Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
SƠ YẾU LÝ LỊCH
- Họ và tên
- Ngày tháng năm sinh
- Ngày vào ngành
- Ngày vào Đảng
- Chức vụ
- Đơn vị công tác
- Trình độ chuyên môn
- Hệ đào tạo
- Bộ môn giảng dạy
- Trình độ chính trị
: Lê Thị Xuân
: 01- 01- 1960
: 01-09-1980
: 22-09-1982
: Tổ trưởng tổ tự nhiên
: Trường THCS Dân Hòa- Thanh Oai-
Hà Nội
: Đại học
: Sư phạm
: Sinh học – Địa lý
: Sơ cấp
- Khen Thưởng:
+ Chiến sỹ thi đua năm 1987 – 1988
1988 – 1990
+ Giáo viên giỏi từ năm 1995 đến nay
+ Được TW Đoàn tặng khen năm 1981 – 1982
+ Đảng bộ huyện Thanh Oai tặng giấy khen năm 1997
Tác giả: Lª thÞ Xu©n
1

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
- Đội tuyển học sinh giỏi môn Địa của trường và của Huyện.
3. Thời gian thực hiện.
Tôi đã nghiên cứu vấn đề này từ lâu xong việc nghiên cứu chính thức bắt
đầu từ năm học 2008 - 2009 -2010
PHẦN THỨ HAI
QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
A. KHẢO SÁT THỰC TẾ KHI CHƯA THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
Ngay từ khi bắt tay vào nghiên cứu đề tài này tôi đã tiến hành khảo sát
thực tế môn địa lý.
- Đối với các lớp 9A, 9B, 9C, 9D của trường THCS Dân Hòa.
- Đội tuyển địa lý dự thi thµnh phè năm học 2009 – 2010.
1. Tình hình thực tế khi chưa thực hiện.
- Do chất lượng dạy và học chưa cao, học sinh chưa ham học, vẫn cho
môn Địa lý là môn học phụ.
- Địa phương có địa bàn giao thông thuận lợi, kinh tế phát triển nên việc
tiếp xúc với bên ngoài xã hội rất nhanh. Một số gia đình con cái có khả năng
nhận thức tốt đều tạo điều kiện cho con đi học các trường có quy mô lớn. Còn
các em đại đa số nhân thức bình thường, nhưng các em cũng như gia đình rất
thích chuyên sâu các bộ môn: Toán, Lý Hóa. Môn Địa lý rất ít em thích thi học
sinh giỏi cũng như học chuyên sâu. Vì các em và gia đình cho rằng việc thi đại
học khối C rất ít trường do đó tương lai không rộng mở như thi các khối khác.
- Địa lý là một môn khoa học rất phức tạp. Luôn luôn có sự thay đổi kể cả
về tự nhiên cũng như kinh tế, xã hôi. Các số liệu luôn luôn thay đổi mà học sinh
lại sử dụng toàn bộ sách giáo khoa cũ ( đòi hỏi thường xuyên có sự cập nhật
những thông tin, nhằm mục đích bổ xung thêm kiến thức thực tế). Chưa nói đến
Tác giả: Lª thÞ Xu©n
3
3
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm

Tác giả: Lª thÞ Xu©n
4
4
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
kiến thức còn thiếu nhiều, chữ viết thì xấu một số còn viết sai lỗi chính tả. Chưa
biết vẽ bản đồ, lược đồ, chưa biết tổng hợp kiết thức.
B. NHỮNG BIỆN PHÁP CƠ BẢN CỦA ĐỀ TÀI
Trong quá trình giảng dạy môn Địa 9 của huyện Thanh Oai đi thi tỉnh. Tôi
đã có một số biện pháp cơ bản sau đây.
1. Để đạt hiệu quả giờ dạy thì điều kiện đầu tiên là khâu chuẩn bị bài dạy.
Khâu soạn bài như thế nào? Để dạy đạt hiệu quả cao nhất
2. Vấn đề kiểm tra bài cũ.
Việc kiểm tra bài cũ như thế nào cho hợp lý?
Nội dung câu hỏi như thế nào?
3. Phương pháp dạy bài mới.
Khâu dạy bài mới là cơ bản nhất, nó chiếm hầu hết thời gian giảng dạy.
Để đạt hiệu quả cao thì việc dạy bài mới phải có phương pháp phù hợp
đối tượng học sinh
4. Chấm chữa bài kiểm tra.
Việc chấm chữa bài kiểm tra cho học sinh ngoài việc đánh giá kết quả học
tập của học sinh.Còn một mục đích quan trọng khác là uốn nắn những thiếu sót
của học sinh giúp cho các em có những kinh nghiệm làm bài .
5. Chọn đối tượng học môn Địa lý cấp trường.
Để đạt kết quả cao trong kỳ thi học sinh giỏi của trường đi thi huyện, thì
điều đầu tiên là chọn được đội tuyển chính xác các đối tượng. Các em vừa phải
có kiến thức xong điều quan trọng hơn cả là phải có sự say mê với bộ môn Địa.
6. Bồi dưỡng đội tuyển.
Sau khi đã chọn lựa được đội tuyển thì khâu quyết định cuối cùng là
phương pháp bồi dưỡng như thế nào, để tốn ít thời gian nhất mà vẫn đạt hiệu
quả cao. Bởi lẽ không thể tốn thời gian tránh ảnh hưởng tới các môn khác.

dạy thực sự.
4. Thu thập thông tin.
Như đã nói ở trên đặc trưng môn Địa lý là luôn luôn có sự thay đổi các số
liệu kể cả tự nhiên cũng như về xã hội. Do vậy phải thường xuyên cập nhật
thông tin, những thông tin này được thu từ nguồn đọc sách báo, nghe đài xem
ti-vi. Những kiến thức này được đưa vào bài giảng làm cho bài giảng thêm
phong phú gây sự hấp dẫn đối với học sinh, từ đó tạo ra sự hứng thú học tập bộ
môn Địa lý.
Đặc biệt là cập nhật những thông tin hàng ngày về ô nhiễm môi trường để
giáo dục học sinh ý thức trong phát triển kinh tế Xã hôi và bảo vệ môi trường
để không ảnh hưởng đến thế hệ mai sau – làm cho các em càng thích học hơn
nữa bộ môn này.
5. Soạn bài cẩn thận.
Khâu soạn bài hiện nay đối với nhiều giáo viên là hình thức chống đối
việc soạn bài chỉ là hình thức kiểm tra nó không mang ý nghĩa cho việc giảng
dạy. Thật là lãng phí thời gian vô ích, xong đối với tôi thì soạn bài chu đáo giúp
cho giờ dạy không bị động, các tình huống đã được đặt ra, kế hoạch giờ dạy đã
được vạch ra cụ thể.
6. Chuẩn bị đồ dùng giảng dạy.
Việc chuẩn bị đồ dùng trực quan cho từng bài dạy là một yêu cầu quan
trọng nó giúp cho giáo viên diễn đạt kiến thức thông qua hình ảnh mô hình.
Học sinh dễ tiếp thu, kiến thức được khắc sâu hơn, nhớ lâu hơn.
II- PHƯƠNG PHÁP DẠY BÀI MỚI.
1. Phương pháp giảng dạy.
Tác giả: Lª thÞ Xu©n
7
7
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
Để giờ dạy đạt hiệu quả cao ta cần biết phối hợp nhiều phương pháp vào
giảng dạy. Trong đó phương pháp tôi sử dụng nhiều nhất là sử dụng giáo cụ

Qua lược đồ trên các em nắm được đặc điểm chính của tự nhiên.
* Địa hình:
+ Cao ở Tây Bắc – thấp xuống Đông Nam ( dãy Hoàng Liên Sơn)
+ hướng vòng cung: ( bốn cánh cung) đều có bề lồi quay ra biển và đầu
chụm ở Tam Đảo. Do ảnh hưởng của lịch sử địa chất nên còn có một số đảo ở
vinh Bắc Bộ.
+ Dãy núi đá vôi từ Lai Châu đến Ninh Bình – Thanh Hóa ( dài 400 km).
+ Khoáng sản phong phú: than ở Quảng Ninh
Sắt ở Thái Nguyên
Thiếc ở Tĩnh Túc
Apatít ở Lào Cai
⇒ Với địa hình trên các em sễ thấy vùng có điều kiện phát triển một nền
kinh tế hoàn chỉnh công – nông – ngư nghiệp.
* Qua lược đồ các em còn thấy được địa hình đã ảnh hưởng sâu sắc đến
khí hậu của vùng.
Vùng Đông Bắc có các cánh cung như bàn tay xòe ra đón gió mùa Đông
Bắc.
Vùng Tây Bắc có dãy Hoàng Liên Sơn như bức tường chắn gió chỉ có
hững đợt gió có cường độ mạnh mới vượt qua sườn núi, những trận gió yếu
không thể vượt qua được (gió thời kì dầu hay cuối mùa đông). Đã làm cho Tây
Tác giả: Lª thÞ Xu©n
9
9
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
Bắc tuy cùng ngang vĩ độ với vùng Đông Bắc nhưng mùa đông bao giờ cũng
đến muộn hơn và kết thúc sớm hơn (mùa Đông rất ngắn ).
Nhiệt độ bao giờ cũng cao hơn Đông Bắc từ 2
0
C đến 3
0

