BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH
PHẠM QUANG HUY
HOÀN THIỆN HỆ THỐNG
KẾ TOÁN THU, CHI NGÂN SÁCH
NHÀ NƯỚC TẠI VIỆT NAM
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2014

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH
Phạm Quang Huy
HOÀN THIỆN HỆ THỐNG
KẾ TOÁN THU, CHI NGÂN SÁCH
NHÀ NƯỚC TẠI VIỆT NAM
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2014
Chuyên ngành: Kế toán
Mã số: 62.34.03.01
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS. NGUYỄN VIỆT
[1]
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Ngân sách nhà nước là nơi tập trung quỹ tiền tệ lớn nhất của một nước và được xem là công cụ
điều chỉnh mang tính vĩ mô đối với nền kinh tế xã hội, định hướng phát triển sản xuất, điều tiết
thị trường và giúp bình ổn giá cả. Bên cạnh những kết quả khả quan từ việc thu, chi ngân sách
thì hiện nay vấn đề này cũng đang gặp phải một số khó khăn, thách thức. Việt Nam cần có

luận án đã đóng góp khoa học một số điểm cơ bản như sau:
- Một là, rút ra được những bài học kinh nghiệm trong quá trình áp dụng chuẩn mực kế toán công
quốc tế vào chế độ kế toán thu, chi ngân sách tại một số quốc gia và khu vực.
- Hai là, góp phần đánh giá được thực trạng về tình hình nguồn thu chi ngân sách và kế toán thu,
chi ngân sách trong khoảng thời gian từ 2002 đến năm 2013. Qua đó rút được những khía cạnh
mà chế độ kế toán hiện nay cần thay đổi trong thời gian tới.
- Ba là, đề xuất các giải pháp đồng bộ và khả thi để chỉnh sửa trực tiếp các vấn đề liên quan đến
kế toán thu, chi ngân sách cùng với các mảng khác có liên quan như tài chính công, nợ công,
công nghệ thông tin, nhân lực, kiểm toán nhà nước, các cơ quan khác có liên quan…
- Bốn là, kết quả nghiên cứu này cũng góp phần làm tài liệu tham khảo cần thiết và bổ ích cho
các nghiên cứu khoa học liên quan khác cũng như áp dụng trong thời gian tới tại những cơ quan
nhà nước có thẩm quyền ở Việt Nam.
3.2. Giới hạn nội dung của luận án
Luận án đã đi vào tìm hiểu chi tiết mối quan hệ và việc vận dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế
vào kế toán thu, chi ngân sách Việt Nam. Trong những nghiên cứu của những đề tài kế tiếp, các tác
giả tiếp theo có thể đi vào phân tích từng chuẩn mực kế toán công quốc tế cụ thể và đi sâu vào phân
tích hạch toán chi tiết nghiệp vụ để có những khuyến nghị liên quan trong quá trình tác nghiệp trên
thực tế của các kế toán viên tại các đơn vị công ở Việt Nam. Ngoài ra, các nghiên cứu sâu cũng có
thể tiếp tục vận dụng bộ chuẩn mực quốc tế vào những lĩnh vực công khác trong xã hội, chẳng hạn
như kế toán đơn vị phường xã, kế toán đơn vị bảo hiểm xã hội, kế toán cơ quan thuế…
4. Kết cấu của luận án
Luận án được thực hiện bao gồm tổng cộng có 187 trang, 6 hình vẽ, 6 sơ đồ hay đồ thị và 17 bảng
biểu minh họa, bổ trợ cho nội dung của bài viết. Xét chi tiết, ngoài phần mở đầu, kết luận chung,
các danh mục khác nhau, tài liệu tham khảo và phụ lục thì luận án được kết cấu thành 5 chương.

