SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO THỰC
HIỆN RÈN KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC
SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC
I. TÊN ĐỀ TÀI
MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO THỰC HIỆN
RÈN KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC II. ĐẶT VẤN ĐỀ
Chúng ta biết rằng kĩ năng sống là nhân tố quan trọng để con người
vươn lên gặt hái thành công. Tuy nhiên kĩ năng sống không phải tự nhiên
mà có. Kĩ năng sống là kết quả của quá trình học tập và rèn luyện bản
thân mỗi con người. Ở tất cả các bậc học, giáo dục kĩ năng sống đều cần
phải được quan tâm giáo dục, đặc biệt là đối với học sinh tiểu học.
Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ là giúp trẻ rèn luyện những hành vi
có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng; giúp trẻ có khả năng bảo vệ,
phòng ngừa và giảm thiểu các hành vi có nguy cơ gây hại cho sức khoẻ,
sự phát triển thể chất và tinh thần của trẻ. Kĩ năng sống còn giúp trẻ ứng
xử phù hợp nhất với các tình huống. Nó giúp trẻ có cách thức tích cực để
đối phó với những thách thức trong cuộc sống.
Từ năm học 2007-2008, Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Tam
Kỳ đã phát động toàn ngành hưởng phong trào thi đua “Xây dựng trường
học thân thiện, học sinh tích cực” do Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động.
khẳng định, hợp tác, làm việc theo nhóm,
- Học để làm người: gồm các kĩ năng cá nhân như ứng phó với căng
thẳng, kiểm soát cảm xúc, tự nhận thức, tự tin, kiên đinh,
Từ quan điểm này, Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT ngày 22/7/2008
của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc phát động phong trào thi đua "Xây
dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" trong các trường phổ thông
giai đoạn 2008 - 2013 đã xác định nội dung rèn luyện kĩ năng sống cho
học sinh, bao gồm ba nội dung sau:
- Rèn luyện kĩ năng ứng xử hợp lí với các tình huống trong cuộc
sống, thói quan và kĩ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm.
- Rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe, kĩ năng phòng,
chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tai nạn thương tích khác.
- Rèn luyện kĩ năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình, phòng
ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội.
Hướng dẫn nhiệm vụ năm học 2008 - 2009, 2009 - 2010, 2010 -
2011, 2011- 2012, 2012 - 2013 của Sở Giáo dục và Đào tạo, Phòng
GD&ĐT Tam Kỳ nêu rõ: Tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 40/2008/CT-
BGDĐT ngày 22/7/2008 và Kế hoạch số 307/KH-BGDĐT ngày
22/7/2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động và triển khai
phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”
chú trọng các hoạt động:
- Giáo dục đạo đức, kĩ năng sống cho học sinh thông qua các môn
học, hoạt động giáo dục và xây dựng quy tắc ứng xử văn hoá. Nhà trường
chủ động phối hợp với gia đình và cộng đồng trong giáo dục đạo đức và
kĩ năng sống cho học sinh.
- Đẩy mạnh phong trào xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp, đủ
nhà vệ sinh sạch sẽ cho học sinh và giáo viên.
- Đưa các nội dung giáo dục văn hoá truyền thống vào nhà trường.
Tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí tích cực, các hoạt động văn hoá,
chưa mạnh dạn, tự tin nơi đông người. Khi tham gia các hoạt động cấp
thành phố, được người dẫn chương trình mời hát hoặc giao lưu với khán
giả, các em chưa dám xung phong. Nếu được mời tham gia thì các em nói
chưa trôi chảy,
Đến các nơi công cộng một số em chưa thực hiện tốt việc giữ gìn vệ
sinh chung. Ăn bánh hoặc uống nước xong các em vứt ngay vỏ dưới chân
mình. Đến tham quan tại khu các Di tích Lịch sử Văn hóa địa phương, các
em còn hay sờ tay vào hiện vật được trưng bày
Là trường có gần 90% học sinh bán trú. Các em đến và ở lại trường
từ 7 giờ đến 17giờ. Việc học tập, sinh hoạt, ăn nghỉ buổi trưa tại trường
của các em đã được thầy cô giáo và nhân viên nhà trường hướng dẫn, giúp
đỡ tận tình. Qua theo dõi, tôi nhận thấy đa số các em đã biết tự phục vụ,
chăm sóc bản thân mình (vệ sinh cá nhân, ăn uống ). Tuy nhiên vẫn còn
một số học sinh chưa thực hiện tốt được việc này.
