Quản lý giáo dục
Thiết bị dạy học
Trung cấp chuyên nghiệp
Trung học
Trung học phổ thông
viii
DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Đánh giá về hoạt động giảng dạy tiếng Anh của giáo viên 34
Bảng 2.2 Thực trạng tình hình học tập tiếng Anh của học sinh 37

hết sức quan tâm, coi trọng. Trong nhiều năm nay, ngoại ngữ là một môn học
bắt buộc không thể thiếu trong chương trình đào tạo ở các nhà trường. Từ
những năm 60, Nhà nước đã có nhiều chỉ thị, thông tư về việc dạy, học ngoại
ngữ trong nhà trường. Chỉ thị số 43-TTG/VG của Thủ tướng chính phủ ra ngày
11 tháng 04 năm 1968 về việc đẩy mạnh công tác dạy và học ngoại ngữ trong
các trường phổ thông, các trường chuyên nghiệp, trong cán bộ khoa học, kỹ
thuật, kinh tế và trong công nhân kỹ thuật nêu rõ: “ Học sinh tốt nghiệp ra
trường phải đọc và hiểu được sách, báo chuyên môn. Trong vòng 5 đến 10
năm, phấn đấu dạy và học một ngoại ngữ ở tất cả các trường trung học chuyên
nghiệp và hai ngoại ngữ ở một số trường có điều kiện.” Ngày 30/09/2008 Thủ

2
tướng Chính phủ ra Quyết định số 1400/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Dạy và học
ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008 - 2020” chỉ rõ:
“Đổi mới toàn diện việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc
dân, triển khai chương trình dạy và học ngoại ngữ mới ở các cấp học, trình độ
đào tạo, nhằm đến năm 2015 đạt được một bước tiến rõ rệt về trình độ, năng
lực sử dụng ngoại ngữ của nguồn nhân lực, nhất là đối với một số lĩnh vực ưu
tiên; đến năm 2020 đa số thanh niên Việt Nam tốt nghiệp trung cấp
học có đủ năng lực ngoại ngữ sử dụng độc lập, tự tin trong giao tiếp,
học tập, làm việc trong môi trường hội nhập, đa ngôn ngữ, đa văn hoá; biến
ngoại ngữ trở thành thế mạnh của người dân Việt Nam, phục vụ sự nghiệp
công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. "
Mặc dù việc dạy và học ngoại ngữ đặc biệt là tiếng Anh được Đảng và
nhà nước ta quan tâm, đầu tư song thực tế cho thấy chất lượng dạy học tiếng
Anh của chúng ta hiện nay không cao, chưa đáp ứng được yêu cầu hội nhập.
Điều này thể hiện rất rõ ở việc tiếp tục học và khả năng sử dụng tiếng Anh của
học sinh, sinh viên sau khi ra trường. Số sinh viên có thể phát huy vốn tiếng
Anh học được là không nhiều. Hầu hết các em không thể đọc sách, báo tiếng
Anh về chuyên ngành của mình để tiếp thu những tri thức khoa học tiên tiến

LTTP Đồ Sơn, Hải Phòng.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu: Hoạt động dạy học tiếng Anh tại trường
Trung cấp chuyên nghiệp
3.2 Đối tượng nghiên cứu: Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh tại
trường Trung học Nghiệp vụ Quản lý LTTP Đồ Sơn, Hải Phòng
4. Nhiệm vụ nghiên cứu

4
4.1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở
trường Trung cấp chuyên nghiệp
4.2 Đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh tại
trường Trung học Nghiệp vụ Quản lý LTTP Đồ Sơn, Hải Phòng
4.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh tại
trường Trung học Nghiệp vụ Quản lý LTTP Đồ Sơn, Hải Phòng
5. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất được những biện pháp quản lý có tính khoa học, tích cực và
khả thi, phù hợp với thực tiễn thì sẽ nâng cao được chất lượng dạy học tiếng
Anh tại trường Trung học Nghiệp vụ Quản lý LTTP Đồ Sơn, Hải Phòng.
6. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy
học tiếng Anh tại trường Trung học Nghiệp vụ Quản lý LTTP Đồ Sơn, Hải
Phòng trong thời gian 2 năm học 2010 - 2011 và 2011 - 2012.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận
- Nghiên cứu và tổng hợp các tài liệu lý luận, hệ thống hóa những chủ
trương, nghị quyết của Đảng và nhà nước, các thông tư, chỉ thị của Bộ Giáo
dục & Đào tạo có liên quan đến vấn đề nghiên cứu
- Tham khảo luận văn cùng chuyên ngành, các tạp chí, sách báo, bài
giảng của các giáo sư, tiến sĩ về quản lý giáo dục 6
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
TIẾNG ANH TẠI CÁC TRƢỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Dạy học là hoạt động trọng tâm của quá trình giáo dục, có vai trò quyết
định sự thành công của hoạt động giáo dục. Dạy học gồm hoạt động dạy của
thày và hoạt động học của trò, đó là hai mặt luôn gắn bó mật thiết không thể
tách rời của phương thức tồn tại và phát triển của xã hội và cá nhân. Đó là sự
tiếp nhận và chuyển hóa những kinh nghiệm đã có của xã hội thành kinh
nghiệm của cá nhân hay nói cách khác là sự chuyển giao những kinh nghiệm từ
thế hệ trước cho thế hệ sau.
Quản lý dạy học là quản lý một quá trình xã hội đặc thù, có vai trò quan
trọng và cần thiết. Thực tiễn và lý luận về quản lý dạy học được hình thành và
phát triển cùng với sự hình thành và phát triển của xã hội loài người.
Việc dạy học ngoại ngữ, đặc biệt là dạy học tiếng Anh đóng một vai trò
hết sức quan trọng trong bối cảnh hiện nay khi Việt Nam đang hội nhập vào
khu vực và thế giới. Trong quá trình hòa nhập này, thông thạo ngoại ngữ là
điều kiện quyết định. Tiếng Anh là ngoại ngữ thông dụng nhất, đây là môn học
giúp học sinh mở rộng và cập nhật kiến thức khoa học, tiếp cận công nghệ
thông tin nhanh nhất. Chính vì vậy mà trọng tâm trong đào tạo của các nhà
trường Đại học, Cao đẳng và TCCN hiện nay là phải cải tiến hoạt động dạy và
học tiếng Anh như thế nào để thực sự có hiệu quả. Để thực hiện được điều đó
thì vai trò của quản lý là chủ đạo và quyết định. Mỗi môn học có những nét đặc
thù riêng đòi hỏi nhà quản lý cần có những hiểu biết về môn học mới có các
biện pháp quản lý dạy học môn học đó một cách có hiệu quả. Đã có nhiều tác

ngày càng có vai trò quan trọng, đặc biệt trong xã hội phát triển như hiện nay

8
thì quản lý có vai trò rất lớn.
Tùy theo cách tiếp cận, thuật ngữ “quản lý” được các nhà khoa học định
nghĩa theo nhiều cách khác nhau:
- Theo Từ điển Tiếng Việt, “Quản lý là tổ chức và điều hành các hoạt
động theo những yêu cầu nhất định” [27].
- Theo Aunapu F.F: “Quản lý là một hệ thống XHCN, là một khoa học
và là một nghệ thuật tác động vào một hệ thống xã hội, chủ yếu là quản lý con
người nhằm đạt được những mục tiêu xác định. Hệ thống đó vừa động, vừa ổn
định bao gồm nhiều thành phần có tác động qua lại lẫn nhau” [1].
- Theo tác giả Nguyễn Văn Bình, “Quản lý là một nghệ thuật đạt được
mục tiêu đã đề ra thông qua việc điều khiển, phối hợp, hướng dẫn, chỉ huy hoạt
động của những người khác” [3].
- Các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc định nghĩa thuật
ngữ “quản lý” như sau: “Quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của
chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức
vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [9].
- Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ cho rằng: “Quản lý là một quá trình có
định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống là quá trình tác động
đến hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định. Những mục tiêu này
đặc trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lý mong muốn” [17].
Các định nghĩa trên hoặc nhấn mạnh mặt này, hoặc nhấn mạnh mặt khác
nhưng đều coi quản lý là hoạt động có hướng đích, có mục tiêu, hợp quy luật
của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục đích xác định.
Tóm lại, chúng ta có thể hiểu: Quản lý là hoạt động tất yếu của những
hệ thống có tổ chức, có kế hoạch, có định hướng, có mục đích, phù hợp với quy
luật khách quan của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động
của toàn hệ thống đạt tới mục tiêu đã định.

Tác giả Phạm Minh Hạc đã đưa ra khái niệm về quản lý nhà trường như
sau: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối của Đảng trong phạm vi trách
nhiệm của mình tức là đưa nhà trường tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo
đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng học sinh” [13].
Theo Trần Kiểm: “Quản lý nhà trường là hệ thống những tác động tự
giác có thể có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật của
chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ
học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có
chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường” [19].
Như vậy, có thể hiểu quản lý nhà trường là tác động có định hướng, có
kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên và học sinh, đến các lực
lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm làm cho quá trình giáo dục và
đào tạo vận hành một cách tối ưu tới mục tiêu dự kiến.
Xét về lý luận và thực tiễn thì quản lý nhà trường bao gồm:
- Tác động của những chủ thể quản lý bên ngoài nhà trường. Đây là
những tác động quản lý của các cơ quan quản lý giáo dục cấp trên bao gồm các
chỉ thị, quy định, quyết định… nhằm định hướng sự phát triển của nhà trường,
hướng dẫn, hỗ trợ và tạo điều kiện cho hoạt động giảng dạy, học tập, giáo dục
của nhà trường.
- Tác động của chủ thể quản lý bên trong nhà trường bao gồm các hoạt
động: quản lý chương trình dạy học và giáo dục của nhà trường, quản lý học
sinh (quản lý các hoạt động của học sinh), quản lý giáo viên (quản lý việc thực
thi và phát triển nghề nghiệp của người thày), quản lý tài chính, quản lý CSVC,
trang thiết bị dạy học, thư viện đảm bảo cho nhà trường hoạt động nhằm đạt
được mục tiêu giáo dục đề ra.

