M
Ụ
C L
Ụ
C
Trang

PH
Ầ
N I: M
Ở

ĐẦ
U 1

1.1
Đ
ặ
t v
ấ
n
đ
ề
1

1.2 M
ụ
c

ở
v
ậ
t lý c
ủ
a ph
ư
ơ
ng pháp ghi hình siêu âm và các y
ế
u t
ố
quy
ế
t
đ
ị
nh 2

2.1.2.1 T
ố
c
độ
truy
ề
n c
ủ
a sóng siêu âm 3

2.1.2.2 Tr

ủ
a n
ă
ng l
ư
ợ
ng tia siêu âm, khu
ế
ch
đ
ạ
i bù 4
2.1.2.5 Thông s
ố
c
ủ
a sóng siêu âm và kích th
ư
ớ
c hình h
ọ
c c
ủ
a t
ổ
ch
ứ
c 4

2.1.3. K

t b
ị
ghi hình b
ằ
ng siêu âm 6

2.1.3.
Ả
nh gi
ả
9

2.1.4. Thu
ậ
t ng
ữ
mô t
ả
hình
ả
nh siêu âm 11

2.1.5.
Ư
u - khuy
ế
t
đ
i
ể


2.2.1.2. V
ị
trí 14

2.2.1.3. C
ấ
u t
ạ
o 14

2.2.1.4. Ch
ứ
c n
ă
ng 16

2.2.2. Ni
ệ
u qu
ả
n 16

v

2.2.2.1. V
ị

ự
c 18

2.2.4.2. Trên thú cái 19

2.3. HÌNH
Ả
NH SIÊU ÂM BÌNH TH
Ư
Ờ
NG C
Ủ
A H
Ệ
TI
Ế
T NI
Ệ
U 19

2.3.1. Hình
ả
nh siêu âm bình th
ư
ờ
ng c
ủ
a th
ậ
n 19

ậ
n 23

2.4.3. Th
ậ
n
ứ
n
ư
ớ
c 24

2.4.4.Viêm bàng quang 26

2.5. CÁC TRI
Ệ
U CH
Ứ
NG THÔNG TH
Ư
Ờ
NG C
Ủ
A B
Ệ
NH H
Ệ
TI
Ế
T NI

M SINH HÓA MÁU VÀ N
Ư
Ớ
C TI
Ể
U 29

2.6.1. Ch
ỉ
tiêu sinh hóa máu 29

2.6.2. Ch
ỉ
tiêu n
ư
ớ
c ti
ể
u 29

2.7. L
Ư
Ợ
C DUY
Ệ
T CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN C
Ứ
U LIÊN QUAN
Đ
Ế


3.2
Đ
ố
i t
ư
ợ
ng kh
ả
o sát 32

3.3. Thi
ế
t b
ị
-v
ậ
t li
ệ
u 32

3.4. N
ộ
i dung kh
ả
o sát và ch
ỉ
tiêu kh
ả
o sát 32


3.5.3. Xét nghi
ệ
m sinh hóa máu và n
ư
ớ
c ti
ể
u h
ổ
tr
ợ
cho siêu âm 37

3.5.3.1. Cách l
ấ
y m
ẫ
u máu 37

3.5.3.2. L
ấ
y m
ẫ
u n
ư
ớ
c ti
ể
u 37

T QU
Ả
TH
Ả
O LU
Ậ
N 39

4.1. B
Ệ
NH LÝ
Ở
TH
Ậ
N 40

4.1.1. T
ỷ
l
ệ
b
ệ
nh lý
ở
th
ậ
n theo nhóm gi
ố
ng 40


4.1.4. T
ỷ
l
ệ
các d
ạ
ng b
ệ
nh lý
ở
th
ậ
n 42

4.1.4.1. Viêm th
ậ
n 43

4.1.4.2. Th
ậ
n
ứ
n
ư
ớ
c 46

4.1.4.3. S
ỏ
i th

ố
ng 52

4.2.2.T
ỷ
l
ệ
b
ệ
nh lý
ở
bàng quang theo gi
ớ
i tính. 52

4.2.3. T
ỷ
l
ệ
b
ệ
nh lý
ở
bàng quang theo l
ứ
a tu
ổ
i 53

4.2.4. T

i bàng quang 57

4.2.4.5. Rách bàng quang 58

PH
Ầ
N V: K
Ế
T LU
Ậ
N VÀ
Đ
Ề
NGH
Ị
59

5.1. K
ế
t lu
ậ
n 59

5.2.
Đ
ề
ngh
ị
59



đ
ư
ợ
c ch
ỉ

đ
ị
nh siêu âm t
ổ
ng quát 39

B
ả
ng 4.2: T
ỷ
l
ệ
b
ệ
nh lí h
ệ
ti
ế
t ni
ệ
u 40

B
ả

ng 4.5: T
ỷ
l
ệ
b
ệ
nh lý
ở
th
ậ
n theo l
ứ
a tu
ổ
i 42

B
ả
ng 4.6: T
ỷ
l
ệ
các d
ạ
ng b
ệ
nh lí
ở
th
ậ

ệ
m sinh hóa máu và n
ư
ớ
c ti
ể
u 5 cho b
ệ
nh viêm th
ậ
n mãn 45

B
ả
ng 4.9: K
ế
t qu
ả
xét nghi
ệ
m sinh hóa máu và n
ư
ớ
c ti
ể
u 5 chó b
ệ
nh th
ậ
n