Với thực tiễn như trên, là người người cán bộ quản lý nhà trường,
tôi đã có nhiều trăn trở, suy nghĩ tìm các biện pháp khắc phục bằng cách
nỗ lực tổ chức nhiều hoạt động trong và ngoài giờ lên lớp để giúp các em
có được một số kĩ năng sống cần thiết nhằm phát triển toàn diện bản thân
đồng thời góp phần hưởng ứng tích cực phong trào thi đua “Xây dựng
trường học thân thiện học sinh tích cực”.
V. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Từ thực tiễn nêu trên, tôi đã cùng bàn bạc, tham mưu với Hiệu
trưởng và tiến hành một số biện pháp như sau :
1. Nâng cao nhận thức trong cán bộ, giáo viên, nhân viên về
công tác giáo dục kĩ năng sống cho học sinh.
Xác định việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, giáo viên chủ
nhiệm có vai trò quan trọng, thầy cô chính là cầu nối trung gian giữa nhà
trường và gia đình học sinh. Vì vậy, tôi đã triển khai, quán triệt lại trong
hội đồng sư phạm các văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục
khoẻ, ý thức bảo vệ bản thân, phòng ngừa tai nạn giao thông, đuối nước
và các tệ nạn xã hội. Đó chính là những yếu tố quan trọng giúp mỗi người
đạt được thành công trong đời.
Và vì sao cần phải giáo dục ki năng sống cho học sinh tiểu học? Đó
là :
- Giáo dục kĩ năng sống góp phần thúc đẩy sự phát triển cá nhân.
- Giáo dục kĩ năng sống góp phần thúc đẩy sự phát triển xã hội
- Giáo dục kĩ năng sống nhằm thực hiện yêu cầu đổi mới giáo dục
phổ thông.
- Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong các nhà trường phổ
thông là xu thế chung của nhiều nước.
Tôi cũng đã lưu ý với các thầy cô giáo việc giáo dục kĩ năng sống
cho học sinh có thành công hay không, phụ thuộc rất lớn vào tư chất, đạo
đức và năng lực của thầy giáo, cô giáo. Vì vậy chúng tôi cũng đã xác định
với các thầy cô giáo : Muốn giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tốt, trước
hết, mỗi thầy giáo, cô giáo phải giáo dục cho học sinh bằng sự nêu gương.
Thầy giáo, cô giáo phải gương mẫu trong ứng xử, trong công việc …. Mỗi
thầy cô giáo phải là một tấm gương sáng về học tập và rèn luyện cho học
sinh noi theo.
Để thực hiện được việc này, tôi đã xây dựng kế hoạch tham mưu
cho Hiệu trưởng phối hợp với Công đoàn và Đoàn TNCS Hồ Chí Minh
của nhà trường phát động toàn thể nhà giáo, người lao động của trưởng
hưởng ứng tích cực cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo
đức Hồ Chí Minh” và "Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức,
tự học và sáng tạo" do ngành phát động bằng việc đăng ký những nội
dung học tập cụ thể. Chúng tôi cũng đã tổ chức cho các tổ chuyên môn
theo dõi , đánh giá, góp ý cụ thể từng thành viên của tổ mình để kịp thời
giúp nhau khắc phục kịp thời những tồn tại của bản thân.
sinh nhà trường ưu tiên đầu tư một số trang thiết bị phục vụ cho việc đổi
mới phương pháp dạy học.
Việc đầu tiên là tôi cùng với các đồng chí lãnh đạo nhà trường quan
tâm sắp xếp, bố trí cơ sở vật chất phù hợp để khai thác tối đa số trang thiết
bị hiện có. Từ năm học 2009-2010, được sự quan tâm đầu tư của thành
phố, trường tiểu học Trần Quốc Toản chúng tôi đã có 30 phòng học, 08
phòng chức năng và 01 Nhà đa năng. Đây là một điều kiện mà không phải
trường nào cũng có được. Tuy nhiên, chỉ như thế thôi thì cũng chưa đủ.
