PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
Rừng là thảm thực vật của những cây thân gỗ trên bề mặt trái đất, giữ vai
trò to lớn đối với con người như: cung cấp nguồn gỗ củi, điều hoà khí hậu,
tạo ra oxy, điều hoà nước, nơi cư trú của động vật và lưu trữ các nguồn gen
quí hiếm. Ngoài ra, rừng còn là nơi du lịch, nghỉ ngơi, cung cấp dược liệu…
cho con người. Cùng với sự tiến bộ và phát triển của xã hội vai trò của rừng
cũng ngày càng được nâng cao đòi hỏi phải được quản lý sử dụng một cách
bền vững.
Nhận thức được sự quan trọng của rừng, kể từ năm 1994, Nhà nước đã ban
hành nhiều văn bản luật hướng dẫn thực hiện chính sách giao đất giao rừng
và quyền hưởng lợi của người nhận đất nhận rừng. Giao đất khoán rừng và
thực hiện cơ chế hưởng lợi là những vấn đề quan trọng đang được xã hội
quan tâm. Đây là những vấn đề vừa mang ý nghĩa kinh tế, ý nghiã xã hội và
có tính lâu dài. Việc thực hiện chính sách giao đất giao rừng và quyền hưởng
lợi đã có những tác động lớn trực tiếp đến đời sống của người dân, chủ yếu
là người dân vùng trung du, miền núi. Bên cạnh những thành công, việc thực
hiện chính sách giao đất giao rừng và quyền hưởng lợi còn nhiều vấn đề cần
nghiên cứu điều chỉnh cho phù hợp với thực tiễn. Mặc dù đã có nhiều chủ
trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, nhiều nghiên cứu xung quanh
vấn đề này nhưng trên thực tế còn nhiều câu hỏi được đặt ra cần được giải
quyết.
Xã Trung Sơn- Yên Lập- Phú Thọ là một trong những xã miền núi với diện
tích rừng lớn, người dân sống chủ yếu dựa vào nghề rừng. Trong những năm
gần đây, dưới sự chỉ đạo, hướng dẫn của Đảng và nhà nước, xã đã tiến hành
giao đất giao rừng cho người dân. Thôn Dùng là một trong những thôn điển
hình của xã Trung Sơn có diện tích rừng lớn, người dân với nhiều thành
phần dân tộc khác nhau, đời sống của người dân còn gặp nhiều khó khăn.
Cho đến nay vẫn chưa có đề tài nghiên cứu nào về kết quả thực hiện chính
sách trên tại địa phương. Vì vậy, thực hiện đề tài nghiên cứu về vấn đề này
là cần thiết nhằm hoàn thiện chính sách về giao đất giao rừng và nâng cao
hiệu quả sử dụng đất của người dân địa phương.

nhấn mạnh đến các nhóm sử dụng rừng, cho phép gia tăng quyền hạn và hỗ
trợ các nhóm sử dụng rừng, thay đổi chức năng của các phòng lâm nghiệp
huyện từ chức năng cảnh sát và chỉ đạo sang chức năng hỗ trợ và thúc đẩy
cho các cộng đồng, từ đó rừng được quản lý và bảo vệ có hiệu quả hơn.
Ở Philipin áp dụng chương trình lâm nghiệp xã hội tổng hợp theo đó Chính
phủ giao quyền quản lý đất lâm nghiệp cho cá nhân, các hội quần chúng và
cộng đồng địa phương trong 25 năm và gia hạn thêm 25 năm nữa, thiết lập
rừng cộng đồng và giao cho nhóm quản lý. Người được giao đất phải có kế
hoạch trồng rừng, nếu được giao dưới 300 ha thì năm đầu tiên phải trồng
40% diện tích, 5 năm sau phải trồng được 70% diện tích và 7 năm phải hoàn
thành trồng rừng trên diện tích được giao.