i tính 52

B
ả
ng 4.12: T
ỷ
l
ệ
b
ệ
nh lí
ở
bàng quang theo l
ứ
a tu
ổ
i 53

B
ả
ng 4.13: T
ỷ
l
ệ
các d
ạ
ng b
ệ
nh lí
ở
ix

DANH SÁCH CÁC HÌNH
Trang

Hình 2.1: Hình th
ể
hi
ệ
n ph
ư
ơ
ng pháp TM - 1 mode 6

Hình 2.2: Máy siêu âm 7

Hình 2.3: Hi
ệ
n t

Hình 2.5: H
ệ
ti
ế
t ni
ệ
u trên chó
đ
ự
c 13

Hình 2.6: Th
ậ
n 13

Hình 2.7: Th
ậ
n 14

Hình 2.8:
Đ
ơ
n v
ị
th
ậ
n 15

Hình 2.9: Bàng quang 17


ẻ
qu
ạ
t 34

Hình 3.2. Minh h
ọ
a
độ
ng tác lia
đ
ầ
u dò 34

Hình 4.1: Hình
ả
nh siêu âm viêm th
ậ
n c
ấ
p tính 44

Hình 4.2: Hình
ả
nh siêu âm viêm th
ậ
n mãn 45

Hình 4.3: Hình
ả

n
ư
ớ
c
độ
3 47

Hình 4.6: Hình
ả
nh siêu âm s
ỏ
i th
ậ
n 49

Hình 4.7: Hình
ả
nh siêu âm th
ậ
n
đ
a nang 50

Hình 4.8: Hình th
ậ
n lo
ạ
n s
ả
n

ả
nh siêu âm rách bàng quang 58

x

TÓM T
Ắ
T LU
Ậ
N V
Ă
N
Đ
ề
tài nghiên c
ứ
u “
Ứ
ng d
ụ
ng k
ỹ
thu
ậ

Đ
i
ề
u tr
ị
, Chi c
ụ
c
Thú y thành ph
ố
H
ồ
Chí Minh t
ừ
ngày 22/1/2007 – 22/5/2007.
Trong th
ờ
i gian
đ
ó, Tr
ạ
m ti
ế
p nh
ậ
n 3917 ca b
ệ
nh, trong
đ
ó có 715 ca

ng ti
ế
t ni
ệ
u chi
ế
m t
ỷ
l
ệ
41,54 %, bao g
ồ
m 83 ca có b
ệ
nh lý
ở
th
ậ
n và 214 ca b
ệ
nh

lý
ở
bàng quang.

B
ệ
nh lý
ở

c, s
ỏ
i th
ậ
n, nang th
ậ
n và th
ậ
n xu
ấ
t huy
ế
t. Qua
kh
ả
o sát, chúng tôi ghi nh
ậ
n không có s
ự
khác bi
ệ
t có ý ngh
ĩ
a v
ề
m
ặ
t th
ố
ng kê gi

ng
đ
ế
n
kh
ả
n
ă
ng m
ắ
c ph
ả
i b
ệ
nh lý
ở
th
ậ
n. Riêng y
ế
u t
ố
l
ứ
a tu
ổ
i có liên quan
đ
ế
n t

ở
lên.
B
ệ
nh lý
ở
bàng quang chi
ế
m 72,05 % b
ệ
nh lý h
ệ
ti
ế
t ni
ệ
u bao g
ồ
m các b
ệ
nh:
viêm bàng quang, s
ỏ
i bàng quang, c
ặ
n bàng quang, huy
ế
t kh
ố
i bàng quang và rách

u t
ố
nhóm gi
ố
ng c
ũ
ng nh
ư

gi
ữ
a các l
ứ
a tu
ổ
i lên kh
ả
n
ă
ng m
ắ
c ph
ả
i b
ệ
nh lý
ở
bàng quang. Tuy nhi
ệ
n có s


xi
1
1.1
Đ
ặ
t v
ấ
n

ặ
p,
đ
ặ
c bi
ệ
t là: s
ỏ
i h
ệ
ti
ế
t
ni
ệ
u, suy th
ậ
n mãn tính, d
ị
t
ậ
t b
ẩ
m sinh… Tuy nhi
ệ
n nh
ữ
ng b
ệ
nh lý này ch