[3]
Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu về kế toán thu, chi ngân sách

O
) như sau:
“Việt Nam có thể và cần hoàn thiện hệ thống kế toán thu, chi ngân sách hiện hành”
[4]
 Các câu hỏi nghiên cứu
• Q
1
: Các tác phẩm khoa học trong và ngoài nước đã có những công trình nào nghiên cứu về kế
toán thu, chi ngân sách tại Việt Nam chưa?
• Q
2
: Việt Nam có thể hoàn thiện kế toán thu, chi ngân sách dựa vào những nội dung lý luận nào
và bài học kinh nghiệm tại những quốc gia nào trên thế giới?
• Q
3
: Hệ thống kế toán thu, chi ngân sách tại Việt Nam hiện nay có những điểm tương đồng và
khác biệt nào so với chuẩn mực kế toán công quốc tế?
• Q
4
: Thực trạng của hệ thống kế toán thu, chi ngân sách nhà nước tại Việt Nam về quản lý thu
chi ngân sách, hệ thống tài chính công và chế độ kế toán như thế nào?
• Q
5
: Để hoàn thiện hệ thống kế toán thu, chi ngân sách nhà nước Việt Nam thì cần thực hiện
những giải pháp và kiến nghị cụ thể nào?
Giả thuyết và câu hỏi nghiên cứu là nội dung định hướng cho quá trình phân tích cơ sở lý thuyết,
thực trạng tại Việt Nam, làm cơ sở cho khảo sát và đề ra giải pháp khả thi trong những chương sau.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết về kế toán thu, chi
ngân sách nhà nước và chuẩn mực kế toán công quốc tế

2.2.3.2. Đối tượng sử dụng thông tin kế toán thu, chi ngân sách
Kế toán thu, chi ngân sách có vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin của các giao dịch
trong đơn vị công cho chính tổ chức và các đối tượng khác có liên quan sử dụng.
2.2.4. Các vấn đề cơ bản trong hệ thống kế toán thu, chi ngân sách
2.2.4.1. Về vấn đề ghi nhận
2.2.4.2. Về vấn đề đánh giá
2.2.4.3. Về vấn đề trình bày và công bố
2.2.5. Các nội dung khác liên quan đến kế toán thu, chi ngân sách
2.2.5.1. Kiểm soát thông tin
Thường xuyên kiểm soát hệ thống thông tin không những giúp cho đơn vị nắm vững trạng thái hoạt
động của mình mà còn hiểu rõ hơn về môi trường xung quanh, về các phía đối tác, các bên liên
quan và cấp trên hoặc cấp dưới trực thuộc, từ đó có thể đưa ra những quyết sách thích hợp.
2.2.5.2. Kiểm soát nội bộ
Kiểm soát nội bộ chính là hoạt động kiểm tra, đánh giá một cách độc lập, khách quan về tính đầy
đủ, hiệu lực, hiệu quả của hệ thống KSNB các đơn vị, từ đó đưa ra kiến nghị nhằm nâng cao hiệu
quả của hệ thống KSNB, đảm bảo cho đơn vị hoạt động an toàn, hiệu quả, đúng pháp luật.
2.2.5.3. Kiểm toán nhà nước
Nhằm hướng tới việc đảm bảo độ tin cậy của dữ liệu do kế toán cung cấp, làm cơ sở để đánh giá
tình hình hoạt động trong năm và đưa ra những công việc hay ngân sách cần phân bổ cho năm tiếp
theo thì số liệu của kế toán thu, chi ngân sách cần được kiểm tra và xác nhận.
2.2.6. Cơ sở kinh tế và pháp lý xây dựng hệ thống kế toán thu, chi ngân sách
[6]
Các cơ sở này có thể được mô hình hóa theo sơ đồ như sau:

Nguồn: Quỹ tiền tệ thế giới 2012
Hình 2.4: Cơ sở kinh tế xây dựng hệ thống kế toán thu, chi ngân sách
2.3. Chuẩn mực kế toán công quốc tế
2.3.1. Lịch sử hình thành và quá trình phát triển
IPSAS được ban hành bởi cơ quan IPSASB. Cơ cấu tổ chức, điều hành và cấu trúc của IPSASB:


vực công trong xã hội
IPSASB
Quan sát viên IPSASB
Dự thảo (các góp ý, đóng góp)
Hội đồng hướng dẫn
Ban tư vấn dự án
Ủy ban IFAC
Các chuẩn mực IPSAS
Hội đồng hướng dẫn
Ủy ban giới thiệu
Hỗ trợ cho các
chuẩn mực đặc biệt
Hỗ trợ thường
xuyên
Chỉ định
thành viên
Quan
sát
Bổ nhiệm
thành viên
Lập và
ban hành
Lập và
ban hành
[7]
2.3.3. Vai trò và đặc điểm của chuẩn mực kế toán công quốc tế
Nâng cao sự minh bạch hơn trong chế độ tài chính công của một nước, giúp gia tăng chất lượng đối
với thông tin tài chính mà các BCTC cung cấp cho người sử dụng vì tính đầy đủ, tính so sánh được
và tính thích hợp, đồng thời cũng tăng cường việc kiểm tra chéo dữ liệu trên các báo cáo giữa các
khu vực, các bang, các vùng miền khác nhau trong cùng quốc gia hoặc giữa các nước với nhau.