Tôi xác định nếu như trước đây, bảng đen, phấn trắng, bàn ghế
thông thường và cuốn giáo án viết tay là những công cụ phổ biến để dạy
và học. Thì nay, không gian lớp học – nơi diễn ra quá trình dạy và học
phải thay đổi . Không chỉ là những dãy bàn ghế kê thẳng hàng tăm tắp mà
là sự linh hoạt tùy theo hình thức tổ chức dạy học mà giáo viên tiến hành,
cốt làm sao để việc dạy và học đều trở nên tích cực. Không chỉ là phấn
trắng bảng đen mà còn có sự phối hợp với máy tính xách tay, bảng tương
tác, máy chiếu…Hoạt động trong lớp học không còn là sự độc diễn của
giáo viên với những thuyết trình dài dằng dặc triền miên mà còn là sự
tương tác tích cực của học sinh, để quá trình tiếp thu kiến thức không còn
thụ động nữa. Nhà trường không chỉ khang trang về khuôn viên xây dựng,
cảnh quan mà còn có thêm nhiều trang thiết bị hiện đại phục vụ cho việc
dạy học theo hướng đổi mới.
Để giúp cho giáo viên có thể ứng dụng công nghệ thông tin vào
việc dạy học, tôi cũng đã đã cùng với các đồng lãnh đạo nhà trường suy
nghĩ, tính toán việc sử dụng 08 phòng chức năng thật hiệu quả, đáp ứng
yêu cầu dạy học tích cực của giáo viên và học sinh. Và chúng tôi đã bố trí
02 phòng có lắp tivi màn hình lớn và kết nối interrnet để giáo viên thực
hiện các tiết dạy học có ứng dụng công nghệ thông tin. Bên cạnh đó,
chúng tôi trang bị thêm một đèn chiếu và màn hình, 02 ti vi màn hình lớn
di động để giáo viên luân phiên sử dụng.
mà phát động giáo viên đăng ký tham gia tất cả những đồ dùng dạy học
mà mình đã làm và sử dụng trong suốt một năm học. Những đồ dùng dạy
học chất lượng, hiệu quả sử dụng tốt sẽ được nhà trường hỗ trợ kinh phí
và nhân điển hình để giáo viên trong trường học tập. Chính từ hoạt động
này mà số tiết học có sử dụng đồ dùng dạy học và số giáo viên có sử dụng
đồ dùng dạy học của nhà trường luôn cao.
3.2 Nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ tay nghề cho đội
ngũ :
Chúng ta biết rằng việc đổi mới phương pháp dạy học chỉ hiệu quả
khi đề cao được trách nhiệm, nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ
giáo viên trong môi trường sư phạm thân thiện và phát huy được vai trò
tích cực học tập của học sinh. Nên bên cạnh việc đầu tư cơ sở vật chất, để
thực hiện tốt mục tiêu “ Đổi mới phương pháp dạy học - Rèn kĩ năng
sống cho học sinh”, tôi đã tập trung nâng cao trách nhiệm, và trình độ
chuyên môn, nghiệp vụ tay nghề cho đội ngũ.
Để làm được việc này, hằng năm tôi cùng các đồng chí lãnh đạo
nhà trường đã tập trung chỉ đạo các tổ chuyên môn làm tốt việc đánh giá
giáo viên theo Quyết định 14 về chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học để
từ đó xây dựng kế hoạch bồi dưỡng đội ngũ. Việc quan tâm nhất của
chúng tôi là làm sao cho giáo viên hiểu và thực hiện thành thạo việc đổi
mới phương pháp dạy học. Qua dự giờ, kiểm tra tôi nhận thấy rằng một số
thầy cô đã hiểu không tường tận việc ứng dụng công nghệ thông tin vào
dạy học nên đã lạm dụng CNTT, không biết kết hợp giữa CNTT và các
phương pháp dạy học truyền thống ; một số thấy cô thì còn lúng túng
trong việc tổ chức dạy học theo đối tượng, tổ chức cho học sinh làm việc
theo nhóm… Vì vậy, tôi đã xây dựng kế hoạch tổ chức và chỉ đạo các tổ
chuyên môn tổ chức nhiều chuyên đề xoay quanh việc đổi mới phương
pháp dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin cho giáo viên. Từ năm học
chia thời khóa biểu thuận tiện. Trong những năm học qua, là trường tổ
chức dạy học 02 buổi/ngày, tôi cũng đã chia thời khóa biểu cho giáo viên
được nghỉ ít nhất 02 buổi/tuần và giáo viên trong cùng tổ chuyên môn
được cùng nhau nghỉ 01 buổi trong tuần để thầy cô tổ chức hội giảng tổ,
dự giờ học tập lẫn nhau. Chính vì vậy, 100% giáo viên trong trường đều
đảm bảo chỉ tiêu dự giờ 50 tiết/năm. Nhờ đó năng lực chuyên môn và
trình độ tay nghề của giáo viên được nâng lên rõ rêt.
4. Chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm đầu tư nâng cao chất lượng giờ
sinh hoạt lớp, sinh hoạt Đội – Sao hằng tuần
Theo Quyết định 16/2006/QĐ-BGDĐT, ngày 05 tháng 5 năm 2006
của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc Hướng dẫn thực hiện
chương trình giáo dục phố thông cấp tiểu học, mỗi lớp sẽ có 02 tiết sinh
hoạt tập thể. Trong đó một tiết được Ban HĐGDNGLL tổ chức vào sáng
thứ hai và một tiết do giáo viên chủ nhiệm tổ chức vào thứ sáu hằng tuần.
Tôi đã chỉ đạo cho giáo viên chủ nhiệm tổ chức sinh hoạt lớp vào tuần 1,
tuần 3 ; tuần 2, tuần 4 tổ chức cho các em sinh hoạt Đội – Sao. Giáo án
của các tiết này được thiết kế theo hình thức tổ chức các hoạt động do học
sinh điều hành dưới sự theo dõi, giúp đỡ của giáo viên. Tôi đã tăng cường
dự giờ kiểm tra thường xuyên các tiết này để giúp giáo viên thực hiện tốt
hơn. Đặc biệt, tôi chỉ đạo tất cả giáo viên trong trường phải thực hiện
nghiêm việc luân phiên thay đổi lớp trưởng, lớp phó, tổ trưởng, tổ phó để
nhiều em trong lớp được có cơ hội rèn luyện kĩ năng giao tiếp, điều hành
tập thể. Trước đây, những nhiệm vụ này, giáo viên chủ nhiệm thường
giao cho một em làm suốt 5 năm của cấp học.
Tôi đã chỉ đạo đồng chí Tổng phụ trách Đội xây dựng kế hoạch phân công
mỗi tuần sẽ có 02 lớp phối hợp thực hiện 3 đến 4 tiết mục văn nghệ và phải là
các tiết mục có nhiều học sinh tham gia. Phần dẫn chương trình, giáo viên chủ
nhiệm cũng chọn và hướng dẫn cho học sinh lớp mình làm. Đây thực sự là một
sân chơi làm thỏa lòng đam mê ca hát, thể hiện mình cũng như rèn tính tự tin cho
học sinh. Nhìn những khuôn mặt rạng ngời, tự tin của các diễn viên nhí không
chuyên trên sân khấu hằng tuần, chúng tôi, những người thầy cô giáo thật vui và
hạnh phúc.Và cũng thông qua hoạt động này, học sinh được rèn luyện kĩ năng
làm việc theo nhóm, kĩ năng hợp tác với lớp bạn. Học sinh tham gia chương trình Tiếng hát đầu tuần
5.2. Lựa chọn, thiết kế, tổ chức các hội thi :
Cũng với mục đích rèn cho học sinh kĩ năng giao tiếp, hợp tác, làm việc
theo nhóm,tôi đã cùng bàn bạc và chỉ đạo Ban HĐGDNGLL xây dựng kế hoạch
tổ chức một số hội thi để hình thành các câu lạc bộ, tạo môi trường tốt nhất cho
các em rèn luyện. Đó là :
- Hội thi Em tập làm hướng dẫn viên du lịch : Với hội thi này, giáo viên
chủ nhiệm các lớp 3, 4, 5 tổ chức tại lớp vào các giờ hoạt động tập thể để chọn
mỗi lớp 01 em tham gia cấp trường. Đến với hội thi, các em đã đóng vai trò là
một hướng dẫn viên đón khách đến thăm trường. Các em sẽ giới thiệu cho khách
tham quan biết về truyền thống thi đua Dạy tốt, học tốt của thầy và trò nhà
trường qua các hình ảnh, hiện vật được lưu giữ tại Phòng truyền thống của nhà
trường. Sau hội thi này, trường chúng tôi đã có 01 đội ngũ hướng dẫn viên du
lịch nhỏ tuổi ( 19 em sẵn sàng đón khách đến thăm trường và các em cũng sẽ là
những thành viên đầu tiên của Câu lạc bộ hướng dẫn viên du lịch cộng tác với
chúng tôi trong việc hướng dẫn các em học sinh khác có nguyện vọng rèn kĩ
năng này.
