Tiểu luận chủ nghĩa khoa học xã hội
Sứ mệnh giai cấp công nhân trong
thời đại ngày nay
1
1
MỤCLỤC
A.MỞĐẦU 1
B.NỘIDUNG 2
I. Khái niệm giai cấp công nhân 2
1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về sứ mệnh lịch sử của GCCN
2
2. Đặc điểm của giai cấp công nhân 3
II. Nội dung vàđiều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của GCCN
4
1. Nội dung 4
2. Những điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của GCCN 5
3. Những điều kiện chủ quan để GCCN thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình10
III. Sứ mệnh lịch sử của GCCN trong thời đại ngày nay 12
1.Thực trạng của GCCN hiện nay 3
2 .Vai trò của Đảng cộng sản trong quá trình thực hiện sứ mệnh lịch sử
của GCCN 14
3. Những phương hướng và giải pháp xây dựng GCCN ở Việt Nam.15
C.KẾT LUẬN 16
2
2
MỞĐẦU
Như chúng ta đã biết trong mỗi thời kì chuyển biến cách mạng từ hình thái
kinh tế xã hội này sang hình thấi kinh tế xã hội khác,cao hơn luôn có 1 giai cấp
đứng ở vị trí trung tâm đóng vai trò động lực chủ yếu là lãnh đạo quá trình
chuyển biến đó.Giai cấp này có sứ mệnh lịch sử là thủ tiêu xã hội cũ,xây dựng
xã hội mới,phù hợp với tiến trình khách quan của lịch sử.
công nhân như: giai cấp vô sản, lao đông làm thuêở thế kỉ XIX, giai cấp vô sản
hiện đại, giai cấp công nhân hiện đậi… như những từđồng nghĩa để biểu thị một
khái niệm: giai cấp công nhân-con đẻ của nền đại công nghiệp Tư bản chủ
nghĩa,giai câp đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến, cho phương thức sản
xuất hiện đại.
Theo C.Mác vàĂngghen giai cấp công nhân mang hai thuộc tính cơ bản
sau đây:
-Về phương thức lao động, phương thúc sản xuất: đó là người lao động
trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp
ngày càng hiện đại và xã hội hoá cao.
-Về vị trí trong quan hệ sản xuất Tư bản chủ nghĩa: đó là người lao động
không có tư liệu sản xuất, phải bán sức lao động cho nhà tư bản và bị nhà tư
bản bóc lột về giá trị thặng dư.
C.Mác vàĂngghen đặc biệt nhấn ạnh hai tiêu chí trên, vìđây chính là hai vị
trí phân biệt giai cấp công nhân với các giai cấp khác trong xã hội. Họ phải kiếm
được việc làm và họ phải kiếm được việc làm khi họ bán sức lao động.
Quan điểm đó cho đến nay vẫn giữ nguyên giá trị, vẫn là cơ sở phương
pháp luận để chúng ta nghiên cứu giai cấp công nhân hiện đại,đặc biệt làđể làm
sáng tỏ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong thời đại hiện nay.
4
4
*Khái niệm giai cấp công nhân:
Căn cứ hai tiêu chí cơ bản nói trên,chúng ta có thểđịnh nghĩa: Giai cấp
công nhân là giai cấp của những người lao động được hình thành và phát triển
cùng với nền sản xuất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hoá cao,là giai
cấp đại biểu của lực lượng sản xuất và phương thức sản xuất tiên tiến trong thời
đại hiện nay,có sứ mệnh lich sứ lãnh đạo và tổ chức nhân dân lao động các nước
tiến hành cách mạng XHCN ,xây dựng chếđộ XHCN, CSCN.
2.Đặc diểm của GCCN:
- Một là:GCCN là giai cấp tiên tiến nhất.GCCN là con đẻ của nền sản xuất
vi quốc tế. Bản chất quốc tế của GCCN còn thể hiện ở chỗ lợi ích quốc tế khách
quan của GCCN không tách rời mà gắn bó mật thiết với lợi ích chân chính của
dân tộc,GCCN nước nào cũng phải trở thành giai cấp dân tộc.
II.Nội dung vàđiều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp
công nhân
1.Nội dung:
Lịch sử phát triển của thế giới chính là sự phát triển của các hình thái kinh
tế xã hội từ thấp đến cao.Trong xã hội có giai cấp,để giải quyết mâu thuẫn giữa
lực lượng sản xuất phát triển đến trình độ xã hội hoá cao với quan hẹ sản xuất
cũ,giữa giai cấp thống trị với giai cấp lao động phải phát triển từ hình thái kinh
tế xã hội thấp đến cao.