ệ
u,
đ
ư
a ra
phác
đồ

đ
i
ề
u tr
ị

đ
úng lúc nh
ằ
m nâng cao k
ế
t qu
ả

đ
i
ề
u tr
ị
, các xét nghi
ệ
m, và th

ă
ng
c
ủ
a h
ệ
ti
ế
t ni
ệ
u b
ằ
ng k
ỹ
thu
ậ
t siêu âm.
T
ạ
i các n
ư
ớ
c tiên ti
ế
n, k
ỹ
thu
ậ
t siêu âm, trong l
ĩ

ế
u t
ạ
i các b
ệ
nh vi
ệ
n, các tr
ư
ờ
ng
đ
ạ
i h
ọ
c hay
t
ạ
i các phòng m
ạ
ch thú y t
ư
nhân.
Ở
Vi
ệ
t Nam, trong l
ĩ
nh v
ự

ứ
u nên vi
ệ
c phát tri
ể
n chuyên ngành siêu âm c
ủ
a ngành Thú y m
ộ
t cách
có h
ệ
th
ố
ng còn nhi
ề
u khó kh
ă
n.

Xu
ấ
t phát t
ừ
th
ự
c ti
ễ
n trên, v
ớ

c s
ự

đồ
ng ý c
ủ
a khoa Ch
ă
n nuôi Thú
y Tr
ư
ờ
ng
Đ
ạ
i h
ọ
c Nông Lâm TP. HCM và Chi c
ụ
c Thú y TPHCM, d
ư
ớ
i s
ự

h
ư
ớ
ng
d

thu
ậ
t siêu âm trong ch
ẩ
n
đ
oán b
ệ
nh lý h
ệ
ti
ế
t ni
ệ
u trên chó”

1.2 M
ụ
c
đ
ích

Kh
ả
o sát t
ỷ
l
ệ
m
ắ

ư
ơ
ng th
ứ
c và k
ế
t qu
ả

đ
i
ề
u tr
ị
góp ph
ầ
n xây d
ự
ng d
ữ
li
ệ
u tham
kh
ả
o.
1.3 Yêu c
ầ
u


ư
ơ
ng pháp ch
ẩ
n
đ
oán khác nh
ư
khám lâm sàng, xét nghi
ệ
m máu
và n
ư
ớ
c ti
ể
u (n
ế
u có)
đ
ể
xác
đ
ị
nh chính xác các b
ệ
nh
ở
h
ệ
PH
Ầ
N II. T
Ổ
NG QUAN
2.1 V
ậ
t lý h
ọ
c c
ủ
a sóng âm

2.1.1 B
ả
n ch
ấ
t sóng âm

V
ề
b
ả
n ch
ấ

ư
ờ
ng truy
ề
n âm.
Âm thanh là k
ế
t qu
ả
c
ủ
a s
ự
lan truy
ề
n n
ă
ng l
ư
ợ
ng âm trong v
ậ
t ch
ấ
t d
ư
ớ
i d
ạ
ng

t
ạ
o nên nh
ữ
ng sóng có áp l
ự
c giúp cho âm thanh
đ
ư
ợ
c truy
ề
n
đ
i.
Các
đ
ạ
i l
ư
ợ
ng
đ
ặ
c tr
ư
ng c
ủ
a sóng âm: v
ậ


Sóng ngang

Sóng d
ọ
c

- T
ầ
n s
ốSóng âm có t
ầ
n s
ố
c
ự
c th
ấ
p hay còn g
ọ
i là vùng h
ạ
âm (Infrasound)

f < 16 Hz

Sóng âm t

t
đ
ị
nh

C
ơ
s
ở
c
ủ
a k
ỹ
thu
ậ
t ghi hình siêu âm chính là s
ự
t
ư
ơ
ng tác c
ủ
a các tia siêu âm v
ớ
i
các t
ổ
ch
ứ
c trong c

a môi tr
ư
ờ
ng.

- Các qui lu
ậ
t chi ph
ố
i s
ự
truy
ề
n âm.

- S
ự
h
ấ
p th
ụ
c
ủ
a t
ổ
ch
ứ
c.

- Thông s

ư
ợ
c ký hi
ệ
u là ch
ữ
“v” hay “c”, r
ấ
t ph
ụ
thu
ộ
c vào môi tr
ư
ờ
ng truy
ề
n. T
ố
c
độ

truy
ề
n c
ủ
a sóng siêu âm trong nh
ữ
ng môi tr
ư

đ
o th
ờ
i gian
đ
i v
ề
c
ủ
a sóng siêu âm ta xác
đ
ị
nh
đ
ư
ợ
c
độ
sâu c
ủ
a b
ề
m
ặ
t ph
ả
n x
ạ

z = c x p

Trong
đ
ó: p(kg/m
3
) – m
ậ
t
độ
c
ủ
a môi tr
ư
ờ
ng

c(m/s) – v
ậ
n t
ố
c lan truy
ề
n c
ủ
a sóng âm trong môi tr
ư
ờ
ng

ở
kháng âm c
ủ
a m
ộ
t s
ố
môi tr
ư
ờ
ng sinh h
ọ
c

Môi tr
ư
ờ
ng Z(rayls)

