Công tác xã hội cá nhân với người mại dâm
LỜI MỞ ĐẦU
Tệ nạn mại dâm đang ngày càng có xu hướng gia tăng ở nước ta nhất
là trong bối cảnh nền kinh tế thị trường phức tạp hiện nay. Mại dâm không
chỉ được coi là tệ nạn mà nó còn không phù hợp với đời sống văn hoá và
thuần phong mỹ tục của người Á Đông nói chung và người Việt Nam nói
riêng. Vì vậy những người đi vào con đường mại dâm dù với bất kể lý do gì
thì đều bị xã hội lên án và nhìn với con mắt miệt thị, đây như là một định
kiến của xã hội và rất khó để thay đổi cách nhìn đó của mọi người. Chính
cách nhìn nhận của xã hội như vậy nên con đường tái hoà nhập cộng đồng
của những người từng là đối tượng mại dâm rất khó khăn.
Dù là ai, dù với số phận như thế nào thì khi lựa chọn cho mình con
đường như những người phụ nữ mại dâm họ cũng có những day dứt riêng,
những nỗi niềm riêng mà họ rất khó khăn để có thể chia sẻ với một ai khác.
Khi vào Trung tâm giáo dục Lao động xã hội số II qua thời gian lao động và
rèn luyện hầu hết trong số họ đã nhận ra được sự lầm lỡ của bản thân mình
và ai cũng khát khao được trở lại cộng đồng, làm lại cuộc đời đã một lần
dang dở của mình. Đó là một khao khát chính đáng của thân phận một con
người với tư cách là một thành viên của xã hội.
Qua thời gian thực tế ở Trung tâm tôi có được sự chia sẻ của Bà
Nguyễn Thị Phương - Giám đốc Trung tâm Giáo dục LĐXH số II nơi tôi đi
thực tế Bà cho biết rằng trong những năm gần đây tỷ lệ đối tượng mại dâm
và mại dâm nghiện ma tuý có chiều hướng gia tăng và càng trẻ hoá với
nhiều thành phần. Năm 2007, số đối tượng mại dâm và mại dâm nghiện ma
tuý vào Trung tâm là 251 (độ tuổi dưới 18 chiếm 0,6%, từ 18 đến 20 chiếm
22%).
1
Công tác xã hội cá nhân với người mại dâm
Trong 8 tháng đầu năm 2008 là 179 đối tượng (độ tuổi dưới 18 chiếm
10%, từ 18 đến 22 chiếm 32% đây là bộ phận đối tượng có tuổi đời rất trẻ).
Số đối tượng tái phạm bị bắt trở lại trung tâm tỷ lệ ngày càng gia tăng, mức
năm 2002 trung tâm đã có thể tiếp nhận được 500 học viên.
Trước năm 2001, trung tâm chủ yếu đảm nhiệm việc giáo dục và điều
trị cho các đối tượng mại dâm (đây là 1 trong 3 trung tâm 05 chuyên trách
trong cả nước, 2 trung tâm khác là trung tâm giáo dục dạy nghề cho phụ nữ
Thủ Đức ở thành phố Hồ Chí Minh và trung tâm giáo dục và dạy nghề cho
phụ nữ Thanh Xuân ở Hải Phòng. Học viên do đó chủ yếu là các đối tượng
05 bắt buộc (bao gốm các đối tượng 05 nghiện ma tuý). Năm 2002, để tạo
thuận lợi thực hiện các quyết định 150, 151/TTg, trung tâm này đã được
giao nhiệm vụ chăm sóc, chữa bệnh cho các đối tượng 05 (gồm cả các đối
tượng nghiện ma tuý); cai nghiện và chăm sóc cho các đối tượng 06 bắt buộc
(phụ nữ), cai nghiện và chăm sóc cho các đối tượng 06 tự nguyện.
3
Công tác xã hội cá nhân với người mại dâm
Hiện nay, Trung tâm Giáo dục Lao động Xã hội số 2 có nhiệm vụ tiếp
nhận, quản lý, cai nghiện, chữa bệnh, giáo dục, dạy nghề, tổ chức lao động
sản xuất, chuẩn bị tái hoà nhập cộng đồng cho các đối tượng là người nghiện
ma tuý (cả nam và nữ), gái mại dâm, mại dâm ma tuý nhiễm HIV. Nuôi
dưỡng chữa bệnh cho trẻ mồ côi, bỏ rơi bị nhiễm HIV. Với đối tượng
thường xuyên quản lý tại trung tâm từ 1100 đến 1300 người.
