Đònh hướng và các giải pháp chủ yếu thúc đẩy chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp
trên đòa bàn tỉnh Khánh Hoà Người thực hiện: Trần Văn Ngọan - Thầy hướng dẫn: GS – TS Nguyễn Kế Tuấn
1
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan toàn bộ nội dung luận văn này chỉ do cá nhân tôi thu
thập, điều tra số liệu và tham khảo các tài liệu liên quan để viết hoàn chỉnh bản
luận văn.
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
điều kiện cho ngành công nghiệp phát huy tối đa những tiềm năng, lợi thế của
mình, tận dụng được những cơ hội, vượt qua những khó khăn, thách thức, hiểu và
biết cách sử dụng một cách tối ưu, có hiệu quả các nguồn lực khan hiếm với một
chi phí nhỏ nhất, từ đó đề ra và thực hiện các chính sách đúng đắn, có hiệu quả
cao nhất. Vì vậy, việc đònh hướng và tìm ra các giải pháp để chuyển dòch cơ cấu
ngành công nghiệp trên đòa bàn tỉnh Khánh Hoà là một trong những công việc vô
cùng quan trọng góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển đúng hướng
Mặc dù nhận được sự giảng dạy tận tình của quý thầy cô, sự hướng dẫn và
giúp đỡ tận tình của thầy GS-TS Nguyễn Kế Tuấn, cho dù bản thân đã có nhiều
nỗ lực, song do thời gian và kiến thức có hạn cho nên không thể tránh khỏi những
thiếu sót nhất đònh trong quá trình hoàn thiện luận văn.
Nhân đây tôi cũng xin tỏ lòng biết ơn đến quý thầy cô, nhất là GS-TS
Nguyễn Kế Tuấn, cám ơn lãnh đạo các Sở: Công nghiệp; Kế hoạch và Đầu tư;
Thuỷ sản; Du lòch và Thương mại; Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn; Khoa
học công nghệ; Cục Thống kê và các doanh nghiệp trong ngành công nghiệp tỉnh
Khánh Hoà đã nhiệt tình cung cấp tư liệu để giúp tôi hoàn thành luận văn này.
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Đònh hướng và các giải pháp chủ yếu thúc đẩy chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp
trên đòa bàn tỉnh Khánh Hoà Người thực hiện: Trần Văn Ngọan - Thầy hướng dẫn: GS – TS Nguyễn Kế Tuấn
4
MỞ ĐẦU
1. Sự cần thiết phải nghiên cứu.
Khánh Hòa là tỉnh thuộc vùng Duyên hải miền Trung, với diện tích
5.197km
2
, trong đó đất nông nghiệp tương đối phì nhiêu thích hợp cho sự phát
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Đònh hướng và các giải pháp chủ yếu thúc đẩy chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp
trên đòa bàn tỉnh Khánh Hoà Người thực hiện: Trần Văn Ngọan - Thầy hướng dẫn: GS – TS Nguyễn Kế Tuấn
5
2006. Điều đó làm cho các nhà lãnh đạo của tỉnh trăn trở và các nhà quản lý
công nghiệp lo lắng.
Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIV đã khẳng đònh đònh hướng phát triển công
nghiệp trong giai đọan 2001 – 2010: “tập trung phát triển mạnh ngành chế biến
nông, lâm, thủy sản gắn với việc hình thành các vùng nguyên liệu chuyên canh tập
trung kết hợp với khai thác, chế biến khóang sản như cát, đá ốp lát, gạch ngói,
nước khóang ” Việc thực hiện đònh hướng đó trong những năm 2001-2003 đã
phát huy tác dụng tốt, nhưng từ năm 2004 đến nay cho thấy đònh hướng chuyển
dòch cơ cấu ngành công nghiệp như thế không thể bảo đảm cho sự tăng trưởng và
phát triển bền vững của công nghiệp Khánh Hòa cũng như quá trình thực hiện
công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế.
