Công tác xã hội với trẻ em là nạn nhân của bạo hành gia đình
LỜI MỞ ĐẦU
Gia đình là tế bào của xã hội, là nơi nuôi dưỡng nhân cách, là cái nôi
tinh thần của mỗi người từ khi sinh ra cho đến khi trưởng thành và từ giã
cuộc đời. Không có ai lớn lên mà không cần một gia đình yên ấm, hạnh
phúc. Nhưng cuộc sống nhiều lúc không như con người mong đợi. Có người
may mắn có được tuổi thơ êm đềm bên cạnh cha mẹ và người thân, nhưng
cũng không thiếu những mảnh đời phải chịu nhiều bất hạnh, đau đớn về thể
xác lẫn tinh thần ngay trong chính gia đình của mình. Hằng ngày những đứa
trẻ này phải chứng kiến biết bao cảnh thương tâm, bố mẹ chúng chửi rủa,
đánh đập lẫn nhau…và nạn nhân cuối cùng của những gia đình “cơm chẳng
lành canh chẳng ngọt”đó bao giờ cũng là những đứa trẻ.
Xã hội càng phát triển, đời sống con người ngày càng được nâng cao
nhưng dường như nó không tỷ lệ thuận với hạnh phúc của con người nói
chung và những đứa trẻ nói riêng được hưởng. Thay vào đó là những giá trị
truyền thống của gia đình, nhân cách, đạo đức, tình cảm bị xem nhẹ, quan hệ
giữa các thành viên trong gia đình trở nên phức tạp và khó khăn hơn. Điều
này lý giải tại sao tình trạng trẻ bị bạo hành trong gia đình ngày càng trở nên
trầm trọng và báo động. Trẻ không những bị đánh đập, lạm dụng…ảnh
hưởng đến sức khỏe mà đau đớn hơn trẻ còn bị nhục mạ, chửi rủa…gây nên
những vấn đề về tâm lý hết sức nghiêm trọng ngay trong chính gia đình của
mình và được gây ra bởi chính những người thân của mình.
Đã đến lúc chúng ta phải hành động để ngăn chặn tình trạng này bởi
trẻ em là những sinh linh bé nhỏ, dễ bị tổn thương và không có khả năng tự
bảo vệ cho chính mình. Đây cũng chính là thế hệ tương lai của đất nước, cần
được gia đình, cộng đồng, xã hội chăm sóc, bảo vệ, được tạo mọi điều kiện
để phát triển toàn diện và hoàn thiện nhân cách. Vì thế không có bất kỳ một
lý do nào để bao che cho những hành vi ngược đãi đối với trẻ em.
Mặt khác, trẻ em – nạn nhân của bạo hành gia đình cũng chính là đối
tượng cần được sự hỗ trợ của nhân viên xã hội (NVXH). Mỗi NVXH cần
phải làm gì để giúp đỡ những đứa trẻ có hoàn cảnh bất hạnh này để chúng
nửa lời. Nhưng vốn thể trạng yếu, bị mắc chứng đau nửa đầu nên mỗi khi
căng thẳng là mẹ V lại vô cùng đau đớn, sức khoẻ ngày càng suy giảm. May
nhờ ông bà ngoại là công chức về hưu có lương nên phụ giúp cho mẹ con V
rất nhiều. Vì thế V mới có điều kiện để học hành cẩn thận.Ngoài ra, V còn
có một người Gì (em gái của mẹ) nữa, đã lấy chồng nhưng cũng rất thương
mẹ con V nên thỉnh thoảng hay về thăm, còn ông bà nội thì hầu như từ khi
bố V đi nước ngoài thì không còn quan tâm gì đến cuộc sống của ba mẹ con
V nữa.
Hằng ngày, phải chứng kiến cảnh bố mình thường xuyên say xỉn,
đánh đập mẹ, V vô cùng tức giận. Những lúc như thế V chỉ ước mình lớn
thật nhanh, có sức khoẻ mà đánh lại bố thôi. Nhưng sợ mẹ buồn nên V cũng
đành chịu đựng, cũng có lúc không biết phải làm sao nên V cứ xông vào can
ngăn và bị bố đánh lại. Dần đần, thay vì những trận đòn của bố với mẹ V
thưa dần thì những trận đòn với V càng nhiều thêm, V cam chịu điều đó vì
đơn giản V nghĩ rằng: đánh mình thì bố sẽ không đánh mẹ nữa, như vậy
2
Công tác xã hội với trẻ em là nạn nhân của bạo hành gia đình
cũng tốt, mẹ sẽ đỡ khổ hơn. Không chỉ đánh đập V mà mỗi lần như thế bố V
thường xuyên mắng chửi V thậm tệ, dường như ông ta không bao giờ quên
chửi V là đồ ăn hại, rồi cũng câm cả lũ như thằng K (em trai V), lớn lên rồi
không thể làm gì cho nên hồn đươc… Nhưng điều đó cũng đồng nghĩa với
việc lòng thù hận trong lòng V với bố ngày càng lớn hơn, V trở nên lầm lì, ít
nói, gần đây thường xuyên bỏ học ở trường và đánh bạn ở lớp. Khi bị thầy
cô nhắc nhở thì V chỉ im lặng không nói gì và bỏ ra về trước ánh mắt ngỡ
ngàng của bạn bè và sự tức giận của thầy cô.
Trước đây, V cũng là một cậu bé nhanh nhẹn, thông minh, hoạt bát,
chăm chỉ học hành nhất trong đám con trai ở lớp. Nhưng từ khi gia đình xảy
ra chuyện thì V dường như thu hẹp lại các mối quan hệ của mình, sống khép
kín hơn. Thỉng thoảng, đang học bài V lại bỏ về giữa chừng vì sợ bố ở nhà
che,
cờ
bạc,
hay
đánh
vợ
con
Lo
lắng,
chán
nản,
bất
lực
Bỏ
học,
thu
hẹp
các
mối
quan
hệ
Rất
căm
thù
bố
mình
Muốn
thoát
khỏi
cuộc
Em
trai
bị
bệnh
câm
điếc
bẩm
sinh
Công tác xã hội với trẻ em là nạn nhân của bạo hành gia đình
Điểm mạnh của thân chủ Điểm yếu của thân chủ
Chính
quyền
Nhà
trường
Đội
thiếu
niên
Thân
chủ
Đoàn
thanh
niên
Trung
tâm y
tế
Thầy
cô
V
Bạn bè
Đưa V thoát khỏi tình trạng bị
bạo hành, ổn định về mặt tâm lý, lấy
lại cân bằng trong cuộc sống, được
tạo điều kiện để hoàn thiện nhân
cách
- Giúp V thoát khỏi tình trạng bị bạo
hành
- Giúp V ổn định tâm lý và sức
khoẻ
- Giúp V trở lại trường học, hoà
nhập lại cuộc sống
- Giúp V từ bỏ ý định tự tử và bỏ
nhà ra đi
- Giúp V cải thiện mối quan hệ với
bạn bè, thầy cô, đặc biệt là với bố V
3/ Quan điểm, nhận thức về các cách tiếp cận nghiên cứu, phân
tích và giải quyết vấn đề của thân chủ.
7
Công tác xã hội với trẻ em là nạn nhân của bạo hành gia đình
Công tác xã hội (CTXH) là một môn khoa học ứng dụng có ý nghĩa
quan trọng đối với đời sống của con người hiện nay. Cũng như các ngành
khoa học khác nó cũng vận dụng nhiều quan điểm khác nhau trong giải
quyết vấn đề của thân chủ. Mỗi lý thuyết có những quan điểm tiếp cận khác
nhau nhưng nhìn chung đều nhằm mục đích nâng cao hiệu quả hoạt động
của CTXH đối với con người, đặc biệt là lĩnh vực CTXH với trẻ em trong đó
có trẻ em là nạn nhân của bạo hành gia đình. Một trong những lý thuyết tiếp
cận được ứng dụng trong CTXH đó là Lý thuyết tương tác biểu trưng và Lý
thuyết lấy thân chủ làm trọng tâm.