Từ những năm đầu thành lập Trung tâm Bảo trợ Xã hội số 2 có số
lượng đối tượng thường xuyên từ 50 đến 100 người với 25 cán bộ, công
nhân viên, chủ yếu là cán bộ chuyển công tác từ đoàn 21 sang, đa số đã có
tuổi, trình độ chuyên môn chưa phù hợp. Với cơ sở vật chất ban đầu 100%
nhà cấp 4 và các trang thiết bị thô sơ, đất đai hoang hoá, một ít cây lâm
nghiệp do đoàn 21 bàn giao lại.
Đến nay, trung tâm đã có những bước phát triển toàn diện với 125 cán
bộ, công nhân viên có dủ trình độ, phẩm chất đạo đức, năng lực chuyên môn
đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ. Cơ sở vật chất khang trang, đầy đủ, trên 20 ha
đất đai được phủ xanh bằng cây ăn quả và rau xanh, nhà ở, khu vui chơi giải
trí, nhà xưởng, chuồng trại chăn nuôi, cảnh quan môi trường xanh sạch
sắc, những người phụ nữ nhiễm HIV có việc làm phù hợp, trẻ em nhiễm
HIV được chăm sóc chu đáo. Trung tâm đã tạo dựng một gia đình cho
những người phụ nữ và những em bé bất hạnh.
5
Công tác xã hội cá nhân với người mại dâm
2.1.2. Công tác điều trị phục hồi.
Cán bộ trung tâm xác định đúng nhiệm vụ phục vụ bệnh nhân đặc biệt
khó khăn, phức tạp, nguy hiểm.
Khám và điều trị cho: 221.113 lượt; cai cắt cơn cho: 2336 đối tượng.
Điều trị bệnh lậu, giang mai: 586 đối tượng. Điều trị các bệnh xã hội khác:
215737 lượt bệnh nhân. 100% bệnh nhân được điều trị khỏi và ổn định các
bệnh xã hôi, nhiễm trùng cơ hội, phục hồi sức khoẻ, không có sự cố xẩy ra
trong điều trị, đảm bảo an toàn tuyệt đối trong công tác cai cắt cơn và điều
trị phục hồi. Trung tâm làm tốt công tác tư vấn sức khoẻ và tư vấn
HIV/AIDS, đối tượng được chia sẻ yên tâm chữa trị. Nhiều bệnh nhân bị
bệnh nặng không có người thân giúp đỡ, thăm nuôi trung tâm đã chăm sóc
tận tình, quan tâm, giúp đỡ khi ốm đau, khâm liệm, chon cất khi tử vong…
2.1.3. Công tác dạy nghề.
Trong những năm qua trung tâm đã tích cực, chủ động trong công tác
dạy nghề, hướng nghiệp và tạo việc làm phù hợp( may, thêu, cơ khí, nấu ăn,
Tiếng Anh – vi tính văn phòng…).
Năm 2003, dự án tạo việc làm cho phụ nữ nhiễm HIV không nơi
nương tựa do quỹ CANADA tại Việt Nam tài trợ trị giá 266 triệu đồng, dự
án này giải quyết cho 50 lao động là người có HIV.
Từ năm 2005 đến nay,100% số học viên học nghề đạt yêu cầu được
cấp chứng chỉ nghề. Nhiều học viên sau học nghề trở về cộng đồng đã có
được việc làm ổn định.
Tháng 9/2005 đến nay, trung tâm nhận được sự giúp đỡ của Chương
trình phát triển Liên Hợp Quốc UNDP với sự hỗ trợ kinh phí của sứ quán
Phần Lan tại Việt Nam dự án đào tạo Tiếng Anh – tin học văn phòng và
7
Công tác xã hội cá nhân với người mại dâm
- Trung tâm đã thành lập các nhóm đồng đẳng để tổ chức các hoạt
động tuyên truyền về tác hại của ma tuý, phòng chống lây nhiễm HIV/
AIDS…nhằm nâng cao nhận thức cho các học viên trong trung tâm.