Thật vậy, do tập trung phát triển ngành chế biến nông sản, nhất là công
nghiệp chế biến mía đường, tỉnh đã tập trung xây dựng các nhà máy đường có
quy mô công suất lớn như nhà máy đường Cam Ranh, công suất 6.000 tấn
mía/ngày, nâng tổng công suất chế biến đường tòan tỉnh lên 7.500 tấn mía/ngày (
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
trên đòa bàn tỉnh Khánh Hoà Người thực hiện: Trần Văn Ngọan - Thầy hướng dẫn: GS – TS Nguyễn Kế Tuấn
6
trong tổng số 530 triệu USD kim ngạch xuất khẩu của toàn tỉnh. Nhưng do nguồn
nguyên liệu hải sản gần bờ ngày càng khan hiếm và cạn kiệt, trong khi đó các
chủ phương tiện tàu thuyền đánh bắt xa bờ liên tục bò thua lỗ không có khả năng
trả nợ vay cho ngân hàng, cho nên các nhà máy chế biến thuỷ sản thường xuyên
thiếu nguyên liệu để sản xuất. Tốc độ tăng trưởng của ngành này bình quân tăng
13-15%/năm. Mặt khác, do cạnh tranh và tranh mua nguyên liệu của các nhà
máy chế biến thuỷ sản trong cả nước, vì vậy việc thiếu hụt nguyên liệu để sản
xuất ngày càng trầm trọng hơn.
Trước thực tế nêu trên, Nghò quyết đại hội tỉnh Đảng bộ Khánh Hòa nhiệm
kỳ XV đònh hướng phát triển công nghiệp theo 8 ngành chủ lực như sau: (1) đóng
mới, sữa chữa tàu thuyền-cơ khí, điện tử; (2) chế biến hải sản; (3) chế biến nông
sản; (4) khai thác chế biến khoáng sản-sản xuất vật liệu xây dựng; (5) chế biến
lâm sản, sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ; (6) dệt, may, phụ liệu may; (7) sản
xuất nước giải khát; (8) công nghệ thông tin.
Tuy nhiên, đònh hướng này chưa được kiểm chứng bởi những luận cứ khoa
học nhằm bảo đảm cho công nghiệp Khánh Hòa tận dụng tối đa lợi thế so sánh
của tỉnh để phát triển một cách bền vững trong giai đoạn 2006-2015 góp phần
đưa tỉnh Khánh Hoà trở thành tỉnh công nghiệp.
Xuất phát từ thực tiễn nói trên, luận văn này sẽ tập trung nghiên cứu luận
cứ khoa học đònh hướng chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp trên đòa bàn tỉnh
Khánh Hòa đến năm 2015 và những giải pháp thúc đẩy thực hiện đònh hướng đó.
Đây là đề tài có ý nghóa thực tiễn thiết thực.
2. Tình hình nghiên cứu của đề tài.
Những luận cứ khoa học của việc chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp đã
có khá nhiều tác giả nghiên cứu. Điển hình như: tác giả Lê Xuân Hiền nghiên
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
Vì thế, đây là vấn đề khá mới và cũng rất cần thiết giúp cho các nhà lãnh
đạo, các nhà quản lý công nghiệp tỉnh Khánh Hoà có cơ sở khoa học để xác đònh
được chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp tỉnh trong thời gian tới một cách hợp
lý nhất nhằm chỉ đạo điều hành nền kinh tế tỉnh Khánh Hòa nói chung và ngành
công nghiệp Khánh Hòa nói riêng đạt được kết quả tốt nhất, đáp ứng được yêu
cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa tỉnh Khánh Hòa.
3. Mục tiêu nghiên cứu.
Trên cơ sở phân tích một số vấn đề lý luận về cơ cấu ngành công nghiệp và
chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp, đánh gía thực trạng chuyển dòch cơ cấu
ngành công nghiệp trên đòa bàn tỉnh Khánh Hoà trong thời gian vừa qua, luận
văn đề xuất những luận cứ khoa học chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp,
những đònh hướng và những giải pháp cơ bản thúc đẩy chuyển dòch cơ cấu ngành
công nghiệp trên đòa bàn tỉnh Khánh Hòa. Trong đó, luận văn đặc biệt chú trọng
những vấn đề liên quan đến xác đònh những luận cứ khoa học để chuyển dòch cơ
cấu ngành công nghiệp trên đòa bàn tỉnh Khánh Hòa theo hướng công nghiệp
hóa, hiện đại hóa.
4. Phương pháp nghiên cứu.
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
Kiến nghò các giải pháp đồng bộ thúc đẩy chuyển dòch cơ cấu ngành công
nghiệp theo hướng tăng trưởng nhanh, hiệu quả cao và bền vững trong quá trình
hội nhập kinh tế quốc tế.
