Biểu tượng thiên nhiên trong
thơ nữ thời kì chống Mỹ

Phép màu của tình yêu là biến tất cả mọi cằn khô, mọi khổ cực thành yêu
thương, thân thiết và trở thành máu thịt trong tâm hồn: Cát khô cằn ở mãi hoá yêu
thương (Xuân Quỳnh). Câu thơ cô đúc như một châm ngôn chứa đựng những phát
hiện sâu sắc về quy luật của tình cảm. Ở đây tác giả không lấy điểm tựa từ trí tuệ
sắc sảo mà chủ yếu kiến tạo trên nền của xúc động chân thành, lắng nghe được tiếng
lòng của chính mình. Trong thơ các chị khi phản ánh chiến tranh, có cát đỏ khi máu
đồng đội và máu tôi đã đổ (Xuân Quỳnh), và hạt cát cũng anh dũng thề hy sinh
quyết liệt khi mỗi hạt cát dính quyện cùng da thịt(Lê Thị May). Hạt cát trĩu nặng
bao nhiêu điều cuộc sống, trĩu nặng trong tâm can nữ thi sĩ:
Cát thấm bao nhiêu là mưa
Cát thấm bao nhiêu là máu
Biết đâu nấm mồ của anh
Chỉ thấy toàn cát trắng
(Xuân Quỳnh)
Cát còn khóc cùng nỗi đau số mệnh biết u u nức nở (Lê Thị Mây). Cát vốn là nơi đi
về của cuộc đời con người sống trong cát chết vùi trong cát (Tố Hữu). Biểu tượng cát trong
thơ các chị cũng có ý nghĩa khi tự bộc lộ hình tượng con người trong cát bụi cuộc đời:
Cát ròng ròng trôi chảy dưới lòng chân
Cát như máu hai mươi năm đã đổ
Nào hay đâu chỉ là cát đấy thôi
Hạt cát nào lăn trong đáy mắt bỏng sôi
(Ý Nhi)

(Lê Thị Mây)
Chỉ giữ được một tấc đường thôi, họ phải đổ không biết bao nhiêu mồ hôi, nước mắt
và cả máu:
Máy bay trinh sát ngày đêm
Cả B52 đường vẫn là đường
Đường bất chấp
Bổ nhào, toạ độ
(Xuân Quỳnh)
Con đường chứng kiến sự hy sinh thầm lặng của những người con gái:
Giữ một tấc đường bốn chiến sĩ hy sinh
Giữ một tấc đường bộ tư lệnh xuất tướng xuất quân
Người che đường bằng ngực bằng vai
Đường qua mộ tên đồng đội nâng đỡ bàn chân
(Lê Thị Mây)
Con đường trong thơ các chị trở thành một biểu tượng thiêng liêng về Tổ quốc. Trên
con đường có mặt đủ trăm quê đó đã mang nỗi đau lửa đạn và gồng mình lên chịu đựng
gian nan thử thách. Các tác giả nữ đã gắn bó, cống hiến sức lực và trí tuệ cho những con
đường:
Để lòng thương con đường đất đỏ
Em và con đường là nỗi nhớ khôn nguôi
Gặp con đường, con đường cháy trong lòng da diết
(Ý Nhi)
Con đường Trường Sơn trở thành máu thịt trong hình tượng thơ của các tác giả nữ.
Tên của các chị cũng gắn với mỗi con đường đi qua: tên con đường là tên em gửi lại (Lâm
Thị Mỹ Dạ). Con đường trở thành người bạn tri âm, tri kỷ. Con đường cũng luôn nóng
trong nỗi nhớ, niềm thương với những kỷ niệm khó có thể phai mờ:
Tôi nhớ con đường không nguôi được
Ngày con đường có em
Bụi bám dày trên mặt lá sim
(Ý Nhi)

tượng đậm nét trong lòng người đọc. Biểu tượng thiên nhiên đã góp phần thể hiện sắc thái
riêng của thơ nữ trong thơ ca thời kỳ chống Mỹ