hình kế toán trên cơ sở dồn tích theo hướng dẫn IPSAS và có những bước đi trong việc chuyển đổi
từ kế toán tiền sang kế toán dồn tích đối với khu vực công.
2.4.1.3. Nhật Bản
Nhật tập trung vào việc xem xét và nhấn mạnh đến nội dung của tài khoản quốc gia, nợ công và hệ
thống tài chính công, làm cơ sở cho việc điều chỉnh kế toán chính phủ, làm cơ sở để lập báo cáo
cho năm tiếp theo trên cơ sở ước tính.
2.4.1.4. Úc
Quốc gia này quan tâm đến việc cải cách báo cáo của kế toán ngân sách sao cho đáp ứng được sự
minh bạch, từ đó Úc đã quyết định đưa kế toán dồn tích vào chế độ kế toán cho các đơn vị thuộc
KVC, áp dụng mô hình quản trị công mới và nâng cao vai trò của kiểm toán nhà nước.
2.4.1.5. Trung Quốc
Trung Quốc đang thiết kế hệ thống tài chính công nhằm quản lý ngân sách và đang dùng cơ sở kế
toán tiền mặt, rồi dần chuyển sang cơ sở dồn tích trong kế toán thu, chi ngân sách theo một lộ trình.
2.4.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
2.4.2.1. Lộ trình chuyển đổi
2.4.2.2. Sự hợp nhất giữa kế toán và quản trị tài chính công
2.4.2.3. Mô hình kế toán nhà nước phù hợp với thực tế từng quốc gia
2.4.2.4. Đào tạo nguồn nhân lực
2.4.2.5. Kiểm toán, kiểm tra và kiểm soát thông tin thu, chi ngân sách
2.4.2.6. Ứng dụng công nghệ thông tin vào hệ thống kế toán
2.4.2.7. Các nhân tố tác động kế toán thu, chi ngân sách

Chương 3
Giới thiệu về phương pháp nghiên cứu và khung nghiên cứu chung của Luận án
3.1. Đối tượng và phạm vi của nghiên cứu
3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận án là hệ thống các IPSAS, khuôn mẫu lý thuyết trong khu vực công,
các yêu cầu của IPSAS, kế toán theo 2 cơ sở dồn tích và tiền mặt, chế độ kế toán thu, chi ngân sách
tại Việt Nam trong mối quan hệ chặt chẽ với quy trình quản lý NSNN và tài chính công hiện nay.
3.1.2. Phạm vi nghiên cứu

Trong nghiên cứu này, tác giả đã sử dụng các nguồn mà tác giả có sự hiểu biết nhất định và đảm
bảo là đáng tin cậy. Những câu trả lời của người trả lời được cân nhắc và ước đoán cùng với kiến
thức của tác giả về lĩnh vực trao đổi để đem lại câu trả lời mang tính khách quan, tính phù hợp và
độ tin cậy cao.

[10]

Nguồn: Theo nghiên cứu của tác giả
Hình 3.1: Quy trình nghiên cứu của luận án
Chương 1
Các nghiên cứu công bố ở ngoài nước
Các nghiên cứu công bố ở trong nước
Các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
Chương 2
Khu vực công và quản trị
tài chính công
- Khu vực công
- Quản trị tài chính trong
khu vực công
- Quan hệ KVC và QTTCC
Kế toán thu, chi NSNN
- Khái niệm, vai trò, mục
tiêu
- Nội dung và đối tượng sử
dụng thông tin
- Các bộ phận cấu thành
Chuẩn mực KTC quốc tế
- Lịch sử, nhiệm vụ, mục
tiêu, vai trò, đặc điểm
- Nội dung các chuẩn mực