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Đònh hướng và các giải pháp chủ yếu thúc đẩy chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp
trên đòa bàn tỉnh Khánh Hoà Người thực hiện: Trần Văn Ngọan - Thầy hướng dẫn: GS – TS Nguyễn Kế Tuấn
9
CHƯƠNG MỘT
CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU
NGÀNH CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH
1.1 Quan niệm chung về công nghiệp, cơ cấu công nghiệp và cơ cấu ngành
công nghiệp.
1.1.1 Công nghiệp – một bộ phận quan trọng cấu thành cơ cấu kinh tế trên
đòa bàn tỉnh.
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
c
k
.
c
o
m
Đònh hướng và các giải pháp chủ yếu thúc đẩy chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp
trên đòa bàn tỉnh Khánh Hoà Người thực hiện: Trần Văn Ngọan - Thầy hướng dẫn: GS – TS Nguyễn Kế Tuấn
10
- Sản xuất và phân phối điện, khí đốt, hơi nước, nước máy.
- Khai thác, lọc và phân phối nước máy…
Do nội dung và phạm vi hoạt động của ngành công nghiệp rộng, nên sản
phẩm của nó rất đa dạng, vừa phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng cuối cùng của hộ
gia đình dân cư, tiêu dùng cho sản xuất ( chi phí trung gian ) của tất cả các ngành
kinh tế trong nền kinh tế quốc dân; cho xuất khẩu ra nước ngoài, cho dự trữ chiến
lược của Nhà nước… Công nghiệp còn sản xuất ra nhiều loại tài sản cố đònh để
trang bò cho các ngành kinh tế trong nền kinh tế quốc dân dưới hình thức là: máy
móc thiết bò, các phương tiện vận tải, phương tiện truyền dẫn, dụng cụ chính xác.
Sản phẩm công nghiệp do tính chất đa dạng, trước khi sử dụng phần lớn phải qua
công đoạn chế biến, vì vậy nó có khả năng để tiếp nhận những quy trình công
nghệ hiện đại, giải phóng lao động chân tay thay thế vào đó là máy móc tự động
hóa. Trong mỗi sản phẩm có khả năng tăng dần hàm lượng hao phí trí thức khoa
học thay vì hàm lượng hao phí lao động cơ bắp, tạo ra năng suất lao động cao đó
là điều kiện tốt tham gia vào quá trình cạnh tranh và hiện đại hóa.
1.1.2 Vai trò của công nghiệp.
Vai trò của công nghiệp đối với quá trình phát triển nền kinh tế tỉnh được
thể hiện ở các mặt sau :
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
nghiệp mũi nhọn.
Thứ hai : Công nghiệp thúc đẩy các ngành kinh tế khác trong tỉnh cùng phát
triển.
Với nông nghiệp, công nghiệp là nơi tiêu thụ các sản phẩm. Cụ thể là các
ngành công nghiệp chế biến sẽ sử dụng các sản phẩm nông nghiệp làm nguyên
liệu. Mặt khác, công nghiệp là nơi cung cấp tư liệu lao động cho sản xuất nông
nghiệp, các ngành công nghiệp cơ khí chế tạo, hoá chất, sinh học … sẽ cung cấp
máy móc, phân bón, giống mới cho sản xuất nông nghiệp.
Đối với các ngành dòch vụ, khi công nghiệp phát triển đòi hỏi các hoạt động
thương mại cũng như các hoạt động dòch vụ khác như: giao thông, thông tin – liên
lạc, ngân hàng – tài chính … cũng phát triển theo. Công nghiệp còn tạo ra thu
nhập cao, dẫn đến các nhu cầu về dòch vụ y tế, giáo dục, văn hóa, du lòch … cũng
ngày càng phát triển.
Như vậy, công nghiệp có khả năng thúc đẩy các ngành kinh tế khác cùng
phát triển. Mặt khác, các ngành kinh tế khác phát triển có tác động trở lại, tạo đà
cho công nghiệp phát triển. Đây là mối quan hệ khăng khít lẫn nhau, cùng tồn tại
và phát triển.
Thứ ba : công nghiệp thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền
kinh tế tỉnh.
Thực chất của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hóa là sự ứng dụng khoa
học - công nghệ vào phát triển các ngành kinh tế quốc dân nhằm khai thác sử
dụng có hiệu quả hơn các nguồn lực. Vì vậy, phát triển công nghiệp, đặc biệt là
các ngành sản xuất ra tư liệu lao động, sẽ tạo khả năng ứng dụng vào phát triển
các ngành kinh tế.
