Xây dựng và phát triển
tính sáng tạo ở trẻ Làm thế nào để giúp
bé phát huy tính sáng
tạo? Đó là câu hỏi mà
nhiều bậc cha mẹ
quan tâm. Bài phỏng
vấn chuyên gia Todd
Lubart, tiến sĩ, giáo sư
tâm lý học, trường Đại
học Yale và Đại học
René-Descartes, tác
giả cuốn "Tâm lý sáng tạo", sẽ giúp bạn phần nào
hiểu hơn về điều này.

Phóng viên: Tính sáng tạo có phải do bẩm sinh?

Nên để bé tự thể hiện khả
năng của mình.

Todd Lubart: Không. Có một vài nhân tố là do bẩm
sinh, xuất hiện ngay khi bé chào đời, và tùy thuộc vào
từng cá thể như tư duy sắc bén (tính linh hoạt trong
nhận thức), khả năng khám phá điều mới lạ hay
nghiên cứu cảm giác. Còn lại là các nhân tố có cơ sở
sinh học và dựa trên môi trường sống như: kinh
nghiệm, hoàn cảnh gia đình, môi trường văn hóa và
trường học. Có nhiều yếu tố tích lũy hơn là các yếu tố
bẩm sinh.


Phóng viên: Tại sao?

Todd Lubart: Vì tính sáng tạo là một sản phẩm độc
đáo, phát sinh theo yêu cầu của một ngữ cảnh cụ thể.
Một môi trường quá cứng nhắc sẽ cản trở việc bộc lộ
các ý tưởng, nảy sinh các lối mòn. Trong ngữ cảnh
đó, các ý tưởng không được cho phép cũng không
được khuyến khích. Một môi trường quá tự do lại
thiếu các nguyên tắc cốt yếu để tạo điều kiện cho các
ý tưởng nảy sinh và gắn kết với một ngữ cảnh cụ thể.

Phóng viên: Vậy điều gì ức chế tính sáng tạo, quá
nhiều hay quá ít giới hạn?

Todd Lubart: Việc thiếu trân trọng các giá trị của sáng
tạo và giá trị của chính đứa trẻ là nguyên nhân. Việc
sợ bị thất bại cũng vậy. Một đứa trẻ sợ bị thất bại sẽ
không dám thử làm những điều khác biệt. Hơn nữa,
môi trường giáo dục cổ điển cũng không hướng tới
việc đề cao các giá trị của tính sáng tạo. Một ý tưởng
sáng tạo có thể bị coi như biểu hiện tiềm tàng như
một sự rối loạn, cũng có thể không phải là một ý
tưởng được mọi người mong đợi. Chúng ta luôn
mong đợi đứa trẻ đưa ra các câu trả lời chuẩn mực
hay nói những gì chúng được dạy…

Phóng viên: Làm cách nào để phát triển tính sáng tạo
ở trẻ?



Phóng viên: Những nét tính cách cá nhân nào được
coi là điều kiện thuận lợi để phát triển tính sáng tạo?

Todd Lubart: Đó là dám mạo hiểm, không hùa theo xu
hướng nhất thời, có tư tưởng cởi mở và có tính kiên
trì (không bỏ cuộc giữa chừng), có động cơ nội tại.
Thiếu những nét tính cách đó bạn không thể làm gì
được

Phóng viên: Động cơ nội tại là gì?

Todd Lubart: Khi đứa trẻ làm một việc gì đó, một công
việc nhà, hoặc vẽ một bức tranh, vì có người nói với
nó "Hãy làm đi, con sẽ được thưởng kẹo hoặc được
cho tiền", tức là đứa trẻ đang bị thúc đẩy bởi những
động cơ bên ngoài. Động cơ nội tại là mong muốn
của chính đứa trẻ, muốn bộc lộ cho mọi người thấy
năng lực, tài năng và sự khéo léo của mình… Đó là
mong muốn được cha mẹ thừa nhận, được khen ngợi
và được đề cao giá trị bản thân.

Phóng viên: Làm cách nào để tạo cho trẻ một môi
trường sáng tạo?

Todd Lubart : Hãy tìm cách khuyến khích trẻ. Một đứa
trẻ khi vẽ tranh trong một căn phòng phủ đầy các bức
áp phích sẽ tạo ra một tác phẩm giàu tính sáng tạo
hơn so với một đứa trẻ vẽ trong một căn phòng trống
trơn, nơi các bức tường sơn màu trắng. Cha mẹ