Ung thư biểu mô tế bào đáy: Nhận biết và
xử trí
Ung thư biểu mô tế bào đáy thường thấy ở các vùng da hở, tiếp xúc với ánh sáng
mặt trời như ở mặt, chân, tay…
Ung thư biểu mô tế bào đáy ở mi mắt thường biểu hiện dưới dạng một cục nổi gồ
lên, bề mặt óng ánh và có các mạch máu nhỏ bị giãn ngoằn ngoèo hoặc như một
vết loét “gặm nhấm” hình bản đồ bờ gồ cao, lõm sâu ở giữa, tồn tại dai dẳng, khó
liền và có nhiều sắc tố nâu đen giống như ung thư hắc tố. Đôi khi u xuất hiện dưới
dạng một vùng da bị kích thích hoặc da mi cứng như tờ bìa, da bóng hay da đổi
màu thành màu trắng hay vàng giống như vết sẹo
Ở mi mắt, ung thư biểu mô tế bào đáy là một trong hai loại ung thư mi hay gặp
nhất và chủ yếu gặp ở mi dưới, ở người già hoặc trung niên.
Bệnh thường tiến triển chậm và hiếm khi lan sang các bộ phận khác của cơ thể, do
đó có thể được chữa khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Nguyên nhân:
Tiếp xúc với tia cực tím trong ánh nắng mặt trời là yếu tố nguy cơ cao nhất gây
ung thư biểu mô tế bào đáy nên những người hay làm việc ngoài trời như nông
dân, ngư phủ, người làm muối, vận động viên chơi các môn thể thao ngoài trời,
thợ làm đường…dễ có nguy cơ bị ung thư biểu mô tế bào đáy. Da của trẻ nhỏ
mỏng mảnh nên rất nhạy cảm với ánh nắng mặt trời so với người lớn do vậy trong
thời niên thiếu nếu trẻ bị phơi nắng quá nhiều sau này dễ có nguy cơ bị ung thư
biểu mô tế bào đáy. Những người có làn da nâu và đen thường ít có nguy cơ bị
ung thư biểu mô tế bào đáy vì hắc tố (melanin) trong da họ đã mang đến cho họ sự
bảo vệ tự nhiên còn những người có làn da mịn, có chiều hướng chuyển sang đỏ
hoặc xuất hiện các nốt tàn nhang khi đi nắng sẽ có nguy cơ cao nhất về bệnh này.
Tia cực tím nhân tạo như đèn cực tím và tắm nắng cũng là nguyên nhân gây ung
thư biểu mô tế bào đáy. Ngoài ra còn có thể có một số yếu tố khác liên quan đến
như do rối loạn miễn dịch, do rối loạn di truyền trong bệnh bạch biến, hội chứng
nốt ruồi loạn sản, hội chứng khô da sắc tố hoặc do các hóa chất như thạch tín,

hơn những yêu cầu pháp lý tối thiểu. Một trong 4 nguyên tắc đặc biệt quan
trọng mà GPP phải thực hiện đó là “tư vấn dùng thuốc” và nên lưu ý, hỏi
để được tư vấn đầy đủ là quyền lợi chính đáng của người mua. Vậy tư
vấn dùng thuốc là gì và phải được thực hiện tại nhà thuốc GPP như thế
nào?
1. Cách thức tư vấn GPP
Tư vấn dùng thuốc là sự truyền đạt bằng lời nói hay chữ viết của
dược sỹ, nhân sự dược tại nhà thuốc (nhân viên có bằng cấp chuyên môn
về dược) nhằm cung cấp đầy đủ thông tin cần thiết cho người mua thuốc,
cho người bệnh về thuốc để đảm bảo thuốc được dùng hợp lý, an toàn,
hiệu quả. Tư vấn dùng thuốc tốt nhất là dùng cả phương tiện nói và viết
(viết tay lên giấy bao bì hoặc đánh máy in và gắn lên bao bì). Nếu chỉ tư
vấn bằng lời nói mà không ghi chép thì người mua thuốc dễ quên còn nếu
chỉ viết không thôi thì có thể người mua thuốc hiểu không đầy đủ dẫn đến
thông tin sai lệch và nhầm lẫn.
Tại nhà thuốc có 2 loại thuốc: thuốc bán theo đơn và không cần bán
theo đơn (Over the counter – OTC). Ở một số nước có luật “Uỷ quyền kê
đơn” theo đó bác sỹ uỷ quyền cho dược sỹ mà mình tin tưởng (được pháp
luật chứng nhận) bán một số thuốc trong danh mục thuốc bán theo đơn
chữa những bệnh thông thường theo phác đồ đã thống nhất. Còn ở nước
ta không có luật này nên đối với thuốc bán theo đơn, nguyên tắc GPP yêu
cầu người bán thuốc hướng dẫn người mua thực hiện đúng đơn thuốc (là
tất cả những gì bác sỹ ghi trong đơn thuốc, ngoài ra thêm những hướng
dẫn khác như chế độ sinh hoạt ăn uống, tái khám,…). Với thuốc bán
không cần kê đơn OTC, GPP yêu cầu có sự thông tin về thuốc dùng trong
điều trị, về giá cả và cả tư vấn để người mua lựa chọn thuốc thích hợp (tư
vấn chọn loại thuốc có hiệu quả điều trị mong muốn nhất ở giá cả hợp lý
ở mức thấp nhất so với khả năng chi phí của người bệnh). GPP đặc biệt
nhấn mạnh nhà thuốc không được tiến hành các hoạt động thông tin,
quảng cáo thuốc trái với quy định về thông tin quảng cáo thuốc, không


Tài liệu tham khảo: Quyết định số 11/2007/QĐ - BYT ngày
24/01/2007 của Bộ trưởng Bộ y tế về việc ban hành nguyên tắc, tiêu
chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc”