CHĂM SÓC BÀN CHÂN BỆNH
NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG (ĐTĐ) Đặt vấn đề:
ĐTĐ là bệnh phổ biến trên thế giới và Việt Nam.
Là một trong những nguyên nhân chính của nhiều bệnh hiểm nghèo: tim mạch, tai
biến mạch máu não, mù mắt, suy thận, liệt dương, hoại thư, v.v… Trong đó biến
chứng bàn chân rất nan giải.
Phần lớn bệnh nhân chưa có ý thức và biết cách chăm sóc bàn chân. Hơn nữa ta
chưa có chuyên khoa bàn chân để việc khám và chữa trị các bệnh ở bàn chân hiệu
quả dẫn đến tỷ lệ đoạn chi cao.
Vì vậy việc theo dõi chăm sóc bàn chân hằng ngày, can thiệp và điều trị kịp thời là
yêu cầu rất quan trọng đối với bệnh nhân ĐTĐ.
Vấn đề bàn chân:
Nguy cơ mất chân ĐTĐ cao gấp 25 lần
70% đoạn chi dưới có liên quan đến ĐTĐ.
85% đoạn chi có liên quan đến loét bàn chân.
Trên thế giới cứ 30 giây có 1 người mất chân do ĐTĐ.
50% số ca đoạn chi này có thể tránh được nên rất cần được can thiệp.
Nguy cơ đoạn chi ở bệnh nhân ĐTĐ
II. Mục tiêu đề tài:
Theo dõi những biến chứng bàn chân của bệnh nhân ĐTĐ đến khám và điều trị tại
Bệnh viện An Bình trong 2 năm 2007 – 2008, rút ra nhận xét về đặc điểm bệnh lý
bàn chân của bệnh nhân.
Tìm hiểu thông tin về bệnh lý bàn chân của bệnh nhân ĐTĐ, áp dụng các phương
pháp điều trị, rút ra kinh nghiệm điều trị và chăm sóc bàn chân ĐTĐ đạt kết quả
cao phù hợp với đặc điểm và điều kiện của Việt Nam.
Giáo dục ý thức bảo vệ bàn chân và cách chăm sóc bàn chân hàng ngày cho bệnh
nhân ĐTĐ khi đến khám và điều trị tại Bệnh viện An Bình.
III. Tổng quan về bệnh ĐTĐ :

Vết loét mu bàn chân
Biến dạng
Phân bố lực bất thường
Tổn thương TK – giảm cảm giác
Chấn thương
Nhiễm trùng
Nốt chai
Loét
Tổn thương mạch máu
Yếu tố thuận lợi gây loét bàn chân
Nguy cơ nhiễm trùng bàn chân ĐTĐ:
Mang giày dép không vừa, không thích
hợp gây phồng rộp, sừng hóa, tạo chai.
Da khô làm nứt nẻ ở chân.
Nấm móng.
Móng chân mọc bất thường.
Chấn thương chân tạo vết thương hở.
Chăm sóc bàn chân không đúng cách.
IV. Khám bàn chân:
Thực hiện 7 bước:
1. Hỏi bệnh nhân về các vấn đề trước đó: loét, triệu
chứng hiện tại.
2. Khám cả hai bàn chân tìm dấu nhiễm trùng, loét,
vết chai, nứt da, móng bất thường, biến dạng
chân.
3. Bắt mạch: mạch mu chân và chày sau phải bắt
được.
4. Khám thần kinh: Dùng Monofilament.
5. Khám giày dép.
6. Đánh giá nhu cầu cần giáo dục.

Sau 40ngày: 20x15mm
Sau 4 tháng: Đã lành
Phẩu thuật phòng ngừa và tạo hình
Loét ở đầu ngón chân do biến dạng ngón chân hình móng vuốt.
Cắt gân để làm giảm áp lực.
Vết thương lành sau khi cắt gân 2 tuần.
Vết thương nhiễm trùng sâu đến xương
Lấy bỏ xương nhiễm trùng
Xương nhiễm trùng được lấy ra
Cắt lọc vết thương
Khâu vết thương lại
Kỹ thuật thay băng:
Tắm bàn chân với xà phòng trung tính.
- Dội lại bằng nước muối.
- Chậm khô bằng gạc.
- Phơi nắng khoảng 20 – 30 phút.
- Rửa lại vết thương với nước muối hoặc dung dịch nước muối Betadine 1/10
Cắt lọc mô nhiễm trùng.
- Rửa sạch và lau khô bằng gạc.
- Xứt dầu mù u.
- Băng vết thương lại bằng gạc mỏng.
Tuỳ theo vết thương có thể rửa mỗi ngày từ 1 đến 3 lần.
Các kỹ thuật giảm tải
Giày giảm tải ở phần bàn chân trước
Miếng xốp làm giảm áp đến 60%
Bó bột tiếp xúc toàn bộ, hiệu quả làm lành 72-100% trong 5 tuần
Giảm tải ở phần bàn chân sau
Diễn biến vết thương trong điều trị
Cắt bỏ mô nhiễm trùng ngày 12/5/07
Ngày 6/6/07

Dùng đá bọt để mài nốt chai nhất là ở gót chân.
Bôi kem lên vùng da khô, đặc biệt ở gót chân.
Không dùng vật bén nhọn để cắt móng chân.
Không cắt móng quá ngắn, nên cắt móng ngang.
Quan sát chân mỗi ngày, so sánh kích thước, màu sắc, nhiệt độ.
Tránh đi chân không ngay cả ở trong nhà.
Mang giày hoặc xăng đan vừa chân, kiểm tra mỗi ngày.
Tiêu chuẩn giày cho bàn chân ĐTĐ
Mũi giày cứng, rộng và sâu chứa đựng các ngón chân một cách thoải mái.
Miếng lót lòng bàn chân trong giày giúp giảm một nửa lực tác động vào bàn chân.
Giày, vớ vừa vặn, kiểm tra mặt trong giày vớ cẩn thận trước khi mang
Nhiễm trùng bàn chân do ĐTĐ là một biến chứng thường gặp và là nguyên nhân
gây tàn phế nặng nề cho bệnh nhân. Bắt đầu từ những vết chai, vất trầy xước nhỏ,
dẫn đến vết loét, nhiểm trùng rồi hoại thư đưa đến đoạn chi.
Điều trị nhiễm trùng bàn chân ĐTĐ bao gồm điều trị nội và ngoại khoa. Trong
điều trị ngoại khoa, can thiệp phẩu thuật đúng chỉ định, làm tốt công tác cắt lọc,
cắt viêm xương có thể bảo tồn, tránh được đoạn chi.
Hầu hết đoạn chi có thể tránh được nhờ biết cách chăm sóc bàn chân, đánh giá
đúng những đối tượng nguy cơ cao và can thiệp sớm.
Việc giáo dục cho bệnh nhân nhận thức và biết được cách chăm sóc bàn chân là
rất quan trọng có thể đề phòng loét và đoạn chi.
VII. KẾT LUẬN VÀ ĐÁNH GIÁ: