Nhà nước và pháp luật trong thời kỳ đổi mới

Nhà nước ta trong những năm vừa qua đã ban hành nhiều pháp luật về thể chế hóa
đường lối của Đảng, tạo khuôn khổ pháp lý cho công cuộc đổi mới.
Có thể tóm lược bằng các cụm từ sau: Dân chủ hoá xã hội, Hợp lý hoá bộ máy
Nhà nước, Xã hội hoá các hoạt động Nhà nước (dịch vụ công), Dân doanh hoá nền
kinh tế và Pháp chế hoá.
Thử xem xét những vấn đề này trong thực tế.
Dân chủ hoá xã hội
Xã hội ta là xã hội dân chủ: "Bao nhiêu lợi ích đều vì dân, bao nhiêu quyền hạn
đều của dân", "quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân". Cuộc vận động xây dựng
và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở xã, phường, ở cơ quan, ở doanh nghiệp đã
được triển khai rộng rãi, thực hiện tích cực đã mang lại những kết quả tốt bước
đầu. Nhưng còn cần phải làm nhiều hơn, mạnh hơn nữa.
Điều nhức nhối hiện nay là tệ nạn quan liêu, tham nhũng phát triển. Trên thực tế
không phải tất cả các lợi ích đều vì dân. Số không nhỏ người có chức, có quyền
đang chiếm đoạt tài sản quốc gia và tài sản nhân dân. Tham nhũng đã thành quốc
nạn.
Thực tế chưa phải tất cả quyền hạn đều của dân, một mặt, cuộc đấu tranh chống
quan liêu, cửa quyền, tham nhũng, quấy nhiễu, ức hiếp nhân dân chưa kiên quyết,
triệt để, mặt khác, còn thiếu cơ chế, thiếu những quy định để đảm bảo quyền làm
chủ của nhân dân.
Hợp lý hoá bộ máy Nhà nước
Quốc hội là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, Hội đồng nhân dân các cấp là
cơ quan quyền lực Nhà nước ở các địa phương đã có những đổi mới về tổ chức và
hoạt động có hiệu quả và thiết thực, thể hiện dân chủ đại diện ngày càng cô thực
chất. Nhưng đây cũng chỉ là bước đầu, còn nhiều mặt phải đẩy mạnh hơn nữa
Bộ máy hành chính Nhà nước đã cô những đổi mới về tổ chức và hoạt động, cải
cách hành chính bước đầu có kết quả, nhưng phải tiến hành mạnh mẽ hơn theo
hướng xác định rõ chức năng nhiệm vụ không chồng chéo nhưng không bỏ sót
nhiệm vụ, đẩy mạnh việc phân cấp giữa Trung ương và địa phương.

hiện tốt việc giao, bán, khoán, cho thuê doanh nghiệp Nhà nước có quy mô vừa và
nhỏ. Đẩy mạnh việc sắp xếp, đổi mới, phát triển nhằm nâng cao hiệu quả của
doanh nghiệp Nhà nước. Nâng cao quyền tự chủ tự chịu trách nhiệm về tổ chức
sản xuất, kinh doanh, thực hiện chủ trương chuyển doanh nghiệp kinh doanh
100% vốn Nhà nước thành Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên theo Luật
Doanh nghiệp.
Đẩy mạnh việc thi hành Luật Doanh nghiệp, đơn giản tối đa mọi thủ tục hành
chính. Các cơ quan công an, kiểm soát, thanh tra Nhà nước không vào kiểm tra tài
chính, kiểm tra hoạt động của doanh nghiệp, trừ trường hợp phát hiện doanh
nghiệp có dấu hiệu vi phạm pháp luật, nếu kết quả kiểm tra doanh nghiệp không
có vi phạm pháp luật thì cơ quan kiểm tra phải gánh chịu chi phí phát sinh và phải
bồi thường thiệt hại nếu có. Cấm hình sự hoá khi giải quyết các quan hệ kinh tế,
dân sự.
Pháp chế hoá đường lối, chính sách của Đảng.
Một xã hội văn minh là sống và làm việc theo pháp luật. Nói cách khác là tất cả
mọi mặt của xã hội ta phải theo pháp luật. Không có pháp luật thì mọi quan hệ xã
hội không được điều chỉnh bằng một ý chí thống nhất, xã hội không có một trật tự
kỷ cương.
Trong những năm qua, Nhà nước ta đã có nhiều cố gắng về mặt này, nhưng vẫn
chưa đủ. Đặc biệt cần chú ý là việc quyết định đối với các khâu nói trên. Không có
pháp luật thì mọi quan hệ xã hội không tự thân nó đi vào cuộc sống xã hội được.
Trong thế kỷ XXI, khoa học và côthực thi pháp luật còn rất yếu đối với những cơ
quan, cá nhân có thẩm quyền và có trách nhiệm.
Pháp chế hóa là khâu có tính chất ng nghệ sẽ có những bước nhảy vọt chưa từng
thấy. Kinh tế tri thức sẽ chiếm vị trí ngày càng lớn trong quá trình phát triển. Toàn
cầu hóa là một xu thế khách quan ngày càng có nhiều nước tham gia. Thế giới
chứa đựng nhiều mâu thuẫn, vừa có mặt tích cực, vừa có mặt tiêu cực vừa có hợp
tác, vừa có đấu tranh.
Đất nước ta đứng trước cơ hội lớn và thách thức lớn. Thành tựu của 15 năm đổi
mới, tình hình chính trị - xã hội ổn định, quan hệ hợp tác quốc tế thuận lợi. Đó là