SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ KINH NGHIỆM
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC MÔN
BƠI LỘI CHO HỌC SINH
TRƯỜNG THCS LÝ TỰ TRỌNG I/ Tên đề tài:
MỘT SỐ KINH NGHIỆM HƯỚNG DẪN TỰ
HỌC MÔN BƠI LỘI CHO HỌC SINH TRƯỜNG
THCS LÝ TỰ TRỌNG
II/ Đặt vấn đề:

Qua nhiều năm làm công tác trực tiếp giảng dạy môn bơi lội ở Trung tâm
TTN Miền Trung và dạy bơi cho học sinh khối 6 của trường tôi thường
khuyên nhủ học trò: Bơi lội là môn thể thao, muốn tập bơi lội, em chỉ cần
nhìn động tác người ta bơi làm theo là được, bao nhiêu người biết bơi mà
đâu cần thầy dạy. Mặt khác tôi thường nói với học sinh là: Em biết bơi phải
có trách nhiệm tập cho em chưa biết bơi, việc làm trên ngoài việc giúp đỡ
bạn mà còn mang tính nhân văn cao cả, mà mỗi chúng ta cần phải phát huy.
Nhằm nhấn mạnh, đề cao cho học sinh việc tự tìm hiểu để học tập vươn lên
theo chủ đề năm học. Học sinh phải xác định được mục tiêu, thái độ học tập

yêu cầu trên, với môn Thể dục tôi muốn đưa ra một số phương pháp tự học
trong bộ môn Bơi lội, nhằm đáp ứng nhu cầu tìm hiểu tự học môn bơi lội mà
không cần giáo viên hướng dẫn trực tiếp.
Qua nhiều năm làm công tác giảng dạy bộ môn bơi lội cho học sinh ở
trường và giảng dạy tại Trung tâm thanh thiếu niên Miền Trung ở các kỳ
nghỉ hè. Bằng những phương pháp giảng dạy và các kỹ thuật bơi đơn giản,
gần gủi, thực dụng, theo qui trình tự học bơi để các em nhanh tiếp thu,
nhanh biết bơi nhất. Cũng qua đây giúp cho đồng nghiệp, những người
muốn học Bơi rút ra những kinh nghiệm cho việc tự học Bơi bơi của chính
mình và hướng dẫn giảng dạy bơi cho học sinh, những người khác chưa biết
bơi nhằm mục đích tiến đến phổ biến cho nhiều người biết bơi lội, làm giảm
tỷ lệ đuối nước trong những năm đến, đặc biệt cho học sinh toàn Thành phố
trong thời gian sắp đến.
Mục đích cuối cùng nhằm tạo cho nhiều học sinh muốn tự học bơi và biết
bơi nhanh nhất; sâu xa hơn nhiều học sinh biết bơi sẽ đáp ứng được tốt công
tác phòng chống đuối nước trong học sinh cho những năm đến.
II/ Cơ sở lý luận:
1/ Khái niệm về bơi lội và người biết bơi:
Trên cơ sở mục tiêu của việc học hiên nay “ Học để biết, học để vận dụng
trong cuộc sống, học để làm người, học để làm việc”. Đối với việc tự học
bơi hiện nay, chúng ta cần quan tâm hơn cho mục tiêu là học để biết và học
để vận dụng cuộc sống, học bơi để nâng cao kỹ năng sống của mỗi chúng ta.
Mặt khác hướng dẫn cho học sinh tự học bơi là đáp ứng chuyên đề dạy học
hiện nay “ Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh”, ứng phó tốt với môi
trường hiện nay là “ phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em trong đó có
đuối nước”
Bơi lội là môn thể thao dưới nước, do tác động của sự vận động toàn thân,
đặc biệt là quạt tay, đạp chân trong nước mà trên cạn chúng ta chưa bao giờ
thực hiện. Con người bơi được trong nước, trước tiên nhờ các tính chất cơ
bản của nước như lực đẩy từ dưới lên, lực cản của nước, cũng như khả năng