3.1/ Vận dụng thuyết tương tác biểu trưng trong Công tác xã hội
Thuyết khẳng định biểu tượng có ý nghĩa quan trọng trong việc hình
thành cái tôi của con người thông qua hai khía cạnh cơ bản:
Thứ nhất là nhân cách phản ánh (hay còn gọi là gương soi phản thân),
một đứa trẻ biết về bản thân mình và đánh giá giá trị của mình cũng như cảm
nhận về năng lực bản thân bằng cách nhìn vào ý kiến, quan điểm về mình
của những người quan trọng đối với trẻ. Người có ý nghĩa quan trọng với trẻ
là người trẻ luôn học hỏi, noi theo, thường là mẹ hay những người thân trong
gia đình, không loại trừ những người có hành vi tiêu cực. Những thông tin
này được truyền tải đến trẻ giống như việc trẻ nhìn mình qua một tấm
gương. Từ đó quan điểm của người có ảnh hưởng quan trọng dần dần phát
triển thành Cái tôi, Giá trị bản thân và Năng lực bản thân. Ví dụ: Người bố
suốt ngày không chỉ đánh đập trẻ mà còn mắng mỏ, lăng nhục, sỷ vả trẻ
bằng những câu như là: Mày là đồ vô tích sự, lớn lên chẳng làm nổi việc gì
mà sống…Trẻ sẽ tiếp nhận hình ảnh ông bố đã xây dựng lên cho mình và cư
nghĩ rằng đó chính là mình, một kẻ vô tích sự không bao giờ có đủ niềm tin
để làm nổi việc gì.
Thứ hai, vai trò của biểu tượng trong việc tạo ra cái tôi của trẻ thông
qua việc trẻ bắt chước vai trò của người khác. Thuyết này cho rằng trẻ bắt
chước những hành vi cư xử của người quan trọng với trẻ và thông qua việc
này trẻ nhận lấy cách định dạng bản thân, giá trị bản thân và năng lực bản
thân. Ví dụ trong gia đình bố là người quan trọng với trẻ nhưng ông ta hay
gây bạo lực gia đình thì trẻ sẽ nhận con người hung bạo này là mình và có
xu hướng bắt chước theo. Như vậy, nếu khi còn nhỏ ý thức về cái tôi bị tổn
hại thì sẽ ảnh hưởng đến quá trình phát triển khi trưởng thành của trẻ. Hậu
quả là người đó có đánh giá không tốt về bản thân mình. Thông thường
những trường hợp trẻ bị ngược đãi hoặc sống trong gia đình có bạo lực, trẻ
vừa bắt chước hành vi tiêu cực vừa nhận được nhân cách phản ánh tiêu cực.
3.1.2/ Vận dụng thuyết tương tác biểu trưng trong hoạt động
CTXH với trường hợp của V.
Theo thuyết tương tác biểu trưng thì con người sống trong hai thế
của V thì Mẹ, ông bà, dì là những ngưòi có ảnh hưỏng tích cực đến V
còn bố là người mang đến cái tôi tiêu cực như hình ảnh V lầm lì, ít nói
hay đánh bạn.
