TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 1(36).2010

36

NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG DỰ ÁN
THI CÔNG XÂY DỰNG
RESEARCH SOLUTIONS RISK MANAGEMENT IN PROJECT
CONSTRUCTION

Phạm Thị Trang
Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng

TÓM TẮT
Hiện nay, việc nhận dạng, đánh giá, kiểm soát nhằm hạn chế tác động xấu từ các ảnh
hưởng tới dự án thi công xây dựng chưa được chú trọng, còn đối phó bị động. Chính các tác
động không ổn định từ môi trường xung quanh và sự điều chỉnh nội tại dự án dẫn đến phải thay
đổi nhiều tiêu chí cơ bản được dự tính ban đầu và làm thay đổi hiệu quả của dự án. Đó chính là
sự tồn tại của rủi ro đối với quá trình thi công xây dựng. Rủi ro xuất hiện khi tồn tại đồng thời
hai yếu tố cơ bản : yếu tố gây rủi ro và đối tượng chịu tác động, ảnh hưởng. Sớm chủ động
nhận dạng, phân tích, đánh giá, có biện pháp kiểm soát và giảm thiểu tác động của rủi ro tới
các dự án thi công xây dựng phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế của Việt Nam nhằm phân
tích và đánh giá đúng hiệu quả của dự án mang lại, phục vụ công tác quản lý đầu tư và xây
dựng là hết sức cần thiết.
Bài báo này nghiên cứu các giải pháp kiểm soát rủi ro trong quá trình thi công xây dựng
nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện các hợp đồng xây dựng, vừa đem lại lợi ích cho doanh
nghiệp nhận thầu vừa đem lại lợi ích cho Nhà nước.
ABSTRACT
Currently, the identification, assessment and control to limit the adverse impact from the
impact construction projects are not focused, still coping with the. The main impacts from
unstable surroundings and adjust to internal project to change many basic criteria of the original
estimates, and changes the efficiency of project. That is the existence of risks to the process of

quản trị rủi ro, đảm bảo an toàn.
Như vậy, việc đánh giá và kiểm soát rủi ro của các dự án thi công xây dựng hiện
nay còn mang tính chủ quan và chưa được xem xét một cách tổng thể, toàn diện trên
nhiều mặt.
2. Tổng quan về vấn đề rủi ro trong dự án triển khai thực hiện quá trình thi công
2.1. Các yêu cầu cần đảm bảo trong dự án thi công xây dựng
Nội dung kiểm soát rủi ro trong thi công xây dựng công trình bao gồm: kiểm
soát tiến độ xây dựng, kiểm soát chất lượng xây dựng, kiểm soát an toàn lao động trên
công trường xây dựng, kiểm soát môi trường xây dựng. Để có thể kiểm soát tốt các mặt
này, Nhà thầu phải thực hiện tốt các yêu cầu sau:
+ Thi công công trình theo đúng thiết kế.
+ Thực hiện đúng các quy trình, quy phạm kỹ thuật trong thi công.
+ Tôn trọng các quy định hiện hành về quản lý hoạt động kinh doanh xây lắp,
thực hiện đầy đủ mọi điều khoản trong hợp đồng thi công đã ký.
+ Tôn trọng sự giám sát thi công theo quyền sở hữu công trình và theo quy chế
quản lý xây dựng của ngành, của Nhà nước.
2.2. Những sự cố rủi ro có thể xảy ra trong khi triển khai thi công
2.2.1. Các rủi ro ở khâu tiến hành tổ chức thi công xây dựng công trình
a) Rủi ro do các yếu tố ngẫu nhiên tác động từ bên ngoài
+ Rủi ro do các yếu tố ngẫu nhiên như môi trường, khí hậu: Do đặc điểm của
ngành xây dựng chủ yếu là sản xuất ngoài trời trong thời gian dài nên các yếu tố thời
tiết, khí hậu có ảnh hưởng rất lớn đến thời gian thực hiện dự án, chất lượng và chi phí
của dự án.
+ Rủi ro do những biến động bất ngờ của thị trường: Xây dựng là một t rong
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 1(36).2010

38

những ngành kinh tế quan trọng và chiếm một lượng vốn đầu tư rất lớn của nền kinh tế
quốc dân. Những biến động lớn và bất ngờ của thị trường trong và ngoài nước ảnh