lực của nước vào da, mà máu tỉnh mạch về tim thuận lợi hơn.
Tập luyện bơi lội có tác dụng làm phát triển hệ hô hấp, dung tích sống của
vận động viên bơi lội đạt tới 6-7 lít, trong khi người bình thường chỉ đạt 3-4
lít đối với nam.
Tập luyện thường xuyên bơi lội sẽ phát triển tốt các tố chất vận động như:
Sức nhanh, sức mạnh, sức bền, độ dẻo dai, từ đó làm cho năng lực vận động
của con người được nâng cao.
Bơi lội là môn thể thao thi đấu, vì thông qua thi đấu, vận động viên có thể
đem về nhiều bộ huy chương cho đất nước.Vì các lí do trên, mà bơi lội được
xem như là một môn thể thao cơ sở và cơ bản của phong trào TDTT nước ta
và phong trào thể thao Olympic thế giới.
Bơi lội là môn thể thao có ý nghĩa thực dụng rất lớn trong đời sống con
người. Hàng năm có rất nhiều người chết đuối vì không biết bơi hoặc biết
bơi nhưng do chủ quan. Rất nhiều lợi ích mà bơi lội đem lại cho các bạn như
đã nói ở trên; biết bơi là kỹ năng sống rất quan trọng nhằm đối phó với môi
trường hiện nay; biết bơi tạo cho con người tự tin, lạc quang hơn trong cuộc
sống
IV/ Cơ sở thực tiễn:
Nước ta là nước nằm ở vùng nhiệt đới gió mùa, có bờ biển dài, có nhiều
sông hồ, lũ lụt lại xảy ra thường xuyên hằng năm, do vậy không một người
dân nào mà đời người lại không một lần tiếp xúc với các nhân tố trên.
Nhưng thực tế hiện nay số người dân biết bơi đang giảm dần, đặc biệt là ở
lứa tuổi học sinh, sinh viên. Bởi một lý do các sông hồ ở nước ta hiện nay bị
ô nhiểm, nên việc tắm và học bơi trên sông hầu như không còn nữa.
Như ở phần đặt vấn đề đã nhấn mạnh, công tác phổ cập kiến thức và kỹ
năng bơi lội thực dụng cho trẻ em là việc làm cấp bách trước mắt và lâu dài
của sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ trẻ em ở nước ta.
Hiện nay, bơi lội là nhu cầu cần thiết, thiết thực của mọi người, đặc biệt
của lứa tuổi thanh thiếu niên và nhi đồng. Nhưng việc hướng dẫn gảng dạy,


chính, nên việc hoàn thiện động tác của các em rất lâu và sai rất nhiều về kỹ
thuật động tác, làm cho các em không bơi nhanh, bơi xa được, làm mất sức
rất nhiều, trong quá trình bơi có nhiều động tác thừa tạo ra phản lực rất lớn.
- Đối với bản thân là giáo viên thể dục có kỹ năng bơi lội, có nhiều kinh
nghiệm trong việc dạy bơi, được dạy học gần hồ bơi Trung tâm Thanh Thiếu
niên Miền Trung, đã nhiều năm giảng dạy môn bơi lội tại đây, bản thân
được cử đi học lớp tập huấn bơi lội toàn quốc về phổ cập bơi lội và cứu đuối
cho trẻ em tại Quảng Bình 2007 và Quảng Nam hè năm 2011. Tôi muốn tạo
ra một tài liệu hướng dẫn cho học sinh cách tự học bơi để các em biết bơi
nhanh hơn và hiệu quả hơn.
Với những nhu cầu cần thiết hiện nay của phần lớn học sinh muốn tự học
để biết bơi. Tôi đưa ra đây một qui trình để tự học bơi và những phương
pháp, bài tập đơn giản nhất để các em tham khảo và tự mình tập để biết bơi,
tin tưởng rằng dựa theo tài liệu này thì em nào cũng có thể tự học và biết
bơi.