Những kinh nghiệm ở một số nước khác như: Nam Triều Tiên, Thái Lan…
đều có một xu hướng chung là cho phép một nhóm người ở các địa phương
có nhiều rừng quyền sử dụng các lợi ích từ rừng và quy định rõ trách nhiệm
của họ tương xứng với lợi ích được hưởng. thông thường các nước đều chú ý
tăng cường quyển sử dụng gỗ, củi, thức ăn gia súc cần thiết… để người dân
tự cung, tự cấp cho nhu cầu hàng ngày của họ, tạo điều kiện cho họ có thêm
thu nhập từ rừngvà điều kiện thuê nhân công địa phương đảm bảo quyền sử
dụng đất canh tác, tăng cường sự hỗ trợ của chính phủ.
Trong thế kỷ 20, nhất là những thập kỷ cuối của thế kỷ này, việc quản lý
rừng và xây dựng chiến lược phát triển lâm nghiệp trên thế giới đã có nhiều
chuyển biến. có thể tóm tắt những xu hướng chủ yếu trong quản lý rừng
trong thời gian gần đây như sau:
- Chuyển mục tiêu quản lý từ sử dụng rừng sản xuất gỗ chủ yếu sang thực
hiện mục tiêu sử dụng rừng kết hợp cả ba lợi ích: kinh tế, sinh thái và xã hội.
nhiều nước đã tuyên bố thực hiện, hoặc đã áp dụng nhiều biện pháp quản lý
rừng theo hướng tăng cường bảo vệ rừng như: đình chỉ khai thác gỗ tự
nhiên, nâng cao diện tích rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, các khu bảo tồn
thiên nhiên, phát triển du lịch sinh thái, chú trọng nhiều hơn đến mục tiêu
phát huy tác dụng sinh thái của rừng.

- Quyền sử dụng đất rừng và các lợi ích khác chỉ dành cho những người
hưởng lợi thuộc tổ chức thiết chế làng xã tái tạo và bảo vệ rừng. Những tổ
chức này có thể là những tổ chức chính quyền cấp cơ sở hay hợp tác xã hay
hội đồng lâm nghiệp làng. Những nhóm hưởng lợi có thể được hưởng những
sản phẩm như: cỏ, cành, ngọn, và các vật phẩm khác. Nếu họ bảo vệ rừng
thành công, họ coa thể được hưởng một phần từ thu nhập do bán gỗ đã thành
thục.
- Cùng với cây làm củi, thức ăn gia súc và gỗ, cộng đồng địa phương cũng
được phép trồng các cây ăn quả sao cho phù hợp với quy hoạch trồng rừng
chung và cả cây bụi, cây họ đậu và cỏ để nhằm đáp ứng nhu cầu tại chỗ, bảo
vệ đất và nguồn nước, làm giàu rừng. ngay cả cây dược liệu cũng có thể
trồng theo yêu cầu.
- Cây gỗ chỉ được khai thác cho đến khi cây đã trưởng thành. Các cơ quan
lâm nghiệp cũng không được chặt cây trên đất lâm nghiệp đang do cộng
đồng bảo vệ trừ trường hợp theo kế hoạch.