Không khí

Ph
ổ
i
M
ỡ

N
ư
ớ

1,65 x 10
61,65 x 10
61,65 x 10
61,71 x 10
67,8 x 10
6
2.1.2.3 Các qui lu
ậ
t chi ph
ố
i s
ự
truy
ề
n âm

t c
ủ
a giao di
ệ
n. M
ộ
t giao di
ệ
n r
ộ
ng và t
ư
ơ
ng
đố
i tr
ơ
n láng, s
ẽ
ph
ả
n h
ồ
i âm
4
thanh t
ự

ả
n x
ạ
ph
ả
n h
ồ
i

Các m
ặ
t ph
ả
n x
ạ
ph
ả
n h
ồ
i

- C
ơ
hoành

- Thành bàng quang c
ă
ng
đ
ầ

ng khác có th
ể
x
ả
y ra khi sóng âm
đ
i t
ừ
m
ộ
t mô này sang m
ộ
t mô
khác mà t
ố
c
độ
lan truy
ề
n trong môi tr
ư
ờ
ng sau cao h
ơ
n ho
ặ
c th
ấ
p h
ơ

i chi
ề
u này g
ọ
i
là s
ự
khúc x
ạ
.

S
ự
tán x
ạM
ộ
t hi
ệ
n t
ư
ợ
ng quan tr
ọ
ng khác trong t
ạ
o hình b
ằ

đ
ề
u. Khi

đ
ó tia siêu âm s
ẽ
b
ị
tán x
ạ

đ
i kh
ắ
p các h
ư
ớ
ng, và ch
ỉ
có m
ộ
t ph
ầ
n r
ấ
t nh
ỏ
ch
ắ

tr
ọ
ng trong vi
ệ
c xác
đ
ị
nh c
ấ
u trúc nh
ỏ
.
Ví d
ụ
:
độ

đồ
ng
đ
ề
u c
ủ
a nhu mô gan, t
ụ
y hay vách liên th
ấ
t

2.1.2.4 S


Khi sóng âm thanh
đ
i trong t
ổ
ch
ứ
c thì n
ă
ng l
ư
ợ
ng và biên
độ
c
ủ
a tia siêu âm c
ũ
ng
b
ị
suy gi
ả
m theo kho
ả
ng cách.
Các nguyên nhân gây ra s
ự
suy gi
ả

p thu c
ủ
a môi tr
ư
ờ
ng do m
ộ
t ph
ầ
n c
ủ
a tia siêu âm b
ị
chuy
ể
n
đổ
i thành
n
ă
ng l
ư
ợ
ng c
ủ
a các dao
độ
ng nhi
ệ
t, nh

c
ủ
a sóng siêu âm và kích th
ư
ớ
c hình h
ọ
c c
ủ
a t
ổ
ch
ứ
c

Vì sóng siêu âm ph
ả
n x
ạ
trên m
ặ
t phân cách do
đ
ó n
ă
ng l
ư
ợ
ng ph
ả

ố
càng cao, t
ứ
c b
ư
ớ
c sóng càng nh
ỏ
càng d
ễ
phát hi
ệ
n và phân bi
ệ
t
đ
ư
ợ
c các
v
ậ
t nh
ỏ
, song c
ũ
ng do
đ
ó mà khó vào sâu
đ
ư

o Quân (2002),
đ
ầ
u dò khi
đ
ư
ợ
c kích thích b
ở
i xung
đ
i
ệ
n v
ớ
i chi
ề
u dài và c
ư
ờ
ng
độ
có th
ể

đ
i
ề
u ch
ỉ

ư
ờ
ng truy
ề
n và t
ạ
o ra các sóng ph
ả
n x
ạ
và tán x
ạ
quay tr
ở
v
ề

đ
ầ
u dò và
đ
ư
ợ
c thu
nh
ậ
n t
ạ
i
đ

ề

độ
l
ớ
n biên
độ
, thông tin này ph
ả
n ánh tính ch
ấ
t âm h
ọ
c c
ủ
a môitr
ư
ờ
ng.

- Thông tin v
ề
v
ị
trí c
ủ
a ngu


A – mode (Amplitude mode)

Tín hi
ệ
u h
ồ
i âm
đ
ư
ợ
c th
ể
hi
ệ
n b
ằ
ng xung hình gai trên dao
độ
ng ký qua h
ệth
ố
ng tr
ụ
c tung và tr
ụ
c hoành, chi

ả
ng cách t
ừ

đ
ầ
u dò
đ
ế
n m
ặ
t ph
ả
n h
ồ
i (Nguy
ễ
n

Ph
ư
ớ
c B
ả
o Quân, 2002).