- Thống kê mô tả
- Kiểm định giả thuyết
- Kết quả nghiên cứu
Chương 5
Quan điểm hoàn thiện và
mục tiêu hoàn thiện
Giải pháp hoàn thiện kế toán
thu, chi ngân sách nhà nước
Kiến nghị cho các tổ chức
Tiến hành đánh giá những ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân của các nội dung trên
[11]
Chương 4
Thực trạng về hệ thống kế toán thu, chi ngân sách nhà nước tại Việt Nam
4.1. Thực trạng về hệ thống tài chính công và quản lý ngân sách nhà nước
4.1.1. Thực trạng về hệ thống tài chính công
Cho đến thời điểm hiện nay, Việt Nam vẫn chưa ban hành văn bản pháp luật cụ thể nào về quản lý
tài chính công của quốc gia. Tuy nhiên, nhận thức được tầm quan trọng đối với minh bạch hóa
thông tin thu, chi ngân sách, Việt Nam đã ban hành một số quy định về tài chính nhà nước, bắt đầu
từ biên bản Thỏa thuận tài chính số 15/LPQT đến Thông tư số 108/2010/TT-BTC ngày 26.07.2010.
4.1.2. Thực trạng về phân cấp quản lý NSNN
4.1.2.1. Thực trạng về tổng quát tình hình thu, chi ngân sách
Quốc hội có thẩm quyền quyết định về việc dự toán, phân bổ ngân sách trung ương, phê chuẩn
quyết toán, sau quá trình lập dự toán năm, việc xem xét số liệu quyết toán nhằm mục đích để có thể
so sánh mức độ ước tính trong quá khứ để có những điều chỉnh phù hợp cho những năm sau đó.
4.1.2.2. Thực trạng về việc thu và phân cấp thu ngân sách
Thu ngân sách được thực hiện bằng các hình thức bắt buộc như thuế, phí, lệ phí; bán tài nguyên, tài
sản quốc gia hoặc các khoản thu trong các doanh nghiệp nhà nước.
4.1.2.3. Thực trạng về việc chi và phân cấp chi ngân sách
Việc chi tiêu công ở Việt Nam đều lập dự toán ngân sách hàng năm tài khóa dựa trên các khoản
thực tế năm trước, thêm vào các khoản mới xuất hiện có thể phát sinh trong năm tài chính kế tiếp.

cụ được nhà nước sử dụng trong việc ghi chép đầy đủ các khoản thu, chi trong từng kỳ kế toán, qua
đó lập các báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán theo quy định của pháp luật.
4.2.2. Nhiệm vụ và mục tiêu của kế toán thu, chi ngân sách Việt Nam
Nhiệm vu và Mục tiêu của kế toán thu, chi NSNN là thu thập, ghi chép, xử lý, kiểm tra, đối chiếu,
giám sát, phân tích và cung cấp thông tin về tình hình thu, chi NSNN, các loại tài sản do KBNN
đang quản lý và các hoạt động nghiệp vụ KBNN; việc thu thập và xử lý thông tin của kế toán phải
đảm bảo kịp thời, đầy đủ, chính xác, trung thực, liên tục và có hệ thống.
4.2.3. Vai trò của kế toán thu, chi ngân sách tại Việt Nam
Kế toán ngân sách đóng vai trò là một công cụ quản lý, phản ánh, ghi chép, tổng hợp và kiểm tra
các khoản thu, chi theo đúng dự toán được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt và quyết định.
4.2.4. Các nội dung trong kế toán thu, chi ngân sách tại Việt Nam
4.2.4.1. Vấn đề về quản lý
a. Nguyên tắc quản lý theo dự toán
b. Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả
c. Nguyên tắc thu chi qua kho bạc nhà nước
4.2.4.2. Vấn đề về ghi nhận
4.2.4.3. Vấn đề về đánh giá
4.2.4.4. Vấn đề về trình bày và công bố
[13]
4.2.5. Thực trạng về cơ sở kế toán trong hạch toán kế toán thu, chi ngân sách
Việc hạch toán đối với các khoản mục trong hệ thống kế toán thu, chi ngân sách của Việt Nam chủ
yếu được thực hiện thông qua công tác hạch toán kế toán trên cơ sở tiền mặt, đồng thời có một số
khoản mang tính chất đặc thù của liên ngân hàng với kho bạc nhà nước thì sẽ được hạch toán vào
một số tài khoản tạm thời, qua đó chuyển số dư sang kỳ sau theo đúng quy định của Luật NSNN.
4.2.6. Thực trạng về chứng từ, sổ sách và báo cáo kế toán thu, chi ngân sách
4.2.6.1. Chứng từ
Chứng từ kế toán gồm chứng từ bắt buộc và hướng dẫn và cũng đã sử dụng chứng từ điện tử.
4.2.6.2. Sổ sách
Sổ kế toán là tài liệu kế toán dùng để ghi chép, hệ thống và lưu trữ toàn bộ các nghiệp vụ kinh tế
phát sinh liên quan đến thu, chi NSNN và hoạt động nghiệp vụ kho bạc nhà nước.