- Việc trẻ không có người quan trọng nào để làm theo. Lúc
này nhân cách của trẻ phát triển sẽ bị lệch lạc như thiếu xương sống,
rất đễ bị ảnh hưởng bởi những yếu tố bên ngoài mà trẻ không định
hướng được. Điều này đễ dẫn đến trẻ bị mất nhân cách hay đa nhân
cách trong trẻ khi lớn lên. Rất may là trong hoàn cảnh của V, trước
khi bố đi nước ngoài và trong thời gian bố ở nước ngoài V cũng nhận
được sự quan tâm đầy đủ của mẹ nên V đã phát triển nhân cách tích
cực trong thời gian này. Chỉ thời gian sau này khi bố về, có những
hành vi tiêu cực đã ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách của V, làm
cho nó có chiều hướng xấu đi, nhưng đây chỉ là tình huống tạm thời
mà thôi.
- Việc trẻ làm theo người quan trọng có hành vi, cư xử tiêu
cực, nhất là khi bên cạnh trẻ không có ai khác ngoài người quan trọng
có hành vi tiêu cực. Lúc này trẻ dễ dàng nhận người có hành vi tiêu
cực là mình và dễ dàng bắt chước những hành vi tương tự. Trong
trường hợp của V rất may cho em là bên cạnh bố có hành vi tiêu cực
thì V còn có mẹ, dì, ông bà ngoại quan tâm nên V chỉ bị tập nhiễm
một số ảnh hưởng tiêu cực từ bố mà theo em nói thì em không muốn
10
Công tác xã hội với trẻ em là nạn nhân của bạo hành gia đình
mình như thế vì bản thân V đã rất ghét bố và những hành vi của ông
ấy thì không có lý do gì mà em lại bắt chước lại những hành vi đó của
ông ấy, nhưng nhiều lúc chính V cũng cảm thấy không hiểu nổi mình
nữa “em đánh bạn lúc nào không hay”. Như vậy V có những khó khăn
trong việc bộc lộ cảm xúc của bản thân. Theo V kể thì em chỉ đánh
bạn khi bạn ấy cứ huyên thuyên kể về bố của mình với bao nhiêu điều
11
Công tác xã hội với trẻ em là nạn nhân của bạo hành gia đình
Thực hiện một cuộc phân tích về cái tôi của V. Khi NVXH hỏi
chuyện V chỉ ngồi im, không nói, đôi khi muốn nói cái gì đó rồi lại thôi.
Khi NVXH gặp và tìm hiểu về gia đình V mớibiết là mỗi lần đánh V, bố
của V thường mắng V là “Mày câm mồm đi, như thằng K ấy, mày không
khóc lóc van xin thì không ai bảo mày câm đâu”, hay những lời tương tự
như “đừng có lắm mồm tao vả gãy răng bây giờ ”
NVXH cần lưu ý khi trẻ tự nhận định xấu về bản thân
- Em rất tồi – cách định dạng bản thân
- Em không có giá trị gì hết – định dạng về giá trị bản thân
- Em không được yêu thương và không quan trọng – định
dạnh giá trị bản thân
- Em không thể làm được gì – định dạng năng lục bản thân
Trong trường hợp của V, em thường nói rằng “Em không làm được
gì cả” cách nhận định về bản thân hay “Em không được yêu thương, bố
thưỡng xuyên đánh và mắng chửi em”, nhận định về giá trị bản thân,
NVXH cần quan tâm tìm hiểu xem những hành vi nào của ông bố đã lam
ảnh hưởng đến việc hình thành cái tôi của V và cố gắng hạn chế nó.
- Bước 4:
Giáo dục và tham vấn cho trẻ, cha mẹ trẻ những kiến thức về tầm
quan trọng của những thông điệp biểu trưng có ảnh hưởng đến việc hình
thành nhân cách của trẻ. Đây là bước quan trọng vì phần lớn thời gian trẻ
sống trong gia đình của mình. Gia đình có ảnh hưởng đến sự phát triển
của trẻ cũng như hiệu quả của quá trình giúp đỡ trẻ. Tuy nhiên, đôi khi
những thành viên trong gia đình không hiểu hết những tác động và hậu
quả khôn lường của những lời nói, hành động tưởng chừng như vô hại đó
đến trẻ. Chính người mẹ của V không nghĩ rằng hành vi nhẫn nhục chịu
đựng hành vi bạo lực của chồng, với mong muốn gìn giữ một gia đình
nguyên vẹn cho V lại vô tình làm tổn hại đến V, làm cho V thay đổi theo
3.2/ Ứng dụng thuyết thân chủ làm trọng tâm trong CTXH với
trẻ là nạn nhân của bạo hành gia đình.
