79
TẠP CHÍ KHOA HỌC, Đại học Huế, Số 67, 2011

NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP KỸ THUẬT
NHẰM NÂNG CAO MỨC ĐỘ CƠ GIỚI HÓA KHÂU THU HOẠCH LÚA
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
Nguyễn Thị Ngọc, Phan Hòa
Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế
TÓM TẮT
Kết quả điều tra thực trạng cơ giới hóa khâu thu hoạch lúa trên địa bàn tỉnh Thừa
Thiên Huế cho thấy: Trong những năm qua, cùng với sự tăng trưởng của sản xuất nông nghiệp,
việc ứng dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa trên địa bàn tỉnh đã có những chuyển biến tích
cực, góp phần nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm. Nhưng do chưa có quy
hoạch phát triển cụ thể, nên việc đầu tư máy móc thiết bị phục vụ nông nghiệp còn mang tính tự
phát; nhiều người dân mua máy nhưng chưa làm chủ được kỹ thuật sử dụng nên làm giảm hiệu
quả và tuổi thọ của máy, gây nhiều lãng phí. Ngoài ra, do điều kiện cơ sở hạ tầng ở nông thôn
còn yếu kém, đất canh tác được phân cho các hộ còn manh mún, đường giao thông, hệ thống
thủy lợi còn nhiều bất cập…, Từ đó đã làm chậm quá trình cơ giới hóa sản xuất lúa nước, trong
đó có khâu thu hoạch của tỉnh Thừa Thiên Huế.
Trên cơ sở đó, đề xuất một số giải pháp kỹ thuật nhằm nâng cao mức độ cơ giới hóa
khâu thu hoạch lúa tại tỉnh Thừa Thiên Huế (đến năm 2015) làm cơ sở để chính quyền địa
phương xây dựng các định hướng chiến lược và quy hoạch cụ thể, mang tính đồng bộ, nâng cao
hiệu quả đầu tư và sử dụng các máy móc thiết bị, góp phần đẩy nhanh tiến trình công nghiệp
hóa - hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.

1. Đặt vấn đề
Thừa Thiên Huế là một tỉnh miền Trung, có diện tích trồng lúa 50.200 ha với sản
lượng 252.000 tấn, phân bố chủ yếu ở các huyện đồng bằng. Trong những năm qua,

- Phương pháp xử lý số liệu bằng toán thống kê.
3. Nội dung và kết quả nghiên cứu
3.1. Tình hình trang bị, sử dụng máy thu hoạch lúa ở tỉnh Thừa Thiên Huế
Hiện nay ở Thừa Thiên Huế, vấn đề cơ giới hóa nông nghiệp trong đó có khâu thu
hoạch lúa đã được lãnh đạo tỉnh và bà con nông dân quan tâm, chú trọng hơn trước. Nhiều
loại máy gặt rải hàng, máy đập lúa, ô tô vận tải và cả máy thu hoạch liên hợp cũng đã được
nhiều nông dân đầu tư, bước đầu nâng cao năng suất lao động, rút ngắn thời gian, giảm tổn
thất khi thu hoạch, mở ra triển vọng về lĩnh vực cơ giới hóa khâu thu hoạch lúa. Tuy nhiên,
do điều kiện ở Thừa Thiên Huế, ruộng lúa có diện tích nhỏ hẹp, giao thông, thủy lợi nội
đồng và nhiều yếu tố khác chưa đảm bảo nên máy móc chưa phát huy hiệu quả.
Khâu gặt:
Hiện nay, các huyện trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế, khâu gặt lúa được tiến
hành bằng nhiều phương pháp khác nhau.
- Ở những huyện có diện tích đất canh tác manh mún, nhiều lô thửa nhỏ, địa
hình phức tạp, khó khăn, ruộng đất hay ngập úng, … thì người dân gặt lúa chủ yếu bằng
thủ công, sử dụng các công cụ như: liềm, hái, vằng…