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
Cơ cấu: Cơ cấu là một khái niệm mà triết học duy vật biện chứng dùng
để chỉ cách thức tổ chức bên trong của một hệ thống, biểu hiện sự thống nhất của
các mối quan hệ qua lại vững chắc giữa các bộ phận của nó. Trong khi chỉ rõ mối
quan hệ biện chứng giữa bộ phận và toàn thể, nó biểu hiện ra như là một thuộc
tính của sự vật, hiện tượng và biến đổi cùng với sự biến đổi của sự vật, hiện
tượng.
Cơ cấu công nghiệp: Cơ cấu công nghiệp trên đòa bàn tỉnh là tổng thể
các mối quan hệ giữa các bộ phận hợp thành nền công nghiệp trên đòa bàn tỉnh.
Trong cơ cấu công nghiệp trên đòa bàn tỉnh, ngoài việc phản ánh số lượng, tỉ
trọng giữa các bộ phận trong cơ cấu, nó còn thể hiện mối quan hệ giữa các bộ
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Đònh hướng và các giải pháp chủ yếu thúc đẩy chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp
trên đòa bàn tỉnh Khánh Hoà Người thực hiện: Trần Văn Ngọan - Thầy hướng dẫn: GS – TS Nguyễn Kế Tuấn
13
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Đònh hướng và các giải pháp chủ yếu thúc đẩy chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp
trên đòa bàn tỉnh Khánh Hoà Người thực hiện: Trần Văn Ngọan - Thầy hướng dẫn: GS – TS Nguyễn Kế Tuấn
14
phù hợp với điều kiện phát triển của từng giai đoạn cụ thể và ta gọi đó là quá
trình “Chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp”.
1.2 Chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp trên đòa bàn tỉnh.
Chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp trên đòa bàn tỉnh là quá trình thay
đổi tỷ trọng giữa các ngành công nghiệp trong tỉnh theo hướng tăng nhanh tỷ
trọng ngành công nghiệp có hàm lượng chất xám cao, những ngành mũi nhọn,
ngành xuất khẩu, ngành kỹ thuật cao … và giảm dần các ngành sử dụng nhiều lao
động, nhất là lao động thủ công.
Chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp trên đòa bàn tỉnh là sự thay đổi có
mục đích, có đònh hướng và dựa trên cơ sở phân tích đầy đủ căn cứ lý luận và
thực tiễn, cùng với việc áp dụng đồng bộ các giải pháp cần thiết để chuyển dòch
cơ cấu ngành công nghiệp từ trạng thái này sang trạng thái khác, hợp lý và hiệu
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
Người thực hiện: Trần Văn Ngọan - Thầy hướng dẫn: GS – TS Nguyễn Kế Tuấn
15
vốn có của nó trong quá trình phát triển nền kinh tế lên sản xuất lớn, công nghiệp
phát triển từ vò trí thứ yếu trở thành ngành có vò trí hàng đầu trong cơ cấu kinh tế
đó. Để có một cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa thì quá
trình chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp là một tất yếu khách quan.
Xác đònh và thực hiện phương hướng chuyển dòch cơ cấu ngành công
nghiệp là một vấn đề mang tính chiến lược của quá trình xây dựng và phát triển
công nghiệp của đất nước. Chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp phải khai thác
một cách đầy đủ và có hiệu quả các nguồn lực, lợi thế của đất nước, đảm bảo
công nghiệp phát huy được vai trò chủ đạo trong nền kinh tế, tham gia tích cực
vào sự phân công lao động và hợp tác lao động quốc tế. Đó cũng là yêu cầu của
việc chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp phải đạt được. Trong mỗi giai đoạn
của quá trình chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp, yêu cầu chung đó sẽ được
cụ thể hóa cho phù hợp với khả năng và điều kiện của giai đoạn đó.
Chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp có vai trò quan trọng trong quá
trình phát triển kinh tế tỉnh. Bởi vì:
- Chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp nhằm khai thác và sử dụng có
hiệu quả nguồn lực về lợi thế trong tỉnh. Đặc biệt, nó tìm ra các ngành công
nghiệp mũi nhọn tạo khả năng tăng trưởng mạnh mẽ cho nền kinh tế tỉnh.
- Chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp nhằm nâng cao vai trò và thiết
lập mối quan hệ chặt chẽ giữa các ngành công nghiệp với các ngành nông nghiệp
– dòch vụ, tạo đà cho các ngành cùng nhau phát triển.
- Chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp nhằm nâng cao tính hiệu quả và
mở rộng quá trình hợp tác quốc tế.
1.3 Một số quan điểm về chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp.
Click to buy NOW!
P
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
1.3.1 Chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp theo quan điểm thay thế hàng
nhập khẩu.
Theo quan điểm này, mỗi quốc gia sẽ phát triển mạnh việc sản xuất các sản
phẩm, đặc biệt là hàng tiêu dùng, để thay thế các sản phẩm nhập ngoại. Sự
chuyển dòch ấy về lý thuyết sẽ mang lại tác dụng nhiều mặt: tiết kiệm ngoại tệ;
tạo thêm việc làm, khai thác nguồn lực trong nước… Để thực hiện chuyển dòch có
hiệu quả, Nhà nước cần có nhiều chính sách hỗ trợ và khuyến khích sản xuất
trong nước.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy rằng, quan điểm này chỉ phát huy tác dụng trong
những giai đoạn nhất đònh của quá trình công nghiệp hóa. Sự nhấn mạnh thái quá
làm cho sản xuất lâm vào trạng thái bế tắc do thò trường trong nước dần dần được
bảo hòa sẽ kìm hãm phát triển sản xuất, căng thẳng ngoại tệ có nguy cơ gia tăng,
do người sản xuất chuộng những điều kiện sản xuất nhập khẩu hơn; sức cạnh
tranh của sản phẩm sản xuất trong nước kém.
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Đònh hướng và các giải pháp chủ yếu thúc đẩy chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp
trên đòa bàn tỉnh Khánh Hoà
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Đònh hướng và các giải pháp chủ yếu thúc đẩy chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp
trên đòa bàn tỉnh Khánh Hoà Người thực hiện: Trần Văn Ngọan - Thầy hướng dẫn: GS – TS Nguyễn Kế Tuấn
18
độ các ngành thay thế nhập khẩu, chuyển thò trường trong nước ra thò trường nước
ngoài.
Để thực hiện quan điểm này Nhà nước phải hoạch đònh và thực thi một số
chính sách vó mô như: xác đònh tỷ giá hối đoái linh hoạt; khuyến khích và hỗ trợ
đầu tư; khuyến khích xuất khẩu, hình thành các khu chế xuất…
1.3.4 Chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp theo quan điểm kết hợp.
Đó là quan điểm kết hợp tất cả các quan điểm trên: vừa phát triển các sản
phẩm xuất khẩu, vừa coi trọng thò trường nội đòa.
Qua các quan điểm chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp nêu trên và từ
thực tiễn của nhiều nước, có thể thấy rằng giữa các quan điểm đó không có ranh
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
Đònh hướng và các giải pháp chủ yếu thúc đẩy chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp
trên đòa bàn tỉnh Khánh Hoà Người thực hiện: Trần Văn Ngọan - Thầy hướng dẫn: GS – TS Nguyễn Kế Tuấn
19
triển công nghiệp chế biến nhằm phát huy thế mạnh và lợi thế so sánh. Chẳng
hạn như Thái Lan bắt đầu sản xuất đồ thủ công mỹ nghệ, đồ trang sức. Malaixia
sản xuất dầu cọ, cao su. Inđônêxia sản xuất chế biến gỗ, dầu khí. Ngoài ra, họ
còn tìm chỗ trống trên thò trường thế giới để chen chân vào bằng những sản phẩm
độc đáo như: đồ chơi trẻ em, đồ lót … Sự phát triển các ngành này đã tạo tích lũy
ban đầu dùng làm cơ sở để chuyển dần sang các ngành có hàm lượng khoa học –
kỹ thuật cao, như sản xuất ô tô, tàu biển, giàn khoan, điện tử… Thực hiện đa dạng
hóa sản xuất, đa phương hóa xuất khẩu để tránh sự lệ thuộc quá lớn vào một vài
ngành, một số nước. Thực hiện chuyển dần các ngành sử dụng nhiều lao động
sang các nước kém phát triển hơn.
1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình chuyển dòch cơ cấu ngành công
nghiệp tỉnh.