4.2.8.3. Các điểm khác biệt
Kế toán thu, chi ngân sách hiện hành và một số các chuẩn mực quốc tế thì có thể ghi nhận được
một số điểm khác biệt cơ bản như sau: Thứ nhất, là cơ sở kế toán áp dụng; Thứ hai, là báo cáo đầu
ra; Thứ ba, là việc công khai thông tin tài chính công và trình bày trên báo cáo; Thứ tư, các khoản
có tính chất góp vốn liên doanh, liên kết hay báo cáo hợp nhất; Thứ năm, bộ chuẩn mực ban hành
và Thứ sáu, về các cam kết đối với hiệu quả của dịch vụ công
4.3. Khảo sát thực tế về kế toán thu, chi ngân sách tại Việt Nam
4.3.1. Đối tượng và phạm vi khảo sát
Đối tượng khảo sát là những đơn vị thuộc khu vực công có liên quan đến quá trình ghi chép, xử lý,
lập báo cáo, thực hiện, tổng hợp hay ban hành các quy định về chế độ kế toán thu, chi ngân sách
nhà nước tại Việt Nam. Đề cập đến phạm vi của cuộc khảo sát, đề tài có một số giới hạn về phạm vi
như sau: không khảo sát 100% các tỉnh thành trong cả nước và chủ yếu tập trung nội dung về hệ
thống thong tin kế toán, không đi vào chi tiết từng tài khoản hay nghiệp vụ kinh tế phát sinh.
4.3.2. Nội dung của khảo sát
4.3.2.1. Giới thiệu chung về bảng câu hỏi
Bảng câu hỏi khảo sát đã được thiết kế bao gồm tổng cộng có 70 câu hỏi và được chia thành hai
phần chính: (1) phần thông tin chung và (2) phần nội dung khảo sát chi tiết.
4.3.2.2. Về nội dung chi tiết của khảo sát
Với sự trải rộng trong nhiều khía cạnh khác nhau, trong nhiều vấn đề khác nhau có liên quan đến kế
toán thu, chi ngân sách, việc khảo sát đã tiến hành điều tra các nội dung có liên quan đến mảng kế
toán thu, chi ngân sách tại các đơn vị công hiện nay.
4.3.3. Phương pháp khảo sát
4.3.3.1. Về phương cách khảo sát
Sau khi bảng câu hỏi được thiết kế hoàn tất thì bảng này sẽ được chuyển đến các đối tượng trong
phạm vi khảo sát. Cách thức thu thập ý kiến khảo sát: thu trực tiếp bảng câu hỏi từ người trả lời;
phỏng vấn các chuyên gia trong từng cấp quản lý.
4.3.3.2. Về công cụ xử lý kết quả
[15]
Xử lý kết quả thu thập được thông qua việc khảo sát, tác giả sử dụng phần mềm là Excel và SPSS.
4.3.4. Kết quả khảo sát

[3] Về cơ chế hành chính công và quản trị tài chính công
[4] Về kiểm soát tài chính
[5] Về đội ngũ kế toán viên đơn vị công
[6] Về quy trình hệ thống thông tin
[7] Về tính minh bạch thông tin
[8] Về cơ sở kế toán áp dụng
[9] Về việc áp dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế
[10] Về các cơ quan có thẩm quyền

