CHƯƠNG V. HỒI QUY VÀ TƯƠNG QUAN
V.1. Ý nghĩa nghiên cứu mối liên hệ tương quan giữa các hiện
tượng

“Mối liên hệ ràng buộc lẫn nhau giữa các chỉ tiêu hoặc tiêu thức của
hiện tượng trong đó sự biến động của một chỉ tiêu này (chỉ tiêu kết
quả) là do tác động của nhiều chỉ tiêu khác (chỉ tiêu nguyên nhân)
gọi là liên hệ tương quan”

Phương pháp toán học áp dụng vào việc phân tích thống
kê nhằm biểu hiện và nghiên cứu mối liên hệ tương quan
giữa các chỉ tiêu của hiện tượng kinh tế - xã hội là
phương pháp phân tích tương quan.

CHƯƠNG V. HỒI QUY VÀ TƯƠNG QUAN
V.1.1. Liên hệ hàm số và liên hệ tương quan

Liên hệ hàm số

Mối liên hệ hoàn toàn chặt chẽ

Dạng tổng quát: y = f(x)

Thường gặp khi nghiên cứu các hiện tượng tự nhiên: vật lý, hóa học…

Liên hệ tương quan

Mối liên hệ không hoàn toàn chặt chẽ

Mỗi tiêu thức nguyên nhân – nhiều giá trị tương ứng của tiêu thức kết quả

CHƯƠNG V. HỒI QUY VÀ TƯƠNG QUAN
V.2. Liên hệ tương quan tuyến tính giữa hai tiêu thức
STT CN
Tuổi nghề - x
(Năm)
NSLĐ – y
(Tr.đ)
A 1 2
a
1 3
b
3 12
c 4 9
d 5 16
e
7 12
f 8 21
g 9 21
h 10 24
i 11 19
k 12 27
Tổng 70 164

CHƯƠNG V. HỒI QUY VÀ TƯƠNG QUAN
V.2. Liên hệ tương quan tuyến tính giữa hai tiêu thức…
§  ê n g  l ý  t h u y Õ t
§  ê n g  t h ù c  t Õ
0
5
1 0

NSLĐ – y
(Tr.đ)
xy x
2
y
2
A 1 2 3=1x2 4=(1)
2
5=(2)
2
a
1 3 3 1 9
b
3 12 36 9 144
c 4 9 36 16 81
d 5 16 80 25 256
e
7 12 84 49 144
f 8 21 168 64 441
g 9 21 189 81 441
h 10 24 240 100 576
i 11 19 209 121 361
k 12 27 324 144 729
Tổng 70 164 1369 610 3182

V.2.Liên hệ tương quan tuyến tính giữa hai tiêu thức…

Hệ phương trình xác định tham số a,b:
Phương trình:


−
=
xbya −=

V.2.Liên hệ tương quan tuyến tính giữa hai tiêu thức…
V.2.2. Tính phương trình hồi quy từ tài liệu phân tổ
Phân tổ các XN theo
GT ĐVSP (1.000 đ)
(y)
Phân tổ các XN theo GT TBSX (tr.đ)
(x)
<50 50 - 100 100 - 150 150 - 200 Cộng
Số xí nghiệp
15 - 25 2 1 3
25 - 35 3 6 6 15
35 - 45 3 8 6 3 20
45 - 55 5 4 1 10
55 - 65 2 2
Cộng 10 15 15 10 50

x
y 25 75 125 175
Các cột tính toán
n
y
yn
y
y
2
n

(120)
2 120 7200
n
x
10 15 15 10 N=50 1930 78900
xn
x
250 1125 1875 1750
∑xn
x
= 5000
x
2
n
x
6250 84375 234375 306250
∑x
2
n
x
= 631250
yn
xy
490 610 510 320
∑yn
xy
= 1930
xyn
xy
12250 45750 63750 56000

−−Σ
=
yx
.
y.xxy
r
δδ
−
=
y
x
.br
δ
δ
=

V.2.3.Hệ số tương quan…

Trở lại ví dụ
7
10
70
x ==
4,16
10
164
y ==
9,136
10
1369

−=δ
909,0
017,7464,3
)4,167(9,136
r =
×
×−
=

V.3.Liên hệ tương quan phi tuyến tính giữa hai tiêu thức
V.3.1. Các phương trình hồi quy
a) Phương trình Parabol bậc 2

Xác định các tham số a, b, c bằng phương pháp bình phương bé
nhất

Lập hệ phương trình chuẩn có dạng:







++=
++=
++=
∑∑∑∑
∑∑∑∑
∑∑∑







+=
+=
∑∑∑
∑∑
2
x
1
b
x
1
a
x
y
x
1
bnay

V.3.1. Các phương trình hồi quy…
c) Phương trình hàm mũ

Cùng với sự tăng lên của các trị số tiêu thức nguyên nhân thì các trị số
của các tiêu thức kết quả thay đổi theo cấp số nhân

Nghĩa là có tốc độ phát triển xấp xỉ nhau.

Phản ánh sự biến thiên của tiêu thức y do ảnh hưởng của tất cả các
nguyên nhân (trong đó có nguyên nhân x)

Công thức:
η
n
yy
y
∑
−
=
2
2
)(
σ

V.3.2. Tỷ số tương quan…

Phương sai phản ánh sự biến thiên của tiêu thức y do
ảnh hưởng của riêng tiêu thức nguyên nhân x

Phương sai phản ánh sự biến thiên của tiêu thức y do
ảnh hưởng của các tiêu thức nguyên nhân khác, trừ tiêu
thức x
n
yy
x
y
x
∑

giá trình độ chặt chẽ của mối liên hệ

Tỷ số tương quan còn được tính bởi các công thức:
222
)( x
x
y
y
y
σσσ
+=
2
2
y
y
x
σ
σ
η
=
2
2
)(
1
y
y
x
σ
σ
η

=r
η
≠r

CHƯƠNG V. HỒI QUY VÀ TƯƠNG QUAN
V.4. Liên hệ tương quan giữa nhiều tiêu thức
V.4.1. Mô hình tương quan bội

Phương trình tổng quát

Giả sử có hai tiêu thức nguyên nhân có ảnh hưởng lớn nhất
đến tiêu thức kết quả

phương trình tuyến tính để phản ánh mối quan hệ này:
nn
xxx
xaxaxaay
n
++++=
22110
, ,,
21
22110
21
xaxaay
xx
++=V.4.1. Mô hình tương quan bội…


Công thức tổng quát như sau:

Ví dụ đối với trường hợp phương trình hồi quy với hai tiêu
thức nguyên nhân x
1
và x
2
ở trên ta có:

( )
( )
∑
∑
−
−
−=
2
2

,
21
.21
1
yy
yy
R
n
n
xxx