gì? Rồi các em có thể so sánh giữa các vùng này với vùng kia trong cả nước
một cách dễ dàng dựa vào lược đồ. Đồng thời cũng dựa vào lược đồ mà các em
có thể giải thích được tại sao vùng này hay vùng kia lại chỉ trồng được cây hoặc
con vật đó? Chính các em sẽ liên tưởng về những kiến thức tự nhiên mà các em
đã được học. Thấy rõ các yếu tố tự nhiên nó liên quan chặt chẽ và ảnh hưởng
lẫn nhau để tạo nên môi trường sinh thái. Đồng thời các em thấy rõ sự ảnh
hưởng sâu sắc của con người đến môi trường, cũng như tới sự quyết định không
nhỏ đến thiên nhiên như là canh tác, khí hậu…
Ví dụ:
Việc khai thác rừng U Minh thượng bừa bãi không có kế hoạch và thiếu ý
thức của con người, đã dẫn đến hậu quả cháy rừng tới 14 ngày năm 2000, đã
tàn phá, hủy diệt toàn bộ rừng tràm nguyên sinh ở U Minh thượng. Làm thiệt
hại vô cùng to lớn không thể lấy lại được, nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới môi
trường sinh thái mà con người phải gánh chịu.
Hoặc khi giảng sự phân bố các vùng công nghiệp, tôi chỉ trên bản đồ cho
các em nắm vững các khu trung tâm công nghiệp. Rồi lại vẽ lược đồ cho các
em theo dõi thì các em sẽ nắm được ngay sự phân bố của các nhà máy đó chủ
yếu ở đâu? Thưa thớt ở đâu? Rồi các em có thể giải thích được vì sao các trung
tâm công nghiệp lại chủ yếu ở Đồng Bằng (nhiều ở miền Bắc) các em sẽ liên
hệ ngay tới lượng khoáng sản của miền nào là phong phú hơn? Trong khi miền
núi phía Bắc, Tây Nguyên cũng như đồng bằng sông Cửu Long rất ít.
Từ đó các em sẽ thấy sự phân bố công nghiệp phần lớn ở nơi có nguồn
khoáng sản, tiện nguồn nước, tiện đường giao thông, nơi có nguồn lao động rồi
dào và nơi tiêu thụ sản phẩm.
Sự phân bố đó đã làm cho chúng ta có nhiều bất lợi trong việc sử dụng tài
nguyên, dân cư và việc bảo vệ đất nước. Trong khi đồng bằng đất trật, người lại
đông, lại tập trung nhiều nhà máy nên chất thải công nghiệp ra môi trường
Tác giả: Lª thÞ Xu©n
11
11

