4.5.3. Nhóm các phương pháp kích thích hoạt động và điều chỉnh hành vi ứng xử của
học sinh
Hoạt động 8. TÌM HIỂU NHÓM CÁC PHưƠNG PHÁP KÍCH THÍCH HOẠT
ĐỘNG VÀ ĐIỀU CHỈNH HÀNH VI ỨNG XỬ TRONG GIÁO DỤC ĐẠO
ĐỨC CHO HỌC SINH TIỂU HỌC
Thời gian : 15 phút
Nhiệm vụ
Bạn hãy đọc thông tin cơ bản đưới đây, sau đó thực hiện các yêu cầu :
- Giải thích khái niệm về các phương pháp khuyến khích, trách phạt trong giáo dục
đạo đức cho học sinh tiểu học.
- Cùng trao đổi để rút ra một số điều cần lưu ý khi vận dụng các phương pháp đó.
Thông tin cơ bản
Nhóm các phương pháp kích thích hoạt động và điều chỉnh hành vi ứng xử trong
giáo dục đạo đức cho học sinh thực hiện chức năng kích thích, điều chỉnh hành vi
hoạt động của học sinh, tức là củng cố, khích lệ, động viên, đồng tình (đối với
những hành vi và việc làm tốt) hay ngược lại - chê trách, nhắc nhở, cấm đoán, trách
phạt (đối với các hành vi, việc làm chưa tốt). Nhờ đó, giáo viên có thể phát huy
được những mặt tốt, tích cực và hạn chế được những yếu tố chưa tốt, tiêu cực ở học
sinh. Ngoài ra, qua đây giáo viên còn có thể hình thành ở học sinh thái độ đúng đắn
đối với bản thân, đối với người và công việc khác. Các phương pháp cụ thể của
nhóm này là khuyến khích, trách phạt.
a) Phương pháp khuyến khích
Khuyến khích là một phương pháp giáo viên biểu thị sự đánh giá tích cực đối với
hoạt động và hành vi ứng xử của cá nhân học sinh hay của nhóm tập thể học sinh.
Khuyến khích là cách tạo dư luận xã hội tích cực, đồng tình, khích lệ, ủng hộ hành
vi đúng đắn.
Tác dụng của khuyến khích là ở chỗ, khi đánh giá tích cực, các em có được cảm
giác hài lòng, phấn khởi, tự tin vào năng lực của mình và từ đó, mong muốn cố
gắng tiếp tục thực hiện tốt ho
ạt động, hành vi đó.
Đối với học sinh tiểu học, phương pháp này rất có hiệu quả vì các em nhạy cảm đối

ý thì giáo viên chỉ cần nhắc nhở nhẹ nhàng hay trao đổi trực tiếp với học sinh là đủ.
Các hình thức biểu thị trách phạt là : nhắc nhở, chê, trách, phê bình, trừng phạt,
Khi sử dụng phương pháp trách phạt, cần chú ý :
- Tránh việc trách phạt tập thể, tránh trách phạt trong những trường hợp nghi vấn
(chưa có chứng cứ rõ ràng), vì dễ tạo nên sự chống đối. Khi một nhóm có lỗi, nên
phạt em chịu trách nhiệm chính.
- Việc trách phạt phải chính xác, khách quan, công bằng, được tập thể học sinh ủng
hộ.
- Tôn trọng nhân cách của học sinh, không được gây ra ở trẻ sự đau khổ về
thể xác và tinh thần.
- Không nên trách phạt quá nhiều, quá “liều” (vượt quá giới hạn quyền hạn cho
phép theo điều lệ của nhà trường tiểu học)
Khi trách phạt, có thể sử dụng dư luận tập thể để các em nhắc nhở phê bình bạn và
giúp bạn sửa chữa. Tuy nhiên không nên tổ chức riêng cho buổi sinh hoạt tập thể để
phê bình một em nào đó.
4.5.4. Nhóm các phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục đạo đức
Hoạt động 9. TÌM HIỂU NHÓM CÁC PHưƠNG PHÁP KIỂM TRA,
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC
Thời gian : 20 phút
Nhiệm vụ
Bạn hãy đọc thông tin cơ bản đưới đây, sau đó thực hiện các yêu cầu :
- Giải thích khái niệm về các phương pháp quan sát, thực nghiệm tự nhiên, đàm
thoại,
an-két trong giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học.
- Cùng trao đổi, rút ra kết luận sư phạm về việc vận dụng các phương pháp giáo dục đạo
đức đã nghiên cứu ở trên.
Thông tin cơ bản
Việc hoàn thiện quá trình giáo dục đòi hỏi phải thường xuyên kiểm tra, đánh giá khách
quan quá trình giáo dục nói chung và kết quả của nó nói riêng để làm rõ chất lượng,
hiệu quả giáo dục, để nắm vững ưu điểm và những hạn chế của nó. Trên cơ sở đó, nhà