Trong sự chuyển biến của hình thấi kinh tế trong xã hội,là giai cấp trung
tâm, có nhiệm vụ phảI thảo mãn các điều kiện như: là giai cấp đại diện cho môtj
phương thức sản xuất tiên tiến;là giai cấp có hệ tư tưởng độc lập;giai cấp này
phảI tiến hành thuyết phục tập hợp và tổ chức quàn chúng làm cách mạng. Và
hai nhiệm vụ quan trọng là: tiến hành xoá bỏ chếđộ cũ, xây dung hình tháI kinh
tế xã hội mới tiến bộ hơn.
* Nội dung thực chất của sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân ở đây
chính là:
Trong lĩnh vực kinh tế: GCCN tiến hành xoá bỏ chếđộ tư hữu tư nhân tư liệu
sản xuât,xây dựng chếđộ công hữu tư liệu sản xuát,nâng cao năng suất lao
6
6
động,thoả mãn từng bước nhu cầu phát triển của nhân dân.Sứ mệnh lịch sử của
giai cấp công nhân trong lĩnh vực này chỉ rõ mục tiêu cuối cùng của giai cấp
công nhân,thoả mãn nhu cầu ngày càng đầy đủ hơn:làm theo năng lực hưởng
theo nhu cầu.Do đó càn phải được thực hiện một cách lâu dài, gian khổ, trải qua
từng bước cụ thể.Xoá bỏ chếđộ chiếm hữu tư nhân tư liệu sản xuất; xây dựng
chếđộ công hữu là quá trình phù hợp nhưng phải dần dần,từ từ tong bước.
Trong lĩnh vực chính trị: GCCN phải trở thành giai cấp thống trị trong xã
cho xã hội.Có vai trò quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển xã hội.Do đó
GCCN có khả năng đưa ra một phương thức sản xuất có lực lượng sản xuất phat
triển phù hợp với quan hệ sản xuất dựa trên cơ sở công hữu hoá về tư liệu sản
xuất.Đây là phương thức sản xuất tiến bộ hơn phương thức sản xuất TBCN,hoàn
toàn có khả năng thay thế phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.GCCN có lợi
ích đối lạp với lợi ích giai cấp tư sản,có tinh thần cách mạng triệt để,cóý thức tổ
choc kỷ luật cao,có hệ tư tưởng khoa học và cach mạng đó là chủ nghĩa
Mác_Lênin,cóđảng tiên phong,đó làĐảng cộng sẩn. Những địa vị vàđặc điểm ấy
không thể cóđược ở giai cấp nào ngoài giai cấp công nhân.Bởi vì nó là sản phẩm
của nền đại công nghiệp.
Quá trình phát triển của nền đại công ngiệp giai cấp công nhân được trang
bị nhiều kiến thức mới về văn hoá cơ bản,khoa học ,công nghệ,tay nghề,nhận
thức chính trị,đó cũng là yêu cầu khách quan ngày càng cao của sự phát triển
công nghiệp ngày càng hiện đại đối với GCCN,đó là những điều kiện trí tuệđối
với một gai cấp lãnh đạo cách mạng.
Nền công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hoá,quốc tế hoá ngay cang
cao thì GCCN càng tăng thêm lưc lượng.Sự gia tăng này là do các giai cấp và
tầng lớp xã hội khác ngay càng được lôi cuốn vào nền sản xuất công nghiệp hiện
đại.Đồng thời họ cũng tham gia vào nhiều hoạt động chính trị –xã hội khác cùng
vươn lên làm chủ sản xuất,làm chủ xã hội.Nghĩa là cùng với sự phat triển của
đại công nghiệp các giai cấp,tầng lớp xã hội khác thì bị phân hoá,còn trái lại giai
8
8
cấp công nhân trỏ thành giai cấp ổn định và ngày càng phát triển về số lượng và
chất lượng.Đó là một xu thế khách quan của lịch sửđối với giai cấp công nhân.
Trong chủ nghĩa tư bản,sự tiềm ẩn mâu thuẫn cơ bản,tiền đề của sứ mệnh lịch
sử của GCCN đó là:
+ Về kinh tế:Đó là mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất ngày càng mang tính
chất xã hội hoá vơí quan hệ sản xuất ngày càng tư hữu hoá tư bản chủ nghĩa về
tư liệu sản xuất.
pham vi toàn thế giới.Quá trình đó chỉ được thực hiện thông qua cuộc cách
mạng xã hội chủ nghĩa và cach mạng xã hội chủ nghiã là một tất yếu lịch sử vi:
nguyên nhân sâu xa dẫn đến cách mạng xã hội chủ nghĩa là mâu thuẫn vốn có
trong long xã hội tư bản,đó là mâu thuẫn giữa sự phát triển của lực lượng sản
xuất đến trình độ xã hội hoá cao với quan hệ sản xuất dựa trên chế độ chiếm hữu
tư nhân tư liệu sản xuất,mà quan hệ sản xuất này đã trở nên lỗi thời,kìm hãm sự
phát triển của lực lượng sản xuất.Biểu hiện về mặt chính trị xã hội của mâu
thuẫn cơ bản đó là mâu thuẫn giữa giai cấp công nhân với giai cấp tư sản ,đây là
mâu thuẫn đối kháng và không thể điều hoà,mâu thuẫn này trực tiếp dẫn đến
cách mạng XHCN.
Khi chủ nghĩa tư bản bước sang giai đoạn chủ nghĩa đế quốc thì một mặt
những mâu thuẫn trên phát triển càng gay gắt,đòng thời xuất hiện them những
mâu thuẫn mới đó là mâu thuẫn giữa chủ nghĩa đế quốc với các nước thuộc
địa,phụ thựôc,giữa đế quốc với đế quốc.Tất cả những mâu thuẫn đó càng đẩy
nhanh tới sự chin muồi của cách mạng xã hội chủ nghiã.Lênin đã chỉ rõ”chủ
nghiã đế quốc là đêm trước,là phòng chờ của cách mạng xã hội chủ nghĩa”.
Tuy nhiên cách mạng xã hội chủ nghĩa không phải diễn ra một cách tự
phát,mà nó là kết quả của quá trình đấu tranh giai cấp lâu dài ,gian khổ của giai
cấp công nhân và nhân dân lao động chống lại sự thống trị của giai cấp tư
sản.Cách mạng XHCN chỉ diễn ra ở những nơi có tình thế cách mạng.Tình thế
cách mạng là biểu hiện của sự chin muồi của những điều kiện khách quan.Có
tình thế cách mạng vẫn chưa đủ mà cần phải có những nhân tố chủ quan,bao
10
10
gồm sự lãnh đạo của Đảng tiên phong và tinh thần,hành động cách mạng quần
chúng.
Như vậy,đỉnh điểm của sự chín muồi của những nhân tố khách quan và
chủ quan sẽ đưa đến thời cơ cách mạng.GCCN thong qua Đảng tiên phong của
mình chọn đúng thời cơ phát động quần chúng đứng lên dung bạo lực cách
mạng để lật đổ ách thống trị của giai cấp tư sản và các thế lực phản động giành
mệnh lịch sử ,được hình thành trên cơ sở của sự kết hợp gữa chủ nghĩa Mác với
phong trào công nhân.Đảng cộng sản lá nhân tố chủ quan hang đầu lãnh đạo và
tổ chức thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử của GCCN.Vì đảng cộng sản là lãnh
tụ chính trị,là bộ tham mưu chiến đấu và là đội tiên phong của GCCN và nhân
dân lao động.Do đó Đảng phải thường xuyên được xây dựng vững mạnh cả về
chính trị,tư tưởng và tổ chức.
Trong điều kiện của thời đại ngày nay,khi nhân loại bước vào“nền văn
minh tin học”,văn minh trí tuệ”và “kinh tế tri thức”thì càng có đủ tư liệu thực
tiễn và lý luận để khẳng định rằng số lượng và chất lượng của GCCN không hề
giảm mà ngày càng tăng lên (ví dụ theo điều tra của tổ chức lao động thế giới,và
ngân hàng thế giới(WB) năm 1900 thế giới có 80 triệu công dân,đến năm 1900
đã có 615 triệu công dân và đến năm 1993 đã lên tới 800 triệu công nhân,vai trò
có sứ mệnh của giai cấp công nhân vẫn được xác định một cách khách quan,
càng chứng minh sâu hơn luận điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác_Lênin về giai
cấp công nhân hiện đại và sứ mệnh lịch sử của nó.Điều đó đã là bằng chứng bác
bỏ những luận điểm sai trái cho rằng trong thời đại”văn minh trí tuệ”,”kinh tế tri
thức” thì giai cấp công nhân sẽ suy giảm vì không có trí tuệ ,rằng chỉ có tri thức
mới có khả năng trí tuệ.
