MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài:
Bước vào giai đoạn mới của cách mạng, giai đoạn đẩy mạnh sự nghiệp công
nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; và, để đáp ứng nhu cầu hội nhập quốc tế, đòi hỏi
sự nghiệp giáo dục Việt Nam cũng ngày càng phát triển. Để phát triển giáo dục
trước hết phải nâng cao chất lượng giáo dục, trong đó đổi mới phương pháp dạy và
phương pháp học là một trong những con đường quan trọng và công cụ thiết yếu.
Bên cạnh các phương pháp dạy học truyền thống được sử dụng ở các nhà trường
trung học cơ sở (THCS) và trung học phổ thông (THPT), có nhiều trường đã và
đang kết hợp sử dụng các phương pháp dạy học tích cực.
Môn Sinh học và Công nghệ (SH & CN) là một trong những môn học quan
trọng trong hệ thống kiến thức của học sinh phổ thông, và là môn học đặc thù có thể
sử dụng kết hợp các phương pháp để nâng cao chất lượng dạy của giáo viên và chất
lượng học của học sinh. Những năm qua, thực hiện chỉ đạo của Sở Giáo dục và
Đào tạo tỉnh Đắk Lắk, đội ngũ giáo viên Trường Phổ thông Dân tộc nội trú
(PTDTNT) Tây Nguyên đã từng bước áp dụng phương pháp dạy học bằng sơ
đồ tư duy (mind map) vào một số môn như Sinh học, Công nghệ, Vật lý , và
đã thu được những kết quả khả quan. Nhưng vấn đề đặt ra là làm sao giúp học
sinh đang quen với cách dạy học theo phương pháp truyền thống, chuyển sang
học theo phương pháp sử dụng bản đồ tư duy một cách hiệu quả nhất ? Giáo
viên cần lựa chọn các phương pháp nào để khi phối hợp các phương pháp với
nhau sẽ tạo được hiệu quả cao ?
Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài Phối hợp sử dụng sơ đồ tư duy với hoạt
động nhóm, thảo luận và rèn luyện kỹ năng báo cáo của cá nhân trong dạy,
học môn SH & CN sẽ góp phần tham gia giải đáp các câu hỏi trên, và có ý
nghĩa cấp thiết đối với Trường PTDTNT Tây Nguyên.
2. Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu đề xuất nội dung biện pháp sử dụng sơ đồ tư duy (SĐTD) kết hợp
với các hoạt động nhóm, thảo luận, rèn luyện kỹ năng báo cáo của cá nhân, góp
phần chuyển tiếp từ phương pháp dạy học truyền thống sang phương pháp dạy học
5

6
Phần 1
CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TRẠNG PHỐI HỢP SỬ DỤNG SƠ ĐỒ
TƯ DUY VỚI HOẠT ĐỘNG NHÓM, THẢO LUẬN, RÈN LUYỆN KỸ
NĂNG BÁO CÁO CỦA CÁ NHÂN TRONG DẠY, HỌC MÔN SINH
HỌC-CÔNG NGHỆ Ở TRƯỜNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TÂY NGUYÊN
1.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy
học ở bậc phổ thông cơ sở và phổ thông trung học
Sơ đồ tư duy là hình thức ghi chép nhằm tìm tòi, đào sâu, mở rộng một ý
tưởng, hệ thống hóa một chủ đề hay một mạch kiến thức… bằng cách kết hợp
việc sử dụng đồng thời hình ảnh, đường nét, màu sắc, chữ viết với sự tư duy
tích cực. Tác giả của SĐTD là Tony Buzan, ông là người đã thúc đẩy làn sóng
cách mạng học tập bùng nổ tại nhiều nước trên thế giới và khu vực, trong đó
có Việt Nam. Có thể nói, SĐTD là con đường dẫn học sinh đến với phương
pháp “học cách học”.