V/ Nội dung nghiên cứu:
Với mục tiêu cơ bản của bộ môn, đặc biệt là môn bơi lội là học để biết,
học để vận dụng trong cuộc sống, đáp ứng với môi trường sống hiện nay và
nâng cao kỹ năng sống cho mỗi bản thân học sinh.
Trước khi vào quá trình tự tập bơi cho mình, để các em có cái nhìn tổng
quát về học bơi, để các em biết “ học bơi dễ hay khó”, trước hết chúng ta
cùng tìm hiểu và giải thích một số câu hỏi thắt mắt sau đây:
Câu 1: Vì sao người biết bơi xuống nước thì nổi ? Người không biết bơi
xuống nước thì chìm ?
Câu 2: Vì sao khi tắm ở biển thì người mình dễ nổi hơn khi tắm ở hồ ?
Câu 3: Vì sao thường người béo xuống nước dễ nổi hơn người gầy ?

KHÔNG
BIẾT BƠI
NAM NỮ
Số lượng 179/309 23/130 16/179 39/309 270/309
Tỷ lệ
58% 17% 9% 12% 88% Các biện pháp chính cần thực hiện trong nội dung này
là:
Trong phần chính của SKKN này, với kinh nghiệm của mình tôi đưa ra
một số biện pháp nhằm giúp học sinh tự học bơi, để bơi bơi nhanh và an
toàn; giúp đồng nghiệp có cơ sở hướng dẫn học sinh tự học bơi để biết bơi
cụ thể theo các bước sau:
1/ Dụng cụ chuẩn bị cho học bơi:
- Trang phục bơi lội: + Áo, quần chúng ta nên sử dụng trang phục gọn, không vướng, ít cản
nước, dễ bơi, tốt nhất là trang phục bơi hiện có bán tại các cửa hàng dụng
cụ TDTT trên điạ bàn Tam Kỳ
- Nên có kính bơi để bảo vệ mắt ( hiện có bán trên thị trường)
- Phao để hỗ trợ cho tập kỹ thuật động tác tay, chân ( phao trái tim)
2/ Qui trình dạy bơi cũng như tự học để biết bơi:
Cho dù là dạy bơi hay tự học bơi, tất cả đều phải tuân thủ theo một qui
trình chung; cái nào tập trước, cái nào tập sau không thể đảo lộn được cụ
thể:
- Làm quen với nước - Tập hít vào và thở ra trong nước
- Tập nổi trong nước - Tập lướt nước
- Tập quạt chân - Tập quạt tay

bơi cho mình ( tổ chức dưới cờ, ngoại khóa nhìn động tác thị phạm tại hồ
bơi mà chưa cần xuống nước). Đưa tài liệu lên trang web của tổ, của trường để các em truy cập và tự học tại nhà, kết hợp với các đoạn băng hình kỹ
thuật bơi
6/ Các động tác cần tập luyện trước khi học kỹ thuật bơi:
a/ Những động tác khởi động và bài tập bổ trợ trên cạn:
+ Bài tập khởi động chung như làm căng các nhóm cơ vận động, làm linh
hoạt các khớp
+ Bài tập khởi động chuyên môn:
Như quạt chân bơi trườn sấp, hoặc đạp chân bơi ếch, quạt tây bơi trườn
sấp, quạt tay bơi ếch
+ Các động tác bổ trợ kỹ thuật bơi
- Các bài tập ép dẻo, làm căng cơ để tránh bị chuột rút trong lúc bơi
+ Tư thế thân người khi bơi:
Tư thế thân người thẳng, tạo như hình thoi để ít cản nước
+ Cách hít vào, thở ra khi bơi ( hít vào bằng miệng, thở ra bằng miệng và
mũi
b/ Các giai đoạn làm quen và bổ trợ trước qúa trình tập kỹ thuật bơi:
Như chúng ta đã biết “ người biết bơi xuống nước bao giờ cũng nổi, người
không biết bơi xuống nước bao giờ cũng chìm”. “Người biết bơi không cử
động tay chân nằm trên nước vẫn nổi, người không biết bơi cử động tay
chân rất mạnh nhưng người vẫn chìm”. Cho nên để người bơi không sợ
nước và nhanh biết bơi, khi dạy bơi hay tự mình học bơi phải tập theo trình
tự, không đốt cháy giai đoạn, cái gì tập, cái gì tập sau, cho dù kiểu kỹ thuật
bơi nào đi nữa chúng ta cũng phải tuần tự đi qua các bước sau:
* Tập làm quen với nước:
Đây là bước rất quan trọng, giúp cho người tập bơi không sợ nước,
không sặc nước và ổ định cơ thể trong nước. Gồm các động tác và bài tập