12
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
Việc kiểm tra thường xuyên có ý nghĩa rất quan trọng, tôi thường kiểm tra
sát sao những kiến thức cơ bản mà mình đã hướng dẫn cho các em trong các
giờ học trước, trong khi kiểm tra tôi thường gọi một em lên bảng trả lời câu hỏi,
sau đó cho học sinh nhận xét câu trả lời của bạn và bổ xung.
Cuối cùng giáo viên bổ xung kiến thức và nhận xét cách trả lời của học
sinh.
2. Kiểm tra sau mỗi bài.
Sau mỗi bài dạy tôi thường cho các em vẽ sơ đồ, lược đồ, biểu đồ của
kiến thức bài hôm đó để các em nắm bài được chắc chắn.
Kết quả với phướng pháp trên trong các giờ học tôi thường kiểm tra được
nhiều học sinh, các em dù lên bảng hay không lên bảng các em đều phải động
não, suy nghĩ. Như vậy càng thu hút các em hơn trong học tập.
Bên cạnh đó sau mỗi chương, mỗi phần thường có câu hỏi so sánh, hoặc
những biểu đồ, đồ thị thì tôi cần xác định rõ cho các em các dạng có thể gặp để
khi vẽ các em không bị nhầm lẫn.
Khi vẽ cũng hướng dẫn các em cách vẽ đơn giản và chính xác để biểu đồ
toát lên được nội dung kiến thức cơ bản cần ghi nhớ.
IV - CHẤM CHỮA BÀI KIỂM TRA.
Khi dạy nhiệt tình và cẩn thận bao nhiêu thì khi chấm bài cho học sinh
đòi hỏi cũng phải chính xác và vô tư bấy nhiêu.
Khi chấm bài tôi thường chia nhỏ từng ý trong câu hỏi kiểm tra, để khi
trả bài là các em chỉ cần so sánh bài đã chấm với cô giáo chữa trên bảng, các
em thấy rõ sự nắm bắt kiến thức của mình đến đâu. Việc chấm theo ý chia nhỏ
mất nhiều thời gian hơn nhưng giúp ích rất nhiều cho việc nhận biết kiến thức
và các em biết phương pháp làm bài kiểm tra. Bên cạnh đó giáo viên sẽ biết
những phần sơ hở của các em mà có phương pháp giảng dạy cho phù hợp.
Học sinh thì thấy cô giáo chấm công minh, vô tư các em càng tin tưởng
càng say mê học tập.

Ví dụ:
Tác giả: Lª thÞ Xu©n
14
14
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
Tại sao vùng kinh tế Trung du và miền núi Bắc Bộ tổng sản lượng công
nghiệp còn thấp hơn vùng kinh tế Đông Nam Bộ mà vẫn được là thế mạnh của
vùng? (thế mạnh hàng đầu của vùng ).
Các em sẽ thấy rõ vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ có nguồn khoáng
sản phong phú, các ngành sản xuất có từ lâu.
Qua đó các em thấy rõ được ảnh hưởng của tự nhiên, xã hội đối với kinh
tê. Đồng thời quá trình khai thác tự nhiên để phát triển kinh tế cũng ảnh hưởng
đến môi trường.
Thí dụ:
Khai thác rừng bừa bãi ở U Minh thượng, do thiếu trách nhiệm đã sảy ra
cháy rừng, từ đó có ảnh hưởng lớn đến đời sống con người và môi trường sinh
thái.
Hoặc khi xây dựng khu trung tâm công nghiệp, cũng cần chú ý đến môi
trường ra sao? Qua đó giáo dục cho các em biết bảo vệ môi trường nên các em
càng thêm yêu thiên nhiên, yêu đất nước mình.
Trong quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi tôi thường cho các em làm bài
theo những câu hỏi tự mình ra ngoài giờ lên lớp rồi chấm theo ba rem điểm,
một vài lần sửa chữa bài làm cho từng em, loại dần những em kiến thức còn
quá ít và không có phương pháp làm bài. Sau đó tiếp tục bồi dưỡng kiến thức
và hướng dẫn vẽ hình tập rút ra kiến thức trên bản đồ, biểu đồ, lược đồ.
Đặc biệt khi vẽ cần xác đinh cho các em những dạng biểu đồ cơ bản:
- Biểu đồ hình tròn.
- Biểu đồ hình cột.
- Biểu đồ thống kê.
- Biểu đồ hình sao.

1954 – 1976 sau 22 năm tăng 25,4 triệu dân
1976 – 1979 sau 3 năm tăng 3,5 triệu dân
1979 – 1989 sau 10 năm tăng 11,7 triệu dân
1989 – 1999 sau 10 năm tăng 11,9 triệu dân
1999 – 2002 sau 3 năm tăng 4,6 triệu dân
Qua đó các em thấy càng về sau số năm thì ít mà dân số càng tăng cao, do
đó càng về sau càng tăng nhanh.
Hoặc khi vẽ biểu đồ hình tròn các em phải tính % và gán về từng góc cho
dễ vẽ. Phân biệt được biểu đồ hình cột khi nào mới nối cột với nhau (chỉ khi vẽ
tình hình tăng dân số hoặc kinh tế ). Phân biệt khi nào thì vẽ đường biểu diễn
(hay đồ thị ).
Đối với lược đồ khi vẽ cần nhấn mạnh cách vẽ cho đơn giản những kiến
thức chính.
Hình vẽ phải đúng, chính xác, sạch, đẹp, có chú thích rõ ràng, phải nhận
xét cụ thể. Trong hai bước ôn tập trên, bước thứ hai là quan trọng hơn.
VII – TỔ CHỨC THI NGHIÊM TÚC.
Việc chọn đội tuyển thi càng chính xác bao nhiêu thì càng có kết quả cao
bấy nhiêu. Tôi thường tham mưu với lãnh đạo nhà trường tổ chức thi ít nhất ba
vòng mỗi vòng lọc một số theo yêu cầu cụ thể, danh sách cuối cùng là danh
sách mà đã được tuyển chọn cân nhắc kỹ lưỡng, đảm bảo độ tin cậy cao.
Tác giả: Lª thÞ Xu©n
17
17
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
D - KẾT QUẢ THỰC HIỆN CÓ SO SÁNH ĐỐI CHỨNG
Qua chương trình đã dạy cũng như ôn tập bồi dưỡng cho đội tuyển học
sinh dự thi tôi luôn luôn đặt ra bắt buộc học sinh phải nhớ kiến thức và học theo
sơ đồ, biểu đồ hay lược đồ các em tiếp thu kiến thức dễ ràng hơn, khắc sâu hơn.
Do đó các em chỉ cần nhìn lược đồ, sơ đồ có thể tổng hợp kiến thức:
Nên năm học 1997 – 1998 tôi có:

Địa K8 có 4 em thi huyện đều được công nhận.
Địa K7 có 7 em thi huyện, 1 em giải nhì.
Đội tuyển của huyện có 10 em đều đỗ tỉnh.
Năm học 2004 – 2005 tôi có:
Địa K9 có 4 em thi huyện được công nhận, 1 em giải nhì, 2 em
được thi tỉnh
Đội tuyển của huyện đạt 6 em đỗ tỉnh
Năm học 2005 – 2006 tôi có:
Địa K9 có 5 em thi huyện được công nhận, 1 em giải nhì và 1 em
giải ba tỉnh
Đội tuyển của huyện đạt 3 em, 1 nhì, 1 ba, 1 khuyến khích.
Năm học 2006 – 2007 tôi có:
Có 5 em thi huyện đều đỗ cấp Huyện (1 giải nhì, 1 giải ba ).
Có 5 em đều đỗ tỉnh.
Đội tuyển huyện có 10 em đều đạt cấp tỉnh (1 em giải nhì ).
Năm học 2007 – 2008 tôi có:
Có 5 em thi huyện đều đỗ cấp Huyện (1 giải nhất, 1 giải nhì, 1 giải
ba ).
Có 5 em đều được đi thi tỉnh – 1 em đỗ tỉnh
Năm học 2008 – 2009 tôi có:
Có 6 em thi huyện môn Địa lý, có 5 em đỗ cấp huyện (1 giải nhất,
1 giải nhì)
Cả 5 em đều được đi thi thành phố.
Trong ®ã: cã 4 em ®¹t cÊp thµnh phè (cã 1 gi¶i nh×)
Tác giả: Lª thÞ Xu©n
19
19
ti sỏng kin kinh nghim
Đội tuyển Địa huyện thi thành phố do tôi dạy đõ 6 em; trong đó có 1
giải nhì.

Y
u
Huy
n
T.
Phố
1 9A 40 20 16 4 0 30 10 0 0 3
1 nhì
huyện,
2 9B 43 0 16 20 7 10 20 13 0 2
1 nhì
huyện
3 9C 26 0 6 12 8 2 10 10 2 0
4 9D 31 0 6 18 7 4 10 16 1 1
1 nhất
huyện
* Nguyờn nhõn:
Cỏc em ó nm chc c cỏc kin thc, bit phng phỏp lm bi. Riờng
hc sinh gii cp huyn v cp Thành phố l do thy trũ nhit tỡnh dy v hc
theo phng phỏp trờn qua nhiu nm s lng hc sinh gii do tụi bi dng
ngy cng tng v s lng cng nh cht lng.
T ú giỳp cỏc em hiu bit thiờn nhiờn, bit cỏch s dng v bo v thiờn
nhiờn, nờn cỏc em cng thờm yờu quờ hng t nc v yờu thớch mụn a lý.
PHN TH BA
NHNG KIN NGH V NGH SAU QU TRèNH THC HIN
TI

Tỏc gi: Lê thị Xuân
20
20