nghiên cứu ứng dụng
phế thải xây dựng của H nội
lm móng v mặt đờng ôtô
pgs. ts. phạm huy khang
Bộ môn Đờng bộ - ĐH GTVT
Tóm tắt: Bi báo tập trung nghiên cứu, giải quyết có tính chất định hớng những giải pháp
chủ yếu để xử lý chất thải xây dựng tại H nội dùng lm móng v mặt đờng ôtô. Những giải
pháp chủ yếu l dùng chất liên kết vô cơ (vôi v xi măng) để gia cố chất phế thải đã qua xử lý
sơ bộ, hoặc dùng phế thải xây dựng có chọn lọc để lm nền móng công trình nền đờng ôtô,
bãi đỗ. Các kết quả nghiên cứu lý thuyết v thực nghiệm của tác giả đã thu đợc những kết quả
bớc đầu tại H nội v mở ra một hớng mới trong việc tận dụng phế thải xây dựng - một vấn
đề không chỉ có ý nghĩa kinh tế m còn có ý nghĩa xã hội, giải quyết vấn đề môi trờng, một thứ
không thể tính đợc bằng tiền.
Summary: The article focus on researching directedly solution to treat contruction waste
in Ha Noi to make road - base and pavement. Main solutions use binders (lime and cement) to
enforce primarily treated waste contruction or seclected contruction waste to make foundation
of road, parking areas.
The reaserches in theory and in practice of the auther have had initial results in Ha Noi
and open a new direction in utilizing contruction waste - an issue which has not only economic
and social significance but also enviroment problem which cannot be measured by money.
I. Đặt vấn đề
Phế thải nói chung và phế thải xây dựng nói riêng đang trở thành một gánh nặng cho các
khu dân c, đặc biệt là với các thành phố lớn nh Hà nội, Thành phố Hồ Chí Minh. Không chỉ
giá thành để xử lý phế thải đang là một gánh nặng cho các thành phố đó mà điều cần quan tâm
hơn chính là ảnh hởng bất lợi của môi trờng đến cuộc sống con ngời.
Hầu hết hiện nay ngời ta cha có các giải pháp tích cực nào khác để tận dụng loại phế
thải này mà chủ yếu là tìm cách loại bỏ thậm chí dùng đến các biện pháp cực đoan.
Trong đề tài này sẽ trình bày đến vấn đề nghiên cứu các giải pháp xử lý các loại phế thải

Dự báo khối lợng chất thải đô thị Thnh phố H nội
Đơn vị: m
3
/ ngy
Chỉ tiêu 2002 2005 2010 2015 2020
Khối lợng rác sinh hoạt
1.528 1.771 2.246 2.848 3.611
Khối lợng rác thải công nghiệp
100 133 214 345 556
Khối lợng rác Bệnh viện
15 16 21 26 33
Khối lợng phế thải xây dựng
700 834 1.116 1.493 1.998
Tổng cộng 2.343 2.754 3.597 4.712 6.198
- Chiến lợc quản lý chất thải tại H nội
+ Mục tiêu chung:
Chiến lợc quản lý chất thải rắn là một bộ phận trong chiến lợc bảo vệ môi trờng và phát
triển bền vững của thủ đô Hà nội đến năm 2020, vì vậy quản lý chất thải rắn phải đợc coi là
một trong những vấn đề trọng tâm cần u tiên trong các dịch vụ công cộng ở Hà nội.
Công tác quản lý chất thải đô thị phải đợc hoạch định trong quy hoạch phát triển của
Thành phố và phải đợc thực hiện đồng bộ trong tất cả các khâu từ công nghệ: phân loại, thu
gom, vận chuyển, xử lý và chôn lấp đến tổ chức quản lý, Cơ chế chính sách và pháp luật, hoạt
động tuyên truyền nâng cao dân trí.

Cần phát huy tối đa các nguồn lực của nền kinh tế thị trờng nhiều thành phần để từng
bớc hình thành một hệ thống quản lý chất thải rắn đồng bộ, khoa học, hiệu quả. Nhằm bảo vệ
sức khoẻ và nâng cao chất lợng cuộc sống của Nhân dân, đáp ứng các mục tiêu phát triển
kinh tế - xã hội của thủ đô.
+ Mục tiêu môi trờng:
Phấn đấu đến 2010:

Có thể phân ra một số loại điển hình nh sau:

Loại 1: Đất các loại đợc loại ra do quá trình đào móng xây dựng các công trình nh nhà
cửa, các công trình nền đờng ôtô.
Lý do loại bỏ chủ yếu là do đất thừa hoặc do đất không đảm bảo các chỉ tiêu kỹ thuật cần
thiết với công trình xây dựng.
Giải pháp hiện nay thông thờng là loại bỏ, vận chuyển đổ đi hoặc là tận dụng làm nền
cho một số công trình có chất lợng thấp.
Loại 2: Bê tông vỡ, gạch vỡ, vữa, đá, đất kích thớc lớn nhỏ khác nhau. Đây là sản phẩm
của các công trình bị phá dỡ nh nhà cửa, các công trình phục vụ do nhu cầu xây dựng mới, cải
tạo hoặc giải toả.
Với loại vật liệu này giải pháp hiện nay chủ yếu là loại bỏ, hoặc đợc tận dụng một phần
để làm lớp lót móng cho các công trình, thậm chí đợc dùng để đổ nền cho các công trình có
yêu cầu kỹ thuật không cao.
Đặc điểm của loại vật liệu này là tính không đồng nhất, kích thớc không đều, rời rạc và
khó gia công nên ít đợc sử dụng.
Loại3: Loại phế thải của mặt đờng ôtô hình thành, do cần cải tạo nâng cấp mặt đờng
(cần đào bỏ lớp mặt do không đảm bảo kỹ thuật hoặc do không đợc phép tôn cao mặt đờng
nh: đờng trong thành phố hoặc đờng trên cầu )
Loại vật liệu này bao gồm lớp bê tông cũ đợc cào bóc, lớp đá dăm cũ của mặt đờng, đá
trộn nhựa, thâm nhập nhựa bị loại bỏ.
- Đặc điểm chủ yếu của loại vật liệu này là khối lợng lớn, kích thớc khá đồng đều, dễ gia
công, nhng chất lợng thờng là kém, cần có biện pháp gia công lại để tận dụng.
Để có thể tiến hành gia cố, ngời ta phải tiến hành các biện pháp gia công và chọn lọc sơ
bộ vật liệu, sau đó tiến hành trộn và gia cố.
Vấn đề đặt ra không chỉ là giá thành để xử lý phế thải đang là một gánh nặng cho các
thành phố đó mà điều cần quan tâm hơn chính là ảnh hởng bất lợi của môi trờng tới cuộc
sống của con ngời.
Trong khuôn khổ đề tài này tác giả chỉ trình bày về công nghệ gia công các loại phế thải
xây dựng (loại 1 và loại 2) đã giới thiệu ở trên, từ vật liệu có kích thớc to nhỏ khác nhau thành
Hình 1.
Hình 2.
Thu gom v vận chuyển phế thải ở H nội (hình 1, 2).
Hình 3.
Hình 4.
+ Xử lý phế thải.
Hiện nay Hà nội cha có công nghệ xử lý phế thải xây dựng.
Tại Bãi Lâm Du, ngời ta mới sử dụng không đáng kể vật liệu phế thải ở các dạng sau.
- Tận dụng một ít vật liệu xây dựng còn dùng đợc để tái sử dụng (khoảng vài chục m
3
mỗi năm).

Thu gom, tập trung
phế thải xây dựng

Tạo các điểm
tập trungnhỏ.Thu gom tại nơi
tạo phế thải.

Các điểm phế
thải XD tự phát
Vận chuyển phế thải đến bãi tập trung của thành phố
(Bãi Lâm Du)
Có tính cớc vận
chuyển

Xử lý sơ bộ tại bãi
(Bãi Lâm Du)
Không tính cớc vận

vật liệu xây dựng thứ cấp nh gạch ba banh dới dạng xỉ.
Hiện tại ở bãi Lâm du Gia lâm Hà nội Công ty MTĐT Hà nội đã tổ chức giải pháp này ngay
tại bãi.
Hiện tại lợng phế thải tận dụng theo dạng này chỉ chiếm khoảng 0.1% lợng phế thải hiện
có.
Việc sử dụng này chủ yếu do dân tự tổ chức và thực hiện.
Giải pháp 2
- Dùng vật liệu phế thải để san, lấp nền các công trình xây dựng và làm sân đỗ cho các
bến xe, kho xởng.
Vật liệu dùng là các loại vật liệu phế thải loại 1 và loại 2 hoặc hỗn hợp cả hai loại trên.
Sân đỗ xe của Công ty MTĐT Hà nội đã đợc xây dựng theo dạng này.
Một thực tế đặt ra là hiện này dạng tận dụng loại này cũng chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ
khoảng 2 - 3% lợng vật liệu loại này.
Nguyên nhân chủ yếu là do tính thiếu tập trung của vật liệu và do tiến độ các công trình đòi
hỏi, ngoài ra một nguyên nhân khách quan khác là do tâm lý nhà đầu t còn khá ngại và e dè
loại vật liệu này.
- Dùng làm lớp lót móng cho các công trình xây dựng.
Hiện tại nhiều công trình xây dựng lớn tại Hà nội đã thiết kế lớp lót móng bằng gạch vỡ
hoặc BT gạch vỡ.
Một nghịch lý đặt ra là loại vật liệu này hiện tại lại rất khan hiếm và giá thành đôi khi đắt
hơn cả bê tông thờng.
Nguyên nhân là do khâu quản lý và điều hành việc sử dụng vật liệu phế thải theo kiểu:
Thừa thì đổ đi, cần lại đi mua hoặc thừa thì không biết đổ đi đâu, còn cần thì không biết mua ở
đâu.

