LUẬN VĂN:

Sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí địa
phương vùng
đồng bằng sông Cửu Long hiện nay

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong đời sống chính trị - xã hội, báo chí giữ vai trò hết sức quan trọng trong
việc truyền bá hệ tư tưởng, phản ánh hoạt động của các giai cấp, các tầng lớp nhân dân và
là diễn đàn, nhu cầu không thể thiếu của quần chúng nhân dân. Trong đấu tranh chính trị,

Những năm qua, quán triệt quan điểm của Đảng, công tác lãnh đạo hoạt động báo
chí ở khu vực ĐBSCL có nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều cơ quan chủ quản đã coi
trọng công tác lãnh đạo, tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng cán bộ, phóng viên, biên
tập viên, nâng cao sức chiến đấu của các tổ chức Đảng và đoàn thể quần chúng trong các
cơ quan báo chí. Bên cạnh đó, thường xuyên định hướng thông tin, hướng dẫn báo chí
nhận thức đúng bản chất những sự kiện nổi cộm, biểu dương kịp thời những đóng góp
quan trọng của báo chí, đồng thời chú ý nhắc nhở xử lý các sai phạm. Nhờ đó, báo chí đã
kịp thời tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; cổ vũ,
động viên các phong trào hành động cách mạng, tham gia đắc lực vào công cuộc chống
tham nhũng, chống các biểu hiện tiêu cực; phản ánh ý kiến, nguyện vọng bức xúc của
quần chúng nhân dân; góp phần to lớn trong việc ổn định chính trị, giữ vững an ninh -
quốc phòng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.
Tuy nhiên, công tác lãnh đạo báo chí địa phương ở vùng ĐBSCL nhìn chung vẫn
chưa theo kịp sự phát triển của xã hội. Một số cơ quan chủ quản báo chí nhận thức chưa
đầy đủ, đúng mức về vai trò đặc biệt quan trọng của báo chí trong đời sống xã hội; ý thức
chưa cao trách nhiệm của mình trong việc lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động báo chí. Sự phân
công cán bộ phụ trách báo chí ở nhiều cơ quan chủ quản còn mang tính hình thức; chỉ
đạo công tác cán bộ thiếu chặt chẽ từ đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng, quản lý đến khen
thưởng, kỷ luật cán bộ. Nhiều trường hợp bố trí cán bộ phụ trách báo chí không ngang
tầm nhiệm vụ. Một số cơ quan chủ quản chưa làm tốt nhiệm vụ cung cấp thông tin, định
hướng, chỉ đạo thiếu sâu sát, chặt chẽ, đặc biệt chưa kịp thời nhắc nhở, uốn nắn những sai
sót của cơ quan báo chí trực thuộc, chưa kiên quyết xử lý thích đáng những sai phạm của

cán bộ, phóng viên, biên tập viên vi phạm. Trong hoạt động báo chí, từng lúc, từng nơi
còn biểu hiện tình trạng thương mại hóa. Xu hướng xa rời tôn chỉ, mục đích, đối tượng
phục vụ ở một số báo chậm được ngăn chặn khắc phục. Đáng chú ý là còn nhiều thông
tin thiếu khách quan, không chính xác, tô đậm mặt trái xã hội trên các báo địa phương.
Một số báo đưa thông tin thiếu cân nhắc về sự kiện, thời điểm, liều lượng, mức độ,
thậm chí có trường hợp biểu hiện sự lệch lạc, thông tin theo kiểu giật gân, câu khách, sa
đà thị hiếu tầm thường, vi phạm đạo đức nghề nghiệp.

cạnh, mức độ khác nhau. Song nhìn chung, cho đến nay vẫn chưa có công trình khoa học
nào nghiên cứu một cách trực tiếp về công tác lãnh đạo báo chí địa phương vùng
ĐBSCL. Vì vậy, đây là vấn đề mới cần được nghiên cứu nhằm đóng góp về mặt lý luận
và thực tiễn trong công tác lãnh đạo của Đảng đối với báo chí địa phương vùng ĐBSCL
trong bối cảnh hiện nay.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực trạng công tác lãnh đạo báo chí
địa phương ở vùng ĐBSCL, luận văn đề xuất một số giải pháp tăng cường sự lãnh đạo
của Đảng đối với báo chí địa phương ở vùng này.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích trên, đề tài thực hiện những nhiệm vụ sau:
- Làm rõ cơ sở lý luận về sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí địa phương trong
thời kỳ mới.
- Khảo sát, nghiên cứu thực trạng hệ thống báo chí địa phương vùng ĐBSCL và
thực trạng công tác lãnh đạo của Đảng đối với báo chí vùng này.