3.2.1/ Tổng quan về thuyết thân chủ làm trọng tâm trong
CTXH
Thuyết thân chủ làm trọng tâm được ra đời và phát triển vào những
năm cuối của thập kỷ 40. Nó thuộc trường phái tâm lý học nhân văn hiện
sinh – một trường phái nhấn mạnh vào sự tự do, những giá trị, sự tiến bộ,
khuynh hướng tự chủ, sự phu hợp, tính sáng tạo, sự hài hước và những
kinh nghiệm quý báu của con người. Thuyết có nguồn gốc ra đời từ tư
tưởng lấy con ngừời làm trung tâm chiết xuất từ quan điểm nhân văn hiện
sinh, là khởi nguồn của thân chủ làm trọng tâm.
Người viết thuyết thân chủ trọng tâm là Carl Rogers, tiến sỹ tâm
lý học lâm sàng, người có ảnh hưởng lớn đến ngành CTXH và cũng là
một đại diện quan trọng của tư tưởng nhân văn.
3.2.2/ Ứng dụng thuyết thân chủ làm trọng tâm vào trường
hợp của V
Thuyết thân chủ trọng tâm bộc lộ quan điểm nhân văn, tập trung
vào sự quan trọng của cái tôi tìm kiếm sự khẳng định của bản thân mình.
V không phải là một đứa trẻ hư hỏng, hành động lầm lỳ, ít nói và đôi khi
đánh bạn có thể là em đang mong muốn một điều gì đó, muốn khẳng địng
13
Công tác xã hội với trẻ em là nạn nhân của bạo hành gia đình
sự tồn tại của mình, gây chú ý với người khác, mong muốn dành được
một sự quan tâm nào đó, muốn khẳng định sự tồn tại của mình. Có thể
chính V đang có những hụt hẫng về mặt tâm lý nhưng mọi người vô tình
bỏ qua, không quan tâm đến V. NVXH phải khuyến khích, khơi gợi thân
chủ bày tỏ những mong muốn của bản thân mình, để thấy được nguyên
nhân của những hành vi tiêu cực đó.
Thuyết thân chủ trọng tâm dựa trên quan điểm tích cực về con
chủ như: ông bà ngoại, dì, bạn bè để có thêm nguồn lực trong quá trình
cải thiện môi trường sống tích cực cho V.
14
Công tác xã hội với trẻ em là nạn nhân của bạo hành gia đình
Trong quá trình tương tác, NVXH cùng với thân chủ trải nghiệm
những cảm xúc tiêu cực nhằm xóa bỏ dần những cảm xúc đó, tăng khả
năng nhận thức và đi đến việc giải quyết vấn đề của mình. NVXH cố
gắng thiết lập mối quan hệ tin tưởng chia sẻ, đối với thân chủ, cùng thân
chủ trải nghiệm những cảm xúc tiêu cực. NVXH giúp V trải nghiệm
những cảm xúc tiêu cực khi chứng kiến cảnh bố đánh mẹ hay khi V bị bố
đánh. Quan tâm xem V có những suy nghĩ, cảm xúc gì khi em đánh bạn.
Khi cùng thân chủ trải nghiệm những cảm xúc đó NVXH hiếu được
những mong muốn , suy nghĩ của V, thấy được những hành vi của V
trong quá trình trải nghiệm những tình huống đó. Ví dụ một lần nhìn thấy
bố đánh mẹ, V chỉ muốn xông vào mà đánh lại bố, V cảm thấy thật bất
lực vì không bảo vệ được mẹ, V cảm thấy khó chịu lắm, một cảm giác
tức giận, căm thù đến tột độ. Hay khi đánh bạn là khi V cảm thấy bất
hạnh và có một chút ganh tỵ với bạn. Chính vì hiểu những cảm xúc của V
mà NVXH hướng dẫn nnững cách thức để tránh những cảm xúc tiêu cực
và kiểm soát được những hành vi tiêu cực của mình.