- Trung tâm có các hoạt động về tư vấn, hỗ trợ tâm lý cho các học
viên có những khủng hoảng, căng thẳng khi mới bắt đầu vào trung tâm tiếp
xúc với một môi trường hoàn toàn mới nhằm ổn định tâm lý cho các học
viên.
Ngoài ra trung tâm còn có các hoạt động hướng dẫn tư vấn cho gia
đình đối tượng về cai nghiện, chuẩn bị chữa trị, quản lý giáo dục… tạo điều
kiện hỗ trợ cho học viên.
- Trung tâm có những buổi học giáo dục chuyên đề cho các học viên
về pháp luật, rèn luyện kỹ năng sống, các giá trị sống… nhằm trang bị kiến
thức, kỹ năng cho các học viên trước khi họ tái hoà nhập cộng đồng.
- Từ năm 2006 từ dự án “ Giảm kỳ thị để trẻ em HIV được học tập,
xoá kỳ thị để trẻ em HIV được đến trường” Trung tâm đã thành lập nhóm
“Hiểu rồi thương” bao gồm các cán bộ trong Trung tâm kết hợp với Ban
lãnh đạo, các ban ngành đoàn thể của địa phương nhằm chăm sóc, tiến hành
các hoạt động tuyên truyền vận động người dân nhằm đưa trẻ em nhiễm HIV
tái hoà nhập cộng đồng bằng việc làm cụ thể là cho trẻ nhiễm HIV được học
tập và vui chơi cùng với những trẻ em khác trong thôn dưới cùng một mái
trường.
8
Công tác xã hội cá nhân với người mại dâm
II. TIẾN TRÌNH GIÚP ĐỠ.
1. Hoàn cảnh tiếp cận thân chủ.
Sau khi hoàn thành chương trình học về lý thuyết môn Công tác xã
hội, chúng tôi được nhà trường tạo điều kiện đi học tập thực tế để hoàn thiện
phần kỹ năng của mình và áp dụng nó vào môi trường thực tế. Tôi đã chọn
tâm sự gì rất khó để chia sẻ với mọi người?
Với những ấn tượng như vậy và câu hỏi trên cứ thôi thúc trong đầu
mình qua nhiều lần tiếp xúc tôi quyết định chọn em làm thân chủ cho mình,
mong được chia sẻ với em dù chỉ là rất nhỏ những điều trong cuộc sống để
đôi mắt em thêm tươi, giọng nói em bớt buồn.
2. Giới thiệu sơ lược về thân chủ.
2.1. Hoàn cảnh của thân chủ.
Thay đổi môi trường sống đôi khi nó có ảnh hưởng mang tính quyết
định đến số phận của một con người mà chính bản thân người trong cuộc
không kịp nhận ra sự ảnh hưởng ghê gớm của nó tới cuộc sống của mình
như vậy. Sự ảnh hưởng đó có thể là tiêu cực nhưng cũng có thể là vực thẳm
nếu ta không biết mục đích của sự thay đổi này là gì. Điều này đúng với
trường hợp của thân chủ mà tôi chọn.
Nguyễn Thị An sinh ra và lớn lên ở một vùng quê thuộc huyên Bình
Xuyên – tỉnh Vĩnh Phúc. An là cô con gái hiếu thảo của bố mẹ, là một người
em biết nghe lời của người anh trai, là một học sinh chăm chỉ với thành tích
học tập khá và là một thành viên nổi trội trong các phong trào bề nổi ở
trường vì có giọng hát hay. Chừng đó yếu tố làm cho gia đình hài lòng về
đứa con ngoan, thầy cô tin tưởng vì cô học trò có năng khiếu. Nhưng những
10
Công tác xã hội cá nhân với người mại dâm
chuyện tốt đẹp đó chỉ kéo dài đến ngày An học xong lớp 9 và thi đậu vào
trường THPT ở quê nhà.
