    

Người viết: BÙI THỊ KIM THÚY
Giáo viên lớp 5
1
Trường tiểu học: HỒ VĂN CƯỜNG
Tháng 03 năm 2008
PHẦN A: MỞ ĐẦU
I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
- Phần lớn học sinh tiểu học còn chưa xác định rõ ràng
mục đích việc học tập là gì. Trong thực tế hiện nay, không ít
em còn học là do bị ép buộc hoặc học chỉ để thầy cô, cha mẹ
vui lòng… Điều đó cho thấy nhận thức và nhu cầu học tập của
HS còn chưa cao, các em sẽ dễ dàng nhàm chán, không hứng
thú đến trường nếu như trong quá trình dạy học, giáo viên
không nắm rõ đặc điểm tâm lí của HS và không thay đổi cách
thức dạy học của mình ở từng bài, từng tiết học. Thực trạng đó
cho thấy: giáo viên chúng ta cần phải đổi mới cách thức dạy
học làm sao để tạo cho HS sự hứng thú, có nhu cầu nhận thức
và chủ động tích cực trong việc học tập của mình.
- Trong phạm vi bài viết này, tôi muốn chia sẻ cùng đồng
nghiệp một số kinh nghiệm thực tế của việc “Sáng tạo đổi
mới trong phương pháp dạy học tích cực” mà tôi đã thực
hiện được nhằm mang đến sự hứng thú và nhận thức đúng đắn
việc học tập từ đó phát triển những kĩ năng cần có cho các em
học sinh.

PHẦN B: NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN:
1. Cơ sở lí luận
2

Trước nhu cầu và tình hình đó, trong nhiều năm qua được sự
chỉ đạo của Sở GD-ĐT TP.HCM, Phòng Giáo dục Quận Tân
Phú đã thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn cho giáo viên
nhằm giúp giáo viên định hướng và thực hiện đúng việc đổi
mới phương pháp giáo dục. Trong suốt thời gian hè của năm
học 2006-2007 đến nay, giáo viên chúng tôi được liên tục tiếp
cận nhiều phương pháp dạy học mới, học được nhiều kĩ năng
vận dụng từ những lớp tập huấn như Chương trình khởi đầu
của Intel; Phương pháp tổ chức học nhóm tích cực; Phương
pháp dạy học tích cực bộ môn… Qua các lớp tập huấn này, tôi
đã có thêm hành trang tự tin để đổi mới dạy học nhằm phát
huy cao nhất khả năng và vốn sống của học sinh.
- Trong nhiều năm giảng dạy qua, điều làm tôi băn khoăn
nhất là một số học sinh vẫn còn rất thụ động, tự ti, kĩ năng
giao tiếp rất kém; các em có biểu hiện rụt rè, không tham gia
vào các hoạt động trên lớp, có một số hầu như cô lập với mọi
người, cũng có em đã bật khóc trước lớp khi được tôi mời lên
4
trình bày ý kiến. Trước tình hình học sinh như thế, thiết nghĩ
người giáo viên cần phải làm mọi cách để giúp đỡ các em có
được sự tự tin về bản thân, sự hứng thú, chủ động trong học
tập; giúp các em từng bước hoàn thiện để phát triển những kĩ
năng cần thiết mà xã hội yêu cầu. Từ đó, tôi đã mạnh dạn vận
dụng, kết hợp sáng tạo những phương pháp dạy học mới vừa
được tiếp cận vào thực tế giảng dạy.
II/ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
Học sinh tiểu học là đối tượng đang chuyển từ giai đoạn
vui chơi sang giai đoạn học tập. Các hứng thú về nhận thức, về
tìm hiểu thế giới xung quanh bộc lộ và phát triển rất rõ rệt.
Thế nhưng, sự hứng thú ấy của học sinh lại phụ thuộc phần

- Chương trình khởi đầu Intel bồi dưỡng cho giáo viên
chúng tôi rất nhiều kĩ năng, trong đó quan trọng nhất là 3
nhóm kĩ năng:
 Kĩ năng phát triển tư duy.
6
 Kĩ năng lập kế hoạch hành động.
 Kĩ năng sử dụng công nghệ thông tin.
- Tiếp cận và vận dụng vào thực tiễn, tôi nhận thấy tính
hiệu quả rõ rệt mà chương trình đã mang lại cho công tác
giảng dạy của chúng tôi.
Trong những năm học trước đây, tôi thường xây dựng
các kế hoạch chủ nhiệm, kế hoạch bồi dưỡng, phụ
đạo học sinh theo một lề lối cũ. Đó là những kế hoạch
theo khuôn khổ quen thuộc và có lúc hiệu quả chưa
cao bởi nó không hoàn thành đúng theo trình tự thời
gian hoặc những tác động trong thực tế gây khó khăn
cho việc theo đuổi các kế hoạch ban đầu. Nhưng khi
được tiếp cận với kĩ năng lập kế hoạch hành động của
chương trình Intel, những kế hoạch chủ nhiệm lớp, kế
hoạch bồi dưỡng và phát triển kĩ năng cho học sinh…
được tôi xây dựng trong năm học này phần nào luôn
đạt hiệu quả bởi ở từng kế hoạch hoạt động, tôi luôn
chủ động về việc thực hiện mục tiêu, liệt kê rõ từng
bước mình đã thực hiện thế nào, dự đoán những thử
thách có thể xảy ra, xác định rõ các nguồn tài nguyên
để từ đó vận dụng linh hoạt những giải pháp phù hợp
và kịp thời.
7
Bên cạnh đó, kĩ năng phát triển tư duy của Intel còn
giúp bản thân tôi hoàn thiện hệ thống câu hỏi đặt ra