Ở Việt Nam, từ năm 2010, phương pháp dạy học tích cực bằng SĐTD đã
được triển khai thí điểm tại 355 trường trên toàn quốc. Trong dịp hè 2011, để
chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho việc tiến hành giảm tải nội dung dạy học
ở các nhà trường bậc phổ thông từ năm học 2011 -2012, phương pháp dạy học
bằng SĐTD là 1 trong 5 chuyên đề dạy học tích cực đã được tập huấn cho
hơn 4.000 giáo viên cốt cán bậc THCS cả nước. Đây là một trong những
phương án nhận được nhiều sự ủng hộ của học sinh cũng như cán bộ trong
ngành giáo dục, đặc biệt là đội ngũ giáo viên.
Tuy nhiên, việc chuyển đổi các dòng chữ dài và đơn điệu trong sách giáo
khoa thành các bài học với những hình vẽ, đường cong sinh động và dễ hiểu
không phải là vấn đề dễ dàng đối với giáo viên và học sinh hiện nay. Việc
thay đổi cách nghĩ, cách học đối với các em học sinh là người dân tộc thiểu
số, những học sinh cá biệt, hay các lớp học mà học sinh có mặt bằng nhận
thức không đồng đều, lại càng khó khăn và phức tạp hơn. Bởi vì, từ lâu các
em đã quen với việc chỉ cần ghi chép các nội dung mà thầy, cô truyền đạt, khi

1.2. Thực trạng sử dụng phương pháp sơ đồ tư duy với hoạt động
nhóm, thảo luận, rèn luyện kỹ năng báo cáo của cá nhân ở Trường Phổ
thông Dân tộc nội trú Tây Nguyên
Được thành lập từ năm 2004, Trường PTDTNT Tây Nguyên luôn nhận
được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo như Học viện Khoa học Quân sự - Bộ
Quốc phòng, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đắk Lắk Nhà trường có một cơ
sở dạy và học đáp ứng được nhu cầu của một trường nội trú, việc tiến hành
sáng kiến kinh nghiệm này có những thuận lợi đáng kể.
Học sinh của Trường có hai loại đối tượng: học sinh nội trú và học sinh
bán trú. Học sinh nội trú được học 3 buổi trong ngày nên việc tìm hiểu hoàn
cảnh, nắm bắt được khả năng tiếp thu bài của học sinh cũng như phát hiện ra
những học sinh có năng khiếu rất thuận tiện. Các em có thời gian tự học bài
vào buổi tối trên lớp nên việc chuẩn bị bài mới luôn đảm bảo. Bên cạnh đó
Ban Giám hiệu luôn quan tâm, chỉ đạo kịp thời nên giáo viên có những ý
tưởng mới hay những biện pháp dạy học mới mang tính sáng tạo sẽ được ủng
hộ và triển khai vào thực tế.
Bên cạnh những thuận lợi nói trên, khi thực hiện sáng kiến kinh nghiệm
này tôi cũng gặp không ít những khó khăn ví dụ như phòng thí nghiệm và đồ
dùng dạy học của môn Sinh học và môn Công nghệ còn thiếu thốn; học sinh
là con em đồng bào dân tộc ít người, hay những học sinh cá biệt ở trường
khác chuyển tới; mặt bằng kiến thức không đồng đều, các em quen với lối học
thụ động; học sinh bán trú chỉ học hai buổi trong ngày, các em tự học ở nhà
vào buổi tối nên giáo viên khó kiểm tra được việc tự học của các em; phần
lớn gia đình phụ huynh học sinh ở xa Trường, có một số ít gia đình việc quan
tâm tới con cái gửi học nội trú chưa được thường xuyên… Chính những khó
khăn trên đã khiến tập thể giáo viên của Trường luôn mong muốn tìm ra biện
pháp tốt nhất để giúp các em bù lấp những khoảng trống kiến thức ở lớp dưới,
hỗ trợ để các em tiếp thu tốt chương trình đang học, từng bước nâng cao chất
lượng đào tạo của Trường.
9

Từ năm 2010 trở về trước, với sự tìm tòi thử nghiệm, được sự giúp đỡ
của tập thể, bản thân tôi đã chủ động từng bước triển khai tiết học bằng cách
cho học sinh chuẩn bị bài mới ở nhà, trên lớp học thầy và trò cùng hoạt động
nhóm, sử dụng đồ dùng học tập phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường,
giáo viên dẫn dắt gợi mở vấn đề, đặt câu hỏi, học sinh nghiên cứu và trả lời
các câu hỏi mà giáo viên đưa ra. Thật vui mừng, trên tổng thể, với phương
pháp dạy học này, chúng tôi đã thu được nhiều thành tích đáng khích lệ, tỉ lệ
học sinh đạt điểm khá giỏi rất cao, không có học sinh thi lại môn Sinh học.
Từ năm 2010 đến nay, tôi đã sử dụng SĐTD để dạy môn Sinh học và
môn Công nghệ trong chương trình chính khóa. Tôi nhận thấy, nếu chúng ta
chuyển ngay từ phương pháp học ghi chép sang sử dụng bản đồ tư duy thì học
sinh sẽ gặp nhiều khó khăn. Học sinh sẽ lúng túng không biết phải bắt đầu từ
đâu, không biết tìm từ chìa khóa, không biết thiết kế một SĐTD cho hiệu quả.
Để đánh giá thực trạng học sinh khi chưa được hướng dẫn thiết kế
SĐTD, chúng tôi đã làm một phép so sánh thông qua một số bài kiểm tra 15
phút. Dạng đề thứ nhất: cho học sinh trả lời câu hỏi bằng phương pháp truyền
thống, học thuộc lòng và nghi chép lại. Dạng đề thứ hai: yêu cầu học sinh trả
lời câu hỏi bằng cách sơ đồ hóa hiểu biết của các em. Kết quả cho thấy điểm
số của hai dạng bài kiểm tra là tương đương nhau. Điều này cho thấy muốn
học sinh hiểu và vận dụng tốt phương pháp học mới thì phải hướng dẫn và
giúp các em chuyển từ lối học cũ sang cách học mới một cách cụ thể.
Biện pháp nào có thể giải quyết những tồn tại gặp phải khi thực hiện
sáng kiến kinh nghiệm khi mà hầu hết học sinh không biết tìm những từ trọng
tâm mà chỉ viết được các ghi chú theo kiểu truyền thống? Các em chỉ biết
cách chắt lọc thông tin từ sách giáo khoa, các ghi chú này vẫn dài mà không
cần thiết cho việc học của học sinh trong bài học đó, như vậy thời gian học bị
tiêu hao mà không hiệu quả, các ghi chép dài dòng khó nhớ. Cuối tiết học tôi
đặt câu hỏi để kiểm tra xem các em có ghi nhớ được gì không. Câu trả lời là
hầu hết các em không thể nhớ được nội dung và hệ thống hóa được kiến thức
11

BIỆN PHÁP PHỐI HỢP SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY VỚI HOẠT
ĐỘNG NHÓM, THẢO LUẬN, RÈN LUYỆN KỸ NĂNG BÁO CÁO
CỦA CÁ NHÂN TRONG DẠY HỌC MÔN SINH HỌC-CÔNG NGHỆ
2.1. Mục tiêu phối hợp hoạt động nhóm, thảo luận, rèn luyện kỹ năng báo
cáo của cá nhân nhằm nâng cao chất lượng dạy, học môn Sinh học - Công nghệ
Việc sử dụng phương pháp SĐTD phối hợp với các phương pháp học tập
hoạt động nhóm, thảo luận, rèn luyện kỹ năng báo cáo của cá nhân trong dạy
học nhf đạt tới các mục tiêu sau:
Giúp học sinh chuyển từ cách học truyền thống sang cách học tích cực
thông qua hoạt động nhóm và rèn luyện kỹ năng báo cáo.
