Sáng kiến kinh nghiệm luật dân sự đại học – bài 6 Một số quy định chung về
thừa kế

1. I. Một số quy định chung về thừa kế
2. 1. Người để lại di sản thừa kế
- Người để lại di sản thừa kế là người có tài sản sau khi chết để lại cho người
còn sống theo ý chí của hộ được thể hiện trong di chúc hay theo quy định của pháp
luật.
- Người để lại di sản thừa kế chỉ có thể là cá nhân vì nếu là Pháp nhân hay tổ
chức thì khi chấm dứt hoạt động, tài sản của các Pháp nhân, tổ chức được giải
quyết theo thủ tục, quy định của pháp luật (nhưng người thừa kế lại có thể là tổ
chức).
1. 2. Người thừa kế
- Quy định tại Điều 635 BLDS.
- KN: Là người hưởng di sản thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật.
Thừa kế theo di chúc Thừa kế theo pháp luật
- Cá nhân;
- Tổ chức;
- Nhà nước
- cá nhân (diện và hàng thừa kế)
- Điều kiện của người thừa kế:
Cá nhân Tổ chức, pháp nhân.
- Phải còn sống tại thời điểm mở thừa kế
hoặc đã thành thai tại thời điểm mở thừa
kế và sinh ra còn sống cũng là người
được thừa kế.
- Phải tổn tại vào thời điểm
mở thừa kế.
- Quyền và nghĩa vụ của người thừa kế:
Quyền của người thừa kế Nghĩa vụ của người thừa kế
- Quy định tại Điều 642 BLDS.

1. 3. Thời điểm, địa điểm mở thừa kế
Thời điểm mở thừa kế
- Là thời điểm phát sinh quan hệ thừa kế (khoản 1 Điều 81 BLDS), trường hợp
người bị tuyên bố chết sẽ áp dụng theo quy định tại khỏan 2 Điều 82 BLDS.
- Ý nghĩa của thời điểm mở thừa kế:
+ Xác định chính xác tài sản, quyền và nghĩa vụ tài sản của người để lại thừa kế
gồm có những gì và đến khi chia di sản thừa kế còn bao nhiêu;
+ Là căn cứ xác định những người thừa kế của người đã chết (điều kiện là người
thừa kế được đề cập tại mục 2 vừa trên);
Địa điểm mở thừa kế
- Quy định khoản 2 Điều 633 BLDS.
- Địa điểm mở thừa kế là nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản; nếu không
xác định được nơi cư trú cuối cùng thì địa điểm mở thừa kế là nơi có toàn bộ hoặc
phần lớn di sản.
- Địa điểm mở thừa kế được xác định theo đơn vị hành chính cấp cơ sở (cấp xã,
phường, thị trấn).
- Ý nghĩa của địa điểm mở thừa kế:
+ Là nơi sẽ kiểm kê ngay tài sản của người chết (trong trường hợp cần thiết);
+ Xác định ai là người thừa kế theo di chúc hoặc theo luật;
+ Nếu có người từ chối nhận di sản thì xác định chính quyền địa phương nào có
thẩm quyền chứng nhận việc từ chối nhận di sản.
1. 4. Di sản thừa kế
Tài sản riêng của người chết
- Là tài sản do người đó tạo ra bằng thu nhập hợp pháp (như tiền lương, tiền
được trả công lao động, tiền thưởng…); tài sản được tặng cho, được thừa kế, tư
liệu sinh hoạt riêng.
- Biểu hiện của tài sản riêng:
+ Tiền, vàng, bạc, kim khí quý, đá quý được dùng làm đồ trang sức hoặc dùng làm
của để dành (của tiết kiệm);
+ Nhà ở

đoạt tài sản bằng các hình thức khác nếu không được những người thừa kế đồng ý
bằng văn bản
- Thông báo về di sản cho những người thừa kế (chi tiết về di sản thừa kế và
quyền, nghĩa vụ của họ liên quan đến việc thừa kế);
Bồi thường thiệt hại nếu vi phạm nghĩa vụ của mình mà gây thiệt hại (Lý do: Buộc
người quản lý di sản thừa kế phải có trách nhiệm hơn trong việc thực hiện đầy đủ
nghĩa vụ của mình);
- Giao lại tài sản theo thỏa thuận trong hợp đồng với người để lại di sản hoặc theo
yêu cầu của người thừa kế.
Quyền của người quản lý di sản
- Quy định tại Khỏan 1 Điều 640 BLDS.
- Quyền cụ thể:
* Đại diện cho những người thừa kế trong quan hệ với người thứ 3 liên quan đến
di sản thừa kế;
* Được hưởng thù lao theo thỏa thuận với những người thừa kế;
* Ngòai ra, nguời đang chiếm hữu, sử dụng, quản lý di sản quy định tại khỏan 2
Điều 638 BLDS có các quyền sau:
+ Được tiếp tục sử dụng di sản theo thỏa thuận trong hợp đồng với người để lại di
sản hoặc được sự đồng ý của những người thừa kế;
+ Được hưởng thù lao theo thỏa thuận với những người thừa kế;
+ Được hưởng thù lao nếu người để lại di sản cho phép trong di chúc hoặc những
người thừa kế có thỏa thuận khác.
- Người quản lý di sản cũng được thanh toán các chi phí hợp lý khi tự mình bỏ ra
để quản lý di sản.
1. 6. Việc thừa kế của những người có quyền thừa kế của nhau mà chết
cùng một thời điểm
- Về nguyên tắc thì nếu chết cùng thời điểm thì họ không có quyền hưởng
thừa kế của nhau
- Áp dụng thừa kế thế vị (quy định tại Điều 677 BLDS) à vẫn đảm bảo quyền
được hưởng di sản thừa kế và cũng đảm bảo cho người đã mất cùng thời điểm với