MỤC LỤC
Phần 1: MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài
II. Mục đích nghiên cứu
III. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
IV. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài
V. Giả thiết khoa học
VI. Nhiệm vụ nghiên cứu
VII. Phương pháp nghiên cứu
VIII. Thời gian nghiên cứu
IX.Dự kiến đóng góp mới của đề tài
Phần hai: NỘI DUNG
Chương I. CƠ SỞ LÝ LUẬN
1. Cơ sở lý luận về quản lý
2. Cơ sở lý luận về chất lượng
3. Cơ sở lý luận về Giáo dục
4. Cơ sở lý luận về Bản đồ tư duy
Chương II. THỰC TRẠNG
1. Khái quát về tình hình phát triển giáo dục huyện Sa Pa
2. Thực trạng về giáo dục ở các trường Trung học cơ sở
3. Thực trạng về chất lượng dạy và học ở các trường Trung học cơ sở
4. Kết quả điều tra
CHƯƠNG III. GIẢI PHÁP
CHƯƠNG IV. KẾT QUẢ
Phần ba: KẾT LUẬN
I. Ý nghĩa đối với công việc thực hiện
II. Nhận định chung
III. Khuyến nghị
Phần 1: MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài
Giáo dục có vai trò hết sức quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của

Trung học cơ sở nói riêng là vấn đề trọng tâm của hoạt động giáo dục trong các
nhà trường, do đó chúng tôi chọn nghiên cứu về đề tài “Ứng dụng bản đồ tư duy
trong quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trường Trung học sơ sở”. Bản
đồ tư duy là một trong những phương pháp mới được áp dụng trong quản lý và
giảng dạy, mục tiêu góp phần nâng cao nhận thức và năng lực về công tác quản lý,
tổ chức các hoạt động và giảng dạy đáp ứng yêu cầu đổi mới của ngành giáo dục.
II. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý của Phòng Giáo dục và
Đào tạo huyện đối với hoạt động giáo dục ở các trường Trung học cơ sở, đề xuất
một số biện pháp ứng dụng Bản đồ tư duy trong quản lý nhằm nâng cao chất lượng
giáo dục ở các trường Trung học cơ sở tại huyện Sa Pa.
III. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
4
1. Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý của Phòng Giáo dục và Đào tạo đối với hoạt động giáo dục
ở các trường Trung học cơ sở.
2. Đối tượng nghiên cứu
Ứng dụng Bản đồ tư duy trong công tác quản lý nhằm nâng cao chất lượng
giáo dục ở trường Trung học cơ sở.
IV. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài
1. Giới hạn đối tượng nghiên cứu
Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu việc ứng dụng Bản đồ tư duy trong công tác
quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trường Trung học cơ sở.
2. Giới hạn về địa bàn nghiên cứu
Đề tài được triển khai nghiên cứu trong phạm vi 11 trường Trung học cơ sở
của Phòng Giáo dục và Đào tạo trên địa bàn huyện Sa Pa.
3. Giới hạn khách thể khảo sát
Tổng số 201 người trong đó có 23 cán bộ quản lý và 178 giáo viên.
V. Giả thiết khoa học
Đề xuất và áp dụng được các biện pháp ứng dụng Bản đồ tư duy trong quản

Sử dụng các công thức toán thống kê để xử lý các số liệu đã thu thập được
cho đề tài.
VIII. Thời gian nghiên cứu: Tháng 12 năm 2011.
IX. Dự kiến đóng góp mới của đề tài
Đề xuất các giải pháp ứng dụng Bản đồ tư duy trong quản lý phù hợp hơn
góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ở các trường Trung học cơ sở.
Phần hai: NỘI DUNG
Chương I. CƠ SỞ LÝ LUẬN
1. Cơ sở lý luận về quản lý
7
a. Khái niệm: Quản lý là hoạt động có định hướng, có chủ đích của chủ thể
quản lý đến đối tượng quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành
và đạt được mục đích.
b. Chức năng cơ bản của quản lý: gồm các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức
chỉ đạo, kiểm tra. Các chức năng này có tác động qua lại gây ảnh hưởng của chủ
thể quản lý đến khách thể quản lý thông qua việc sử dụng những công cụ và
phương pháp mang tính đặc thù nhằm đạt mục tiêu chung của hệ thống.
2. Cơ sở lý luận về chất lượng
Về bản chất, khái niệm chất lượng là một khái nghiệm mang tính tương đối,
với mỗi người quan niệm về chất lượng khác nhau và vì thế chúng ta thường đặt ra
câu hỏi “chất lượng của ai?”. Ở mỗi một vị trí, người ta nhìn nhận về chất lượng ở
những khía cạnh khác nhau. Các nhà tuyển dung, đội ngũ tham gia giảng dạy hoặc
không giảng dạy, chính phủ và các cơ quan tài trợ…các nhà chuyên môn đánh giá
đều có định nghĩa riêng của họ cho khái niệm chất lượng.
Trong thực tế, có rất nhiều cách định nghĩa chất lượng nhưng nó được tập hợp
thành 5 nhóm quan niệm về chất lượng: chất lượng là sự vượt trội, là sự hoàn hảo, là
sự phù hợp với mục tiêu, là sự đánh giá về đồng tiền và là giá trị chuyển đổi.
Tóm lại chất lượng là một khái niệm triết học có nhiều cách định nghĩa khác
nhau và ở mỗi cách nó phản ánh quan niệm cá nhân và xã hội khác nhau, không có
một định nghĩa nào hoàn hảo đúng về chất lượng.