Tiếp tục chuyển đổi từ phương phương pháp hoạt động nhóm, thảo luận
và rèn luyện kỹ năng báo cáo sang kết hợp các phương pháp học nói trên với
việc sử dụng SĐTD. Trong đó vai trò của hoạt động nhóm, báo cáo và thảo
luận cân bằng với việc sử dụng SĐTD.
Tận dụng tối đa thời gian của tiết học vào các hoạt động tích cực của học
sinh, giảm việc ghi chép trên lớp. Do đó, giúp học sinh bớt căng thẳng, mệt
mỏi để tập trung vào việc nghe giáo viên giảng giải, phân tích bài học.
Quá trình thực hiện phương pháp SĐTD, giáo viên sẽ đóng vai trò là
người tổ chức, hướng dẫn, nhận xét, bổ sung và đánh giá học sinh, chứ không
đơn thuần chỉ là người truyền đạt kiến thức giáo khoa một cách khô khan.
Ngoài ra, với phương pháp SĐTD có thể áp dụng cho nhiều môn học, có
thể sử dụng rộng rãi ở nhiều trường học, kể cả các địa phương có điều kiện
khó khăn, vùng xa xôi.
2.2. Nội dung và cách thức phối hợp hoạt động nhóm, thảo luận, rèn
luyện kỹ năng báo cáo của cá nhân trong dạy, học môn Sinh học - Công nghệ
ở Trường Dân tộc nội trú Tây Nguyên
Để giúp học sinh phối hợp tốt hoạt động nhóm, thảo luận, rèn luyện kỹ
13
năng báo cáo, quan sát, nhận xét, đóng góp ý kiến và sử dụng SĐTD hiệu quả
chúng ta cần tiến hành các giai đoạn cơ bản như sau:

Giáo viên yêu cầu học sinh chuẩn bị bài trước khi đến lớp bằng cách tìm
các mục chính và nội dung chính của bài học. Học sinh trả lời các câu hỏi
trong sách giáo khoa và tự mình tìm những kiến thức trọng tâm của của bài
học. Giáo viên cần kiểm tra việc chuẩn bị bài trước khi tiến hành nội dung bài
mới một cách kỹ lưỡng để tập cho học sinh thói quen tự học tập nghiên cứu ở
nhà. Nếu bỏ qua khâu này, học sinh sẽ không tự giác chuẩn bị SĐTD khi giáo
viên đưa ra yêu cầu ở các bước sau.
- Tiến trình tiết học: Được tiến hành thông qua các bước cụ thể sau:
Bước 1: tiến hành bài học bằng cách giải quyết hệ thống câu hỏi cho
trước trên bảng.
Giáo viên yêu cầu học sinh di chuyển chỗ ngồi, về vị trí hoạt động nhóm,
cùng nhau thảo luận trả lời các câu hỏi mà giáo viên đưa ra. Hệ thống câu hỏi
này bám sát nội dung bài học. Mục đích của bước này nhằm giúp học sinh tìm
ra những nội dung cơ bản nhất trong các mục của bài mới để từ đó biết cách
tìm ra từ chìa khóa sau này.
[Hình1: Hệ thống câu hỏi giáo viên cho trước để học sinh thảo luận nhóm]
15
Thời gian hoạt động nhóm thông thường sẽ chiếm 1/3 thời lượng tiết
học. Giáo viên chỉ ghi đề mục của bài học trên bảng, và chia cột theo số lượng
mục lớn trong bài. Trong quá trình học sinh thảo luận theo nhóm, giáo viên sẽ
bao quát và hỗ trợ các em, định hướng cho các em có thể tìm ra những câu trả
lời hợp lý. Hết thời gian thảo luận học sinh ở các nhóm trở về vị trí ban đầu.