B – mode (Brightness mode)

Tín hi
ệ

ệ
u h
ồ
i âm, v
ị
trí các ch
ấ
m sáng xác
đ
ị
nh kho
ả
ng cách t
ừ

đ
ầ
u
dò
đ
ế
n m
ặ
t ph
ả
n h
ồ
i (Nguy
ễ
n Ph

t th
ểtheo th
ờ
i gian b
ằ
ng cách th
ể
hi
ệ
n hình
ả
nh B – mode theo di
ễ
n bi
ế
n th
ờ
i gian v
ớ
i các

t
ố
c
độ
quét khác nhau. K
ế

t ph
ả
n h
ồ
i chuy
ể
n
độ
ng thì s
ẽ
ra
đ
ư
ờ
ng cong ph
ả
n
ả
nh s
ự
chuy
ể
n
độ
ng c
ủ
a m
ặ
t ph
ả

m c
ủ
a siêu âm m
ộ
t chi
ề
u là ph
ư
ơ
ng pháp t
ư
ơ
ng
đố
i
đ
ơ
n gi
ả
n, r
ẻ
ti
ề
n, có

th
ể
xác
đ
ị

ể
n
độ
ng c
ủ
a v
ậ
t theo ph
ư
ơ
ng song song v
ớ
i chùm tia siêu âm.
Nh
ư
ợ
c
đ
i
ể
m c
ủ
a ph
ư
ơ
ng pháp: không cho
đ
ư
ợ
c hình

ớ
i ph
ư
ơ
ng
truy
ề
n c
ủ
a tia siêu âm (Nguy
ễ
n Ph
ư
ớ
c B
ả
o Quân, 2002).
2.1.3.3. Thi
ế
t b
ị
ghi hình b
ằ
ng siêu âm

S
ơ

đồ
c

L
ư
u tr
ữ

7

-
Đ
ầ
u dò

C
ấ
u t
ạ
o
Hình 2.2: Máy siêu âm

Theo Nguy
ễ
n Ph
ư
ớ

đ
ư
ợ
c th
ự
c hi
ệ
n nh
ư
sau: tinh
th
ể
g
ố
m c
ủ
a
đ
ầ
u dò
đ
ư
ợ
c nuôi b
ằ
ng các chu
ỗ
i xung cao t
ầ
n, c

ụ
thu
ộ
c vào các
độ

sâu t
ố
i
đ
a c
ầ
n ch
ẩ
n
đ
oán.
- Các lo
ạ
i
đ
ầ
u dò

Linear Array

Nguyên lý làm vi
ệ
c:
đ

đ
ơ
n tinh th
ể

đ
ứ
ng c
ạ
nh nhau và
đ
ư
ợ
c quét b
ằ
ng cách

t
ắ
c tinh th
ể
cu
ố
i cùng. Nh
ư
v
ậ
y tia siêu âm s
ẽ


Kh
ả
n
ă
ng th
ể
hi
ệ
n các vùng g
ầ
n b
ề
m
ặ
t t
ố
t.
Th
ự
c hi
ệ
n
đ
ư
ợ
c k
ỹ
thu
ậ
t focus

ề
u d
ọ
c và ngang khác nhau.

B
ị
nhi
ễ
u m
ạ
nh và hi
ệ
u
ứ
ng tia th
ứ
nhi
ề
u h
ơ
n
đ
ầ
u dò c
ơ
khí.
8
ng
đ
ặ
c bi
ệ
t:
đ
ầ
u dò sinh thi
ế
t, n
ộ
i soi ph
ẫ
u thu
ậ
t

Đ
ầ
u dò Convex

Nguyên lý làm vi
ệ
c: gi
ố
ng h
ệ
t
đ

t mà không c
ầ
n c
ơ
khí và
đồ
ng b
ộ
pha. B
ề

m
ặ
t ti
ế
p xúc nh
ỏ
h
ơ
n Linear.
Và có d
ạ
ng cong nên có kh
ả
n
ă
ng áp vào nhi
ề
u vùng c
ủ

m
ở
.

Ứ
ng d
ụ
ng: vùng b
ụ
ng và vùng ch
ậ
u.

Phased Array

Nguyên lý làm vi
ệ
c: tia siêu âm
đ
ư
ợ
c lái b
ằ
ng
đ
i
ệ
n t
ử
theo góc hình r

ắ
c qua b
ộ
tr
ễ
th
ờ
i
gian, n
ế
u th
ờ
i gian tr
ễ
t
1
l
ớ
n h
ơ
n t
n
thì xung phát s
ẽ
t
ớ
i
đ
ư
ợ

n
đ
i
ể
m c
ủ
a sóng,các ngu
ồ
n
đ
i
ể
m khi c
ộ
ng ch
ồ
ng lên nhau s
ẽ
t
ạ
o ra m
ặ
t sóng.

Ư
u
đ

ặ
c bi
ệ
t cao.

Hi
ể
n th
ị

đồ
ng th
ờ
i B – mode, Doppler và TM – mode.
Quét r
ẻ
qu
ạ
t mà không c
ầ
n b
ộ
ph
ậ
n c
ơ
khí.
Có th
ể


ng

Siêu âm tim qua khe liên s
ư
ờ
n.
T
ấ
t c
ả
các
ứ
ng d
ụ
ng c
ủ
a Sector.
Các
ứ
ng d
ụ
ng
đ
ặ
c bi
ệ
t: n
ộ
i soi qua th
ự

ạ
t. Tinh th
ể
g
ắ
n trên tr
ụ
c và motor quay
đ
ư
ợ
c
đ
ể
trên
đ
ầ
u
đ
ặ
c biêt và ti
ế
p xúc vào b
ệ
nh
nhân qua l
ớ
p v
ậ
t li

ầ
u dò
đ
ặ
c bi
ệ
t có góc quét 360
0
.

Tr
ư
ờ
ng âm là nh
ư
nhau theo h
ư
ớ
ng song song và vuông góc v
ớ
i tia siêu âm,
hình
ả
nh
ở
vùng h
ộ
i t
ụ
là r

ụ
ng:Siêu âm tim.

N
ộ
i t
ổ
ng quát, s
ả
n ph
ụ
khoa.

Các
ứ
ng d
ụ
ng
đ
ặ
c bi
ệ
t:
đ
ầ
u dò n
ộ

ợ
p v
ớ
i các c
ấ
u trúc th
ậ
t trên c
ơ
th
ể

đ
ư
ợ
c chi ph
ố
i b
ở
i nh
ữ
ng nguyên t
ắ
c
v
ậ
t lý.10

i
ệ
n v
ớ
i
biên
độ
c
ự
c th
ấ
p. Qua x
ử
lý và t
ạ
o
ả
nh, các xung
đ
i
ệ
n này
đ
ư
ợ
c khu
ế
ch
đ
ạ

ư
ợ
ng t
ă
ng c
ư
ờ
ng âm

Là m
ộ
t d
ả
i xám t
ố
i h
ơ
n môi tr
ư
ờ
ng xung quanh
ở
ngay phía sau c
ấ
u trúc trên.
Đ
i
ề
u này
đ

i âm tr
ở
v
ề
có biên
độ
th
ấ
p h
ơ
n
biên
độ
h
ồ
i âm tr
ở
v
ề
cùng
độ
sâu nh
ư
ng
ở
v
ị
trí khác trong môi tr
ư
ờĐ
ố
i ngh
ị
ch v
ớ
i hi
ệ
n t
ư
ợ
ng bóng l
ư
ng. Lúc này c
ấ
u trúc trong môi tr
ư
ờ
ng có h
ệs
ố
gi
ả

t hi
ệ
n trên màn hình m
ộ
t lo
ạ
t hình
ả
nh gi
ả
c
ủ
a m
ặ
t phân cách phân b
ố
cách qu
ả
n
đ
ề
u nhau phía sau m
ặ
t phân cách th
ậ
t v
ớ
i kích th
ư
ớ

i l
ạ
i (m
ũ
i tên)
Hi
ệ
n t
ư
ợ
ng
ả
o
ả
nh soi g
ư
ơ
ng

S
ự
d
ộ
i l
ạ
i gi
ữ

n trên màn hình.
2.1.4. Thu
ậ
t ng
ữ
mô t
ả
hình
ả
nh siêu âm

H
ồ
i âm t
ă
ng

Mô t
ả
c
ấ
u trúc có m
ứ
c
độ
xám gia t
ă
ng so v
ớ
i

u trúc có m
ứ
c
độ
xám gi
ả
m so v
ớ
i
độ
h
ồ
i âm c
ủ
a c
ấ
u trúc n
ề
n xung
quanh ho
ặ
c so v
ớ
i tình tr
ạ
ng bình th
ư
ờ
ng.
Không có h

ứ
c
độ
xám r
ấ
t th
ấ
p, th
ậ
m chí hi
ể
n th
ị
màu
đ
en; ph
ầ
n l
ớ
n mô
d
ị
ch trong c
ơ
th
ể
(máu, d
ị
ch m
ậ

i
độ
h
ồ
i âm c
ấ
u trúc n
ề
n xung
quanh, ho
ặ
c hai c
ấ
u trúc khác nhau có cùng
độ
h
ồ
i âm.
Đ
ồ
ng nh
ấ
t

Mô t
ả
s
ự

đồ

u m
ứ
c
độ
h
ồ
i âm khác nhau.

2.1.5.
Ư
u - khuy
ế
t
đ
i
ể
m c
ủ
a ph
ư
ơ
ng pháp siêu âm

Ư
u
đ
i
ể
m


ầ
n chu
ẩ
n b
ị

đ
ặ
c bi
ệ
t và có th
ể
s
ử
d
ụ
ng trong lúc m
ổ

Khuy
ế
t
đ
i
ể
m:

Sóng siêu âm có th
ể
b

ợ
c t
ổ
n th
ư
ơ
ng.
Đ
ôi khi có khó kh
ă
n cho vi
ệ
c ti
ế
p xúc v
ớ
i da
ở

đ
ầ
u dò (Nguy
ễ
n
Đ
oan Trang,

2006)

2.2. GI

ấ
t ra ngoài nh
ữ
ng s
ả
n ph
ẩ
m trung gian
và n
ư
ớ
c th
ả
i.
H
ệ
ti
ế
t ni
ệ
u có th
ể

đ
ư
ợ
c chia thành hai ph
ầ
n nh
ư

u trên bao g
ồ
m: th
ậ
n và ni
ệ
u qu
ả
n (là nh
ữ
ng
ố
ng d
ẫ
n n
ư
ớ
c ti
ể
u

t
ừ
th
ậ
n
đ
ế
n bàng quang).


ế
n nhi
ế
p h
ộ
trên con
đ
ự
c.
13

Hình 2.5: H
ệ
ti
ế

ố
ng l
ư
ợ
n xa. M
ầ
m b
ệ
nh xâm
nh
ậ
p vào h
ệ
b
ằ
ng cách
đ
i vào ni
ệ
u
đ
ạ
o và lan
đ
ế
n
ố
ng l
ư
ợ


Hình 2.6: Th
ậ
n

Ngu
ồ
n: http www_lbah_com-images-renal-anatomy_jpg_files\kidney.htm

G
ồ
m hai qu
ả
th
ậ
n: th
ậ
n ph
ả
i và th
ậ
n trái
14
Th
ậ
n có d
ạ

c. Bên ngoài, th
ậ
n
đ
ư
ợ
c bao b
ọ
c b
ở
i m
ộ
t l
ớ
p màng
mô liên k
ế
t, l
ớ
p này r
ấ
t d
ễ
bóc khi th
ậ
n bình th
ư
ờ
ng và dính sát khi th
ậ

n trái n
ằ
m
ở
kho
ả
ng
đố
t s
ố
ng th
ắ
t l
ư
ng 2-3-4, sát
độ
ng m
ạ
ch ch
ủ
sau
ở
c
ạ
nh
trong. M
ặ
t trên, th
ậ
n ti

ệ
v
ớ
i d
ạ
dày, t
ụ
y.
Th
ậ
n ph
ả
i n
ằ
m v
ề
phía ph
ả
i và h
ơ
i
ở
phía tr
ư
ớ
c h
ơ
n so v
ớ
i th

ậ
n ti
ế
p giáp v
ớ
i các c
ơ
c
ủ
a th
ắ
t l
ư
ng, m
ặ
t d
ư
ớ
i ti
ế
p giáp v
ớ
i ru
ộ
t,
đ
ầ
u tr
ư
ớ


Hình 2.7: Th
ậ
nNgu
ồ
n:http education_vetmed_vt_edu-Curriculum-VM8054-Labs-Lab23-IMAGES-
whole%20kidney%20cast%20a_jpg_files
15
Bên ngoài, th
ậ
n
đ
ư
ợ
c ph

ở
i các ch
ấ
m r
ấ
t nh
ỏ
, s
ậ
m màu.
Đ
ó là các qu
ả
n c
ầ
u
th
ậ
n hay các vi th
ể
th
ậ
n, là n
ơ
i s
ả
n sinh ra n
ư
ớ
c ti

ph
ả
i qua m
ộ
t quá trình tái h
ấ
p thu, tái phân ti
ế
t các ch
ấ
t, qua các c
ơ
ch
ế
r
ấ
t ph
ứ
c t
ạ
p (
ởthành các vi qu
ả
n th
ậ
n) sau
đ

ộ
t vùng r
ấ
t s
ậ
m màu, g
ọ
i là vòng cung m
ạ
ch qu
ả
n,

là n
ơ
i m
ạ
ch máu phân chia làm các mao qu
ả
n
đ
ế
n các vi qu
ả
n th
ậ
n.

B
ể

Đ
ơ
n v
ị
c
ấ
u t
ạ
o nh
ỏ
nh
ấ
t c
ủ
a th
ậ
n là nephron. M
ỗ
i th
ậ
n có kho
ả
ng m
ộ
t tri
ệ
u
nephron
Kidney_Nephron_cIvyRose_jpg.htm
C
ầ
u th
ậ
n (ti
ể
u th
ể
th
ậ
n, ti
ể
u c
ầ
u Malphigi) g
ồ
m qu
ả
n c
ầ
u th
ậ
n và xoang Bownman.

Ố
ng th
ậ
n n
ố


Theo Tr
ầ
n Th
ị
Dân (2003), ch
ứ
c n
ă
ng ch
ủ
y
ế
u c
ủ
a th
ậ
n là t
ạ
o n
ư
ớ
c ti
ể
u. Trong
vi
ệ
c t
ạ
o n

ó có th
ể

đ
ư
ợ
c tóm l
ư
ợ
c nh
ư
sau:
- Hoàn tr
ả
l
ạ
i cho c
ơ
th
ể

đủ
kh
ố
i l
ư
ợ
ng các ch
ấ
t mà c

t vào n
ư
ớ
c ti
ể
u.