81

Hình 3.1. Biểu đồ biểu thị mức độ đầu tư máy GRH và máy GĐLH
trên 100 ha của các huyện thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế
- Ở những huyện có hệ thống giao thông, thủy lợi thuận tiện, diện tích đất canh
tác lớn, người dân sử dụng phương pháp gặt bằng máy. Các hộ đã chủ động đầu tư máy
gặt rải hàng GRH-1,2 của Công ty Cơ khí An Giang để gặt lúa nhà mình và và làm dịch
vụ.
Ngoài ra, ở hai huyện Hương Trà và Hương Thủy đã đầu tư 08 máy gặt đập liên hợp
GĐLH-1,4 do Công ty Cơ khí An Giang sản xuất. Bước đầu thử nghiệm cho thấy, loại máy


1,77

1,38

0,34

1,26

0,15

Phong
Điền
0,00

0,00

Quảng
Điền
Hương
Trà
Phú
Vang
Hương
Thủy
Phú
Lộc
Nam
Đông
A

Hình 3.2. Biểu đồ biểu thị mức độ đầu tư máy đập lúa và guồng tuốt lúa
trên 100 ha của các huyện thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế
Khâu vận chuyển: Hình 3.3. Biểu đồ biểu thị mức độ đầu tư phương tiện vận chuyển
trên 100 ha của các huyện thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế
Ở tỉnh Thừa Thiên Huế, mức độ cơ giới hóa khâu vận chuyển còn tương đối thấp.
Phần lớn đường giao thông nội đồng là đường đất nhỏ hẹp, nên nhiều nơi bà con nông
dân còn phải gánh lúa hoặc dùng các phương tiện thô sơ (xe bò, xe cải tiến) để vận
chuyển lúa đến nơi tập kết rất xa và tốn nhiều công sức. Nhưng cũng đã có một số hộ
0,00

0,20
0,40
0,60
0,80
1,00
1,20
1,40
1,60
Huyện
0,55

0,93

0,92

1,00
1,50
2,00
2,50
3,00
3,50
4,00
Máy/100ha
Huyện
1,51

3,93

2,96

2,86

2,55

1,75

0,66

0,40

Phong
Điền
0,00

0,00

Chiếc/100ha
83
nông dân tự trang bị các loại xe ô tô tải cỡ nhỏ hoặc máy kéo Công nông để vận chuyển
lúa. Mức độ đầu tư phương tiện vận chuyển trên 100 ha ở tỉnh Thừa Thiên Huế được
trình bày trên hình 3.3.
Tình hình phân bố công suất động lực máy thu hoạch lúa ở Thừa Thiên
Huế
Quá trình điều tra và xử lý số liệu cho thấy, kết quả tổng công suất động
lực/100ha ở các huyện thể hiện trên hình 3.4.

Hình 3.4. Biểu đồ biểu thị công suất động lực trên 100ha
của các huyện thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế
Ảnh hưởng của việc cơ giới hóa khâu thu hoạch lúa đến sản xuất nông
nghiệp trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế.
Qua điều tra nghiên cứu, thấy rằng cơ giới hóa khâu thu hoạch lúa có tác động
lớn đến sản xuất nông nghiệp. Các tác động chính ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp,
đó là: Đảm bảo thời vụ, tăng năng suất lao động, tăng chất lượng sản phẩm, góp phần
chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp, phát triển ngành nghề, phát triển kinh tế - xã hội. Điều
đó nói lên rằng, người dân đã nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề cơ giới hóa
trong sản xuất nông nghiệp. Nhưng do nhiều nguyên nhân, đặc biệt là hạn chế về vốn và
khoa học kỹ thuật nên việc đầu tư máy móc còn hạn chế.
0

10
20
30
40

Hương
Thủy
Phú
Lộc
Nam
Đông
A
Lưới
14,91

100
90
84
3.2. Thuận lợi và khó khăn trong phát triển cơ giới hóa khâu thu hoạch lúa ở
tỉnh Thừa Thiên Huế
3.2.1. Thuận lợi
- Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện
đại hóa đất nước, mà trước hết là công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn.
- ở , đời sống nông dân ngày càng
được cải thiện, nên việc cơ giới hóa nông nghiệp, trong đó có cơ giới hóa khâu thu
hoạch lúa được người dân quan tâm nhiều hơn.
- , thiết bị máy móc
.
- Tỉnh Thừa Thiên Huế chủ trương phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp -
du lịch, dịch vụ - nông nghiệp và phát triển nông nghiệp toàn diện, trong đó đẩy mạnh
cơ giới hóa kết hợp với tích tụ ruộng đất là một nội dung quan trọng trong quá trình phát
triển.