[Hình 2: Học sinh thảo luận theo nhóm]
Bước 2: hoàn thiện nội dung thảo luận trên bảng
Sau khi học sinh đã ổn định lại vị trí, giáo viên sẽ chỉ định các nhóm hoàn
thành bài mới bằng cách mỗi nhóm cử một đại diện lên viết phần nội dung
chính mà nhóm mình đã thảo luận lên các phần đã được kẻ sẵn trên bảng.
Thông thường mỗi nhóm sẽ phụ trách mỗi mục lớn trong sách giáo khoa.
16
[Hình 3: Học sinh đang hoàn thành nội dung thảo luận trên bảng và báo cáo]

Học sinh cả lớp sẽ xem lại phần chuẩn bị ở nhà của mình và bổ sung
những phần kiến thức còn thiếu. Như vậy giáo viên sẽ không còn nặng nề về
vở soạn hay vở ghi chép của học sinh nữa, vì học sinh sẽ kết hợp hai loại vở
để tích lũy thông tin cho mình.
Cứ như vậy giáo viên và học sinh sẽ báo cáo, thảo luận để giải quyết hết
nội dung bài học mới.
Bước 5: Tổng hợp kiến thức và đánh giá
Cuối tiết học toàn bộ nội dung kiến thức cần nắm bắt được thể hiện trên
bảng. Học sinh hoàn thiện bài học trong vở của mình. Kết quả của ý thức hoạt
động thảo luận nhóm, việc ghi chép trên bảng, kết quả báo cáo trước lớp và
kết quả những ý kiến đóng góp đúng sẽ là thành tích chung của cả nhóm.
Giáo viên đánh giá và xếp loại A, B, C, D cho các nhóm. Với những cá
nhân có thành tích tốt sẽ được cộng điểm hay cho điểm ngay sau tiết học.
Điều này động viên các em rất nhiều để học tốt hơn.
18
[Hình 4: Bài học đã hoàn thiện trên bảng]
Hoạt động thảo luận nhóm, tập tìm các từ chìa khóa và báo cáo như trên
sẽ được áp dụng trong 2 tới 3 tuần đầu, giúp học sinh làm quen với việc chủ
động nghiên cứu và tìm tòi kiến thức mới, giúp các em tự tin khi đứng lên báo
cáo một vấn đề nào đó trước tập thể hay trước đám đông. Hầu hết học sinh
của chúng ta ở các trường có nhiều học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu
số, mỗi khi đứng trước tập thể để báo cáo một vấn đề, các em thường lúng
túng không biết bắt đầu từ đâu, diễn giải vấn đề đó và kết thúc như thế nào.
Rào cản ngôn ngữ và khả năng diễn đạt đã hạn chế khả năng học tập sáng tạo
của học sinh rất nhiều. Qua cách học như trên tôi đã giúp các em học sinh của
mình rất tự tin, hứng khởi và hoạt động tích cực trong tiết học, các em biết tự
học tập và khai thác hình trong sách giáo khoa cũng như đưa ra được các ví
dụ hợp lý.
Đây chính là bước đệm để giúp học sinh chuyển sang cách học với
SĐTD một cách hiệu quả.

qua SĐTD.
Để tiến hành một tiết dạy với mục đích vừa học bài mới vừa hướng dẫn
học sinh thiết kế SĐTD đòi hỏi giáo viên phải có khả năng bao quát, tổng hợp
kiến thức, cân đối thời gian và tổ chức tiết học hợp lý, bên cạnh đó giáo viên
phải có kỹ năng vẽ hình. Giáo viên tiến hành vẽ tiêu đề bài học ở trung tâm
bảng bằng phấn màu, sau đó đặt câu hỏi cho học sinh về số lượng mục trong
bài, nội dung chính từng mục và cách thiết kế cụ thể một bài học trên bảng.