Giải pháp 3
Gia công và dùng các chất liên kết vô cơ và hữu cơ (xi măng, vôi, nhựa). Dùng làm móng
cho các đờng cấp cao.
Tuỳ giải pháp lựa chọn mà vật liệu có thể là loại 1 hoặc loại 2.
Thông thờng các loại vật liệu Loại 1 nên dùng gia cố vôi hoặc xi măng. Loại 2 nên dùng

c BTN t
ậ
n
dụng lại)
2 - Lớp CPĐD L1 dày 12 - 20 cm
3 - Lớp CPĐD L2 dày 15 - 20 cm
4 - Lớp hỗn h
ợ
p v
ậ
t liệu phế thải
g
ia cố xi măn
g
hoặc vôi (tỷ lệ từ 4 - 10%) dày từ 20 - 40 cm.
Kết cấu mặt đờng (dùng cho các ngõ phố hẹp).

3 - Lớp hỗn hợp vật liệu phế thải gia cố xi
măng hoặc vôi (tỷ lệ từ 4 - 10%
)
dà
y
từ
20 - 30 cm.
2 - Lớp CPĐD L1 (hoặc đá dăm tiêu
chuẩn) dày 12 - 20 cm
1 - Lớp BTN hạt mịn dày 5 cm hoặc láng
nhựa.
nghiệp nào đầu t vào lĩnh vực này.
Tuy nhiên, trên đây mới chỉ là những kết luận mang tính lý thuyết, để có thể triển khai
trong thực tế việc tận dụng PTXD trong thi công nền móng các công trình, cần phải tiến hành
thêm nhiều nghiên cứu cũng nh thực nghiệm tại hiện trờng nhằm đa ra các kết luận có tính
khoa học có đủ sức thuyết phục đợc các cấp có thẩm quyền, các nhà chuyên môn, các cơ
quan quản lý kỹ thuật chuyên nghành ủng hộ và giúp sức cùng tổ chức thực hiện.
Để thúc đẩy cho việc nghiên cứu cũng nh triển khai áp dụng đề tài vào thực tế, tôi có một
số kiến nghị sau đây:
- Khối lợng phế thải xây dựng phát sinh ngày càng nhiều theo tốc độ đô thị hoá của Hà
nội. Khó khăn ngay trớc mắt là nếu không tận dụng các phế thải xây dựng thì bãi đổ hiện nay
của Thành phố chỉ 6 - 7 năm nữa sẽ không còn chỗ chứa. Nếu phải tìm kiếm và xây dựng một
nơi đổ mới sẽ rất tốn kém vì phải đền bù GPMB, chi phí vận chuyển cũng tăng do vị trí mới sẽ
phải cách xa Thành phố. Do vậy cần kiến nghị với Thành phố, Sở GTCC có ngay kế hoạch
nghiên cứu áp dụng đề tài nghiên cứu khoa học vào thực tế đồng thời triển khai lập dự án
nghiên cứu khả thi xây dựng thí điểm 01 trạm gia công, xử lý PTXD thành vật liệu xây dựng tại
khu vực bãi Lâm Du. Đồng thời cần tiến hành thử nghiệm tại hiện trờng một số kết cấu móng
đờng bằng PTXD gia cố xi măng nhằm đánh giá kỹ càng hơn các yếu tố kinh tế, kỹ thuật, môi
trờng của việc sử dụng phế thải xây dựng.

- Thành phố nên tạo điều kiện về đất đai, về vốn để xây dựng trạm gia công PTXD thành
vật liệu. Đồng thời nghiên cứu ban hành các chế độ, chính sách nhằm tạo những u đãi trong
việc đầu t cho gia công xử lý phế thải xây dựng cũng nh tạo hành lang pháp lý cho công việc
này.
- Thành phố nên có những văn bản cần thiết và kết hợp với các Bộ Ngành liên quan
nghiên cứu ban hành những quy định riêng về việc tái sử dụng vật liệu này và phải đợc coi nh
một TCN nhằm tạo khung pháp lý cho các nhà thiết kế.
- Một vấn đề không kém phần quan trọng là cần thiết phải cử các cán bộ, chuyên gia
nghiên cứu, học tập các công nghệ xử lý PTXD của các nớc tiên tiến trên thế giới để áp dụng
phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Tài liệu tham khảo