giữa giáo viên và cha mẹ học sinh về mọi mặt đời sống, học tập, rèn luyện của trẻ
mang lại cho giáo viên nhiều thông tin chính xác về học sinh.
d) Phương pháp an-két
Nhờ phương pháp an-két, qua việc học sinh trả lời hàng loạt các câu hỏi, giáo viên
có thể nắm bắt được ở trẻ các khái niệm, biểu tượng đạo đức, thẩm mĩ, thái độ,
hứng thú hay
xu hướng hành vi của các em.
Ngoài các phương pháp trên, có thể vận dụng các phương pháp khác như : nghiên
cứu kết quả hoạt động của học sinh, nghiên cứu các điều kiện sống và giáo dục của
trẻ em, khái quát các thông tin về trẻ em,
Ngoài ra, có thể sử dụng phương pháp vấn đáp - trắc nghiệm để đánh giá.
Mỗi phương pháp trong hệ thống phương pháp giáo dục đạo đức đều góp phần thúc
đẩy hoạt động tự giáo dục của học sinh. Không có phương pháp nào vạn năng, nên
khi vận dụng các phương pháp cần chú ý :
- Bảo đảm sự thống nhất giữa ý thức đạo đức với hành động đạo đức, giữa mục
đích,
thái độ, động cơ và phương tiện ; giữa lí trí và tình cảm.
- Kích thích tính tích cực chủ động nhận thức, tu dưỡng, rèn luyện thói quen đúng chuẩn
mực.
- Tạo cơ hội để học sinh tự thể hiện, khẳng định và học tập lẫn nhau.
- Phát triển tính độc lập, khả năng tự quản (thông qua hoạt động Đội thiếu niên, Sao
nhi đồng ) và lôi cuốn học sinh vào hoạt động thực tiễn.
- Vận dụng phương pháp phù hợp điều kiện thực tế.
4.5.5. Thực hành vận dụng các phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học
Hoạt động 10. VẬN DỤNG CÁC PHưƠNG PHÁP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC
CHO HỌC SINH TIỂU HỌC ĐỂ NGHIÊN CỨU, GIẢI QUYẾT
MỘT SỐ TÌNH HUỐNG TRONG THỰC TIỄN GIÁO DỤC HIỆN NAY
Thời gian : 45 phút.
Nhiệm vụ
* Thảo luận, nhận xét về việc sử dụng phương pháp giáo dục trong các tình huống

trau dồi được các phẩm chất tốt đẹp, không ngừng hoàn thiện bản thân mình.
Câu 2 : Đáp án c.
Đó là ý kiến phiến diện. Cần khẳng định : Giáo dục đạo đức cho học sinh là nhiệm
vụ chính trị hàng đầu của các nhà trường nói chung, trường tiểu học vói riêng. Giáo
dục đạo đức là một mặt quan trọng trong giáo dục toàn diện của nhà trường, giúp
học sinh hình thành thói quen, kĩ năng hành vi phù hợp với yêu cầu đạo đức của xã
hội, góp phần giáo dục nhân cách toàn diện cho học sinh.
Câu 3 : Đáp án b.
Hoạt động 2
Câu 1 : Phải giáo dục đạo đức cho học sinh vì :
- Ý thức, tình cảm, kĩ năng đạo đức không tự có, nó được hình thành trong và bằng
con đường giáo dục, tự giáo dục.
- Thông qua giáo dục đạo đức, hình thành cho học sinh cơ sở ban đầu về đạo đức :
có hiểu biết sơ đẳng, đơn giản ; có xúc cảm, tình cảm, niềm tin đạo đức ; có kĩ năng
và thói quen hành vi đúng chuẩn mực để nhận thức đúng, sai, học tập và làm theo
cái đúng, cái tốt.
- Đặt nền móng cho học sinh học tiếp môn Giáo dục công dân ở trường trung học
cơ sở.
- Giúp học sinh rèn luyện bản lĩnh đạo đức, chống lại sự xâm nhập của các tiêu cực
và
tệ nạn xã hội.
Câu 2 : Đáp án a, c, d.
Câu 3 : Theo ý kiến của nhiều nhà giáo dục hiện nay, khi thực hiện nhiệm vụ giáo
dục
đạo đức cho học sinh cần quan tâm đến các vấn đề :
- Trang bị cho học sinh hệ thống kiến thức cơ bản, sơ giản phù hợp với đặc điểm
sinh -
tâm lí lứa tuổi của các em.
- Đảm bảo học đi đôi với hành.
- Giúp học sinh hiểu rõ quyền, lợi ích của mình để từ đó thực hiện tốt bổn phận của