Mỗi mục được thiết kế theo dạng nhánh với từng màu khác nhau. Giáo viên
đặt các câu hỏi tương tự hệ thống câu hỏi ở phần trước đã rèn luyện cho học
sinh để điền từ chìa khóa vào các nhánh của SĐTD. Kết quả sau tiết học, học
sinh cùng giáo viên thiết kế xong bài học bằng SĐTD. Giáo viên cũng nhắc
21
học sinh những điểm tránh không sử dụng khi tạo một SĐTD như quá lạm
dụng màu sắc, chỉ chú ý tới vẽ hình mà quên nội dung kiến thức
Giáo viên làm mẫu cho học sinh từ 2 đến 3 tiết, sau đó yêu cầu học sinh
về nhà tự thiết kế bài học mới bằng SĐTD như đã được hướng dẫn. Ở đây
giáo viên không bó buộc cứng nhắc ý tưởng của học sinh, cần tôn trọng các
em và chỉ nhắc nhở khi có những học sinh vẽ sơ đồ bằng những hình dáng
không phù hợp với lứa tuổi hay nội dung kiến thức.
[Hinh 7: Bài học bằng sơ đồ tư duy]
2.2.5. Tiến trình phối hợp hoạt động nhóm, thảo luận, rèn luyện kỹ
năng báo cáo và sử dụng sơ đồ tư duy
- Công tác chuẩn bị:
Đối với giáo viên: soạn bài và thiết kế bài học theo SĐTD. Dựa vào nội
dung bài mới để đưa ra hệ thống câu hỏi. Phần câu hỏi này có thể được ghi
chép sẵn trên bảng phụ hoặc viết lên bảng. Chuẩn bị một số đồ dùng dạy học
như tranh ảnh, sơ đồ, ảnh động, máy chiếu… với nội dung tương ứng để minh
họa cho kiến thức được thể hiện trên SĐTD bởi vì khi sử dụng SĐTD, sẽ
không dủ diện tích bảng để học sinh vẽ hay lồng ghép tranh ảnh vào sơ đồ.
Chuẩn bị danh sách học sinh và đối tượng học sinh nào giáo viên muốn đánh

Bước 2: Hoạt động nhóm
Kết thúc phần kiểm tra việc chuẩn bị bài ở nhà của học sinh, giáo viên
yêu cầu học sinh cả lớp nhìn bao quát bài mới và đọc rõ tiêu đề bài học, dẫn
dắt học sinh vào bài mới thông qua những câu chuyện hay kiến thức thực tế.
Nhìn bề ngoài, đây là một việc làm không cần thiết lắm đối với học sinh
THCS và THPT bởi vì các em đều có thể đọc được tiêu đề của bài, những qua
quá trình dạy học theo phương thức phối hợp hoạt động nhóm với SĐTD tôi
24
nhận thấy, việc yêu cầu học sinh bao quát bài mới và đọc to tiêu đề của bài là
rất quan trọng. Thao tác này giúp học sinh nắm được thông tin tổng thể bài
học và hiểu được nội dung cần nghiên cứu của bài mới, bởi vì tiêu đề và các
đề mục đã thể hiện rất rõ kiến thức cần nắm bắt trong bài học.
Giáo viên đưa ra hệ thống câu hỏi liên quan tới nội dung bài học, khi trả
lời các câu hỏi này, học sinh sẽ nắm được nội dung bài mới. Các câu hỏi này
có thể được chuẩn bị trước bằng bảng phụ hay giáo viên sẽ viết lên bảng trong
khi học sinh hoạt động nhóm.
Học sinh về nhóm của mình để thảo luận, các em sẽ đưa SĐTD đã thiết kế
ở nhà, đối chiếu với bài của các bạn khác, kiểm tra lại các mục và nội dung
chính, bổ sung các thông tin còn thiếu trong bài của mình, trả lời các câu hỏi
trong sách giáo khoa và giải thích hình vẽ hay sơ đồ trong bài học. Trong quá
trình chuẩn bị SĐTD ở nhà các em có thể vẽ vào giấy A4 hay vở học, có chừa
ra những khoảng trống để bổ sung thêm khi giáo viên giảng bài, toàn bộ SĐTD
sau giờ học sẽ được lưu giữ lại như vở ghi chép của các em.