Sau hai kỳ thi vất vả, tốt nghiệp bậc trung học cơ sở và thi đậu vào
trung học phổ thông, An xin bố mẹ xuống thành phố Hà Nội vừa chơi vừa
phụ chị con nhà bác họ bán quần áo ở cửa hàng vừa mới khai trương. Bố mẹ
đồng ý cùng với sự háo hức của bản thân muốn khám phá một vùng đất mới,
thoát khỏi lũy tre làng bao năm nay vẫn vậy. Một ngày đầu tháng 7- 2005 cô
bé An khăn gói xuống Hà Nội. Hành trang xuống Hà Nội của An là vài bộ
quần áo ở nhà cùng tâm hồn náo nức của sụ khám phá cái mới mẻ của
ra mình đã đi quá xa như vậy.
Lương của một nhân viên phục vụ quán cà phê sau khi ra ở phòng trọ
của em không đủ cung cấp cho nhũng cuộc chơi đầy cám dỗ của mình vậy là
em tìm đến con đường mại dâm như là một lẽ đương nhiên nó phải thế.
Mười sáu tuổi đầu đi vào con đường mại dâm để phục vụ cho những ý thích
của mình mà lúc đó em chưa hề ý thức được việc làm đó của mình lại dẫn
em đến những tháng ngày đầy dằn vặt và đau khổ như ngày hôm nay.
Càng làm ra nhiều tiền thì hình như em càng có nhu cầu để tiêu tiền ở
chốn phồn hoa này. Em chia sẻ với tôi rằng “giờ làm việc” của em là từ 13h
cho đến 23h, những buổi đi “làm” của em đầy những tiếng nhạc, là sự đòi
hỏi nhiều khi quá đáng của khách nhưng em vẫn phải cắn răng “chiều”
người ta. Đằng sau sự chịu đựng đó là một cuộc sống hưởng thụ trên chính
số tiền em kiếm được bằng thân xác của mình. Mất đi thời thiếu nữ nhưng
em có được điện thoại đẹp, có xe đẹp, và có niềm vui từ những buổi sát phạt
nhau không ngừng nghỉ bên canh bạc đỏ đen. Nhưng rồi những thứ em có
12
Công tác xã hội cá nhân với người mại dâm
được cũng lần lượt ra đi theo những đam mê không ngừng nghỉ của em. Em
cười chua chát và nói với tôi rằng giờ em mới tự thấy rằng mình là một
người hư hỏng, xã hội gọi em là loại “gái đú”, đến bây giờ em thực sự cảm
nhận được sự tủi nhục cho danh từ mà mọi người gọi mình như thế. Sự ân
hận muộn màng cho những gì mình đã trải qua.
Có lẽ rằng em sẽ trượt dài trong cuộc sống mà em có như thế nếu
không có một ngày trong một cuộc “bay” đầy đam mê tại vũ trường bị công
an truy quét và đưa về Trung tâm Giáo dục lao động xã hội số II này. Em bị
đưa về Trung tâm khi chưa hết cơn “phê thuốc”. Tĩnh trí lại em mới cảm
thấy thực sự hoang mang khi ngoảnh lại không còn gì ngoài hai bàn tay
trắng và sụ rũ rượi của thân xác khi vào đến cổng Trung tâm này. Chính từ
đây trong tâm hồn của cô gái trẻ mới bắt đầu có những dằn vặt, có những
đau khổ và có sự tự vấn chính lương tâm mình.
Ngoài kỹ năng tạo lập mối quan hệ thì kỹ năng tạo bầu không khí
thoải mái trong khi làm việc với thân chủ cũng đóng một vai trò khá quan
trọng. Diieeuf này giúp cho thân chủ cảm thấy thực sự thoải mái và được tôn
trọng khi trò chuyện với nhân viên xã hội. Một cuộc nói chuyện vui vẻ để họ
không có cảm giác bị dồn ép và những điều họ chia sẻ hoàn toàn là vì chính
bản thân họ chứ không nhằm vào một mục đích nào khác. Khi ý thức và có
được cảm giác như vậy thì An đã hoàn toàn chia sẻ với tôi những điều riêng
tư mà không ngại ngần, không lo sợ những điều mình nói ra sẽ bất lợi hay
làm cô căng thẳng thêm. Bằng thái độ thân thiện và cởi mở chia sẻ nhũng
14
Công tác xã hội cá nhân với người mại dâm
trải nghiệm của bản thân về tất cả những lĩnh vực trong cuộc sống đã giúp
tôi và An có những buổi nói chuyện thực sự rất thoải mái và có hiệu qủa.
Kỹ năng tạo bầu không khí vui vẻ này phải được thực hiện trong suốt
tiến trình làm việc với thân chủ.