quan phân xử việc gì?
2/ Quan đã dùng biện pháp nào để tìm người
lấy cắp tấm vải? Vì sao quan cho rằng kẻ
không khóc là kẻ cắp?
3/ Quan đã làm gì để tìm kẻ lấy trộm tiền nhà
chùa?
4/ Vì sao quan lại dùng cách trên? Chọn ý trả
lời đúng:
 Vì tin là thóc trong tay kẻ gian sẽ nảy
mầm.
 Vì biết kẻ gian quá lo lắng sẽ lộ mặt.
 Vì cần có thời gian để thu thập chứng
cứ.
5/ Quan án phá được vụ án nhờ đâu?
- Chủ yếu
tìm nội
dung, ý
nghĩa của
bài đọc.
Năm
học
2007-
2008
1/ Ai là người phải xử các vụ án và vì sao
phải làm công việc đó?
2/ Hãy kể lại 2 vụ án.
3/ Tìm điểm giống và khác nhau giữa 2 vụ
kiện.
- Hiểu nội
dung bài

học khởi đầu nên đối với các giáo viên dù chưa có
điều kiện tiếp xúc với công nghệ cũng nắm bắt cách
thực hiện một cách dễ dàng. Bản thân tôi sau khi tiếp
cận lớp học này, kĩ năng sử dụng công nghệ trở nên
thuần thục hơn, nó đã hỗ trợ tôi rất nhiều trong công
tác chủ nhiệm như việc tính điểm số, làm các hồ sơ sổ
sách quản lí học sinh… Hơn nữa, nó còn giúp công
tác giảng dạy của tôi đạt hiệu quả hơn bởi tôi thường
xuyên cập nhật các thông tin mới nhất, những tư liệu
trực quan sinh động, đẹp mắt có tính thực tế để áp
dụng vào các bài học, từ đó giúp các em hiểu sâu hơn
các kiến thức, gắn kiến thức thu được không xa rời
thực tiễn.
- Chính vì vậy, người giáo viên phải luôn nhận thức một
cách đúng đắn: phải tự rèn luyện, hoàn thiện những kĩ
năng về công nghệ, kĩ năng tư duy và sự cộng tác… để từ
đó vận dụng các phương pháp dạy học sao cho kích thích
hứng thú say mê học tập và khả năng sáng tạo của tất cả
học sinh.
2/ Nắm vững các phương pháp dạy học tích cực, vận
dụng kết hợp nhuần nhuyễn các phương pháp vào giảng
11
dạy sao cho vừa đạt mục tiêu giáo dục, vừa phù hợp với
đối tượng học sinh và điều kiện thực tiễn của cơ sở.
Trong quá trình dạy học, giáo viên cần tạo ra một môi
trường học tập giúp học sinh rèn luyện và phát triển các kĩ
năng. Môi trường đó có những đặc điểm gì? Đó phải là nơi mà
học sinh chủ động khám phá ý tưởng của mình, mở rộng suy
nghĩ sáng tạo, đẩy mạnh sự hợp tác lẫn nhau; là nơi thuận lợi
để hình thành nhân cách và kĩ năng sống. Một trong những