Chương 5
Giải pháp hoàn thiện hệ thống kế toán thu, chi ngân sách nhà nước Việt Nam
5.1. Quan điểm hoàn thiện và mục tiêu hoàn thiện
5.1.1. Quan điểm hoàn thiện
5.1.1.1. Phù hợp đặc điểm về quản lý thu chi NSNN tại Việt Nam
Ngân sách là một công cụ quản lý chủ yếu giúp lập kế hoạch, giám sát và kiểm soát các nguồn tài
chính cho một dự án hoặc một tổ chức. Nội dung của ngân sách là dự tính các khoản thu và chi cho
một thời kỳ nhất định của một dự án hoặc tổ chức.
5.1.1.2. Từng bước phù hợp và tương thích với IPSAS
Với những lợi thế mà chuẩn mực kế toán công quốc tế mang lại, nên để đáp ứng được sự hội nhập
quốc tế hiện nay, song phương cũng như đa phương thì việc hướng đến tiếp cận theo chuẩn mực kế
toán công quốc tế này là việc được xem là cần thiết và tất yếu.
5.1.1.3. Tăng cường khả năng ứng dụng CNTT trong QLNSNN
Việc ứng dụng công nghệ thông tin vừa được xem là phù hợp với tình hình thực tế tại Việt Nam
hiện nay và vừa theo đúng yêu cầu chung khi hài hòa với bộ chuẩn mực kế toán công quốc tế.
5.1.2. Mục tiêu hoàn thiện
Mục tiêu cơ bản của quá trình cải thiện một phần kế toán công tại Việt Nam chính là làm cho kế
toán thu, chi ngân sách thỏa mãn và đảm bảo thông tin mang tính trung thực, công khai, minh bạch
và đáp ứng được yêu cầu hội nhập quốc tế. Nói một cách khác và tổng quát hơn thì kế toán thu, chi
ngân sách nên hướng đến việc thay đổi theo những mục tiêu định hướng như sau:
a. Mục tiêu trong ngắn hạn (đến năm 2020)

5.2.1.3. Giải pháp về việc đáp ứng yêu cầu quản lý ngân sách
a. Giải pháp về thu ngân sách nhà nước
 Về cơ cấu kinh tế xã hội
 Về hệ thống thuế
[18]
b. Giải pháp về chi ngân sách nhà nước
 Về đầu tư công
 Về việc phối hợp chính sách tài khóa với chính sách xã hội
c. Giải pháp về phân cấp quản lý ngân sách
d. Giải pháp về kiểm soát thu, chi ngân sách
e. Giải pháp về nhân sự trong quản lý và hạch toán thu, chi ngân sách
5.2.2. Nhóm giải pháp cụ thể
5.2.2.1. Xây dựng mô hình Tổng kế toán nhà nước
Mô hình này sắp tới đây cần được xây dựng và triển khai phải hướng đến 2 nhóm mục tiêu cơ bản
là: (i) hình thành một hệ thống kế toán nhà nước mang tính nhất quán, vận dụng kỹ thuật công nghệ
thông tin tiên tiến trên thế giới, ghi chép xử lý các nghiệp vụ theo dần dần với xu hướng chung của
toàn cầu, bảo đảm mục đích quản lý ngân sách và tài chính khu vực công; (ii) trong kế toán nhà
nước nhiều bộ phận cấu thành nội dung kế toán, chẳng hạn như kế toán thu, chi ngân sách, các quỹ
tài chính nhà nước, các khoản nợ và viện trợ, hành chính sự nghiệp và tài sản nhà nước.
5.2.2.2. Điều chỉnh và thay đổi cơ sở kế toán trong ghi nhận và trình bày
thông tin kế toán thu, chi ngân sách
Để có thể áp dụng được kế toán công thì cần chuyển sang mô hình kế toán theo cơ sở dồn tích thì
cần tiến hành thực hiện các bút toán điều chỉnh đối với thu nhập, chi phí và từ đó các khoản này sẽ
ghi chép theo dồn tích. Việc chuyển đổi sang kế toán dồn tích và là điều kiện đầu tiên để áp dụng
kế toán công sẽ dễ dàng thực hiện hơn phần nào.
5.2.2.3. Xác lập lộ trình chuyển kế toán thu, chi ngân sách theo hướng tiếp
cận IPSAS song song xây dựng chuẩn mực kế toán công quốc gia
Sau khi đã thực hiện được mô hình Tổng kế toán nhà nước tức là Việt Nam đã thực hiện được sự
kết nối thông tin giữa các bộ phận, các lĩnh vực trong xã hội thông qua một hệ thống công nghệ
thông tin nhất quán, từ đó tiến hành chuyển đổi dần sang cơ sở kế toán phù hợp cho việc ghi nhận,