Trong quá trình chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp tỉnh có rất nhiều các
nhân tố ảnh hưởng đến quá trình chuyển dòch đó. Có nhân tố bên trong, nhân tố
bên ngoài; có nhân tố trực tiếp, có nhân tố gián tiếp …
Tuy nhiên, xét theo đặc điểm của các nhân tố ta có thể chia ra thành các
nhóm nhân tố sau :
1.4.1 Nhóm các nhân tố thuộc điều kiện tự nhiên.
Điều kiện tự nhiên là nhân tố có tính chất quan trọng trong quá trình chuyển
dòch cơ cấu ngành công nghiệp tỉnh, vì mỗi tỉnh phải dựa vào điều kiện tự nhiên
của mình để tìm ra các ngành có lợi thế trong quá trình phát triển.
Điều kiện tự nhiên bao gồm :
1.4.1.1 Vò trí đòa lý.
Nếu một tỉnh nằm trong khu vực kinh tế năng động, có vò trí giao thông
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
Tài nguyên thiên nhiên bao gồm : khí hậu, đất đai, nước, khoáng sản … tài
nguyên thiên nhiên là nguồn nguyên liệu quan trọng cho quá trình sản xuất công
nghiệp của tỉnh. Vì vậy, một tỉnh có tài nguyên phong phú sẽ có khả năng phát
triển mạnh ngành công nghiệp sử dụng các nguồn tài nguyên đó mà ít bò lệ thuộc
vào nguồn nguyên liệu của nước ngoài. Chẳng hạn, nếu có vò trí đòa lý, đất đai
thuận lợi để phát triển các ngành công nghiệp nhiệt điện, ngành lọc hóa dầu
nhưng không có các hồ chứa nước để đáp ứng nhu cầu nước cho các ngành này thì
cũng rất khó khăn cho việc chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp. Vì thế trong
quá trình đònh hướng chuyển dòch cần nghiên cứu tiềm năng về tài nguyên thiên
nhiên một cách kỹ lưỡng nhằm bảo đảm đònh hướng đó có khả thi.
Tuy nhiên, chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp trên đòa bàn tỉnh còn phụ
thuộc rất nhiều nhân tố khác, trong đó còn có các nhân tố về kinh tế – xã hội.
1.4.2 Nhóm các nhân tố thuộc điều kiện kinh tế – xã hội.
Các nhân tố chủ yếu thuộc nhóm này có ảnh hưởng đến quá trình chuyển
dòch cơ cấu ngành công nghiệp tỉnh là :
1.4.2.1 Nhân tố thò trường.
Nhân tố thò trường, đặc biệt là nhu cầu và tính cạnh tranh của các sản phẩm
công nghiệp có ảnh hưởng trực tiếp tới cơ cấu ngành công nghiệp sẽ hình thành
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
Chính sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của khoa học công nghệ đã làm
thay đổi năng suất và chất lượng sản phẩm trong ngành công nghiệp. Vì vậy,
ngành nào được áp dụng khoa học công nghệ sẽ càng phát huy được các lợi thế
của mình nhờ vào sản xuất chuyên môn hóa và tự động hoá, tăng khả năng cạnh
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Đònh hướng và các giải pháp chủ yếu thúc đẩy chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp
trên đòa bàn tỉnh Khánh Hoà Người thực hiện: Trần Văn Ngọan - Thầy hướng dẫn: GS – TS Nguyễn Kế Tuấn
22
tranh trên thò trường. Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, sẽ tạo điều kiện
để thu hút và tiếp thu khoa học công nghệ tiên tiến của nước ngoài để tạo ra
những sản phẩm có hàm lượng giá trò gia tăng cao, tăng khả năng cạnh tranh trên
thò trường. Tuy nhiên cần phải thận trọng để tránh nhập những công nghệ lạc hậu,
tránh trở thành “ bải rác thải về công nghệ “ của nước ngoài. Điều đó sẽ phản tác
dụng trong quá trình chuyển dòch, đồng thời chi phí để khắc phục ảnh hưởng đến
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
.
c
o
m
Đònh hướng và các giải pháp chủ yếu thúc đẩy chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp
trên đòa bàn tỉnh Khánh Hoà Người thực hiện: Trần Văn Ngọan - Thầy hướng dẫn: GS – TS Nguyễn Kế Tuấn
23
triển công nghiệp của nước ta là tận dụng các nguồn lực trong nước và khuyến
khích đầu tư nước ngoài nhằm khai thác các lợi thế, đáp ứng nhu cầu trong các
nước và tăng cường khả năng xuất khẩu. Đồng thời hình thành lên một số ngành
công nghiệp mũi nhọn trong các lónh vực: chế biến lương thực – thực phẩm ; khai
thác và chế biến dầu khí; cơ khí chế tạo và sản xuất vật liệu; công nghiệp điện tử
và công nghệ thông tin.
Vì vậy, cơ cấu ngành công nghiệp tỉnh cũng phải tuỳ vào điều kiện của tỉnh
mình mà chuyển dòch theo xu hướng đó để phù hợp với mục tiêu của đất nước.
Các chính sách, các giải pháp thực hiện cụ thể của từng tỉnh cũng ảnh
hưởng đến quá trình chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp. Mỗi tỉnh phải đề ra
các chính sách các giải pháp phù hợp tạo điều kiện thúc đẩy nhanh quá trình
chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp nhằm đạt được các mục tiêu đã đề ra.
1.4.4 Nhóm nhân tố quan hệ và liên kết vùng.
Sự chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp trên đòa bàn tỉnh không thể quan
tâm tới quan hệ vùng và liên kết vùng. Đây cũng là một trong những nhân tố
quan trọng trong quá trình chuyển dòch. Việc nghiên cứu tổng thể tiềm năng, thế
mạnh những thuận lợi, khó khăn của các tỉnh lân cận và của cả vùng sẽ tạo mối
quan hệ, liên kết vùng tốt nhất trong quá trình chuyển dòch. Tạo điều kiện để
phát huy tiềm năng và thế mạnh của từng tỉnh có sự bổ sung cho nhau, giảm thiểu
những mặt còn hạn chế để cùng nhau hợp tác phát triển.
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
trọng, ảnh hưởng rất lớn tới sự phát triển kinh tế xã hội nói chung và của ngành
công nghiệp nói riêng.
1.5 Yêu cầu chung của chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp trên đòa bàn
tỉnh.
Chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp là một nội dung quan trọng của
chiến lược phát triển kinh tế – xã hội, chiến lược phát triển công nghiệp của tỉnh.
Vì vậy việc xác đònh và thực hiện phương hướng chuyển dòch cơ cấu ngành công
nghiệp là một vấn đề mang tính chiến lược của quá trình xây dựng và phát triển
công nghiệp của tỉnh. Cơ cấu công nghiệp phải khai thác một cách đầy đủ và có
hiệu quả các nguồn lực, lợi thế của tỉnh, đảm bảo công nghiệp có thể phát huy
vai trò chủ đạo trong nền kinh tế. Đó chính là yêu cầu của chuyển dòch cơ cấu
ngành công nghiệp phải đạt được. Trong mỗi giai đoạn của quá trình chuyển dòch
cơ cấu ngành công nghiệp yêu cầu chung đó sẽ được cụ thể hoá cho phù hợp với
khả năng và điều kiện của giai đoạn đó.
Việc chuyển dòch từ cơ cấu cũ, không hợp lý sang cơ cấu mới, hợp lý sẽ
tận dụng và phát huy được các nguồn lực của tỉnh để đáp ứng tốt nhất nhu cầu thò
trường, xã hội, là phương tiện quan trọng để thực hiện có hiệu quả các mục tiêu
phát triển kinh tế – xã hội theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Ngoài ra nó
còn giải quyết tốt các vấn đề trọng yếu của phát triển công nghiệp như : đầu tư,
đào tạo cán bộ, công nhân lành nghề, hợp tác quốc tế, cơ chế quản lý …
Chuyển dòch cơ cấu ngành công nghiệp phải theo hướng công nghiệp hóa,
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
- Khả năng thu hút lao động của ngành công nghiệp từ ngành nông
nghiệp: biểu hiện thông qua sự chuyển dòch cơ cấu lao động giữa hai ngành công
nghiệp và nông nghiệp.
1.5.2 Cơ cấu đó phải có mối quan hệ gắn bó với nhau cũng như đối với các
ngành kinh tế khác.
Việc thiết lập mối quan hệ chặt chẽ giữa các ngành công nghiệp với nhau
cũng như giữa các ngành công nghiệp với các ngành kinh tế khác sẽ tạo điều kiện
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Copyright: Tài liệu đại học ©