- Lo
ạ
i th
ả
i nh
ữ
ng s
ả
n ph
ẩ
m cu
ố
i cùng có ch
ứ
a nit
ơ
c
ủ
a quá trình bi
ế
n d
ư
ỡ

ng h
ợ
p ch
ấ
t h
ữ
u c
ơ
ph
ứ
c t
ạ
p có ngu
ồ
n g
ố
c n
ộ
i ngo
ạ
i sinh

Ngoài ra, th
ậ
n còn ti
ế
t ra 2 ch
ấ
t quan tr
ọ

ậ
n
2.2.2. Ni
ệ
u qu
ả
n

2.2.2.1. V
ị
trí

Là
ố
ng d
ẫ
n n
ư
ớ
c ti
ể
u
đ
i t
ừ
th
ậ
n
đ
ế

ạ
y ra sau, song song v
ớ
i các m
ạ
ch máu l
ớ
n vùng
th
ắ
t l
ư
ng.
Ph
ầ
n ch
ậ
u: khi
đ
i vào xoang ch
ậ
u, các
ố
ng d
ẫ
n ti
ể
u h
ơ
i ch

n ti
ể
u c
ấ
u t
ạ
o g
ồ
m 3 l
ớ
p:

L
ớ
p bao s
ợ
i bên ngoài: g
ồ
m nhi
ề
u s
ợ
i
đ
àn h
ồ
i.

L
ớ

ế
p g
ấ
p nh
ỏ
.
2.2.3. Bàng quang

2.2.3.1. Hình thái

Là m
ộ
t túi c
ơ
, có kích th
ư
ớ
c r
ấ
t thay
đổ
i tùy thu
ộ
c vào l
ư
ợ
ng n
ư
ớ
c ti

y, có d
ạ
ng hình b
ầ
u d
ụ
c, ph
ầ
n tr
ư
ớ
c l
ấ
n vào kh
ố
i ru
ộ
t
đ
ể

đ
i vào
xoang b
ụ
ng (Phan Quang Bá, 2004).


đ
ị
nh
ở
phía sau, liên h
ệ
v
ớ
i
ố
ng thoát ti
ể
u, hai
ố
ng d
ẫ
n
ti
ể
u. Còn ph
ầ
n tr
ư
ớ
c c
ủ
a bàng quang t
ự
do có th
ể

ạ
n cu
ố
i
ố
ng d
ẫ
n tinh, túi tinh nang (
đố
i v
ớ
i chó
đ
ự
c), v
ớ
i th
ậ
n t
ử
cung và âm

đ
ạ
o (trên thú cái).

Bàng quang
đ
ư
ợ

ớ
c c
ủ
a
xoang ch
ậ
u và kéo dài
đ
ế
n t
ậ
n r
ố
n, g
ọ
i là th
ừ
ng Ouraque.
Hai dây treo bên có ch
ứ
a v
ế
t tích c
ả
hai
độ
ng m
ạ
ch r
ố

m 2 l
ớ
p c
ơ
tr
ơ
n: c
ơ
d
ọ
c và c
ơ
chéo. Riêng
ở
ph
ầ
n c
ổ
bàng quang có m
ộ
t
l
ớ
p c
ơ
vòng r
ấ
t m
ạ
nh g

2.2.4.
Ố
ng thoát ti
ể
uLà ph
ầ
n n
ố
i ti
ế
p phía sau c
ủ
a bàng quang
đ
ể
th
ả
i n
ư
ớ
c ti
ể
u ra ngoài.


đ
ự
c

Ngu
ồ
n: http www_pfizerah_com-PAHimages-common-dog_tract2_jpg.htm

Ố
ng thoát ti
ể
u khá dài, bao g
ồ
m 2 ph
ầ
n:

Đ
o
ạ
n trong ch
ậ
u có ranh gi
ớ
i khó phân bi
ệ
t v
ớ
i c
ổ

v
ớ
i các c
ơ
b
ị
t trong.
Ch
ỗ
bàng quang n
ố
i ti
ế
p v
ớ
i
ố
ng thoát ti
ể
u, luôn
đ
óng kín (tr
ừ
khi th
ả
i n
ư
ớ
c ti
ể

Đ
o
ạ
n ngoài ch
ậ
u:
đ
i vào gi
ữ
a hai nhánh c
ủ
a d
ư
ơ
ng v
ậ
t, n
ằ
m
ở
m
ặ
t d
ư
ớ
i d
ư
ơ
ng v
ậ
l
ớ
p c
ơ
g
ọ
i là c
ơ
hành lang, l
ớ
p c
ơ
này góp ph
ầ
n làm s
ạ
ch n
ư
ớ
c ti
ể
u trong
ố
ng sau khi

đ
i ti
ể