Trình tự thực hiện của phương pháp đòi hỏi học sinh phải
luôn ở thế chủ động chiếm lĩnh kiến thức, điều đó sẽ nảy sinh
nhu cầu học tập tích cực, học sinh phải tự giải quyết các nhu
cầu và thông qua đó các kĩ năng sẽ dần được phát triển. Ngoài
ra các phương pháp nhóm tích cực này còn đặc biệt phát triển
các kĩ năng cần thiết cho học sinh để có thể đáp ứng được nhu
cầu của xã hội hiện nay. Cụ thể như:
 Phương pháp “Phóng viên” sẽ phát triển kĩ năng giao
tiếp, kĩ năng tư duy, kĩ năng viết…
13
 Phương pháp “Trò chuyện tay ba” sẽ phát triển các kĩ
năng nghe, chia sẻ, kĩ năng nói…
 Phương pháp “Kim tự tháp” phát triển kĩ năng quyết
định nhanh, kĩ năng tư duy…
- Nắm được đặc điểm các phương pháp, trong từng hoạt
động của tiết học, tôi luôn nghiên cứu, lựa chọn và vận dụng
phối hợp nhịp nhàng phương pháp học nhóm tích cực với các
phương pháp học khác sao cho thu hút các em cùng tham gia
chiếm lĩnh kiến thức. Phụ trách dạy chuyên sâu phân môn
Tiếng Việt ở 4 lớp Năm, tôi nhận thấy mỗi lớp học có đặc
điểm riêng:
 Lớp 5/1: phần lớn học sinh nhanh nhẹn, sôi nổi, tự
tin, có số ít các em ít trao đổi chia sẻ ý kiến.
 Lớp 5/2: đa số là học sinh nam, các em rất hiếu động,
khả năng tập trung nghe giảng không lâu, hay nói
chuyện và kĩ năng diễn đạt còn yếu.
 Lớp 5/3: phần lớn học sinh nhanh nhẹn, năng nổ, một
số học sinh còn nhút nhát.
 Lớp 5/4: học sinh hiền, lớp học trầm, các em còn thụ
động, ít trao đổi chia sẻ ý kiến.

Theo em, vì sao cuộc đấu tranh chống chế độ a-pac-
thai được đông đảo mọi người trên thế giới ủng hộ?
Quan sát học sinh thảo luận, tôi thấy có nhóm phối hợp trả
lời rất tốt nhưng đồng thời có nhóm chỉ có 1 em hoạt động, em
còn lại thụ dộng lắng nghe, hoàn toàn không phản hồi. Kết quả
khi trình bày ý kiến có em không thể trả lời được.
 Ở năm học này, cũng với bài đọc đó, khi trả lời 2 câu hỏi
trên, tôi sử dụng phương pháp đôi bạn học tập. Quan sát cho
thấy tất cả học sinh kể cả các đối tượng thụ động, nhút nhát
cũng đều phải tự nghiên cứu trả lời câu hỏi rồi chia sẻ câu
trả lời cùng bạn kế bên. Kết quả là các em trả lời rất tốt 2
câu hỏi ấy.
-> So sánh hai cách thức tổ chức trên cho thấy: phương pháp
đôi bạn học tập hiệu quả hơn bởi toàn bộ các em đều nắm
được nội dung đồng thời kĩ năng nghe, chia sẻ, trình bày ở các
em được phát triển.
 Một thực tế khác, trước đây khi dạy phân môn Tập làm văn,
tôi thường vất vả trong việc chỉnh sửa bài làm của các em
(dàn ý, đoạn văn, bài văn) bằng cách gọi các em đọc lại bài
làm của mình rồi cùng cả lớp nhận xét, thống nhất chung.
16
Kết quả cho thấy rất nhiều học sinh không lắng nghe, có khi
lắng nghe cũng chưa tự tin nhận định bài làm của bạn trước
lớp nên đôi lúc việc sửa bài cho học sinh không đạt hiệu
quả. Thế nhưng cũng việc làm đó, ở năm học này, tôi cảm
thấy tiết học thật sự hiệu quả khi sử dụng phương pháp trò
chuyện tay ba kết hợp đàm thoại, chia sẻ. Mỗi nhóm ba học
sinh sẽ là một lớp học thu nhỏ của các em. Lần lượt từng
bạn sẽ đọc bài làm của mình rồi sẽ được nghe lời nhận xét,
góp ý từ phía 2 bạn. Cách tổ chức ấy không những giúp các

dụng chúng vào thực tiễn cuộc sống của mình. Bên cạnh đó,
qua tham gia trò chơi học tập, học sinh được rèn luyện sự tự
tin, bạo dạn trước đám đông, có tinh thần ham học hỏi, phát
huy tính tích cực chủ động của các em trong học tập.
- Phương pháp tích cực bộ môn Toán và Tiếng Việt giới thiệu
rất nhiều những trò chơi học tập như: bingo, tập trung, câu cá,
đổ xúc xắc, trò chơi Ô, hình ảnh biết nói…
18
- Khi được tiếp cận với phương pháp này, tôi và các đồng
nghiệp trong khối nhanh chóng tiến hành làm các đồ dùng học
tập để phục vụ giảng dạy. Tùy vào mục tiêu, nội dung bài, tôi
vận dụng các trò chơi học tập ấy để học sinh có thể chơi theo
nhóm hoặc chơi cá nhân sao cho phù hợp với từng đối tượng
học sinh và phù hợp với điều kiện thực tế của cơ sở. Qua các
giờ học Toán cho thấy các em rất tích cực, nhanh nhẹn, ham
muốn được tham gia và háo hức chờ đợi đến lượt mình chơi
mặc dù phải tiếp xúc với những con số khô khan, những bài
toán cần phải tính. Hoặc qua các giờ Tiếng Việt, những kĩ
năng về sử dụng từ ngữ, kĩ năng đọc hiểu, kĩ năng viết văn ở
các em học sinh nâng lên rõ rệt; trí tưởng tượng sáng tạo của
các em phong phú hơn rất nhiều.
 Sau đây là hai câu chuyện trong số các câu chuyện mà học
sinh lớp tôi đã sáng tác khi
tôi tổ chức hoạt động trò
chơi “Câu chuyện từ hình
ảnh” trong giờ Tập làm văn:
Ôn tập văn kể chuyện (lớp
5)
19
- Cách tổ chức tiết học: Mỗi nhóm học sinh nhận được 4