Ngày nay,những mâu thuẫn về kinh tế,chính trị,xã hội trong chủ nghĩa tư
bản tồn tại nhưng đang phát triển theo chiều sâu và kinh tế hơn do giai cấp tư
sản bóc lột giá trị thặng dư tinh vi hơn đối với lao động kỹ thuật cao của giai cấp
công nhân và trí thức.Chính vì vậy giai cấp tư sản đã phải điều chỉnh phúc lợi
với thực hình thực tế,như điều chỉnh phúc lợi tạm thời,mua chuộc lãnh tụ công
12
12
đoàn…Do đó chỉ có những Đảng cộng sản và”công đoàn vàng ở một số nước đã
thoả hiệp,dao động,biến chất,về vấn đề sứ mệnh lịch sử của giai cấp công
nhân.Đó là những biểu hiện sai trái chúng ta cần cảnh giác và phê phán.
III.Sứ mệnh lịch sử của GCCN trong thời đại ngay nay.
1.Thực trạng của GCCN hiện nay:
vào Việt Nam và Đông Dương-sáng lập và rèn luyện.
GCCN Việt Nam là một bộ phận của GCCN quốc tế,thực sự là giai cấp
tiên phong của dân tộc,kể cả trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và trong
công cuộc xây dựng sự phồn vinh của dân tộc.GCCN Việt Nam thực sự là chỗ
dựa vững chắc của Đảng và Nhà nước ta trong quá trình đổi mới.
Tuy nhiên, trong công cuộc đổi mới hiện nay,có một bộ phận công nhân
không đáp ứng được yêu cầu và vai trò của giai cấp,thậm chí có sự suy thoái về
phẩm chất,về đạo đức lối sống,tay nghề thấp,bất cập trứoc yêu cầu của sự
nghiệp công nghiệp hoá,hiện đại hoá.Điều đó đòi hỏi giai cấp công nhân Việt
Nam cần khắc phục nhanh chóng những hạn chế của mình,phát triển giai cấp
công nhân cả về số lượng,chất lượng,không ngừng nâng cao trình độ tư
duy,trình độ tổ chức hoạt động thực tiễn…chỉ có vậy mới đáp ứng được đòi hỏi
của thực tiễn, mới hoàn thành được sứ mệnh đối với dân tộc
Trong giai đoạn hiện nay,trong công cuộc xây dựng đất nước quá độ lên
chủ nghĩa xã hội,đội ngũ công nhân Việt Nam bao gồm những người lao động
chân tay và lao động trí óc hoạt động sản xuất trong các ngành công nghiệp và
dịch vụ công nghiệp thuộc các doanh nghiệp Nhà nước,hợp tác xã hay thuộc khu
vực tư nhân,hợp tác lien doanh với nước ngoài.Họ hình thành một giai cấp công
nhân thống nhất đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến,thông qua Đảng
cộng sản Việt Nam được vũ trang bằng chủ nghĩa Mác_Lênin và tư tưởng Hồ
Chí Minh đang lãnh đạo công cuộc đổi mới và phát triển đất nước.
Chính vì thế,để thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình,giai cấp công nhân
Việt Nam phải được phát triển về số lượng và chất lượng,vươn lên khắc phục
những hạn chế,từng bước đáp ứng những yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp
hoá,hịên đại hoá đất nước.Đại hội đại biểu toàn quốc làn thứ IX Đảng cộng sản
14
14
Việt Nam đặc biệt chú trọng phương hướng xây dựng giai cấp công nhân Việt
Nam trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hoá,hiện đại hoa đất nước theo định
hướng xã hội chủ nghĩa.Đại hội chỉ rõ:”đối với giai cấp công nhân ,coi trọng
thống nhất tư tưởng và hành động ,phát huy tư cách là người lãnh đạo trong đấu
tranh chống áp bức bóc lột xây dựng xã hội mới.
Sức mạnh để chiến thắng giai cấp tư sản và mọi kẻ thù khác ,không phải
chỉ là ở số lượng và ở tinh thần chiến đấu của GCCN mà chủ yếu là ở trình độ tổ
chức và giác ngộ chính trị của nó.Điều đó dược thể hiện tập trung ở chính đảng
một tổ chức bao gồm những người ưu tú nhất,giác ngộ chính trị xã hội cao,có
tinh thần đấu tranh kiên quyết nhất của GCCN và nhân dân lao động.Vì vậy
Đảng cộng sản luôn là đội tiên phong chính trị của GCCN và của toàn xã
hội.Đảng có nhiệm vụ sáng tạo chủ nghĩa Mác_Lênin ,phân tích đúng đắn hoàn
cảnh lịch sử cụ thể trong mỗi giai đoạn cách mạng,đề ra mục tiêu,phương
hướng, đường lối,chính sách đúng,phù hợp với yêu cầu phát triển khách quan
của đất nước.Đồng thời Đảng giáo dục,tổ chức,lãnh đạo GCCN và toàn thể nhân
dân thực hiện công cuộc xoá bỏ chế độ xã hội cũ,xây dựng thành công chế độ xã
hội mới xã hội chủ nghĩa tiến lên chủ nghĩa cộng sản.