- Phát hiện những vấn đề đang đặt ra trong công tác lãnh đạo báo chí địa phương
và đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí địa
phương ở vùng ĐBSCL.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí địa phương
ở khu vực ĐBSCL hiện nay.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài được triển khai nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống báo chí
địa phương ở vùng ĐBSCL (không khảo sát đại diện thường trú của các báo Trung ương
và Thành phố Hồ Chí Minh đang hoạt động trên địa bàn), cụ thể là ở 3 tỉnh: Cà Mau, Bến
Tre, Trà Vinh.
Thời gian nghiên cứu bắt đầu từ tháng 01- 2004 đến tháng 06-2009 (thời điểm Bộ

7. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
7.1. Về mặt lý luận
- Đây là đề tài lần đầu tiên khảo sát một cách có hệ thống về công tác lãnh đạo
báo chí ở một vùng đồng bằng tương đối rộng lớn, có bề dày kịch sử báo chí cách mạng
như ĐBSCL. Đề tài nếu nghiên cứu thành công không chỉ góp phần làm sáng tỏ nội dung
và phương thức lãnh đạo của Đảng đối với báo chí địa phương mà còn là sự đánh giá
tương đối chính xác về vai trò quan trọng của Đảng đối với sự trưởng thành, phát triển
không ngừng của báo chí địa phương trong hiện tại cũng như trong tương lai.
- Những kết quả nghiên cứu của luận văn là nguồn tư liệu tham khảo bổ ích cho
những người quan tâm nghiên cứu đối với đề tài này.

7.2. Về mặt thực tiễn
- Những cứ liệu có trong luận văn có thể được khai thác để làm cơ sở cho việc
hoạch định nội dung, phương thức lãnh đạo báo chí địa phương ở vùng ĐBSCL.
- Giúp các cơ quan lãnh đạo báo chí địa phương ở ĐBSCL nhận thấy mặt được và
chưa được trong công tác lãnh đạo; nghiên cứu và áp dụng những giải pháp luận văn đưa ra
để nâng cao hiệu quả lãnh đạo của mình, giúp báo chí địa phương thực hiện tốt nhiệm vụ
chính trị được giao.
- Luận văn cũng có thể được sử dụng làm tài liệu nghiên cứu, giảng dạy về
những vấn đề có liên quan công tác lãnh đạo báo chí địa phương cả nước nói chung và
vùng ĐBSCL nói riêng.
8. Kết cấu của luận văn
Ngoài mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn
gồm 3 chương, 11 tiết.

đường lối, chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước; phát hiện những nhân
tố mới, cái hay, cái đẹp trong xã hội; giới thiệu gương người tốt, việc tốt, những
điển hình tiên tiến, phê phán các hiện tượng tiêu cực, uốn nắn những nhận thức
lệch lạc, đấu tranh với những quan điểm sai trái; coi trọng, nâng cao tính chân
thật, tính giáo dục và tính chiến đấu của thông tin; khắc phục khuynh hướng
"thương mại hóa" trong hoạt động báo chí, xuất bản [31, tr. 39].
1.1.1. Đảng cầm quyền và sự lãnh đạo của Đảng đối với các lĩnh vực của đời
sống xã hội
Vai trò lãnh đạo của ĐCSVN đã được Hiến pháp nước Cộng hòa XHCN Việt Nam
khẳng định tại Điều 4 như sau:
Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt
Nam, đại biểu trung thành quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân dân lao
động và của cả dân tộc, theo chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh,
là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội. Mọi tổ chức của Đảng hoạt động
trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật [45].
Từ khi thành lập đến nay, ĐCSVN đã thể hiện đầy đủ vai trò là ngọn cờ tập hợp trí
tuệ, sức mạnh và tinh hoa của dân tộc. Đó là vai trò không thể thay thế bởi lẽ nó là vai trò
của trí tuệ và niềm tin, vai trò của sự thống nhất và đoàn kết, vai trò của sự hướng dẫn quần
chúng hành động theo đúng quy luật khách quan và phù hợp với yêu cầu thực tiễn đất nước.
Dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, thậm chí cả những thử thách tưởng chừng khó vượt
qua, Đảng vẫn luôn là người cầm lái kiên định, sáng suốt lãnh đạo đất nước phát triển tới ngày
hôm nay.
Thực tiễn cách mạng Việt Nam đã chỉ ra rằng, vai trò lãnh đạo của Đảng là nhân
tố có ý nghĩa quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Vai trò lãnh đạo của
Đảng đã trải qua biết bao gian nan thử thách, đã được nhân dân thừa nhận, nhân dân đã
gọi ĐCSVN là Đảng ta; ĐCSVN là đội tiền phong của giai cấp công nhân, đồng thời đã
trở thành đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam.