Với 4 hình là chú chuột mặc áo giáp, con kanguru,
chiếc xe đạp, một lễ hội, các em đã sáng tác câu
chuyện:
Qua việc vận dụng các trò chơi học tập kết hợp nhịp nhàng với
các phương pháp giảng dạy cho thấy: học sinh ngày càng sáng
tạo hơn trong học tập, trí tưởng tượng của các em ngày càng phát
triển phong phú.
III/ TỰ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN:
1/ Đối với học sinh:
22
CHÚ CHUỘT VÀ CHIẾC XE ĐẠP ĐIỆN
Ngày xửa ngày xưa, vào một buổi sáng ở vương quốc nọ, Đức vua mở ra một cuộc
đua. Ai thắng sẽ được cưới công chúa. Và mọi người nô nức đến tham dự.
Các thí sinh vào vị trí đua và đợi nghe khẩu hiệu để bắt đầu. Anh kanguru nhanh
chóng vượt qua mọi đối thủ và đứng ở vị trí đầu. Chạy một lát, anh quay lại thấy
không ai bằng mình cả nên chạy chậm lại. Một chú chuột mặc áo giáp nhìn thấy vậy,
lập tức nhảy lên xe đạp điện phóng về đích đầu tiên. Kết quả chú chuột cưới được
công chúa.
Bảng thống kê kết quả học tập của học sinh lớp 5/1
Học sinh
giỏi
Học sinh
tiên tiến
Học sinh
trung bình
ĐẦU NĂM
13 (29,5%) 19 (43,2%) 12 (27,3%)
CUỐI HKI
20 (45,5%) 21 (47,7%) 3 (6,8%)
- Qua việc vận dụng các phương pháp dạy học tích cực, tôi

học tích cực mới nhưng nhiều phụ huynh vẫn còn lo lắng,
chưa tin tưởng. Họ sợ con em mình không đảm bảo kiến thức
khi thấy các em chơi trong giờ học hoặc lượng bài tập về nhà
ít hẳn đi. Nhưng thông qua kết quả học tập và chính sự tiến bộ
rõ rệt của các em, tôi đã thuyết phục được họ. Phụ huynh cảm
thấy hài lòng khi con em mình trở nên nhanh nhẹn, hoạt bát,
biết đưa ra ý kiến cá nhân và nhất là ý thức học tập của các em
ngày càng được nâng cao.
24
3/ Với BGH và đồng nghiệp:
- Trong quá trình vận dụng những phương pháp dạy học tích
cực, tôi và đồng nghiệp luôn nhận được sự động viên và ủng
hộ từ phía BGH.
Hầu hết các tiết học mà đồng nghiệp dự hoặc Ban giám hiệu
trường kiểm tra đột xuất, lớp tôi luôn được đánh giá là lớp học
sinh động, hiệu quả, học sinh tự tin, mạnh dạn, tích cực tham
gia các hoạt động. Vì thế, lớp tôi luôn được chọn thực hiện
những tiết thao giảng, chuyên đề để giới thiệu cho các đồng
nghiệp toàn trường.
IV/ BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
- “ Sự đổi mới luôn chứa đựng những mạo hiểm nhưng những
lợi ích mà nó mang lại là vô cùng quý giá” (Theo tinh thần lớp
học Intel)
PHẦN C: KẾT LUẬN
Trong tình hình hiện nay, với xu hướng đổi mới giáo dục,
thiết nghĩ đổi mới phương pháp dạy học là một vấn đề vô cùng
quan trọng. Chính việc vận dụng những phương pháp dạy học
tích cực đã giúp tôi từng bước hoàn thiện những kĩ năng sư
phạm, từ đó vận dụng linh hoạt, sáng tạo trong công tác giảng
dạy. Trong quá trình vận dụng những phương pháp dạy học