tôi tổ chức thu hút sự tham gia của đông đảo các em. Khác với những lần tổ chức
trước đây ( chủ yếu thi hát đơn ca ), năm học 2012-2013, thông qua Ngày hội
văn hóa dân gian – Chào tháng Ba lịch sử , chúng tôi xây dựng kế hoạch yêu cầu
02 lớp phối hợp tham gia thi một tiết mục. Và để lồng ghép giáo dục cho các em
kĩ năng giao tiếp với kĩ năng hợp tác, chia sẻ, chúng tôi đã phân công học sinh
lớp Năm phối hợp với học sinh lớp Một, học sinh lớp Bốn phối hợp với học sinh
lớp Hai, hai lớp Ba cùng phối hợp với nhau. Và sân khấu “ Chúng em hát dân
ca" của trường chúng tôi vào chiều ngày 26 tháng 3 năm 2013 đã tràn ngập
không khí thân thiện, hợp tác, tự tin của học sinh 32 lớp. Tiết mục nào cũng thu
hút từ 15 đến 20 học sinh tham gia. Các em còn lại cũng phấn khởi vỗ tay giao
lưu với các bạn trên sân khấu. Có thể tiếng hát của các em không trong trẻo như
các em trong đội văn nghệ nhà trường nhưng cái chúng tôi mong muốn và đã đạt
được là sự tự tin, cởi mở của các em học sinh. Hình ảnh hội thi : Chúng em hát dân ca
- Hưởng ứng phong trào thi đua "xây dựng trường học thân thiện, học sinh
tích cực" do Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động, từ năm học 2007-2008, các
trường học đã đưa trò chơi dân gian vào trong nhà trường. Trường tiểu học Trần
Quốc Toản chúng tôi cũng vậy. Các trò chơi Ô ăn quan, nhảy lò cò, bắn bi, nhảy
dây …. đã dần thay thế các trò chơi khá nguy hiểm, có thể ảnh hưởng đến sức
khỏe mà trước đây các em hay chơi như : bắn súng đạn nhựa, ném cát …. Tuy
nhiên, theo dõi các em chơi trên sân trường vào mỗi giờ ra chơi, chúng tôi nhận
thấy rằng các em rất ít tổ chức cho nhiều bạn cùng tham gia mà chủ yếu chơi cá
nhân. Từ đó, cũng trong Ngày hội văn hóa dân gian hằng năm, chúng tôi đã suy
nghĩ và tổ chức cho các em thi chơi các trò chơi dân gian với hình thức chơi tập
thể. Theo yêu cầu đó, chúng chọn các trò chơi: nhảy dây tập thể, đổ nước vào
chai (tiếp sức), chèo thuyền trên cạn, ném bóng trúng đích Mỗi trò chơi đều là
sự thi đua của các lớp trong cùng một khối và có sự tham gia của 10 đến 20 học
Hình ảnh học sinh giao lưu ẩm thực trong Ngày hội Văn hóa dân gian
5.3. Tổ chức tốt các hoạt động nhân đạo từ thiện, các buổi tham quan
học tập, truyền thông, lao động …
Cùng với việc tích cực đổi mới phương pháp dạy học, lựa chọn tổ chức tốt
các hội thi, chúng tôi còn chỉ đạo Ban Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của
nhà trường, giáo vên chủ nhiệm các lớp tổ chức tốt các buổi sinh hoạt ngoại
khóa, tham quan học tập, tuyên truyền, vận động nhằm giáo dục được nhiều kĩ
năng sống cho học sinh.
Kĩ năng chia sẻ, cảm thông cũng là một trong những kĩ năng chúng tôi
cũng đã chọn để giáo dục cho các em. Bởi lẽ, theo chúng tôi, giáo dục cho các
em biết vui với niềm vui của người khác, buồn với nổi buồn của bạn bè, người
thân cũng chính là giáo dục cho các em một nhân cách sống. Vì sự ích kỉ sẽ làm
cho tâm hồn trẻ không trong sáng. Để làm tốt việc này, ngoài việc tổ chức cho
giáo viên thực hiện hiệu quả các tiết học Đạo đức, chúng tôi còn tăng cường tổ
chức các hoạt động nhân đạo, từ thiện trong nhà trường. Trong nhiều năm học
qua, tôi đã chỉ đạo ban HĐGDNGLL tổ chức thường xuyên các phong trào Mùa
Xuân tình bạn, Giúp bạn vượt khó học tốt ….
Ngoài ra, khi có những
thông tin cần sự giúp đỡ của cộng
Copyright: Tài liệu đại học ©