Khoa học quản lý: có
chăng những “phát
kiến vĩ đại”?
Nói đến “phát kiến vĩ đại”, rất ít khi người ta nghĩ đến lĩnh vực
quản lý. Những định kiến về sức ỳ của ngành quản lý đã hạn chế
đáng kể những đột phá táo bạo. Đây cũng là điều khiến Giáo sư
Gary Hamel trăn trở…

Vài tháng trước đây, tôi có cuộc trò chuyện với một trong những nhà lý
luận về tổ chức xuất sắc nhất trên thế giới - một Giáo sư đáng kính có
nhiều bài báo sâu sắc đăng trên những tờ báo hàng đầu. Những phát kiến lớn trong mọi
lĩnh vực có thể làm thay đổi cả thế giới

Khi chúng tôi nhấm nháp từng ngụm cà phê và cùng ngắm những hàng
cây ngoài văn phòng làm việc của mình, tôi đã chia sẻ với Giáo sư
những ý tưởng về tương lai của hoạt động quản lý.

Tôi lập luận: Chắc chắn phải có một cách nào đó khiến cho các công ty
lớn hoạt động sôi nổi hơn – hay là khiến cho tính năng động cũng như
tính hiệu quả của họ được nâng cao.

Liệu chúng ta có thể tìm ra một biện pháp nào đó để các công ty lớn vừa
luôn đổi mới lại vừa có kỷ luật?

Theo thống kê của một cuộc khảo sát, có khoảng 80% nhân viên trên
toàn thế giới không hoàn toàn gắn bó với công việc. Vì vậy, theo ý tôi là
phải có một biện pháp nào đó khiến các tổ chức phấn chấn, tích cực hơn
và không bị nhụt nhuệ khí.


Tôi không biết liệu có thể sáng tạo được những tập đoàn có thể thay đổi
nhanh như sự thay đổi ở những công ty riêng lẻ hay không?

Tôi không biết liệu có thể tạo được những bước tiến vượt bậc trong hợp
tác lẫn nhau với một bộ máy quan liêu hay không? (Nếu có thể, hãy thử
hình dung tới 4000 nhân công mà Microsoft [2] đang sử dụng để sản
xuất hệ điều hành Vista, phiên bản mới nhất của hệ điều hành
Windows).

Mặc dù vậy, tôi phải miễn cưỡng giả định rằng những tiến bộ cơ bản
trong cách thức lãnh đạo, quản lý và tổ chức của chúng ta là không có
khả năng thực hiện.

Tôi sống gần trường Đại học Stanford [3], và mỗi khi đi qua khoa Tin
học hay khoa dược của trường, tôi đã được gặp rất nhiều những con
người với dự định táo bạo muốn sáng tạo nên tương lai.

Họ làm việc cật lực để chế tạo ra những vật liệu mới, hoàn thiện những
quy trình mới, sáng tạo ra những thuật toán mới và thử nghiệm những
liệu pháp y khoa mới…

Họ không thoả mãn với những kiến thức khoa học đã có và họ luôn mơ
tưởng đạt được những thành tựu nhảy vọt có thể làm thay đổi hàng triệu
số phận.

Nếu bạn cũng nhìn thấy cảnh đó, bạn sẽ hiểu tâm trạng thất vọng của tôi
khi có quá ít các chuyên gia trong lĩnh vực quản lý nhiệt tâm với việc
kiến thiết tương lai của ngành quản lý.



Có thể tìm ở đâu một “Công trình nghiên cứu về gen người” trong ngành
quản lý? Tìm ở đâu trong ngành quản lý một dự án máy tính xách tay
100 USD hay một kế hoạch đưa con người lên sao Hoả? Trong tất cả mọi lĩnh vực, sự tiến bộ có thể
bị kìm hãm do thiếu những ý tưởng táo bạo

Chắc chắn nhịp điệu tiến bộ khoa học sẽ bị giới hạn bởi các quy tắc khoa
học.

Nhưng sự tiến bộ cũng có thể bị kìm hãm do thiếu những ý tưởng táo
bạo.

Trong thời điểm này, tôi cho rằng chính nguyên nhân thứ hai đã hạn chế
những tiến bộ của chúng ta trong việc tạo lập những tổ chức có khả năng
thích ứng lâu dài, không ngừng đổi mới và gắn kết cao độ các thành viên
với công việc.

Hãy suy nghĩ về điều này. Với tư cách là những nhà quản lý và học giả
trong lĩnh vực quản lý, đâu sẽ là bước đột phá cho thế kỉ XXI?

[1] Max Weber (1864-1920), nhà xã hội học Đức, được coi là một trong
những nhà xã hội học lớn nhất đầu thế kỷ XX. Lĩnh vực được ông chú ý
nhiều là hành động xã hội. Ngoài ra, Max Weber còn dành khá nhiều thì
giờ nghiên cứu về đạo Tin lành, về tổ chức quan liêu, về sự phát triển
của chủ nghĩa tư bản, … Những tư tưởng của ông đã để lại khá đậm nét
cho các thế hệ xã hội học sau này không chỉ về lý thuyết mà còn các
phương pháp tiếp cận xã hội.