TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
KHOA SƯ PHẠM MẦM NON

BÀI TIỂU LUẬN
MÔN: NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM
ĐỀ TÀI:
NGHIÊN CỨU HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG SỐ LƯỢNG
CHO TRẺ MẪU GIÁO 4-5 TUỔI THEO HƯỚNG TÍCH HỢP

GIẢNG VIÊN HD : ĐỖ THỊ MINH LIÊN
SINH VIÊN TH :
MSSV :
Lớp :
THANH HÓA, THÁNG 07 NĂM 2014
PHOTO QUANG TUẤN
ĐT: 0972.246.583 & 0166.922.4176
Gmail: [email protected]; Fabook: vttuan85
Bài tiểu luận môn nghiệp vụ sư phạm GVHD: Đỗ Thị Minh Liên
NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

viên chưa biết sử dụng các biện pháp hình thành BTSL theo hướng tích hợp cho trẻ
sao cho linh hoạt và phù hợp. Vì vậy, cần có sự nghiên cứu các biện pháp hình
thành BTSL cho trẻ mẫu giáo và cách thức sử dụng chúng nhằm nâng cao hiệu quả
của quá trình dạy học này.
Sinh viên: Trang 1
Bài tiểu luận môn nghiệp vụ sư phạm GVHD: Đỗ Thị Minh Liên
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
1. Sự hình thành BTSL cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi theo hướng tích hợp
BTSL được hình thành sớm ở trẻ nhỏ trong quá trình trẻ tri giác và thao tác
với tập hợp đa dạng, như: tập hợp các vật, các âm thanh, các chuyển động Dần
dần, trẻ bắt đầu nhận biết dấu hiệu số lượng của nhóm đối tượng bất kì và bỏ qua
nhiều dấu hiệu không liên quan. Càng lớn, trẻ càng chú ý tới khía cạnh số lượng và
có nhu cầu so sánh số lượng các nhóm đối tượng để nắm được mối quan hệ số
lượng giữa chúng, trẻ học cách phản ánh số lượng và mối quan hệ giữa các nhóm
đối tượng bằng các từ: một, nhiều, ít, bằng nhau, không bằng nhau, nhiều hơn, ít
hơn
Tiếp đó, ở trẻ xuất hiện nhu cầu xác định chính xác số lượng nhóm đối tượng,
vì vậy trẻ bắt đầu có nhu cầu đếm xác định số lượng và sử dụng các từ số để biểu
thị số lượng. Khả năng đếm của trẻ là rất khác nhau và phụ thuộc vào sự tác động
của người lớn. Trên cơ sở đếm số lượng các nhóm đối tượng, ở trẻ dần hình thành
biểu tượng về con số và hiểu ý nghĩa khái quát của nó: Số lượng là chỉ số cho độ
lớn của một lớp các tập hợp tương đương. Trẻ cũng có nhu cầu biến đổi số lượng
nhóm đối tượng, vì vậy trẻ bắt đầu tiến hành thêm, bớt số lượng của đối tượng
trong nhóm.
Trên cơ sở thao tác với các nhóm đối tượng, biểu tượng về con số của trẻ
được trừu tượng hóa và trẻ nắm được mối quan hệ giữa các số liền kề thuộc dãy số
tự nhiên.
Dưới tác động của dạy học, kĩ năng đếm của trẻ ngày càng thành thạo, trẻ
không chỉ đếm số lượng các vật, mà còn cả số lượng các âm thanh, chuyển động,
Nhờ vậy, khả năng xác định số lượng của trẻ ngày càng phát triển.

