PHẦN MỞ ĐẦU
Như chúng ta đã biết, bất kỳ một nền sản xuất nào cũng phải giải quyết ba vấn đề
cơ bản là sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào và sản xuất cho ai? Câu trả lời này chỉ có
thể có được thông qua xem xét các mối quan hệ thị trường và yếu tố giá cả thị trường. Có
lẽ vì tầm quan trọng đó của giá cả mà hầu như các trường phái kinh tế từ cổ điển đến hiện
đại đều cố gắng đưa ra nhiều cách định nghĩa và lý giải khác nhau về giá cả thị trường, để
từ đó rút ra những quy tắc chung cho điều hành sản xuất và lưu thông. Việc nắm vững
nội dung, quy luật, nguyên tắc hình thành giá cả thị trường có ý nghĩa rất quan trọng
trong thực tiễn hoạt động kinh tế hiện nay với mọi quốc gia. Đặc biệt với Việt Nam
chúng ta, khi vừa mới gia nhập kinh tế thế giới, dù thời cơ thuận lợi có nhiều song thách
thức cũng không ít, trước những biến động phức tạp của tình hình giá cả hiện nay, chúng
ta cần có một nhận thức đúng đắn nhằm chỉ đạo hoạt động điều hành giá cả một cách có
hiệu quả nhất. Nhận thức điều đó, qua quá trình học tập môn Kinh tế chính trị, em đã có
điều kiện nghiên cứu ba đại diện có nhiều đóng góp tích cực vào lý thuyết giá trị là K.
Mác, A. Marshall và P. A. Samuelson. Vì vậy em chọn đề tài “Lý luận giá cả thị trường
của Mác, Marshall và Samuelson và sự vận dụng lý luận trên trong việc điều hành giá cả
thị trường ở nước ta hiện nay” để trình bày một số ý tưởng của mình.
Trong giới hạn thời gian và yêu cầu môn học, em chỉ xin nêu ra những quan điểm
tưởng chính của các nhà kinh tế và liên hệ với thực tế công tác điều hành giá cả tại nước
ta, qua đó trình bày một số nhận định và kiến nghị một số giải pháp đối với công tác điều
hành giá cả hiện nay tại nước ta. Em rất mong nhận được ý kiến góp ý của các thầy cô
giáo để bài viết của em được hoàn thiện hơn!
Em xin chân thành cảm ơn!
NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận
1.1. Lý luận giá cả của Mác
C. Mác là một trong những người đầu tiên sáng lập ra kinh tế chính trị học Macxit.
Lần đầu tiên, ông đã nêu ra đối tượng của kinh tế chính trị là quan hệ sản xuất, tức là
quan hệ giữa người với người trong quá trình sản xuất, mà trước hết là các quan hệ sở
hữu và phân phối. Từ xuất phát điểm đó, ông đi nghiên cứu về sản xuất và lưu thông
hàng hóa trong xã hội. Trên cở sở phê phán và kế thừa các học thuyết của các trường phái

Giá cả thị trường là kết quả sự va chạm giữa người mua và người bán, tức là va chạm
giữa cung và cầu. Sự va chạm này hình thành giá cả cân bằng.
Marshall chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến giá cả thị trường. Theo ông, trong ngắn
hạn, cung cầu có tác động đến giá cả, còn trong dài hạn thì chi phí sản xuất tác động đến
giá cả. Ngoài ra, độc quyền cũng có tác động đến giá cả, vì nhà độc quyền thường giảm
sản lượng để nâng giá bán nhằm thu được lợi nhuận cao. Bên cạnh đó, sự cân bằng giá cả
còn chịu ảnh hưởng của độ co giãn của cầu – đó là mức độ phản ứng của cầu trước sự
thay đổi của giá…
Lý thuyết giá cả của Marshall là cơ sở lý luận của kinh tế học vi mô trong phân
tích thị trường, cung cầu và giá cả.
1.3. Lý thuyết giá cả thị trường của Samuelson
P.A. Samuelson là nhà kinh tế học người Mỹ, tác giả cuốn Kinh tế học nổi tiếng và
là người đứng đầu trường phái chính hiện đại với chủ trương điều hành nền kinh tế bằng
cả bàn tay nhà nước và bàn tay thị trường. Theo ông, thị trường là một cơ chế tinh vi phối
hợp mọi người, mọi hoạt động của doanh nghiệp thông qua hệ thống giá cả thị trường.
Nó là phương tiện giao tiếp để tập hợp tri thức và hành động của hàng triệu cá nhân khác
nhau. Điểm đặc thù nhất của thị trường là thông qua giá cả thị trường để đưa người mua
và người bán đến với nhau để xác định giá cả thị trường.
Trong nền kinh tế thị trường, mọi thứ đều có giá cả, đó là giá trị của hàng hóa và
dịch vụ được tính bằng tiền. Giá cả thể hiện mức mà mọi người và các hãng tự nguyện
trao đổi nhiều loại hàng hóa khác nhau. Giá cả hoạt động là một tín hiệu đối với cả người
sản xuất và người tiêu dùng. Nếu người tiêu dùng muốn mua nhiều hàng hóa nào đó hơn
nữa thì giá hàng hóa đó sẽ tăng và như vậy phát tín hiệu cho người bán sản xuất nhiều
hơn. Ngược lại, nếu một hàng hóa không được tiêu dùng, lượng tồn kho quá nhiều, người
bán sẽ phải giảm giá để giảm lượng hàng tồn kho. Khi giá bán thấp, người mua sẽ tiêu
dùng nhiều hơn và người sản xuất lại muốn sản xuất ít hơn. Kết quả là sự cân bằng giữa
người mua và người bán được thiết lập và duy trì. Đó cũng là cân bằng của thị trường,
cân bằng giữa cung và cầu, giữa mức người mua muốn mua và người bán muốn bán. Giá
cả là nhân tố kết hợp các quyết định của người sản xuất và tiêu dùng trên thị trường. Giá
cả trở thành “quả cân trong cơ chế thị trường”.

thị trường như quy luật cung – cầu, quy luật cạnh tranh. Giá cân bằng giao động theo các
nguyên lý của thị trường trở thành yếu tố tích cực kích thích sản xuất tiêu dùng, phát triển
sản phẩm, thị trường, mạng lưới thương nghiệp, bán buôn phát triển…Tỷ giá đồng ngoại
tệ được thả nổi, kích thích xuất nhập khẩu, thanh toán quốc tế, kích thích đầu tư…
Tuy nhiên bên cạnh đó cũng còn một số bất cập trong công tác quản lý và điều
hành giá. Một số lĩnh vực, nhà nước vẫn quy định giá (xăng dầu, một số nông sản) làm
cho các doanh nghiệp dựa dẫm ỷ lại vào bao tiêu và trợ cấp của nhà nước, tăng gánh nặng
cho nhà nước. Giá cả chưa phản ánh được đúng giá trị và chi phí sản xuất, giữa nhu cầu
và cung ứng còn có khoảng cách khá xa. Mặ khác một số ngành khi để tự điều tiết giá cả
theo thị trường thì xuất hiện các hiện tượng tiêu cực như hàng giả, kém phẩm chất, giá cả
sai khác rất nhiều so với giá trị. Nhà nước quy định niêm yết giá với một số mạt hàng (tân
dược) thì lại tiến hành một cách đối phó, khó kiểm soát được chất lượng thuốc và giá cả,
ảnh hưởng xấu đến tâm lý người tiêu dùng… Lĩnh vực bất động sản, nhà ở, giá cả đang
tăng với tốc độ chóng mặt…
Những năm gần đây, tỷ lệ lạm phát lại có xu hướng gia tăng với tốc độ khá nhanh,
nhất là vào thời điểm cuối năm, sau đó chững lại rồi lại tiếp tục tăng cao. Trong khi đó
chính sách tiền lương và thu nhập thì chậm thay đổi, làm cho đời sống nhân dân ít nhiều
ảnh hưởng…
3. Định hướng giải quyết và các giải pháp
3.1. Định hướng giải quyết
Để giải quyết những vấn đề trên, vấn đề trước tiên là phải nắm vững và vận dụng
linh hoạt lý luận giá cả thị trường vào công tác điều hành giá trong điều kiện đánh giá
những thời cơ và thách thức của tiến trình hội nhập. Đảm bảo nguyên tắc tuân theo quy
luật giá trị, để cho thị trường điều tiết giá cả nhưng đồng thời cũng kết hợp với sự can
thiệp có mức độ của nhà nước, tạo ra một hệ thống giá cả ổn định và kích thích tăng
trưởng kinh tế. Phấn đấu đạt mục tiêu chung là bình ổn giá cả thị trường, kiểm soát lạm
phát, khuyến khích cạnh tranh về giá theo pháp luật để tăng hiệu quả, thúc đẩy hội nhập
quốc tế thắng lợi.Biện pháp đặ ra phải hướng đến các mục tiêu cụ thể như: chỉ số giá tiêu
dùng không tăng vượt tốc độ tăng trưởng kinh tế, đẩy nhanh tiến trình xóa cơ chế bù lỗ,
bù giá đối với một số ít mặt hàng mà nhà nước còn định giá đang áp dụng cơ chế bù lỗ,

mục tiêu quốc gia, hàng hóa dịch vụ công ích; đối với hàng hóa dịch vụ còn được trợ
cước, trợ giá, hàng hóa dịch vụ thực hiện chính sách xã hội thì từng bước chuyển mạnh
hình thức định giá sang cơ chế đấu thầu, đấu giá.
Đối với tất cả những hàng hóa dịch vụ còn lại được khuyến khích cạnh tranh về
giá theo quy định của pháp luật thì giá do người mua và người bán thỏa thuận trên cơ sở
các yếu tố hình thành giá hợp lý, theo tín hiệu khách quan của cung cầu, của giá thị
trường trong nước và giá thị trường thế giới. Trong trường hợp giá tăng quá cao, bất hợp
lý phải áp dụng các biện pháp bình ổn giá theo quy định của Pháp lệnh giá để thực hiện
mục tiêu bình ổn giá.
