ĐỔI MỚI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI
PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN ĐỊA LÝ TRONG TRƯỜNG THCS
Ở bất kỳ đất nước nào, những đổi mới ở giáo dục phổ thông mang tính cải cách giáo dục đều bắt
đầu từ việc xem xét điều chỉnh mục tiêu giáo dục với những kỳ vọng mới về mẫu người học sinh có
được sau quá trình giáo dục. Trong những năm qua, những thay đổi trong việc kiểm tra đánh giá
học sinh đã thúc đẩy được đổi mới phương pháp dạy học. Trước những yêu cầu của xã hội, thời đại
và sự phát triển của khoa học kỹ thuật, mục tiêu dạy học của môn địa lý ngày nay không đơn thuần
chỉ là cung cấp kiến thức, rèn luyện kỹ năng địa lý cho học sinh mà qua đó phải góp phần cùng với
các môn học khác đào tạo ra những con người có năng lực, hành động giải quyết những tình huống,
vấn đề của đời sống xã hội. Vì vậy, kiểm tra đánh giá học sinh nhằm nâng cao chất lượng và hiệu
quả của việc dạy học địa lý ở các trường THCS. Chất lượng dạy học địa lý được nâng cao thể hiện
ở chỗ: học sinh tiếp thu bài học tốt hơn, nắm vững kiến thức địa lý vững hơn, việc đổi mới kiểm tra
đánh giá môn địa lý sẽ tạo ra quá trình dạy học địa lý một chất lượng tốt hơn, một hiệu quả cao hơn
so với kiểm tra đánh giá cũ.
I/ TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC ĐỔI MỚI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ HỌC SINH.
- Đánh giá học sinh là công cụ quan trọng chủ yếu để xây dựng năng lực nhận thức của người học
để từ đó điều chỉnh quá trình dạy và học, là động lực để đổi mới phương pháp dạy học, góp phần
cải thiện nâng cao chất lượng đào tạo con người theo mục tiêu giáo dục.
- Đánh giá kết quả học tập của học sinh là quá trình thu thập, xử lý kịp thời, có hệ thống thông tin
về hiện trạng, nguyên nhân của chất lượng, hiệu quả giáo dục, căn cứ vào mục tiêu dạy học làm cơ
sở cho những chủ trương biện pháp và hoạt động giáo dục tiếp theo. Đánh giá là một khâu quan
trọng không thể thiếu được trong quá trình giảng dạy, đổi mới kiểm tra đánh giá đã góp phần khắc
phục được tình trạng học thụ động theo kiểu chép lại bài giảng, học thuộc lòng kiến thức mà không
biết vận dụng kiến thức; đồng thời để thay đổi cách thức học bài trên lớp và học bài ở nhà của học
sinh, loại bỏ dần lối học tủ, học lệch. Đổi mới kiểm tra đánh giá đề ra yêu cầu học sinh phải chủ
động nắm bắt kiến thức một cách toàn diện, tạo điều kiện cho học sinh rèn luyện tính tự chủ trong
suy nghĩ và giải quyết vấn đề hạn chế trong việc sử dụng tài liệu trong khi làm bài thi, bài kiểm tra.
Những chuyển biến về tinh thần, thái độ và phương pháp học tập đã góp phần từng bước nâng cao
chất lượng học tập của học sinh.
Cuộc vận động “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục” hiện nay
ngành giáo dục đang triển khai thực hiện đồng bộ đổi mới giữa nội dung , phương pháp và việc

trình như kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kỳ đặc biệt kiểm tra đánh giá theo phương pháp đổi
mới gồm 2 phần trắc nghiệm và tự luận.
* Với tổ chuyên môn:
- Trong những năm gần đây tổ xã hội đã tổ chức được các chuyên đề, tổ chức nhóm học sinh dưới
hình thức câu lạc bộ giúp các em giao lưu, trao đổi cảm xúc, suy nghĩ về bộ môn học Địa lý để từ
đó các em hiểu kỹ hơn về đất nước, con người Việt Nam cũng như trên thế giới, hiểu được đặc
điểm vị trí địa lý, địa hình, khoáng sản bước đầu đã có kết quả.
- Các buổi họp tổ thường xuyên đề cập đến việc giáo viên uốn nắn học sinh rèn luyện kỹ năng sử
dụng bản đồ cho học sinh.