dung, hệ thống hóa một chủ đề…bằng cách kết hợp việc sử dụng hình ảnh, đường
nét, màu sắc, chữ viết.
b. Vai trò của bản đồ tư duy
Bản đồ tư duy được hiểu là một hình thức ghi chép theo mạch tư duy của
mỗi người bằng việc kết hợp nét vẽ, màu sắc và chữ viết. Đặc biệt đây là một sơ đồ
mở, việc thiết kế Bản đồ tư duy theo mạch tư duy của mỗi người, không yêu cầu tỷ
lệ, chi tiết khắt khe như bản đồ địa lý, có thể vẽ thêm hoặc bớt các nhánh, mỗi
người vẽ một kiểu khác nhau, dùng màu sắc, hình ảnh, các cụm từ diễn đạt khác
nhau, cùng một nôi dung nhưng mỗi người có thể “thể hiện” nó dưới dạng Bản đồ
tư duy theo một cách riêng do đó việc lập Bản đồ tư duy phát huy tối đa khả năng
sáng tạo của mỗi con người.
10
Bản đồ tư duy một công cụ tổ chức tư duy nền tảng, có thể miêu tả nó là một
kỹ thuật hình họa với sự kết hợp với từ ngữ, hình ảnh, đường nét, màu sắc phù hợp
với cấu trúc, hoạt động và chức năng của bộ não giúp con người khai thác tiềm
năng vô tận của bộ não.
Cơ chế hoạt động của Bản đồ tư duy chú trọng tới hình ảnh, màu sắc với các
mạng lưới liên tưởng (các nhánh). Bản đồ tư duy là công cụ đồ họa nối các hình
ảnh có liên hệ với nhau vì vậy có thể vận dụng Bản đồ tư duy vào hệ thống hóa
kiến thức và lập kế hoạch công tác.
KẾT LUẬN CHƯƠNG I
Qua việc nghiên cứu những khái niệm, chức năng, vai trò của quản lý, chất
lượng, giáo dục, bản đồ tưu duy, chúng tôi nhận thấy: Để có được kiến thức và
phương pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trường Trung học cơ
sở, nhất thiết phải hiểu được bản chất của các khái niệm, nhận thức được vai trò
của từng lĩnh vực, thấy được tầm quan trọng của vấn đề để từ đó có đánh giá chính
xác, khách quan thực trạng cần nghiên cứu.
Những tri thức lý luận cơ bản trên là cơ sở, là nền tảng để chúng tôi tiếp tục
nghiên cứu thực trạng vấn đề và đề xuất các biện pháp trong ứng dụng Bản đồ tư
duy trong quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.

khai tổ chức thực hiện nhiệm vụ năm học.
Công tác chỉ đạo nâng cao chất lượng ở một số trường chưa thực sự quyết liệt,
thiếu các giải pháp hữu hiệu để nâng cao chất lượng. Còn một bộ phận giáo viên
chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới phương pháp, khả năng vận dụng còn hạn chế,
chưa tích cực trong việc tự bồi dưỡng, nâng cao nghiệp vụ, chuyên môn.
Việc ứng dụng Bản đồ tư duy trong quản lý và dạy học còn chưa thường
xuyên và chưa tích cực.
3. Thực trạng về chất lượng dạy và học ở các trường Trung học cơ sở
13
Hiện nay, cán bộ quản lý và giáo viên nhiều trường đang áp dụng nhiều
phương pháp dạy học tích cực để từng bước chuyển dần cách dạy học từ chỗ trang
bị kiến thức cho học sinh sang dạy cho học sinh cách tiếp cận và tìm tòi kiến thức.
Từ đó, vận dụng kiến thức vào thực tế và biến đổi thành kỹ năng.
Sau khi được tập huấn việc sử dụng Bản đồ tư duy và được sự chỉ đạo
hướng dẫn của Phòng Giáo dục và Đào tạo về việc ứng dụng Bản đồ tư duy trong
việc nâng cao chất lượng dạy và học, các cán bộ quản lý, các thầy cô giáo đã áp
dụng phương pháp dạy học bằng bản đồ tư duy kết hợp với các phương pháp học
nhóm, công nghệ thông tin,… vào trong giảng dạy. Phương pháp này hiện đang là
công cụ để các cán bộ quản lý, giáo viên sử dụng trong công tác lãnh đạo và giảng
dạy trong nhà trường góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong mỗi nhà
trường nói riêng và chất lượng giáo dục trong toàn huyện nói chung.
4. Kết quả điều tra
Qua điều tra thông tin bằng các phiếu hỏi và phỏng vấn trực tiếp, chúng tôi
thu được kết quả cụ thể như sau:
Số trường sử dụng Bản đồ tư duy trong quản lý và dạy học: 11 trường.
Số trường ứng dụng Bản đồ tư duy vào quản lý các hoạt động giáo dục của
nhà trường: 07 trường.
Số trường ứng dụng Bản đồ tư duy vào quản lý các hoạt động giáo dục của
nhà trường đạt hiệu quả ở mức: 55%.
14