vụ của giáo dục đạo đức cho học sinh.
Câu 3
Đoàn kết với bạn là chuẩn mực hành vi phản ánh mối quan hệ cá nhân đối với
người xung quanh. Để giáo dục chuẩn mực hành vi này, cần thực hiện ba nhiệm vụ
:
- Giáo dục ý thức đạo đức : Giúp học sinh hiểu :
+ Yêu cầu của chuẩn mực “đoàn kết với bạn” : Để đoàn kết với bạn cần thực hiện
điều gì ? Làm gì ?
+ Ý nghĩa, tác dụng của việc thực hiện chuẩn mực hành vi đoàn kết vớ
i bạn ?
+ Cách thực hiện chuẩn mực đó : Thực hiện như thế nào ?
- Giáo dục thái độ, tình cảm : Giúp học sinh hình thành thái độ ủng hộ, đồng tình,
tán thành với những tấm gương, việc làm tốt về đoàn kết với bạn ; không đồng tình,
không tán thành lên án, phê phán những ai gây mất đoàn kết với bạn.
- Giáo dục kĩ năng, thói quen hành vi : Hình thành cho học sinh hệ thống kĩ năng và
thói quen :
+ Cùng học, cùng chơi vớ
i bạn.
+ Nhường nhịn, giúp đỡ bạn.
+ Nói năng lịch sự với bạn.
+ Không gây gổ đánh nhau với bạn, không nói xấu bạn.
Hoạt động 4
Câu 1 : Đáp án c.
Câu 2 : Người giáo viên tiểu học cần có trách nhiệm :
- Vận dụng kết hợp giáo dục đạo đức cho học sinh một cách mềm dẻo, linh hoạt
qua 2
con đường trên.
- Tích cực xây dựng một bầu không khí lành mạnh và tạo cơ hội để học sinh hoạt
động, tự khẳng định.
- Mạnh dạn tổ chức cho học sinh học trong cuộc sống và học tập lẫn nhau.

Giáo dục đạo đức là một quá trình tác động biện chứng giữa nhà giáo dục và đối tượng
giáo dục. Đó là bản chất của giáo dục đạo đức. Trong đó, nhà giáo dục là người lãnh đạo
sư phạm : Lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra, đánh giá, tổ chức rút kinh nghiệm,
rút ra những bài học sư phạm. Đối tượng giáo dục là chủ thể của quá trình giáo dục, tự
giáo dục : Một mặt thực hiện yêu cầu của nhà giáo dục, qua đó bộc lộ khả năng tiếp thu
giáo dục để nhà giáo dục điều chỉnh mục tiêu, kế hoạch, phương pháp, hình thức giáo dục
để đạ
t hiệu quả. Mặt khác, chính họ cũng mang đến cho nhà giáo dục tri thức mới, kinh
nghiệm sống mới họ học được trong giao tiếp xã hội. Giáo dục cũng như dạy, tức là học
hai lần.
Câu 2
Cách triển khai thực hiện kế hoạch nhà trưòng của giáo viên chủ nhiệm lớp 4A đã
vi phạm cùng môt lúc nhiều nguyên tắc sư phạm :
- Lạm dụng giờ dạy môn Đạo đức để
triển khai kế hoạch của nhà trường, lẽ ra phải
triển khai trong tiết sinh hoạt tập thể cuối tuần.
- Thiếu dân chủ, áp đặt học sinh cách thực hiện.
- Phân công học sinh bị phạt, làm giảm đi ý nghĩa thiêng liêng của hoạt động đền
ơn đáp nghĩa, một truyền thống quý báu của dân tộc ta : “Ăn quả nhớ người trồng
cây”.
- Sử dụng phương pháp trách phạt một cách tuỳ tiện, sai yêu cầu sư phạm
của phương pháp này.