Trong khi học sinh hoạt động nhóm, giáo viên hỗ trợ các em khi gặp các
câu hỏi khó, sau đó giáo viên vẽ phần trung tâm với tiêu đề bài mới để trong
hoạt động tiếp theo các em sẽ tiếp tục thiết kế SĐTD. Điều cần lưu ý là giáo
viên chỉ viết tiêu đề bài ở trung tâm, không vẽ màu hay có ý tưởng gì thêm,
tất cả phần thiết kế sẽ được học sinh tự làm ở phần sau. Nếu giáo viên đưa ra
ý tưởng ban đầu, bắt buộc học sinh sẽ phải nối tiếp các hình vẽ theo ý tưởng
của giáo viên, việc này sẽ hạn chế tính sáng tạo của các em.

kéo sự tập trung của học sinh dưới lớp về phía mình bằng các kiến thức mới có
liên quan tới bài học. Thao tác này đòi hỏi người giáo viên phải nghiêm túc và
có cách truyền đạt lôi cuốn mới thu hút được học sinh bởi vì, hầu hết học sinh
sẽ háo hức nhìn xem bạn mình đang thiết kế và có ý tưởng gì mới trên bảng,
các ý tưởng đó có đúng như nhóm đã thảo luận không? Các nhóm bên cạnh có
ý tưởng gì mới không? Nên lúc này nếu giáo viên không chỉnh đốn kịp thời,
lớp học sẽ dễ bị mất tập trung và rơi vào tình trạng ồn ào mất kiểm soát.
Giáo viên sẽ chỉ định một số học sinh có trong danh sách đã chuẩn bị ở
nhà để lên báo cáo. Các học sinh này còn yếu về khả năng tổng hợp, báo cáo
hay còn chưa có điểm miệng sẽ được gọi lên bảng.
[Hình 11: Học sinh thiết kế sơ đồ tư duy và báo cáo]
Học sinh được chỉ định báo cáo sẽ lên đứng trên bục giảng giữa lớp học,
nói to, rõ, giới thiệu họ tên của mình, nhóm hoạt động và nội dung cần báo
cáo, giải thích hình vẽ trong mục nếu có. Giáo viên và cả lớp sẽ theo dõi bài
báo cáo này. Kết thúc bài báo cáo học sinh sẽ cám ơn giáo viên và các bạn đã
lắng nghe và xin được lĩnh hội ý kiến đóng góp.
Bước 4: Giáo viên hướng dẫn thảo luận chung
27
Kết thúc phần báo cáo của học sinh, giáo viên sẽ điều khiển hoạt động
của cả lớp với tư cách người dẫn chương trình. Giáo viên hỏi lớp học xem có
học sinh nào nhận xét gì về bài báo cáo vừa rồi không. Học sinh cả lớp sẽ
nhận xét về thái độ, giọng nói, cách báo cáo, nội dung kiến thức…. của bạn
mình. Giáo viên sẽ tiếp nhận các ý kiến và nhận xét.
[Hình 12: Giáo viên hướng dẫn thảo luận chung]
Trước tiên giáo viên nhận xét về học sinh lên báo cáo bao gồm nội dung
kiến thức và hình thức báo cáo được chưa, tiếp theo là nhận xét về các ý kiến
đóng góp, có ý kiến đúng có ý kiến chưa hợp lý, giáo viên cần phân tích để cả
lớp thấy được mặt ưu điểm và mặt tồn tại của cả người lên báo cáo và người
đưa ra ý kiến đóng góp.
Cuối cùng giáo viên sẽ giải thích lại và bổ sung kiến thức cần mở rộng