7.
8.
9.
10.
11.
16
I. Tập huấn về Bản đồ tư duy
Ngoài các kiến thức được tập huấn từ Dự án Trung học cơ sở II, chúng tôi tổ
chức tập huấn cho các cán bộ quản lý hiểu về bản chất của Bản đồ tư duy như sau:
1. Bản đồ tư duy tận dụng được các nguyên tắc của trí nhớ siêu đẳng
17
Sự hình dung: Bản đồ tư duy có rất nhiều hình ảnh để bạn hình dung về kiến
thức cần nhớ. Đây là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất của trí nhớ siêu
đẳng. Đối với não bộ, Bản đồ tư duy giống như một bức tranh lớn đầy hình ảnh
màu sắc phong phú hơn là một bài học khô khan, nhàm chán.
Sự liên tưởng, tưởng tượng: Bản đồ tư duy hiển thị sự liên kết giữa các ý
tưởng một cách rất rõ ràng.
Làm nổi bật sự việc: Thay cho những từ ngữ tẻ nhạt đơn điệu, sơ đồ Bản đồ
tư duy cho phép chúng ta làm nổi bật các ý tưởng trọng tâm bằng việc sử dụng
những màu sắc, kích cỡ, hình ảnh đa dạng. Đây không chỉ là một bức tranh đầy
màu sắc sặc sỡ thông thường, Bản đồ tư duy giúp tạo ra một bức tranh mang tính
lý luận, liên kết chặt chẽ các vấn đề.
2. Bản đồ tư duy sử dụng cả hai bán cầu não cùng một lúc
Bản đồ tư duy thật sự giúp các cán bộ quản lý tận dụng các chức năng của
não trái lẫn não phải khi sử dụng. Đây chính là công cụ vận dụng được sức mạnh
của cả bộ não. Nếu vận dụng đúng cách, nó sẽ hoàn toàn giải phóng những năng
lực tiềm ẩn trong mỗi người.
II. Ứng dụng Bản đồ tư duy để xác định mục tiêu của nhà trường trong
việc nâng cao chất lượng giáo dục.
18

Để các giáo viên sử dụng tốt Bản đồ tư duy trong dạy học, nhà trường cần tổ
chức các chuyên đề có ứng dụng Bản đồ tư duy từ cấp tổ đến cấp trường.
Ngoài việc tổ chức các chuyên đề, nhà trường cần yêu cầu mỗi giáo viên đăng
ký 03-05 tiết dạy có ứng dụng Bản đồ tư duy để các đồng nghiệp dự giờ, trao đổi rút
kinh nghiệm. Điều đó góp phần hoàn chỉnh hơn các thiết kế của Bản đồ tư duy .
3. Trưng bày sản phẩm về Bản đồ tư duy của cán bộ quản lý, giáo viên và
của cả học sinh trên website của nhà trường.
VI. Sử dụng thành thạo Bản đồ tư duy trong quản lý và giảng dạy.
24
Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, nội dung nào, cán bộ quản lý và giáo viên cần
phác thảo nội dung chính của vấn đề nào đó bằng Bản đồ tư duy. Sử dụng thành
thạo Bản đồ tư duy giúp quản lý tốt và giảng dạy tốt.
Ví dụ hiện nay Lào Cai đang thí điểm xây dựng mô hình nông thôn mới là
Hiệu trưởng nhà trường phải thiết kế được một Bản đồ tư duy về nông thôn mới
góp phần xây dựng quê hương giàu đẹp, tạo điều kiện tốt cho các em học sinh đến
trường học tập.
25