- Giáo viên trong tổ thường xuyên dự giờ thăm lớp, nhận xét đánh giá giờ dạy của đồng nghiệp để
từ đó rút ra những kinh nghiệm cần thiết cho bản thân.
* Việc thực hiện của giáo viên- học sinh.
Giáo viên và học sinh thực hiện nghiêm túc chương trình, sách giáo khoa và phương pháp dạy- học
bộ môn Địa lý theo sự đổi mới của Bộ Giáo dục, hướng dẫn của Sở, Phòng Giáo dục và sự chỉ đạo
của Ban giám hiệu, tổ trưởng chuyên môn.
- Việc thực hiện đánh giá kiểm tra kiến thức của giáo viên và học sinh diễn ra nghiêm túc theo đúng
quy chế và sự chỉ đạo của cấp trên.
III/ KẾT QUẢ CỦA VIỆC THỰC HIỆN: TÁC ĐỘNG CỦA VIỆC KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ
ĐỐI VỚI NGƯỜI DẠY VÀ NGƯỜI HỌC.
- Từ năm học 2002- 2003 đến năm học 2007- 2009 việc kiểm tra, đánh giá môn Địa lý từ 45 phút
trở lên được cấu tạo gồm 2 phần: Phần I: trắc nghiệm khách quan (chiếm khoảng 20- 30%), phần II:
tự luận (chiếm khoảng 70- 80%).
+ Tác động của việc kiểm tra đánh giá đối với người dạy:
Đối với các đề có cấu tạo 2 phần: trắc nghiệm và tự luận giúp người dạy kiểm tra được việc nhận
thức của học sinh, giáo viên chấm bài nhanh hơn nhất là phần trắc nghiệm. Tuy nhiên khâu ra đề dễ
mất nhiều thời gian hơn, không kiểm tra được mức độ nhận thức sâu kiến thức của học sinh, không
đánh giá được năng lực, các kỹ năng làm bài của học sinh.
+ Tác động của việc kiểm tra, đánh giá đối với người học:
Đối với người học, đề có cấu tạo hai phần: trắc nghiệm và tự luận giúp cho người học nắm bắt được
kiến thức sâu rộng hơn, học sinh làm bài dễ dàng hơn vì đã có các gợi ý.

Địa lý 7: Giỏi: 25%, Khá: 35%, Trung bình: 38%, Yếu: 2%
Địa lý 8: Giỏi: 20%, Khá: 50%, Trung bình: 30%,
Địa lý 9: Giỏi: 25%, Khá: 40%, Trung bình: 35%,
* Năm học 2007- 2008:
Địa lý 6: Giỏi: 25%, Khá: 30%, Trung bình: 43%, Yếu: 2%
Địa lý 7: Giỏi: 19%, Khá: 20%, Trung bình: 60%, Yếu: 1%
Địa lý 8: Giỏi: 25%, Khá: 30%, Trung bình: 45%,
Địa lý 9: Giỏi: 20%, Khá: 35%, Trung bình: 44%, Yếu: 1%
IV/ NHỮNG KINH NGHIỆM THÔNG QUA KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ HỌC SINH.
Hiện nay chúng ta đang hết sức quan tâm đổi mới phương pháp dạy học và đổi mới kiểm tra đánh
giá, thi. Có thể khẳng định đổi mới phương pháp là điều kiện quan trọng nhất để đổi mới đánh giá
và ngược lại. Đổi mới đánh giá tạo động lực để đổi mới phương pháp dạy học. Việc đổi mới đánh
giá giờ dạy của giáo viên, đánh giá kết quả học tập của học sinh trong những năm qua có nhiều
chuyển biến tích cực, nhưng chắc chắn còn phải tiếp tục kiểm nghiệm, rút kinh nghiệm và điều
chỉnh cho phù hợp và cho thực sự đổi mới. Yêu cầu của đánh giá xếp loại học sinh phải căn cứ và
bám sát vào mục tiêu đào tạo và chương trình học. Hình thức ra đề kiểm tra cũng phải thực sự đổi
mới, cần kết hợp cả trắc nghiệm và tự luận, có yêu cầu cao hơn về khả năng vận dụng và kỹ năng
thực hành và đặc biệt là quan tâm đến khả năng độc lập tư duy, sáng tạo của học sinh, khả năng vận
dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Có thể nói, kiểm tra đánh giá là công cụ quan trọng chủ yếu
điều chỉnh hoạt động dạy và học góp phần cải thiện, nâng cao chất lượng đào tạo con người theo
mục tiêu.