môi trường hoạt động với phương tiện học liệu và những hoạt động đa dạng,
những tình huống có vấn đề phù hợp nhằm lôi cuốn trẻ tích cực tham gia v ào hoạt
động tìm tòi, giải quyết nhiệm vụ nhận biết số lượng, trẻ được học qua thực hành,
qua hoạt động vui chơi.
Giáo viên cần dựa trên những yêu cầu về mức độ hình thành BTSL cho lứa
tuổi trẻ để điều chỉnh, bổ sung những hoạt động mới nhằm thúc đẩy sự phát triển
Sinh viên: Trang 3
Bài tiểu luận môn nghiệp vụ sư phạm GVHD: Đỗ Thị Minh Liên
những BTSL cho trẻ. Mặt khác, giáo viên phải tăng cường sử dụng các tình huống
thực tế để tổ chức các hoạt động nhận biết BTSL phong phú, hấp dẫn cho trẻ theo
quan điểm tích hợp.
2. Thực trạng về việc hình thành BTSL cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi theo hướng
tích hợp ở trường mầm non hiện nay
* Thực trạng nhận thức của giáo viên về vấn đề hình thành BTSL cho trẻ 4-5
tuổi theo hướng tích hợp.
Trong thời gian từ tháng 6 đến tháng 8/2009 chúng tôi tiến hành điều tra với
100 giáo viên phụ trách lớp mẫu giáo 4-5 tuổi đang thực hiện chương trình đổi mới
GDMN tại một số trường mầm non trên địa bàn thành phố Hưng Yên, tỉnh Nam
Định, Đắc Lắc và Trà Vinh. Kết quả điều tra cho thấy:
- Tất cả các GVMN (100%) thuộc diện điều tra đều khẳng định vai trò quan
trọng của việc hình thành BTSL cho trẻ 4-5 tuổi đối với phát triển tư duy và chuẩn
bị cho trẻ vào học lớp 1 tiểu học. Họ đều cho rằng việc hình thành BTSL cho trẻ
theo hướng tích hợp là cần thiết và phù hợp với đặc điểm nhận thức của trẻ nhỏ.
- Hầu hết các GVMN cho rằng việc hình thành BTSL cho trẻ 4-5 tuổi có thể
diễn ra trong hoạt động học toán có chủ đích, hoạt động vui chơi và các hoạt động
khác của trẻ trong trường mầm non, 83% số giáo viên cho rằng hoạt động học có
chủ đích là hình thức quan trọng nhất và 56% số giáo viên đánh giá cao vai trò của
hoạt động vui chơi đối với việc hình thành BTSL cho trẻ.
- 85% GVMN không hiểu đúng và đầy đủ về dạy học tích hợp, mặc dù trên
thực tiễn họ vẫn phải thực hiện nhiệm vụ này. Có tới 74% giáo viên không nắm

3 Sử dụng hành động mẫu 73 27 0
4 Hệ thống câu hỏi gợi mở 65 35 0
5 Hệ thống bài tập 83 17 0
6 Tình huống có vấn đề 16 17 67
7 Sử dụng trò chơi học tập 45 38 17
8 Phiếu học tập 0 18 82
9 Hoạt động thể dục 7 20 73
10 Hoạt động tạo hình 10 35 55
Kết quả điều tra thể hiện ở bảng trên cho thấy:
- Nhiều giáo viên chưa chú ý tới lập kế hoạch cho nội dung hình thành BTSL
cho trẻ theo hướng tích hợp. Phần lớn do giáo viên còn chưa biết lập kế hoạch hình
thành BTSL theo hướng tích hợp như thế nào, nên họ ngại và không thực hiện.
Việc xây dựng môi trường hoạt động nhận biết số lượng theo hướng phát triển
cũng chưa được giáo viên quan tâm nhiều. Điều này xuất phát từ nhận thức chưa
đúng của nhiều giáo viên về việc làm cần thiết này cũng như họ chưa biết cách xây
dựng môi trường hoạt động cho trẻ.
- Tất cả các giáo viên đều sử dụng biện pháp sử dụng hành động mẫu, như:
hành động tạo nhóm, so sánh số lượng bằng thiết lập tương ứng 1:1, hành động
đếm,. . . trong hoạt động học toán để hình thành BTSL cho trẻ. Tuy nhiên, mức độ
sử dụng chúng của các giáo viên là khác nhau, hơn nữa khi làm mẫu còn có giáo
Sinh viên: Trang 5
Bài tiểu luận môn nghiệp vụ sư phạm GVHD: Đỗ Thị Minh Liên
viên chưa làm đúng trình tự các thao tác, tốc độ diễn ra hành động còn nhanh, vị trí
đứng chưa hợp lí, lời hướng dẫn chưa phù hợp, vì vậy làm giảm hiệu quả của biện
pháp dạy học này.
- Để hình thành BTSL cho trẻ 4-5 tuổi, tất cả giáo viên thường xuyên sử dụng
hệ thống câu hỏi gợi mở theo trình tự nhận thức của trẻ. Tuy nhiên, nhiều giáo viên
đặt các câu hỏi thiếu tính lôgic, nhiều câu hỏi thiếu tính chính xác, thiếu tính hệ
thống và đôi khi thiếu yếu tố toán học.
- Để kích thích hoạt động tư duy của trẻ 4-5 tuổi, các giáo viên thường sử