Tập ở hồ lớn. Đây là động tác bổ trợ rất tốt cho tập nổi, đặc biệt đối với
những người ít nổi.
Cách thực hiện như sau: Người ở tư thế đứng thẳng hít thật sâu, sau đó
từ từ ngồi xuống, 2 tay ôm bó gối và đạp chân xuống đáy hồ để cơ thể từ
từ nổi lên, người giữ thăng bằng. Tư thế người nổi lên như một phao câu
cá, xem hình bên.

Học sinh lớp 6 học bơi NH 2012-2013 đang làm động tác nổi hình phao câu
cá và hình sao

+ Tập nổi hình phao câu cá, sau đó nằm nổi dang tay chân:
Động tác này làm gống như hình bên, nhưng sau đó dang 2 tay, 2 chân
dang ngang, để cơ thể tiếp tục nổi trên mặt nước
+ Tập nổi hình sao trên mặt nước ba bốn người trở lên:
Đây là động tác bổ trợ tốt cho tập nổi và kết hợp với làm động tác quạt
chân trườn sấp, đây cũng là động tác thả lỏng ở cuối mỗi tiết học bơi đấy.

Tập thêm tư thế nổi ngữa ( Ảnh sưu tầm)

trước, hai chân duỗi thẳng . Lúc này thân người nằm thẳng và lướt nhẹ
nhàn trên mặt nước
- Mời xem hình vẽ mô phỏng động tác dưới đây: + Tập lướt nước có sử dụng phao:
Thực hiện động tác như cũ nhưng 2 tay tỳ lên phao trái tim để thực hiện
động tác lướt nước :
+ Tập lướt nước hình cá kiếm, có người giúp đở:
Thực hiện động tác như cũ nhưng có người bạn hỗ trợ từ phía sau:
9/ Giảng dạy nội dung và kỹ thuật bơi trườn sấp:
- Đặc điểm của bơi trườn sấp là kiểu bơi có lịch sử lâu đời nhất, có tốc độ
bơi nhanh nhất, người học dễ tiếp thu và nhanh biết bơi nhất Là kiểu
bơi thể thao có trong chương trình thi đấu Hội khỏe phù đổng và các đại
hội Thể dục thể thao các cấp - Kỹ thuật bơi:
9.1/ Vị trí thân người: Khi bơi trườn sấp thân người nằm ngang bằng trên
mặt nước, có hình dáng thoi nhọn, lực cản của nước ít nhất so với các kiểu
bơi khác.


Một chu kỳ động tay có thể chia làm 2 phần: Phần động tác chuẩn bị và
phần động tác hiệu lực.
* Phần hiệu lực gồm: - Gai đoạn vào nước
- Gai đoạn tỳ và bám nước
- Gai đoạn quạt nước hiệu lực
- Gai đoạn rút tay khỏi nước

 Phần chuẩn bị là giai đoạn tay chuyển động trên không đưa về phía
trước.
( Ảnh sưu tầm) 9.4/ Động tác thở:
Bơi trườn sấp có thể thở hai bên hoặc một bên. Mỗi chu kỳ tay, thực hiện
một lần thở ra và một lần hít vào; hít vào trên không, thở ra dưới nước (Ảnh sưu tầm) 9.5/ Động tác phối hợp giữa tay, chân và thở:
Khi bơi trườn sấp có hai cách phối hợp động tác tay, chân và thở