+ Rủi ro do sự thay đổi chính sách thuế làm thay đổi các khoản thu nhập cũng
như khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.
+ Rủi ro do sự thay đổi hạn ngạch, thuế quan hoặc các giới hạn thương mại khác.
+ Rủi ro do sự thay đổi các quy định về quản lý và tuyển dụng lao động như
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 1(36).2010

39

thay đổi quy định mức lương tối thiểu, thay đổi chế độ làm việc (như thời gian làm việc
trong ca, số ngày làm việc trong tuần …)
+ Rủi ro do sự thay đổi chính sách tiền tệ.
+ Trong thời gian thực hiện dự án, Chính phủ có thể đưa ra nhiều biện pháp sử
dụng lãi suất để quản lý và kiểm soát lạm phát và vấn đề này có thể làm phát sinh rủi ro
đối với các tổ chức tham gia thực hiện dự án.
+ Rủi ro do sự thay đổi các quy định khác của Chính phủ về việc tài trợ hoặc bảo
trợ cho một ngành nào đó quyền phát triển hoặc cơ hội kinh doanh; rủi ro do những quy
định liên quan đến việc kiểm soát chất thải, quy trình sản xuất để bảo vệ môi trường,
bảo vệ sức khỏe người lao động …
2.2.4. Ảnh hưởng của các rủi ro trong dự án thi công xây dựng
TT Các trục trặc
thường gặp
Mức độ
xuất hiện
Mức độ
tác động
Nguyên nhân
của các trục trặc
1 Chất lượng xây
dựng kém, không
đáp ứng yêu cầu

bớt khối lượng
Phổ biến Nghiêm trọng
3 Chi phí quyết toán
chậm, nợ đọng lâu
ngày
Rất phổ biến Bình thường
4 Xây dựng ảnh
hưởng tới môi
trường (bụi, tiếng
ồn )
Phổ biến Nghiêm trọng
5 Chậm tiến độ xây
dựng
Rất phổ biến Nghiêm trọng
6 Tăng chi phí xây
dựng
Phổ biến Nghiêm trọng
7 Hồ sơ xây dựng
không đầy đủ
Phổ biến Bình thường
8 Các lỗi kỹ thuật (rỗ
bê tông, rỉ thép, cấp
phối không đạt )
Phổ biến Nghiêm trọng
9 Không quyết toán
được các hạng mục
đã hoàn thành
Phổ biến Bình thường
10 Nhiều tai nạn lao
động

khi thắng thầu và đánh giá được mức độ xuất hiện, mức độ tác động của các rủi ro này.
+ Đã xây dựng được sơ đồ quản trị rủi ro và sơ đồ khắc phục rủi ro cho doanh
nghiệp xây lắp ở giai đoạn triển khai thi công.
+ Đã đề xuất được các biện pháp phòng ngừa các rủi ro trong giai đoạn triển
khai thi công.
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 1(36).2010

42

4.2. Kiến nghị
Các doanh nghiệp xây lắp cần:
+ Quan tâm hơn nữa và tích cực áp dụng các biện pháp phòng ngừa rủi ro trong
khi triển khai thi công công trình.
+ Chú trọng hơn nữa vấn đề tích lũy các số liệu liên quan đến các rủi ro xảy ra
trong quá trình triển khai thi công của mình để làm cơ sở tính toán các trị số xác suất
phục vụ cho công tác quản trị rủi ro có hiệu quả.
+ Nâng cao năng lực dự báo rủi ro.
+ Tích cực hơn nữa trong công tác tuyên truyền giáo dục ý thức phòng ngừa rủi
ro đến từng thành viên tham gia vào hoạt động thi công của doanh nghiệp để đảm bảo
sự phát triển bền vững cho doanh nghiệp.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] GS.TSKH NGUYỄN VĂN CHỌN, Quản lý Nhà nước về kinh tế và quản trị kinh
doanh trong xây dựng, NXB Xây dựng, Hà nội 1999.
[2] NGUYỄN ĐĂNG HẠC, Phân tích kinh tế hoạt động sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp xây dựng, Nhà xuất bản xây dựng, Hà nội 1998.
[3] NCS NGUYỄN LIÊN HƯƠNG, Nghiên cứu vấn đề rủi ro và các biện pháp quản
trị rủi ro, đảm bảo an toàn trong hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh
nghiệp xây lắp, Luận án tiến sĩ kinh tế, Hà nội 5/2004.