- Đối với Ban giám hiệu nhà trường cần chỉ đạo việc thực hiện đổi mới hình thức tổ chức và nội
dung kiểm tra sẽ tác động tích cực cho việc đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên và cách
học của học sinh. Ban giám hiệu, Tổ trưởng chuyên môn cần thường xuyên theo dõi nội dung
chương trình dạy học của môn học để chỉ đạo thực hiện tốt đồng thời kiểm tra việc đổi mới giờ dạy,
đánh giá kết quả học tập của giáo viên và cả việc nhận thức kiến thức thái độ, kỹ năng ở môn học
của học sinh để thúc đẩy quá trình dạy học của giáo viên và học sinh.
- Đối với giáo viên- người trực tiếp thực hiện việc đổi mới kiểm tra đánh giá từ đó thúc đẩy phương
pháp dạy học cần căn cứ vào chuẩn kiến thức và kỹ năng của từng vấn đề, từng mảng kiến thức của
môn GDCD ở từng khối lớp: yêu cầu cơ bản cần đạt về kiến thức, kỹ năng, thái độ của học sinh sau

đề, các câu hỏi của đề được diễn đạt rõ, nêu đúng và đủ yêu cầu của đề. Mỗi câu hỏi phải phù hợp
với thời gian dự kiến trả lời và với số điểm dành cho câu hỏi.
V/ NHỮNG KIẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT.
Theo hướng phát triển các phương pháp tích cực để đào tạo những con người năng động, sớm thích
nghi với đời sống xã hội thì việc kiểm tra, đánh giá không thể dừng lại ở yêu cầu tái hiện các kiến
thức, lặp lại các kỹ năng đã học mà phải khuyến khích trí thông minh, óc sáng tạo trong việc giải
quyết những tình huống thực tế. Qua thực tế giảng dạy, trực tiếp thực hiện việc đổi mới kiểm tra,
đánh giá để từ đó thúc đẩy phương pháp dạy học, chúng tôi xin có một số ý kiến đề xuất:
- Cần sử dụng phối hợp các hình thức, phương pháp kiểm tra đánh giá khác nhau, kết hợp giữa trắc
nghiệm khách quan và tự luận.
- Hệ thống câu hỏi kiểm tra đánh giá cũng cần thể hiện sự phân hoá, đảm bảo 70% câu hỏi bài tập
đo được mức độ đạt trình độ chuẩn, 30% còn lại phản ánh mức độ nâng cao dành cho học sinh có
năng lực trí tuệ và thực hành cao.
- Tăng cường các phương thức đánh giá trong giờ, ngoài giờ, chính thức và không chính thức. Đặc
biệt là môn GDCD, bộ môn giáo dục chuẩn mực đạo đức, chuẩn mực pháp luật cần chú trọng đánh
giá kỹ năng thực hành, thái độ hành vi của các em.
- Khi kiểm tra đánh giá cần đảm bảo đúng, đủ các tiêu chí như đánh giá được toàn diện kiến thức,
kỹ năng, năng lực, thái độ, hành vi của học sinh, đảm bảo độ tin cậy khả thi, đảm bảo yêu cầu phân
hoá, đảm bảo giá trị, hiệu quả cao.
- Thiết kế đề kiểm tra để đánh giá học sinh theo định hướng đổi mới đánh giá theo quy trình:
+ Xây dựng mục đích, yêu cầu của đề kiểm tra.
+ Xây dựng mục tiêu dạy- học
+ Thiết lập ma trận hai chiều
+ Thiết lập câu hỏi, bài tập theo ma trận
+ Thiết lập đáp án, biểu điểm.
Điều chỉnh cách ra đề và giải pháp mới.
- Phần trắc nhiệm đúng- sai: Chỉ gồm hai lựa chọn là đúng hoặc sai.
- Đề trắc nghiệm đúng sai phải đảm bảo: Câu trắc nghiệm phải hoàn toàn đúng hoặc hoàn toàn sai,
không dùng câu trắc nghiệm có tính đúng hoặc sai phụ thuộc vào một yếu tố không ổn định hoặc
không rõ ràng.