- Đẩy mạnh công tác quy hoạch và phát triển hệ thống giao thông nội đồng với
bề rộng đường tối thiểu là 3m để xe cơ giới có thể đi lại; củng cố và hoàn thiện hệ thông
kênh mương thủy lợi để chủ động trong việc tưới tiêu nước; đắp các bờ vùng, bờ thửa
để hình thành các tuyến đường đi bộ, tạo điều kiện cho nông dân tập kết lúa khi thu
hoạch.
- Khuyến khích các nhà khoa học về lĩnh vực nông học nghiên cứu chọn, tạo các
giống lúa có năng suất cao, chất lượng tốt nhưng phải cứng cây, thấp cây có độ dai giữa
hạt và bông cao.
- Tích cực hơn nữa trong công tác khuyến công, cung cấp đầy đủ thông tin về
các loại máy thu hoạch để nông dân có thể lựa chọn các kiểu máy phù hợp với điều kiện
cụ thể của địa phương mình. Hiện tại, đối với khâu gặt nên chọn máy gặt lúa rải hàng
GRH-1,2 và nơi có điều kiện nên chọn máy gặt đập liên hợp GĐLH – 1,4 của Công ty
Cơ khí An Giang. Đối với khâu đập lúa nên chọn các loại máy đập lúa của Xí nghiệp Cơ
khí Nguyễn Hân và Cơ khí Công Thành. Đối với khâu vận chuyên nên chọn các loại xe
ô tô có trọng tải từ 2 - 4 tấn, kết hợp với ghe thuyền và xe trâu bò kéo.
- Có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng thanh niên nông thôn trở thành những người
công nhân sử dụng máy có trình độ chuyên môn, tay nghề vững vàng, biết vận hành và
chăm sóc bảo dưỡng máy đúng kỹ thuật. Khi có những kỹ thuật mới trong quản lý, sử
dụng máy cần tổ chức tập huấn kịp thời.
- Củng cố và hoàn thiện các dịch vụ bảo hành, sửa chữa, cung ứng phụ tùng, vật
tư, nhiên liệu cho máy móc hoạt động kịp thời.
- Ngoài ra, Nhà nước cần có chính sách cho nông dân vay vốn với lãi suất ưu đãi
để mua máy móc thiết bị cơ giới hóa nông nghiệp nói chung và máy thu hoạch lúa nói
riêng. Đồng thời, cần phát triển tiểu thủ công nghiệp, làng nghề để thu hút lao động
nông thôn khi đẩy mạnh cơ giới hóa nông nghiệp, nông thôn.
4. Kết luận
Qua quá trình thực hiện đề tài chúng tôi rút ra một số kết luận như sau:
- Điều tra được thực trạng cơ giới hóa khâu thu hoạch lúa trên địa bàn toàn Tỉnh
Thừa Thiên Huế; thấy được những thuận lợi, khó khăn trong quá trình phát triển cơ giới
hóa khâu thu hoạch lúa.

province show that in recent years, along with the growth of agricultural production, the use of
mechanization in rice production in the province Thua Thien Hue has made some positive
changes, contributing to raising labour productiveness and quality of products. However,
without any specific plans, the investment in machinery and agricultural equipment is
spontaneous, so the distribution of machines is uneven; Some kind of machines do not suit with
the characteristics of the local; Many farmers have not mastered the technique used to reduce
the effectiveness and time of using of the machines, causing more wastage. On the other hand,
the technical conditions of rural infrastructure is not good, the areas of plots also scatter and
small; The roads and irrigation systems remain in bad condition All of these factors have
87
retarded the mechanization process of rice production in Thua Thien Hue province.
On that basis, proposing some solutions to enhance the level of mechanization of rice
harvesting in the province of Thua Thien Hue (to 2015) is the basis of data for local government
to build strategic directions and specific plans, having uniformity, improving effective
investment and efficiency of the use of machinery - equipments, accelerating industrialization -
modernization of Agriculture and Rural Vietnam.