• Cùng lúc, Việt Nam có thể thực
hiện mô hình tổng kế toán nhà
nước song song với việc chuyển
dần sang IPSAS.
• Tạo lập nguồn dữ liệu, thông tin
chung quốc gia như tài khoản, báo
cáo, sổ sách, công nghệ thông tin,
hệ thống pháp lý các ngành.
• Biên dịch IPSAS thành chuẩn mực
kế toán công áp dụng vào điều kiện
của Việt Nam.
• Xác định những đơn vị, tổ chức
phải thực hiện chuyển đổi.
• Lựa chọn mô hình chuyển đổi, áp
dụng toàn bộ hay một phần IPSAS.
• Chương trình đào tạo nhân lực phù
hợp với hệ thống kế toán mới.
• Lập và trình bày báo cáo tài chính
cho những tổ chức công. Rút ra
những kinh nghiệm và khó khăn
(nếu có) trong lúc thực hiện.
• Hướng dẫn chỉnh sửa, sửa đổi để
hoàn thiện kế toán công Việt Nam.
2
Pháp
lý
Rà soát hành lang và môi
trường pháp lý về tài chính
công, kế toán công hiện hành để
có những thay thế, chỉnh sửa

Nam chính thức
2025
7
Tiếp
tục
Phân tích, đánh giá, xem xét để
dần dần hoàn thiện
Sau
2025
Nguồn: Theo cách tính toán và dự tính của tác giả
Với bản lộ trình trên thì tác giả cũng đã tiến hành mô hình hóa những giai đoạn cơ bản trong quá
trình vừa áp dụng kế toán thu, chi ngân sách như hiện nay cũng như quá trình điều chỉnh sang theo
hướng chuẩn mực kế toán công quốc tế, từ đó làm cơ sở xây dựng bộ chuẩn mực cho quốc gia. Mô
hình cụ thể được biểu hiện như sau:
[20]

Nguồn: Theo cách tính toán và dự tính của tác giả
Hình 5.1: Mô hình về quá trình chuyển đổi sang chuẩn mực kế toán công quốc gia
5.2.2.4. Tổ chức hệ thống thông tin kế toán thích ứng
a. Thông tin đầu vào
• Về phương diện chỉ tiêu chứng từ
• Về biểu mẫu chứng từ
• Về chữ ký trên chứng từ
• Về ngôn ngữ chứng từ
b. Quá trình xử lý thông tin
• Về hệ thống tài khoản
• Về giả định của kế toán
• Về việc lập ngân sách
• Về trang thiết bị
c. Thông tin đầu ra

• Nhận diện, phân tích và phân loại rủi ro có thể đe dọa đến đơn vị
• Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ trong đơn vị
• Đưa ra giải pháp khi có rủi ro xảy ra
• Xây dựng hệ thống giám sát
5.3.3. Về cơ sở hạ tầng và thông tin
Các vấn đề về cơ sở hạ tầng, phần cứng, phần mềm cũng cần phải được quan tâm một cách đúng
mực. Cần có một hệ thống CNTT hiện đại với một chương trình phần mềm đồng bộ để áp dụng kế
toán theo cơ sở dồn tích chứ không phải là kết hợp với kế toán tiền mặt truyền thống hay cơ sở tiền
mặt có điều chỉnh, ngoài ra hệ thống tiên tiến cũng sẽ giúp xử lý số liệu, dữ liệu và báo cáo một
cách chính xác hơn, đúng thời điểm theo yêu cầu của ngân sách và các cấp ngân sách khác nhau.
5.4. Một số kiến nghị
5.4.1. Đối với Quốc hội
• Thường xuyên các hoạt động giám sát các cơ quan của Quốc hội.
• Xem xét quyết định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng năm tài chính.
• Quyết định thành lập một cơ quan nghiên cứu chế độ IPSAS theo phạm vi quốc gia.
• Chủ động tham gia ký kết các điều ước quốc tế, tham gia hợp tác với các quốc gia.
• Thảo luận chi tiết việc sử dụng những nguồn kinh phí từ viện trợ nước ngoài.
5.4.2. Đối với các cơ quan quản lý nhà nước
5.4.2.1. Đối với Chính phủ
• Xây dựng, quy hoạch các chương trình, kế hoạch dài hạn đối với nền tài chính công quốc gia.
• Xem xét chủ trương và thẩm định tính khả thi đối với các dự án, đề án quan trọng.
[22]
• Rà soát lại các quy định về phương diện chất lượng trong các lĩnh vực của xã hội.
• Phối hợp với các cơ quan hành chính khác.
• Hướng dẫn, kiểm tra và chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện dịch vụ công.
• Xây dựng dự toán ngân sách hàng năm của cơ quan và cần chú ý đến quá trình lập dự toán.
5.4.2.2. Đối với Bộ tài chính
• Đánh giá hệ thống kế toán thu, chi ngân sách hiện tại trong từng lĩnh vực cụ thể.
• Lập kế hoạch về mức độ áp dụng, lộ trình thực hiện, xây dựng, áp dụng và điều chỉnh
• Chuyển sang cơ sở dồn tích để có thể hướng đến hội tụ với chuẩn mực kế toán công quốc tế.

quy luật chung này. Bên cạnh sự phát triển không ngừng của chế độ kế toán các doanh
nghiệp thuộc nhóm khu vực tư trên toàn cầu thì nhằm đảm bảo ngân sách nhà nước sử
dụng, phân bổ và đem lại hiệu quả cao thì kế toán công tác quản lý, ghi chép thu chi ngân
sách đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong nhà nước. Bên cạnh kế toán thu, chi ngân
sách thì tài chính công và hành chính nhà nước cũng những một mảng không thể tách rời
với chế độ kế toán này.
Với ý nghĩa và tầm quan trọng này, luận án đã trình bày một cách đầy đủ, có hệ thống các
vấn đề có liên quan đến kế toán thu, chi ngân sách tại Việt Nam cùng với quá trình định
hướng tiếp cận những quy định cơ bản nhất về những vấn đề có liên quan đến thu, chi ngân
sách trong chuẩn mực kế toán công quốc tế mà đang được khá nhiều quốc gia áp dụng. Đi
từ lý luận chung về khu vực công, vị trí, ý nghĩa, mục tiêu của khu vực công, tiếp theo đó là
cơ chế tài chính công với các thành phần cấu thành, qua đó sẽ giúp đi vào nội dung chi tiết
của kế toán thu, chi ngân sách trên thế giới hiện nay. Kế đến, luận án đã nêu ra những điểm
chính trong chuẩn mực kế toán công quốc tế với hai cơ sở kế toán phổ biến là tiền mặt và
dồn tích, đề tài đã nghiên cứu việc áp dụng tại một số quốc gia cho việc học tập kinh
nghiệm tại Việt Nam. Phần quan trọng và cần thiết của luận án để thu thập những nhận định
của thực tiễn là việc kh
ảo sát thực tế tại những đơn vị công tại Việt Nam nhằm thu thập số
liệu sơ cấp, thống kê mô tả và kiểm định sau khi đã nêu rõ thực trạng trong hệ thống luật
pháp, cơ chế nợ công, tình hình cũng như kết cấu thu, chi ngân sách trong nhiều năm liền.
Với thực trạng và khảo sát thực tiễn, những giải pháp chung, giải pháp cụ thể và các kiến
nghị được tác giả trình bày cũng mang tính thuyết phục cao do sự đánh giá, nhận định và
phân tích từ những nội dung đã nêu trước đó.
Với những khuyến nghị này, tác giả tin rằng chế độ kế toán thu, chi ngân sách của Việt
Nam sẽ có thể thay đổi một cách tích cực trong thời gian tới, hướng đến sự minh bạch hơn,
rõ ràng hơn, phù hợp hơn và cũng theo đúng xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế toàn cầu
nhanh và mạnh hiện nay.