Mức độ hình thành BTSL của trẻ 4-5 tuổi được đánh giá theo các tiêu chí:
- Khả năng tạo nhóm đối tượng theo dấu hiệu chung.
- Khả năng so sánh số lượng các nhóm đối tượng bằng các biện pháp đã biết.
- Biết đếm xác định số lượng các nhóm đối tượng trong phạm vi số đã học.
- Biết khái quát số lượng các nhóm đối tượng bằng các thẻ số và con số.
- Biết thêm, bớt nhằm biến đổi số lượng và mối quan hệ số lượng trong phạm
vi số lượng đã học.
Dựa vào các tiêu chí trên, chúng tôi đánh giá mức độ hình thành BTSL của trẻ
bằng bài khảo sát. Dựa vào quả thực hiện bài khảo sát của trẻ chúng tôi phân loại
sự phát triển BTSL của trẻ theo các mức độ khác nhau. Kết quả khảo sát cụ thể
như sau:
Bảng 2. Mức độ hình thành BTSL của trẻ 4-5 tuổi theo hướng tích hợp
Số trẻ
Mức độ hình thành BTSL của trẻ 4 -5 tuổi %
Giỏi Khá Trung bình Kém
120 10 (12 trẻ) 25,8 (31 trẻ) 32,5 (39 trẻ) 31,7 (38 trẻ)
Kết quả ở bảng trên cho thấy mức độ hình thành BTSL của trẻ 4-5 tuổi theo
hướng tích hợp ở một số trường mầm non thuộc diện điều tra đều chưa cao do
nhiều nguyên nhân khác nhau, như: Nhiều giáo viên còn nhận thức chưa đầy đủ về
nhiệm vụ hình thành BTSL cho trẻ theo hướng tích hợp. Đa số giáo viên chưa hiểu
rõ bản chất của dạy học tích hợp nên họ thường chú ý tới việc trang bị nhiều kiến
thức và khả năng, dẫn tới ôm đồm quá nhiều nội dung trên một hoạt động học, vì
vậy BTSL được hình thành ở trẻ không đầy đủ và sâu sắc, hơn nữa, các biện pháp
Sinh viên: Trang 7
Bài tiểu luận môn nghiệp vụ sư phạm GVHD: Đỗ Thị Minh Liên
tác động được giáo viên sử dụng chưa linh hoạt và phù hợp, điều kiện cơ sở vật
chất của cơ sở còn khó khăn. . . Tất cả điều đó dẫn tới mức độ hình thành BTSL
của trẻ còn hạn chế.
3. Đề xuất một số biện pháp hình thành BTSL cho trẻ 4-5 tuổi theo hướng tích
hợp