NVXH có thể sử dụng những kỹ năng như sắm vai, tưởng tượng,
trải nghiệm Hãy để thân chủ tưởng tượng rằng trong lần tiếp sau khi V
nghe thấy bạn nào đó lại kể về bố của mình thì em sẽ làm gì? Câu trả lời
là em sẽ đánh bạn. Thì NVXH cố gắng hướng thân chủ đến những giải
pháp thay thế khác như thay vì ngồi đó nghe bạn nói thì V tránh đi nơi
khác hay giả vờ như không nghe thấy. Trong trường hợp thấy bố đánh
mẹ, thay vì xông vào can ngăn mà không có hiệu quả thì V có thể nhờ sự
giúp đỡ của những người hàng xóm. Để hạn chế bị bố đánh V có thể hạn
chế chạm mặt bố, hay đừng tỏ ra lầm lỳ để khiêu khích ông ấy. Đây là
Để giúp V giải quyết những vấn đề khó khăn của mình, NVXH cần
phải sử dụng nhiều kỹ năng khác nhau. Nhưng do có những đặc trưng về
vấn đề cũng như tâm lý mà có những kỹ năng cần được quan tâm hơn.
Trước tiên đó là kỹ năng thiết lập mối quan hệ. Điều này rất quan
trọng vì V là đứa trẻ ít nói, lầm lỳ, khó chia sẻ NVXH phải sắn sàng, tỏ
ra quan tâm để thân chủ có thể chia sẻ cảm xúc của mình. NVXH cố
gắng tránh những tình huống làm cho thân chủ cụt hứng, thất vọng. Bởi
vì trong quá trình tiếp xúc ban đầu NVXH luôn phải đối mặt với những
đề kháng của trẻ. Trẻ sẽ băn khoăn tự hỏi: Đây có phải là người đáng để
mình chia sẻ hay không? Liệu ông (bà) ta có hiểu mình thật sự hay
không?. NVXH bằng kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng, thông qua ngôn
ngữ có lời và không lời để chuyển tải đến thân chủ tất cả những tình cảm
chân thành, chia sẻ. Trong lần đầu tiên gặp gỡ NVXH có thể tự giới thiệu
về mình, đảm bảo với thân chủ những thông tin này sẽ được giữ bí mật,
hỏi thăm sức khỏe của thân chủ một cách càng tự nhiên càng tốt.
Kỹ năng đặt câu hỏi cũng rất quan trọng, vì V ít nói nên nếu như
NVXH chỉ đặt những câu hỏi đóng thì rất khó khăn để thu thập thông tin,
kết hợp với kỹ năng thấu cảm, phản hồi cảm xúc, khích lệ NVXH nên
đặt những câu hỏi gợi mở để thân chủ tự bày tỏ về mình, chia sẻ những
cảm xúc Nhìn chung, khi đã thiết lập được mối quan hệ tốt đẹp với thân
chủ thì chỉ cần kiên nhẫn, chờ đợi cho đến khi thân chủ cảm thấy đã chín
muồi thì họ sẽ tự động chia sẻ những băn khoăn, lo lắng của mình.