11
1.2.3 Hoạt động dạy học
Dạy học là bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể, là một trong những
con đường để thực hiện mục đích giáo dục. Đó là con đường giáo dục tích cực,

lực lượng xã hội như gia đình, nhà trường, xã hội. Để HĐDH vận hành có hiệu
quả thì cần phải có những tác động của nhà quản lý. Do vậy, quản lý HĐDH là
nhiệm vụ trọng tâm của quản lý nhà trường.
Quản lý HĐDH là sự tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật
của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong quá trình dạy học nhằm đạt
được mục tiêu đã đề ra. Việc quản lý hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động
học của học sinh cùng các thành tố có liên quan đóng một vai trò hết sức quan
trọng trong quản lý giáo dục ở nhà trường. Quản lý HĐDH chính là quản lý nội
dung chương trình theo mục tiêu đào tạo của nhà trường dựa trên nguyên tắc
quản lý và phương pháp quản lý.
Thông thường, quản lý HĐDH trong nhà trường bao gồm các nội dung sau:
- Quản lý hoạt động dạy của giáo viên: gồm quản lý việc thực hiện
chương trình giảng dạy (nội dung, tiến trình), quản lý giờ lên lớp, phương pháp
dạy học, hình thức tổ chức dạy học, kết quả dạy học…
- Quản lý hoạt động học của học sinh: gồm có ý thức thực hiện các
nhiệm vụ học tập, các hoạt động học tập, kết quả học tập…
- Quản lý các điều kiện phục vụ hoạt động dạy học, CSVC - TBDH.
- Quản lý các nguồn phục vụ yêu cầu dạy học như: tài chính, đội ngũ cán
bộ, giáo viên, các mối quan hệ trong và ngoài nhà trường.
1.2.5 Biện pháp
Biện pháp là cách làm, cách thức tiến hành, cách giải quyết một vấn đề
cụ thể. Biện pháp quản lý là cách thức chủ thể quản lý tiến hành sử dụng các
công cụ quản lý tác động vào việc thực hiện từng khâu của chức năng quản lý

13
trong mỗi quá trình quản lý nhằm tạo nên sức mạnh, tạo ra năng lực thực hiện
mục tiêu quản lý.
Biện pháp quản lý HĐDH là những cách thức tiến hành của chủ thể quản
lý tác động vào đối tượng quản lý nhằm giải quyết những vấn đề trong công
tác quản lý HĐDH, làm cho việc quản lý HĐDH được vận hành đạt mục tiêu

giác, có mục đích, chương trình, nội dung, kế hoạch, có biện pháp tổ chức rõ
ràng. Học ngoại ngữ không chỉ dừng lại ở sự tích lũy của ngôn ngữ mà còn
phải đạt đến khả năng sử dụng ngôn ngữ đó làm công cụ nhận thức, tiếp thu và
làm phương tiện giao tiếp.
Hai hoạt động này có quan hệ gắn bó chặt chẽ, hữu cơ với nhau. Mối
quan hệ chặt chẽ, hữu cơ này thể hiện:
- Chúng tạo nên hoạt động chung, thống nhất của thày và trò trong quá
trình nắm vững ngoại ngữ.
- Chúng là điều kiện để triển khai hoạt động của nhau: không thể thực
hiện hoạt động dạy ngoại ngữ, nếu không có hoạt động học ngoại ngữ và ngược
lại, không thể thực hiện hoạt động học ngoại ngữ, nếu không có hoạt động dạy
ngoại ngữ.
- Hoạt động dạy ngoại ngữ không chỉ tổ chức, điều khiển hoạt động học
ngoại ngữ nói chung, mà còn tổ chức, điều khiển chính nội dung đối tượng
ngoại ngữ cho hoạt động học ngoại ngữ.
1.3.2 Hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường TCCN
1.3.2.1 Mục tiêu dạy học tiếng Anh ở các trường TCCN
Mục tiêu đào tạo của các trường TCCN là “Đào tạo người lao động có
kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp ở trình độ trung cấp và các trình độ thấp hơn,
có đạo đức, lương tâm nghề nghiệp, ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp, có
sức khỏe, nhằm tạo điều kiện cho người lao động có khả năng tìm việc làm, đáp

15
ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng an ninh” [4].
Mục tiêu dạy học tiếng Anh ở các trường TCCN là sau khi tốt nghiệp,
học sinh đạt trình độ ngoại ngữ bậc 3 (tương đương với trình độ ngoại ngữ
THPT) theo quy định trong Khung trình độ năng lực ngoại ngữ do Hiệp hội các
tổ chức khảo thí ngoại ngữ châu Âu đã ban hành, đồng thời có thể sử dụng
tiếng Anh trong giao tiếp, trong khi làm việc hàng ngày với đồng nghiệp nước
ngoài; hiểu đúng các chỉ dẫn, chỉ thị của chuyên gia nước ngoài và đọc hiểu