Sự lãnh đạo của Đảng đã trải qua nhiều thời kỳ khác nhau, song có hai thời kỳ
khác nhau cơ bản: thời kỳ chính quyền chưa về tay nhân dân và thời kỳ chính quyền đã

đã lần lượt đánh đuổi bọn thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, giải phóng hoàn toàn miền Nam,
thống nhất đất nước, đưa cả nước tiến lên CNXH, và ngày nay đang tiến hành công cuộc
đổi mới toàn diện đất nước, chủ động mở rộng hợp tác và hội nhập khu vực và quốc tế.
Song cương lĩnh chính trị của Đảng, những chủ trương lãnh đạo của Đảng trong điều
kiện chính quyền đã về tay nhân dân cũng vẫn là ngọn đuốc soi đường, là trí tuệ chỉ
đường; cũng vẫn không phải là mệnh lệnh hành chính đối với Nhà nước và xã hội. Đảng
ta vẫn phải làm tốt công tác tổ chức, vận động, thuyết phục,… tuy Đảng ta đã trở thành
Đảng lãnh đạo hợp Hiến đối với Nhà nước và xã hội như Hiến pháp đã khẳng định.
Phương thức lãnh đạo của Đảng đã được quy định trong Cương lĩnh năm 1991
như sau:
Đảng lãnh đạo xã hội bằng cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về
chính sách và chủ trương công tác, bằng công tác tuyên truyền thuyết phục,
vận động, tổ chức kiểm tra và bằng hành động gương mẫu của đảng viên.
Đảng giới thiệu những đảng viên ưu tú có đủ năng lực và phẩm chất vào hoạt
động trong các cơ quan lãnh đạo chính quyền và các đoàn thể. Đảng không
làm thay công việc của các tổ chức khác trong hệ thống chính trị.
Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị, đồng thời là một bộ phận của hệ
thống ấy. Đảng liên hệ mật thiết với nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân,
hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật [26].
Như vậy, Đảng ta hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật. Đảng
không làm thay công việc của Nhà nước và xã hội. Đảng lãnh đạo bằng cách đưa ra
những sáng kiến về đường lối, chủ trương, chính sách, bằng tổ chức, vận động, thuyết
phục Đảng giới thiệu những cán bộ tiêu biểu với Nhà nước và các tổ chức xã hội. Đảng
không quyết định thay cho các tổ chức đó.
Nhà nước pháp quyền XHCN quản lý đất nước bằng pháp luật. Pháp luật là tối
thượng, không quản lý trực tiếp bằng chỉ thị, nghị quyết của Đảng. Pháp luật chính là chủ

trương, chính sách của Đảng đã được luật hóa. Thực hiện pháp luật chính là thực hiện
chủ trương, chính sách của Đảng, chính là chấp hành nghiêm chỉnh sự lãnh đạo của
Đảng. Đó là những nội dung cực kỳ quan trọng trong phương thức lãnh đạo của Đảng đối