Kỹ năng lắng nghe tích cực tôi cũng vận dụng thường xuyên trong
bước tiếp cận và tìm hiểu về hoàn cảnh của thân chủ. Lắng nghe có chọn lọc
những thông tin mà thân chủ chia sẻ để giúp cho quá trình tập hợp thông tin
một cách logic và có trình tự.
Không ngắt lời thân chủ nhưng trong cuộc trò chuyện phải có định
hướng để thân chủ tập trung vào nội dung chính của buổi gặp gỡ tránh đi xa
vấn đề trọng tâm. Đây vừa là yêu cầu đồng thời cũng cần có sự khéo léo của
người nhân viên xã hội vì sự e ngại của thân chủ chỉ diễn ra vào những buổi
ban đầu còn những buổi tiếp xúc sau thân chủ có xu hướng nói rất nhiều về
mình. Ví dụ như An những buổi gặp sau này An thường kể về cuộc sống ăn
chơi trước đây của mình một cách thái quá như một sự hồi tưởng về quãng
thời gian đó. Điều này một mặt giúp thân chủ nhìn nhận lại những sai lầm
của mình nhưng đồng thời cũng khơi dậy sự đam mê của cô về những cuộc
chơi trong quá khứ, như vậy sẽ rất nguy hiểm cho tâm lý của thân chủ lúc
này.
16
Công tác xã hội cá nhân với người mại dâm
3. Vấn đề thân chủ đang gặp phải.
3.1. Sơ đồ phả hệ của thân chủ.
Chú thích :
: Nam giới.
: Nữ giới.
: Quan hệ thân thiết.
Nhìn vào sơ đồ phả hệ ta thấy rõ được mối quan hệ và sự quan tâm
của gia đình tới An. Mối quan hệ đó được thể hiện như sau: bố mẹ An rất
quan tâm đến con gái của mình. Hàng tháng hai người đều thu xếp công việc
lên thăm An, động viên khích lệ tinh tần An cố gắng rèn luyện và có những
suy nghĩ tích cực để sớm được trở về đoàn tụ cùng gia đình. Gia đình luôn
mở rộng vòng tay đón An trở về trong tình thương yêu và sự quan tâm lo
lắng.
A
n
17
Công tác xã hội cá nhân với người mại dâm
Trong một lần thăm nuôi như vậy tôi được sự cho phép của An tôi
có dịp được tiếp xúc với bố mẹ của An. Cả bố và mẹ An chia sẻ với tôi rằng
vượt qua được thời gian khủng hoảng ban đầu khi biết con gái của mình sa
vào con đường lầm lỡ như vậy bây giờ hai bác đã lấy lại được tinh thần chỉ
mong sao bằng tình thương yêu của gia đình, sự rèn luyện của bản thân mà
An sớm nhận ra những lỗi lầm trong quá khứ để làm lại cuộc đời bằng sức
lao động và năng lực của bản thân.
Sự mong mỏi đó của bố mẹ An được thể hiện bằng hành động kiên
trì vượt hàng trăm cây số mỗi tháng một lần đến thăm con để được biết rằng
con mình vẫn khỏe mạnh, và để An biết rằng mọi người không bỏ rơi An mà
vẫn xem An như một người vấp ngã giừ biết đúng đậy để đi tiếp chặng
làm
Câu lạc
bộ nhiếp
ảnh
Trung
tâm
tham
vấn
Hàng
xóm
Các
nhóm
đồng
đẳng
Bạn bè
Đoàn
thanh
niên
Gia đình
mở rộng
Công tác xã hội cá nhân với người mại dâm
và sự ủng hộ từ gia đình, của bố mẹ và anh trai. Nhưng không phải trong đại
gia đình bao gồm cô, dì, chú bác và họ hàng đều sẵn sàng đón nhận An mà
không có định kiến. Đây cũng là một điều dễ hiểu bởi tâm lý chung của xã
hội là khó mà chấp nhận những người đã từng làm nghề mại dâm như An.