2.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC
Trong quá trình triển khai chính sách giao đất, giao rừng theo Nghị định 02/
CP ngày 15/04/1994 (nay là nghị định 163/ CP ra ngày 16/11/1999), Nghị
định 01/ CP của chính phủ ngày 04/01/1995, Nhà nước đã ban hành một số
chính sách có liên quan đến hưởng lợi của cá hộ gia đình, cá nhân nhận
rừng, đất lâm nghiệp. Trong hàng loạt các văn bản chính sách trên có quyết
định 178/2001 QĐ – TTg của Thủ tướng Chính phủ ra ngày 12/11/2001 và
thông tư liên tịch số 80/2003/TTLT – BTC/BNN&PTNT ngày 03/09/2003
về việc hướng dẫn thực hiện Quyết định 178, đã được thông qua và triển
khai rộng rãi. Trong thời gian qua đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu, tổng kết
về chính sách giao đất, giao rừng; nghiên cứu đánh giá về cơ chế hưởng lợi
từ đất lâm nghiệp như:
- Hội thảo quốc gia về chủ rừng và lợi ích của chủ rừng trong kinh doang
rừng trồng do BNN&PTNT, tổ chức Nông nghiệp và Lương thực của Liên
hợp quốc (FAO), cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tổ chức vào

PHÁP NGHIÊN CỨU
3.1. Mục tiêu nghiên cứu
3.1.1. Mục tiêu tổng quát
Đánh giá hiệu quả của chính sách giao đất giao rừng tại thôn Dùng- xã
Trung Sơn- huyện Yên Lập- Tỉnh Phú Thọ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng
đất và tăng thu nhập từ rừng.
3.1.2. Mục tiêu cụ thể
- Phân tích quá trình giao đất, giao rừng tại địa phương;
- Đánh giá hiệu quả của chính sách giao đất giao rừng đối với đời sống
người dân;
- Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất lâm nghiệp
tại địa phương.
3.2. Nội dung nghiên cứu
- Phân tích điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội của điểm nghiên cứu;
- Đánh giá tình hình thực hiện chính sách giao đất, giao rừng tại địa phương;
- Phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình giao đất, giao rừng tại địa
phương;
- Phân tích hiệu quả và tác động của chính sách giao đất, giao rừng đến kinh
tế, xã hội và môi trường của địa phương.
3.3. Đối tượng nghiên cứu
- Quá trình thực hiện chính sách giao đất giao rừng tại xã Trung Sơn nói
chung và thôn Dùng nói riêng.
- Tình hình phát triển kinh tế- xã hội, môi trường của địa phương trước và
sau áp dụng chính sách giao đất giao rừng.
3.4. Phạm vi nghiên cứu
- Giới hạn: quá trình thực hiện chính sách giao đất giao rừng và tình hình
phát triển kinh tế- xã hội tại
+ Không gian: thôn Dùng.
+ Thời gian: 14/2- 14/4
3.5. Phương pháp nghiên cứu

Mục đích: nhằm phân tích kinh tế HGĐ trong thôn bản, phân tích các tiềm
năng của các HGĐ trong thôn bản theo các nhóm hộ khác nhau.
Phỏng vấn về các hoạt động sản xuất của HGĐ, sự tham gia của HGĐ trong
quá trình giao đất, giao rừng, các lợi ích từ rừng mà HGĐ đã được hưởng.
Thảo luận về tình hình kinh tế của HGĐ.
- Thảo luận nhóm
Thành lập nhóm thảo luận từ 5-7 người, lựa chọn những người dân có hiểu
biết, kinh nghiệm sản xuất, chú ý đến tỷ lệ nam, nữ. Tiến hành thảo luận về:
sự tham gia của người dân trong quá trình giao đất, giao rừng; các yếu tố ảnh
hưởng đến quá trình giao đất, giao rừng; sử dụng đất sau giao đất, giao rừng;
các lợi ích mà người dân được hưởng khi nhận đất, nhận rừng; những khó
khăn, thuận lợi của người dân khi tham gia nhận đất, nhận rừng từ đó đưa ra
các giải pháp khắc phục và các đề xuất của người dân nhằm nâng cao hiệu
quả sử dụng đất lâm nghiệp tại địa phương.
- Phân loại hộ gia đình
Mục đích: làm cơ sở cho việc đánh giá ảnh hưởng của chính sách giao đất,
giao rừng và biện pháp hỗ trợ đối với từng nhóm hộ.
Lựa chọn 5 HGĐ trong thôn có hiểu biết rộng về tình hình thôn bản của thôn
để tiến hành phân loại hộ gia đình.
3.5.4. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu
- Áp dụng phương pháp thống kê và phân tích kinh tế hộ gia đình