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An từng nói:
Vai trò lãnh đạo và phương thức lãnh đạo của Đảng ta đã được hình
thành như thế, đang là như thế, và Đảng ta cần thường xuyên tự đổi mới, tự
chỉnh đốn, tự phê bình và phê bình, ra sức nâng cao trình độ trí tuệ, năng lực
lãnh đạo, giữ vững truyền thống đoàn kết thống nhất, phát huy dân chủ và đề
cao kỷ luật, xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng và
tổ chức từ Trung ương đến cơ sở, để Đảng ta sẽ tiếp tục là như thế, tiếp tục
được nhân dân tự nguyện suy tôn và thừa nhận vai trò lãnh đạo của Đảng đối
với Nhà nước và xã hội, tiếp tục được nhân dân gọi Đảng Cộng sản Việt Nam
là Đảng ta, Đảng ở trong lòng dân tộc, Đảng bách chiến bách thắng [58].
1.1.2. Sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động báo chí là một đòi hỏi khách
quan xuất phát từ yêu cầu phát triển của báo chí
Ngay từ khi mới ra đời, Đảng Cộng sản Đông Dương đã tuyên bố trong Tuyên
ngôn đầu tiên của mình tinh thần đấu tranh giành quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí
cho nhân dân. Cũng ngay trong những ngày đầu ấy, tư tưởng Đảng lãnh đạo đối với báo
chí thông qua một thể chế hành chính Nhà nước cũng đã được đặt ra. Trong quá trình
lãnh đạo cách mạng, Đảng luôn coi trọng công tác tuyên truyền báo chí, coi báo chí là
"công cụ sắc bén trong công tác tư tưởng của Đảng", là "lực lượng xung kích trên mặt
trận công tác tư tưởng- văn hóa" [16, tr. 83]. "Sự nghiệp báo chí cách mạng Việt Nam ra
đời, phát triển gắn liền với tiến trình cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng. Do
vậy, Đảng lãnh đạo công tác báo chí là nguyên tắc bất di bất dịch" [44, tr. 529].
Phát biểu tại tại Đại hội lần thứ V, Hội Nhà báo Việt Nam, ngày 16-10-1989,
đồng chí Đỗ Mười đã phân tích sâu sắc vấn đề Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý báo chí:

Chúng ta thường nói báo chí cách mạng phải đặt dưới sự lãnh đạo của
Đảng. Nhưng cần phải hiểu đúng nguyên tắc này. Đảng lãnh đạo báo chí bằng
việc xác định đường lối, chủ trương và phương hướng cụ thể trong từng thời
kỳ; thông qua việc bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cốt cán, trước hết là tổng biên
tập, cấp ủy Đảng thực hiện tốt sự lãnh đạo của mình mà không sa vào những
việc cụ thể hoặc đi quá sâu vào nghiệp vụ chuyên môn [19, tr. 36].

lực là một công cụ tư tưởng trong sự nghiệp cách mạng do Đảng khởi xướng và lãnh đạo.
Cách mạng nước ta đang đứng trước những thời cơ và thách thức to lớn. Bốn
nguy cơ mà Đảng chỉ ra không những không giảm đi, mà có phần gay gắt hơn. Đặc biệt,
gần đây các thế lực thù địch ngày một gia tăng thực hiện "diễn biến hòa bình", hòng phá
hoại sự ổn định chính trị, trật tự xã hội ta, chống phá sự nghiệp xây dựng CNXH và sự
lãnh đạo của Đảng ta. Kinh nghiệm cho thấy, lợi dụng chiêu bài tự do báo chí, các thế lực
phản động đã khuyến khích báo chí ở Liên Xô và các nước Đông Âu bắt đầu phê phán
lịch sử và phủ nhận hiện tại, đã tạo ra sự hoài nghi trong ý thức người dân, làm mục rỗng
chỗ dựa tinh thần của chế độ, hậu quả kết cục là chế độ XHCN sụp đổ. Bài học đó cho
thấy, sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí là nguyên tắc, đảm bảo cho báo chí hoạt động
vì sự nghiệp của Đảng, vì dân tộc. Xét đến cùng, sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí là
từ chính yêu cầu của sự nghiệp cách mạng do dân tiến hành dưới sự lãnh đạo của Đảng.
1.1.2.2. Từ yêu cầu về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh và không ngừng
nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng
Trong quá trình tiến tới thành lập một chính đảng vô sản trước hết phải
có một tờ báo, thì trong suốt quá trình tồn tại, phát triển của Đảng, báo chí có
trách nhiệm và có điều kiện góp phần nâng cao trình độ trí tuệ của Đảng, giữ
vững mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân, làm cho Đảng luôn trong sạch và
vững mạnh