Đi kèm với sự không đồng tình đó của họ hàng thì sự nhìn nhận xa
lánh của hàng xóm cũng là một trở ngại đáng kể cho sự hòa nhập xã hội của
An. Nếu nhân viên xã hội không có các biện pháp can thiệp như tiếp xúc với
người dân ở đây tuyên truyền nâng cao nhận thức cho họ về sự tái hòa nhập
của những người như An là một quyền chính đáng và vận động họ thay đổi
vào Trung tâm thân chủ chưa kịp thích nghi với môi trường mới nên có sự
hẫng hụt về tâm lý. Khi nhận thức được những việc mình đã làm trước đây
thân chủ cảm thấy căm ghét và ghê sợ chính bản thân mình. Thân chủ lo sợ
về sự nhìn nhận của xã hội về thân phận của mình và cảm thấy bế tắc cho
tương lai của mình sau này . Thân chủ cũng chia sẻ rằng ngay như anh trai
của thân chủ là máu mủ ruột rà mà còn tỏ thái độ không chấp nhận thân chủ
vậy thì người ngoài họ sẽ nhìn thân chủ với ánh mắt như thế nào? Từ những
suy nghĩ như vậy dẫn đến những biểu hiện tâm lý tiêu cực ở thân chủ như:
thời gian gần đây An thường xuyên mất ngủ khiến tinh thần rất mệt mỏi,
hoang mang, lo sợ, tự ti, mặc cảm và sống khép mình khi thời gian rèn luyện
ở Trung tâm gần kết thúc (chỉ còn bốn tháng nữa là An kết thúc thời gian cai
nghiện và chữa bệnh bắt buộc tại Trung tâm) để tái hòa nhập cộng đồng trở
về với cuộc sống bình thường.
21
Công tác xã hội cá nhân với người mại dâm
Vấn đề của thân chủ được biểu diễn bằng cây vấn đề như sau:
22
Thân chủ hoang mang, lo sợ trước
khi tái hòa nhập cộng đồng
Về mặt
cơ thể
Về mặt
tâm lý
Về gia
đình
Mất
ngủ
Mệt
mỏi
Sức
Điểm mạnh Điểm yếu
1. Thân chủ.
2. Mẹ thân chủ.
- Là người có nhận thức và
khả năng thích ứng với hoàn
cảnh sống nhanh.
- Có kinh nghiệm trong
công việc trang điểm cô dâu
và chụp ảnh đám cưới.
- Có năng khiếu về múa, hát
và các hoạt động bề nổi.
- Là người có tính tình vui
vẻ dễ hòa đồng cùng mọi
người.
- Có trách nhiệm với gia
đình, biết thương bố mẹ.
- Có quyết tâm muốn thay
đổi bản thân để làm lại cuộc
đời.
- Là người có trình độ nhận
thức.
- Thương con.
- Có trách nhiệm với con cái
- Là người có tâm lý
không ổn định đẽ bị bạn
bè lôi kéo, rủ rê.
- Có tính đua đòi: luôn có
suy nghĩ những gì bạn bè
có được thì mình cũng
phải có được bằng mọi
riêng.
- Có trách nhiệm với gia
đình, thương em gái.
- Tính tình hơi nóng nảy,
dễ nổi nóng nếu có việc gì
căng thẳng.
- Cảm thấy thất bại trong
việc giáo dục con cái.
- Phản đối kịch liệt việc
làm sai trái của em gái.
- Sợ dư luận không hay về
em gái mình.
24
Công tác xã hội cá nhân với người mại dâm
4. Kế hoạch giúp đỡ đối tượng.
Sau khi xác định được vấn đề của thân chủ nhân viên xã hội xác định
mục tiêu tổng quát khi tiến hành trợ giúp thân chủ là: giúp thân chủ ổn định
được tâm lý không còn cảm giác hoang mang, lo sợ, yên tâm với việc học
tập và rèn luyện tại Trung tâm trong thời gian còn lại để chuẩn bị cho mình
những điều kiện tốt nhất để tái hòa nhập cộng đồng, đồng thời giúp thân chủ
lập kế hoạch cho bản thân khi hòa nhập lại với xã hội.
Mục tiêu Hoạt động Người thực
hiện
Thời gian Kết quả mong
đợi
- Tạo lập
được mối
quan hệ với
nhóm đối
tượng thông
chủ cho mình.
- Lựa chon
được thân chủ
để tiến hành
thực hành kỹ
năng.
25
Copyright: Tài liệu đại học ©