của bản thân.
+ Lập hồ sơ cho từng trẻ về hoạt động hình thành BTSL.
4. Thực nghiệm sư phạm các biện pháp đã đề ra
Các biện pháp trên được chúng tôi phối hợp sử dụng trong các hoạt động hình
thành BTSL cho trẻ 4-5 tuổi theo 2 chủ điểm giáo dục: “Thế giới thực vật” và “Thế
giới động vật”. Thực nghiệm được tiến hành vào tháng 9 và 10/2009 với 2 lớp trẻ
4-5 tuổi, mỗi lớp gồm 50 trẻ đang học tại các trường: Mầm non Sao Vàng, thành
phố Nam Định và Mầm non Liên Cơ, Hưng Yên. Số trẻ mỗi lớp được chia thành 2
nhóm: thực nghiệm và đối chứng, mỗi nhóm gồm 25 trẻ.
Để đánh giá tính khả thi, tính hiệu quả của các biện pháp hình thành biểu
tượng số lượng cho trẻ 4-5 tuổi theo hướng tích hợp mà chúng tôi đã xây dựng,
chúng tôi tiến hành dạy trẻ các nhóm thực nghiệm bằng các biện pháp chúng tôi đã
đề xuất, còn trẻ nhóm đối chứng được học bằng các biện pháp thông thường.
Sinh viên: Trang 9
Bài tiểu luận môn nghiệp vụ sư phạm GVHD: Đỗ Thị Minh Liên
Bảng 3. Mức độ hình thành BTSL theo hướng tích hợp của trẻ các nhóm thực
nghiệm và đối chứng trước và sau thực nghiệm
Nhóm trẻ
Thời
gian
Mức độ hình thành BTSL của trẻ
(%)
X S
Giỏi Khá TB Yếu
TN Sao
Vàng
Trước
TN
8 16 40 36 11,48 3,66
Sau TN 28 32 28 12 14,52 3,26

thêm, bớt, tạo nhóm vật, khá dễ dàng. Ở nhóm đối chứng, so với kết quả kiểm tra
trước thực nghiệm, số trẻ đạt kết quả giỏi và khá tăng lên không nhiều, nhưng kết
Sinh viên: Trang 10
Bài tiểu luận môn nghiệp vụ sư phạm GVHD: Đỗ Thị Minh Liên
quả trung bình và yếu vẫn chiếm tỉ lệ cao. Nguyên nhân là do các biện pháp sử
dụng để dạy trẻ ít sáng tạo, không linh hoạt, dễ gây cho trẻ cảm giác nhàm chán,
làm giảm hứng thú của trẻ khi tham gia hoạt động. Chính vì vậy mà mức độ hình
thành BTSL của trẻ qua hoạt động này là không cao.
Kết quả độ lệch chuẩn về điểm kiểm tra của trẻ hai nhóm thực nghiệm và đối
chứng cho thấy mức độ hình thành BTSL của trẻ nhóm thực nghiệm sau thực
nghiệm hình thành là tương đối đồng đều. Kết quả kiểm định Tstudent khẳng định
độ tin cậy của độ chênh lệch điểm kiểm tra của trẻ các nhóm thực nghiệm trước và
sau thực nghiệm là có ý nghĩa. Điều đó khẳng định tính khả thi, tính hiệu quả của
các biện pháp hình thành BTSL cho trẻ đã xây dựng.
Sinh viên: Trang 11
Bài tiểu luận môn nghiệp vụ sư phạm GVHD: Đỗ Thị Minh Liên
KẾT LUẬN
Việc nghiên cứu và xây dựng các biện pháp hình thành BTSL cho trẻ 4-5 tuổi
cần tiến hành theo hướng tổ chức các hoạt động nhận biết tích cực của trẻ. Trong
các hoạt động đó, giáo viên cần tạo cơ hội để trẻ được trải nghiệm, quan sát, khám
phá phù hợp với nhu cầu, hứng thú và khả năng của trẻ để nắm dấu hiệu số lượng
và mối quan hệ số lượng có xung quanh trẻ, giúp trẻ vận dụng tối đa những BTSL
đã có vào các hoạt động khác nhau của trẻ.
Để nâng cao mức độ hình thành BTSL cho trẻ 4-5 tuổi theo hướng tích hợp
cần sử dụng linh hoạt các biện pháp mà chúng tôi đã nghiên cứu. Mặt khác, cần
tiếp tục nghiên cứu, bổ sung các biện pháp khác nhằm nâng cao hiệu quả của quá
trình giáo dục này.
Để áp dụng được các biện pháp hình thành BTSL cho trẻ 4-5 tuổi theo hướng
tích hợp cần chuẩn bị tốt các tài liệu hướng dẫn GVMN áp dụng các biện pháp
hình thành BTSL cho trẻ mẫu giáo theo hướng tích hợp.