[66, tr. 30].
Để làm được điều đó, trước hết phải thông qua việc phản ánh các vấn đề cần giải
quyết, các sáng kiến của đảng viên và nhân dân, các kết quả nghiên cứu lý luận và khoa học
xã hội, các kinh nghiệm nước ngoài. V.I. Lênin cho rằng, "báo chí giúp Đảng phát triển

các chân lý về lý luận, các nguyên lý về sách lược, các tư tưởng tổ chức chung, những
nhiệm vụ chung của toàn đảng trong một thời kỳ này hay một thời kỳ khác" [50, tr. 7-8].
Tiếp theo, việc phát hành rộng rãi báo chí sẽ tạo ra những mối liên hệ thực tế, trực tiếp
giữa Đảng với các tầng lớp nhân dân, đảm bảo việc trao đổi ý kiến, kinh nghiệm giữa các
tổ chức đảng và đảng viên. Như vậy, trong xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ

Là công cụ thực hiện dân trí, báo chí là nơi để cán bộ, đảng viên và đông đảo quần
chúng nhân dân đóng góp ý kiến với Đảng, phê phán các tổ chức đảng có sai phạm vạch mặt
những đảng viên thoái hóa, biến chất. Tăng cường phê bình và tự phê bình trên báo chí là
một cách tốt nhất để tăng cường sự đoàn kết thống nhất trong Đảng. Tuy nhiên, đây là vấn đề
khá phức tạp, đôi khi là tế nhị. Nếu không được lãnh đạo, định hướng, rất khó có thể báo chí
rơi vào đấu tranh, phê phán một cách cực đoan, không chính xác, gây hoang mang trong
dư luận xã hội, bị kẻ xấu lợi dụng. Đưa tin về hiện tượng tiêu cực gì, mức độ ra sao, đưa
vào thời điểm nào, phân tích và bình luận sự việc đến đâu phải được cân nhắc kỹ, nếu
không sẽ "lợi bất cập hại". Vì vậy Đảng phải lãnh đạo chặt chẽ, thường xuyên đối với
báo chí để báo chí thật sự là tiếng nói của Đảng, đồng thời là diễn đàn của nhân dân để
thực hiện toàn dân tham gia xây dựng Đảng.
1.1.2.3. Từ nhu cầu bản thân sự phát triển của báo chí
Đảng lãnh đạo báo chí không phải để hạn chế, trái lại để báo chí thực hiện và
hoàn thành tốt các chức năng của mình. Trong điều kiện một đảng cầm quyền, sự lãnh
đạo của Đảng chính là tạo điều kiện thuận lợi nhất cho báo chí hoạt động.
Sự lãnh đạo của Đảng là nhu cầu nội tại của chính báo chí, và nhờ đó Đảng giúp
cho báo chí nắm vững và bám sát nhiệm vụ chính trị của Đảng trong từng thời kỳ, những
trọng tâm công tác chính của Đảng và Nhà nước trong từng thời điểm. Đảng định hướng
cho báo chí xử lý các vấn đề tư tưởng, lý luận, quan điểm mới phát sinh, nhất là khi có ý
kiến khác nhau. Sự lãnh đạo của Đảng đảm bảo cho báo chí luôn có được lập trường
chính trị đúng trong những tình huống phức tạp của thực tiễn khi có những luồng thông
tin trái chiều nhau. Từ đó hoàn thành tốt chức năng công cụ tư tưởng của mình. Nếu