Giữ vững các cân đối vĩ mô trong mọi tình huống. Chỉ đạo đạt cho được những chỉ
tiêu cơ bản về tốc độ tăng trưởng và phát triển mà Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X và
Nghị quyết của Quốc hội khóa XI kỳ họp thứ 10 đã đề ra.
Về chính sách tài khóa, cần thực hiện quản lý chặt chẽ hoạt động thu chi ngân sách
theo đúng quy định của Luật Ngân sách Nhà nước. Thực hiện nhất quán lộ trình cắt giảm
thuế theo đúng cam kết quốc tế, giảm thiểu biện pháp bảo hộ qua hàng rào thuế quan và
phi thuế quan để tạo sức ép cạnh tranh.
Về chính sách tiền tệ. “Tiếp tục thực hiện chính sách tiền tệ linh hoạt với sự giám
sát, điều tiết của nhà nước theo nguyên tắc thị trường; đảm bảo mục tiêu ổn định giá trị
đồng tiền, kiểm soát được lạm phát
Trong điều hành mặt bằng giá, tiếp tục thực hiện tính đúng, tính đủ theo cơ chế giá
thị trường đối với giá trị đất đai, tài nguyên và các nguồn lực đưa vào sử dụng để thực
hiện xóa bao cấp cho một số ít hàng hóa dịch vụ còn có giá bao cấp do Nhà nước định
giá; tiếp tục chỉ đạo các địa phương quy định giá đất bám sát nguyên tắc sát giá chuyển
nhượng quyền sử dụng đất thực tế trên thị trường trong điều kiện bình thường phù hợp
với Nghị định số 188/2004/NĐ-CP của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và
khung giá các loại đất để thực hiện tốt chính sách tài chính về đất đai giữa Nhà nước và
các tổ chức, cá nhân sử dụng đất.
Đối với đại bộ phận các loại hàng hóa dịch vụ Nhà nước không còn định giá (sắt,
thép, xi măng, phân bón, lúa gạo, cà phê, chè, cao su, sản phẩm chăn nuôi, thủy hải sản,
hàng tiêu dùng ) áp dụng cơ chế giá thị trường. Đó là cơ chế mà nhà nước dựa trên

KẾT LUẬN VÀ CÁC KIẾN NGHỊ
Tóm lại có thể nói lý thuyết giá cả thị trường của Mác, Marshall, Samuelson là cơ
sở lý luận của kinh tế học hiện nay trong phân tích thị trường, cung cầu và giá cả. Việc
nghiên cứu vằ nắm vững lý thuyết này giúp chúng ta có được nhận thức đúng đắn về về
trạng thái vận động của thị trường dưới tác động của các quy luật khách quan như quy
luật giá trị, quy luật cung – cầu, quy luật cạnh tranh , sự cân bằng của giá cả trên thị
trường không phải là cân bằng tĩnh mà là cân bằng động, luôn dao động quanh điểm cân
bằng… Đây là cơ sở để phân tích sự biến động giá cả hàng hóa trên thị trường, trên cơ sở
đó nhà nước có thể đưa ra chính sách điều chỉnh phù hợp. Đây cũng là cơ sở để doanh
nghiệp chủ động trong chiến lược kinh doanh, thông qua việc chủ động tác động vào
cung cầu và đưa ra chính sách giá cả, sản lượng phù hợp để thu được lợi nhuận cao…
Nhìn chung trong xu thế mở cửa hội nhập đầy thời cơ và thách thức hiện nay,
chúng ta cũng đang phải đối mặt với rất nhiều thách thức lớn trong vấn đề đảm bảo một
chính sách giá cả ổn định với an ninh tài chính vững mạnh. Do vậy yêu cầu đặt ra đối với
các cơ quan chức năng là phải nắm vững và vận dụng các lý thuyết giá cả một cách linh
hoạt vào điều hành giá cả của nền kinh tế, thông qua các chính sách tác động và kiểm
soát thực sự có hiệu quả. Các doanh nghiệp và người tiêu dùng cần cập nhật các thông tin
mới về chủ trương chính sách của Nhà nước và Chính phủ, nghiêm chỉnh chấp hành, tích
cực đấu tranh phòng chống những biểu hiện tiêu cực trong việc thực thi chính sách giá cả
như đầu cơ, niêm yết đối phó, hàng giả, hàng kém chất lượng… Đảm bảo phối hợp đồng
bộ giữa các cơ quan chuyên ngành và các doanh nghiệp, người tiêu dùng, làm cho tình
hình giá cả ổn định và tạo đà cho phát triển kinh tế vững mạnh.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Giáo dục Đào tạo - Giáo trình Kinh tế chính trị. NXB Chính trị Quốc gia- Hà Nội -
2002
2. Trường Đại học Kinh tế Quốc dân - Viện Sau Đại học- Kinh tế Chính trị (dành cho đối
tượng đào tạo cao học). NXB Thống kê. Năm 2003.
3. Trường Đại học Kinh tế Quốc dân - Giáo trình Lịch sử học thuyết kinh tế. NXB Thống
kê. Năm 2005.
4. Báo Điện tử, vnexpress.net, dantri.com …