Người biết giúp đỡ, đáp ứng một cách nào đó chứng tỏ rằng thân
chủ đã thừa nhận cảm xúc của thân chủ. Cách NVXH đặt câu hỏi tạo điều
kiện cho thân chủ đóng vai trò chủ động và nói được những điều mà họ
muốn nói. NVXH giúp họ triển khai những cảm xúc, nhận thức, đồng
16
Công tác xã hội với trẻ em là nạn nhân của bạo hành gia đình
thời biết “tảng lờ” khi cần thiết để thân chủ bộc lộ. Ví dụ khi V đang cố
nhau vượt qua những khó khăn, mặc cảm, tổn thương, đau khổ
Như vậy, NVXH cần phải vận dụng rất nhiều kỹ năng trong quá
trình làm việc với V từ giao tiếp, tạo lập mối quan hệ, khuyến khích,
động viên, thấu cảm, đóng vai, tập tưởng tượng và ứng phó với hoàn
cảnh, phản hồi, thấu cảm từ đó NVXH khám phá ra những tình cảm thật
sự, những giá trị mà trẻ cho là quan trọng để có chiến lược làm việc lâu
dài với trẻ.
Phúc trình một số kỹ năng cơ bản:
17
Công tác xã hội với trẻ em là nạn nhân của bạo hành gia đình
Hoạt động của NVXH
và thân chủ
Tình cảm, cảm xúc
của thân chủ
Tình cảm, cảm xúc và
kỹ năng của NVXH
NVXH: Chào em!
Chị tên là T, NVXH ở
trung tâm hỗ trợ cộng
đồng. Hôm nay chị rất
vui vì được gặp em. Em
có thể cho chị biết về
tên của em được
không?
NVXH: Em có thể kể
một chút về bố của em
được không?
TC: Em ghét bố, em
Mắt vụt sáng lên rồi
chợt buồn. Dường như
đang suy nghĩ điều gì
Chào hỏi, thiết lập mối
quan hệ
Đặt câu hỏi gợi mở.
Quan sát, thấu cảm,
phản hồi lại cảm xúc, nội
dung. Chấp nhận.
Thân chủ rất căng thẳng
nên không thể tiếp tục
khai thác thông tin về bố
được nên chuyển nội dung
câu hỏi sang chủ đề khác
làm cho thân chủ thấy
thoải mái hơn.
Hình như V rất thích nói
chuyện về em trai của
mình.
Quan sát, gợi mở,
khuyến khích, khích lệ.
Quan sát, thấu cảm
Dường như em thương mẹ
nhưng nhắc đến mẹ em lại
thương và cảm thấy buồn
5/ Các mạng lưới trợ giúp thân chủ trong quá trình giải quyết vấn
đề
18
Công tác xã hội với trẻ em là nạn nhân của bạo hành gia đình
khỏe cho V và mẹ của em.
Nhà trường Tạo điều kiện thuận lợi cho V
quay lại trường tiếp tục học tập như
bố trí giáo viên dạy kèm bổ sung
những kiến thức bị hỗng trong thời
gian qua của V. Giáo viên chủ nhiệm
cùng với các bạn trong lớp hỗ trợ
19
Công tác xã hội với trẻ em là nạn nhân của bạo hành gia đình
thêm cho V khi em quay lại trường,
chủ yếu là an ủi động viên để V cố
gắng phấn đấu và cảm thấy mình
được quan tâm
Ông bà ngoại, dì Hỗ trợ thân chủ bằng cách cung
cấp các điều kiện vật chất, động viên
về tinh thần để V tiếp tục được học
tập, hòa nhập cuộc sống
Công an địa phương Đây là can thiệp cuối cùng trong
qua trình trợ giúp. Nếu thân chủ vẫn
bị đe dọa bởi nguy cơ bị bạo hành
sau khi các hoạt động tham vấn đã
được thực hiện. Thì bắt buộc NVXH
phải nhờ đến sự trợ giúp của cơ quan
công an nhằm có những biện pháp
cưỡng chế phù hợp để bảo vệ V và
mẹ của em.
6/ Lượng giá sự thay đổi của thân chủ và dự kiến một số kết quả
đạt được trong quá trình trợ giúp.
Muốn trở lại đi
học
Vẫn lo sợ bị bố
đánh, không
muốn nói chuyện
với bố. Lo sợ thầy
cô giáo và bạn bè
không giúp đỡ
Nói với thân
chủ NVXH sẽ
cố gắng nói
chuyện với bố
của V. Liên hệ
với nhà trường,
thầy cô, bạn bè
để V được tao
điều kiện khi
quay lại trường
20
Công tác xã hội với trẻ em là nạn nhân của bạo hành gia đình
học
Tham vấn cho bố
V
Ông ta đã chịu
hợp tác, không
còn né tránh khi
đề cập đến những
hành vi sai trái
của mình với vợ
(phải hỏi ý kiến
của V).
Tham vấn cho
bố V chấp nhận
hoàn cảnh, rằng
không ai hoàn
thiện cả. Dù
không nói được
nhưng con ông
vẫn khỏe mạnh
và ngoan
ngoãn. Giúp
ông gần gũi hai
con hơn.
Tham vấn cho mẹ
V
Mẹ V đã hiểu
được những suy
nghĩ không hợp lý
của mình trong
thời gian qua.
Chưa biết phải
làm như nthế nào.
Nhưng không
muốn ly hôn
Thực hiện
tham vấn cho
hai vợ chồng,
giúp họ chia sẻ
những băn
Cùng đại
diện Hội phụ
nữ, Đội thiếu
niên lên kế
hoạch các hoạt
động trợ giúp
phù hợp.
III/ KẾT LUẬN
1/ Kết luận.
Trên đây là một trong những trường hợp công tác xã hội với trẻ em là
nạn nhân của bạo hành gia đình. Đây là một trong những vấn nạn hiện nay.
Trẻ bị bạo hành ngay trong gia đình không chỉ bị tổn thương về mặt thể chất
mà nghiêm trọng hơn đó chính là những vết thương tinh thần ảnh hưởng đến
việc hình thành nhân cách của trẻ. Trẻ được ví như tờ giấy trắng, nếu người
lớn cố tình vẽ lên những vết mực trên trang giấy trắng đó thì nó sẽ khó bị
xoá mờ.
Trẻ bị bạo hành thường rất lãnh cảm, khó gần, ít nói…vì thế NVXH
phải là người thật sự quan tâm, chấp nhận, yêu thương thật sự thì mới có thể
tiếp cận và thấu hiểu được thân chủ. Mặt khác những kiến thức về tâm lý lứa
tuổi cũng rất quan trọng góp phần thúc đẩy tiến trình giúp đỡ thân chủ.
Có nhiều quan điểm tiếp cận ca trong CTXH, NVXH phải am hiểu
nhiều lý thuyết tiếp cận để vận dụng hiệu quả trong quá trình giúp đỡ thân
chủ. CTXH với vai trò quan trọng củ mình đang góp phần rất lớn trong công
cuộc bảo vệ, chăm sóc giáo dục trẻ em, đưa lại sự ổn định và phat triển bền
vững cho xã hội.
2/ Kiến nghị
CTXH là một khoa học mang tính thực hành cao. Hiện nay hầu hết
các sinh viên chuyên ngành CTXH chỉ mới có những kiến thức về sách vở
chứ chưa có điều kiện để thực hành CTXH một cách nghiêm túc. Chính vì
việc cho trẻ, ttót nhất là tạo điều kiện để trẻ được sắm vai thực hành tình
huống trước khi thực hiện.
Trong quá trình làm việc NVXH cố gắng kết nối thân chủ với những
đứa trẻ có cùng cảnh ngộ để chúng cùng đồng cảm, chia sẻ và trải nghiệm
cùng nhau.
Trên đây là những kinh nghiệm tôi đã đút rút được trong quá trình làm
việc vơi V, hi vọng rằng nó sẽ có ích đối với các ban sinh viên chuyên ngành
CTXH trong làm việc với thân chủ là trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt nói chung
và trẻ em là nạn nhân của bạo hành gia đình nói riêng.
23