Hai chân là động lực chủ yếu đẩy cơ thể tiến về trước. Trong bơi ếch động
tác chân có hai tác dụng
 Một là tạo ra lực đẩy cơ thể tiến về trước
 Hai là giữ cơ thể ở tư thế nằm ngang bằng trên mặt nước
Kỹ thuật động tác chân gồm 4 giai đoạn:
 Giai đoạn thư nhất: Là co chân, mục đích của động tác co chân là
tạo vị trí thuận lợi nhất cho động tác đạp nước. Chú ý khi co, chân
phải hướng lòng bàn chân vào bên trong, Khi co chân không nên dùng
sức mạnh vì như vậy sẽ tốn sức đồng thời lại làm tăng lực cản, khi co
chân nên cố gắng đưa gót chân sát mông, kết hợp với kéo đùi về trước,
đùi và thân người tạo một góc khoảng 100 độ. Nếu đùi co ít sẽ làm
cho cẳng chân nổi mặt nước và mông chìm sâu xuống, do đó làm giảm
hiệu lực động tác đạp nước. Kỹ thuật co chân tốt nhất phải đạt những
yêu cầu sau:
- Co chân với đường ngắn nhất
- Tốc độ co chân thích hợp
* Giai đoạn thư hai: Bẻ bàn chân sang hai bên, bẻ bàn chân sang hai
bên là giai đoạn chuyển tiếp giữa động tác co chân và đạp chân, được tiến
hành lúc sắp kết thúc động tác co chân. Hiệu quả của động tác đạp nước tốt
hay xấu là do động tác bẻ bàn chân quyết định.
* Giai đoạn thứ ba: Đạp chân, Hiệu quả của động tác đạp chân được
quyêt định bởi những yếu tố sau:
- Phương hướng và biên độ động tác đạp chân hợp lý
- Mặt tiếp xúc với nước khi đạp chân lớn
- Tốc độ đạp khép nhanh
* Giai đoạn thứ tư: Khép chân, đến khoản 2/3 đường di chuyển của động
tác đạp chân thì đạp chiếm ưu thế hơn khép, do đó chân chuyển động về
phía sau nhanh hơn. Sắp kết thúc độg tác đạp thì dùng sức khép chân lại
Khi đạp khép kết thúc, hai chân duỗi thẳng và song song, nằm trong hình
chiếu của thân, tạo thành hình thoi để lướt nước. Tư thế động tác tay, chân, thân người nhìn từ dưới lên Trong kỹ thuật bơi ếch hiện đại yêu cầu tần số cao và tốc độ đều trong một
chu kỳ động tác. VI/ Kết quả nghiên cứu:
Học bơi lội đáp ứng tốt chủ đề năm học “ xây dựng và rèn luyện tốt kỹ
năng sống cho học sinh”, “ xây dựng trường học thân thiện học sinh tích
cực”.

tránh xa các tệ nan xã hội đang len lỏi vào các em.
Đã tạo cho các em có thêm một kỹ năng sống rất thiết thực, nhằm đối
phó tốt vơi môi trường hiện nay, tạo cho các em có niềm tin hơn trong cuộc
sống.
Qua đây cũng xem như tài liệu cho tất cả học sinh, đồng nghiệp và những
người chưa biết bơi vận dụng để tự tập bơi cho bản thân mình.
Sau khi tiếp thu từ giáo viên hướng dẫn và từ tài liệu này, năm nay số học
sinh tham gia bơi và tự học bơi tại hồ bơi nhiều hơn ( Qua theo dõi những
ngày hồ bơi Miền Trung khai trương) Có phong trào bơi lội, thì sẽ có nhân tài bơi lội cho trường, cho Tam Kỳ
trong những năm học sau

Kết quả học sinh của trường tham gia thi giải Bơi lội Hội khỏe phù đổng
cấp Thành phố năm học 2012 – 2013, đạt giả khá cao:
Đạt 8 giải cá nhân và NHẤT TOÀN ĐOÀN

TT

HỌ VÀ TÊN LỚP NỘI DUNG THI

ĐẠT GIẢI
1 Hồ Quang Khánh 9/2 100m TD Nhất
2 Trần Trịnh Tùng 7/8 50m Ếch Nhất
3 Nguyễn Dương Đức Anh 8/4 100m Ếch Nhất
4 Trần Thị Thùy Nhung 9/6 50m TD Nhì
5 Hồ Thị Ngọc Tuyền 9/4 100m Ếch Ba
6 Nguyễn Thị Thanh Chuyên 8/3 100m TD Ba
7 Phạm Minh Trí 7/7 50m TD KK