3.Những phương hướng và giải pháp xây dựng GCCN ở Việt Nam:
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX,Đảng cộng sản Việt Nam đặc biệt chú
trọng phương hướng xây dựng GCCN Việt Nam trong quá trình đẩy mạnh công
nghiệp hóa,hiện đại hoáđát nước theo định hướng XHCN như sau:
“Đối với GCCN,coi trọng việc phát triển về số lượng và chát lượng,nâng
cao giác ngộ và bản lĩnh chính trị,trình độ học vấn và nghề nghiệp,thực hiện”trí
thức hoá công nhân”, nâng cao năng lực ứng dụng và sáng tạo công nghệ
mới,lao động đạt năng suất cao,chất lượng và hiệu quả ngày càng cao,xứng đáng
là lực lượng đi đầu trong trong công nghiệp hoá , hiện đậi hoáđất nước và vai trò
lãnh đạo cách mạng trong thời kì mới. Bảo vệ quyền lợi,nâng cao đời sống vật
chất và tinh thần của GCCN trong điều kiện thực hiện kinh tế thị trường.Tăng
cường đào tạo cán bộ lănh đạo,quản lí và kết nạp đảng viên từ những công nhân
16
16
ưu tú,tăng cường thành phần công nhân trong đội ngũ cán bộ lãnh đạo các
cấp,các ngành”.
Đẩy mạnh công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn quá trình xây dựng và
phát triển giai cấp công nhân nước ta thời kìđổi mới.
Như vậy,với những đặc điểm chính trị-xã hội của mình,GCCN tất yếu
có sứ mệnh lịch sủ là lãnh đạo các tầng lớp nhân dân lao động bịáp bức,bóc lột
trong cuộc đấu tranh từng bước xoá bỏ CNTB và xây dựng thành công CNXH
và CNCS. GCCN Việt Nam-một bộ phận của GCCN quốc tế cũng có những sứ
mệnh lịch sửấy.Tuy nhiên,để phát huy vai trò của mình,GCCN Viêt Nam phải
được phát triển về số lượng và chất lượng.
18
18
KẾT LUẬN
Qua những nội dung đã trình bày ở trên,từ các phân tích về sứ mệnh lịch
sử của GCCN cả về lý luận lẫn thực tiễn, chúng ta khẳng định rằng sứ mệnh lịch
sử của GCCN là không bao giờ thay đổi, ở bất cứ nước nào trong giai đoạn lịch
sử nào,đó là một giai cấp tiên tiến,có vai trò to lớn trong lịch sử phát triển của
thế giới,là lực lượng tiên phong trong công cuộc cải tạo khoa học công nghệ vào
sản xuất của xã hội.GCCN,Đảng cộng sản và hệ tư tưởng Mác-Lênin không bao
giờ tách rời nhau,là nhân tố lãnh đạo,tổ chức nhân dân lao động trong quá trình
giải phóng xã hội, giải phóng con người.Hiểu được rõ về GCCN,đặc biệt là hiểu
được sứ mệnh lịch sử của GCCN là một vấn đề hết sức quan trọng trong nhận
thức của mỗi chúng ta,giúp ta có những nhận thức đúng đắn đối với các giai cấp
trong xã hội nói chung và giai cấp công nhân nói riêng.Qua đó,mỗi cá nhân
trong xã hội cần không ngừng nâng cao ý thức trách nhiệm về giai cấp,về nhận
thức xã hội để nâng cao tri thức văn hoá của mình.
Trong giai đoạn hiện nay,khi hệ thống XHCN tan rã,các thế lực phản động
ngày càng ra sức chống phá các Đảng cộng sản, phủ nhận sứ mệnh lịch sử của
GCCN,vì thế hơn bao giờ hết Đảng,nhà nước cần tăng cường công tác tuyên
truyền,học tập nâng cao nhận thức về vai trò,vị trí của giai cấp công nhân.
Mặt khác, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là một nội dung quan
trọng đối với giai cấp công nhân nên nó rất cần được xã hội và nhất là Đảng