Đảng không định hướng kịp thời, báo chí sẽ dễ rơi vào thụ động trong công việc, thậm
chí bị mất phương hướng, từ đó xa rời tôn chỉ mục đích, mất dần bạn đọc, bị chính độc
giả phản đối.
Một trong những cách thức, lãnh đạo, định hướng báo chí là Đảng cung cấp
thông tin xác thực, toàn diện, cập nhật cần thiết cho công tác tuyên truyền trên báo chí.
Đây là yếu tố hết sức cần thiết, bởi nó chính là sức sống của báo chí cách mạng. Được
Đảng cung cấp thông tin, báo chí sẽ hoàn thành tốt các chức năng thông tin và tham gia

báo chí và có nhiều chủ trương, định hướng phát triển báo chí và lãnh đạo công tác báo
chí cho phù hợp với tình hình mới. Sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí được thể hiện ở
những nội dung sau đây.
1.2.1.1. Đảng xác định tôn chỉ, mục đích và đối tượng phục vụ của cơ quan
báo chí
Theo Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Báo chí quy định:
Cơ quan chủ quản báo chí là tổ chức đứng tên xin cấp giấy phép hoạt
động báo chí và trực tiếp quản lý cơ quan báo chí.
Cơ quan chủ quản báo chí có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:
1- Xác định, chỉ đạo việc thực hiện tôn chỉ, mục đích, đối tượng phục
vụ và phạm vi phát hành chủ yếu, công suất, thời gian, tần số, phạm vi tỏa
sóng, ngôn ngữ thể hiện của cơ quan báo chí được quy định trong giấy phép;
2- Chỉ đạo cơ quan báo chí thực hiện nhiệm vụ, phương hướng và kế
hoạch hoạt động, tổ chức bộ máy, xây dựng đội ngũ cán bộ báo chí;
3- Bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức người đứng đầu cơ quan báo chí
trực thuộc sau khi trao đổi ý kiến với cơ quan quản lý nhà nước về báo chí;
4- Kiểm tra hoạt động của cơ quan báo chí;
5- Tạo điều kiện cần thiết cho cơ quan báo chí hoạt động;

6- Chịu trách nhiệm trước pháp luật trong phạm vi nhiệm vụ, quyền
hạn của mình đối với các sai phạm của cơ quan báo chí trực thuộc [60].
Theo chủ trương của Đảng và theo Luật báo chí hiện hành ở nước ta, khi thành
lập cơ quan báo chí thì cơ quan chủ quản lập hồ sơ theo qui định và gửi về Ban Tuyên
giáo Trung ương và Bộ Thông tin và Truyền thông. Trong hồ sơ đó, cơ quan chủ quản
cần xác định rõ: tôn chỉ, mục đích, đối tượng phục vụ, phạm vi và hình thức phát hành, tổ
chức bộ máy nhân sự, kinh phí hoạt động Khi được các cơ quan nêu trên chấp nhận và
đồng ý, cơ quan chủ quản mới được phép ra quyết định thành lập cơ quan báo chí.
Điều đó có nghĩa là, ngay từ khi thành lập cơ quan báo chí, Ban Bí thư Trung
ương Đảng đã ủy quyền cho Ban Tuyên giáo Trung ương kết hợp với cơ quan quản lý
nhà nước xác định nội dung thông tin, định hướng hoạt động cho cơ quan báo chí thông

rơi vào tình huống mâu thuẫn giữa những điều cần tuyên truyền với hiện thực cuộc sống,
không phải né tránh. Nghị quyết của Đảng không phải là câu trả lời cho tất cả mọi vấn
đề, nhưng trên những vấn đề cơ bản của cách mạng mà có sự khẳng định đúng đắn đã là
điều kiện quan trọng hàng đầu để báo chí phát huy vai trò của mình. Đường lối đúng đắn
của Đảng còn tạo nên một không khí mới, một tư duy mới trong Đảng và trong xã hội, từ
đó báo chí có cơ sở để đổi mới nội dung thông tin và nhất là có những hình thức tuyên
truyền toàn diện hơn, đáp ứng được nhu cầu thông tin của xã hội.
Thực tiễn xã hội luôn vận động, nảy sinh những vấn đề mới mà không phải bao
giờ Đảng cũng kịp thời ra nghị quyết. Khi có những vấn đề mới phát sinh, báo chí cần có
sự chỉ đạo định hướng của trung ương và các cấp ủy Đảng. Hơn nữa, báo chí góp phần
tham gia tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận, cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để
Đảng ra quyết định, hướng dẫn dư luận theo hướng đúng đắn. Trong việc này, sự chỉ đạo
thường xuyên của các cấp ủy là vô cùng quan trọng.
Có thể nói, "toàn bộ sự vận động, phát triển của nền báo chí nước ta phải được
đảm bảo bằng một chế độ chính trị, theo lập trường và hệ tư tưởng của giai cấp vô sản"

[1. tr. 20-21]. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng khẳng định: "Phải có lập trường chính trị
vững chắc. Chính trị phải làm chủ. Đường lối chính trị đúng thì việc khác mới đúng
được. Cho nên báo chí của ta đều phải có đường lối chính trị đúng" [52, tr. 414 ]. Như
vậy, đường lối chính trị của báo chí là cương lĩnh chính trị; là chủ trương, đường lối,
chính sách của Đảng và Nhà nước. Đây cũng chính là sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt
động báo chí. Đường lối chính trị đúng sẽ tạo ra bầu không khí mới, tư duy mới trong
Đảng và xã hội. Trên cơ sở đó, báo chí lại có điều kiện để đổi mới nội dung thông tin,
thay đổi phương pháp, hình thức tuyên truyền, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu thông
tin của xã hội. Sự định hướng chính trị của Đảng cho hoạt động báo chí không những
đảm bảo cho báo chí không đi lệch đường lối chính trị của Đảng mà còn tạo điều kiện
cho báo chí góp phần tích cực vào việc động viên quần chúng nhân dân thực hiện đường
lối chính trị của Đảng một cách sáng tạo, có hiệu quả.
1.1.2.3. Đảng cung cấp thông tin chính xác, kịp thời về đường lối, chính sách
và tình hình thực tiễn đất nước cho báo chí

Đảng thực hiện thông qua hoạt động họp báo và giao ban báo chí. Thông qua hoạt động
này, đại biểu đại diện cho các báo vừa được cung cấp thông tin theo nguồn chính thống,
vừa xác định được chính xác, đúng đắn nội dung thông tin trên mặt báo của mình.
1.2.2. Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với báo chí
Để thực hiện sự lãnh đạo của mình đối với báo chí, Đảng thực hiện một số
phương thức sau đây.
1.2.2.1. Đảng lãnh đạo bằng việc đề ra những chỉ thị, nghị quyết đối với báo
chí
Lãnh đạo bằng nghị quyết, chỉ thị là phương thức lãnh đạo quan trọng nhất của
Đảng đối với xã hội nói chung và đối với báo chí nói riêng. Các nghị quyết, chỉ thị của
Đảng về báo chí vừa là cơ sở để Nhà nước thể chế hóa các quan điểm của Đảng đối với
báo chí, vừa thực hiện quyền hạn, trách nhiệm quản lý của Nhà nước với các cơ quan

báo chí và ngược lại để cơ quan báo chí thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình đối
với Đảng, Nhà nước và xã hội.
Đảng lãnh đạo báo chí bằng định hướng chính trị, định hướng tư tưởng, định
hướng thông tin bằng hệ thống quan điểm báo chí; kiểm tra uốn nắn việc thực hiện các
định hướng đó thông qua các tổ chức đảng và các đảng viên của mình. "Hiệu quả công
tác lãnh đạo của Đảng đối với báo chí phụ thuộc vào việc vạch ra những định hướng và
quan điểm báo chí đúng đắn, khoa học; vào trình độ, năng lực, phẩm chất của các tổ chức
đảng và của cán bộ, đảng viên" [46, tr. 164].
Bước vào thời kỳ đổi mới đất nước, dưới ánh sáng nghị quyết của các Đại hội,
Đảng ta càng quan tâm hơn, chỉ đạo sát sao hơn sự nghiệp đổi mới báo chí cho phù hợp
với tình hình mới, để sử dụng báo chí có hiệu quả hơn vai trò báo chí trong sự nghiệp đổi
mới đất nước. Tất cả được biểu hiện cụ thể trong các văn kiện Đại hội đại biểu Đảng toàn
quốc từ Đại hội VI đến Đại hội X. Trong đó, Đảng ta đã chỉ ra nhiệm vụ của báo chí trong
đời sống chính trị của đất nước. Ban Bí thư Trung ương Đảng cũng đã cụ thể hóa những
nhiệm vụ của báo chí bằng việc đề ra các chỉ thị, như: Chỉ thị số 63-CT/TW về "Tăng
cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác báo chí, xuất bản"; Chỉ thị số 08-CT/TW
về "Tăng cường sự lãnh đạo và quản lý nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác