1
MỤC LỤC
Nội dung
Trang
I
Chương trình hội thảo
3
II
Báo cáo đề dẫn về Hội thảo
4
III
Các báo cáo tham luận của các cá nhân, đơn vị 1
Dùng tích phân tính tích phân, Ths Nguyễn Hoàng Minh - THPT
Nguyễn Trung Trực, tỉnh An Giang
7
2
Nội dung đổi mới ktđg thúc đẩy đổi mới PPDH môn toán THPT, Lê
Minh Quang - Phó Hiệu trưởng THPT tỉnh Bạc Liêu
15
tỉnh Đồng Bằng Sông Cửu Long, Huỳnh Chí Hào – GV THPT Thành
phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp
68
9
Biện pháp nâng cao chất lượng làm bài thi tn thpt môn toán từ phân tích
đề thi tốt nghiệp thpt 2010, Huỳnh Chí Hào – GV THPT Tp Cao Lãnh -
tỉnh Đồng Tháp
71
10
Một số giải pháp phát triển phong trào, thi học sinh giỏi, Huỳnh Bá
Trung – GV THPT Chuyên Nguyễn Đình Chiểu - tỉnh Đồng Tháp
76
11
Thực trạng và các giải pháp nâng cao chất lượng dạy học cho đối tượng
học sinh trung bình yếu, Phan Hữu Thanh – GV THPT Cao Lãnh 2,
tỉnh Đồng Tháp
80
12
Công tác chỉ đạo, thực hiện đổi mới kiểm tra đánh giá thúc đẩy đổi mới
phương pháp dạy học, Thái Thị Ngọc Bích - Phó TP GDTRH&GDTX -
Sở GD&ĐT tỉnh Cà Mau
90
13
Đổi mới kiểm tra đánh giá để thúc đẩy đổi mới PPDH, Trần Thanh Tâm
– Phó Hiệu trưởng THPT Nguyễn Việt Hồng, TP Cần Thơ
124
19
Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học môn toán THPT trên
lớp, Thiềm Bửu Triết - GV THPT chuyên Nguyễn Thị Minh Khai,
tỉnh Sóc Trăng
128
20
Phương pháp kết hợp sử dụng sách giáo khoa và khai thác chuẩn kiến
thức, kỹ năng của môn toán, sử dụng sách giáo khoa hợp lý trong giảng
dạy và kiểm tra đánh giá, Tổ Toán - Trường THPT Hoàng Diệu, tỉnh
Sóc Trăng
133
21
Phương pháp kết hợp sử dụng sách giáo khoa và khai thác chuẩn kiến
thức, kỹ năng của chương trình môn học như thế nào cho khoa học; sử
dụng sách giáo khoa hợp lý trong giảng dạy và kiểm tra đánh giá, Tổ
Toán - Trường THPT Lê Văn Tám, tỉnh Sóc Trăng
136
22
Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy - học môn toán trung học
phổ thông, Trịnh Tuấn – Tổ trưởng tổ Toán Tin, THPT Lịch Hội
Thượng, tỉnh Sóc Trăng
144
23
Đổi mới PPDH thông qua hình thức hướng dẫn học sinh tự học ,tự
Đón tiếp đại biểu
Ban tổ chức
8g00 - 8g30
Văn nghệ chào mừng
Đội văn nghệ
8g30 - 8g45
Khai mạc hội thảo
Lãnh đạo Sở Đồng Tháp
8g45 – 9g45
Báo cáo tham luận và thảo luận
các tỉnh: An Giang, Bạc Liêu, Bến
tre, Cà Mau, Cần Thơ, Đồng Tháp,
Hậu Giang, Kiên Giang, Long An,
Sóc Trăng, Tiền Giang, Trà Vinh,
Vĩnh Long
9g45 – 10g00
Nghỉ giải lao – điểm tâm nhẹ
Đại biểu
10g00 – 10g45
Dự giờ bài dạy: Số phức
Trần Nhựt Hoàng Phong
10g45 – 11g45
Báo cáo tham luận hoặc thảo luận
(tiếp theo)
11g45 – 12g00
lực nhiều hơn cả về việc tuyên truyền vai trò tầm quan trọng của giáo dục lẫn
thực hiện các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục - chất lượng dạy học phổ
thông, trong đó môn toán được chú ý quan tâm đầu tư về nhiều phương diện
nhất là về đội ngũ.
Toàn tỉnh hiện có 684 trường, trong đó: mầm non 172, tiểu học 317,
THCS 142 (có 12 TH-THCS), THPT 42 (có 02 THCS-THPT và 01 trường
THPT chuyên) và 12 trung tâm GDTX. Tổng số học sinh mầm non, phổ thông,
giáo dục thường xuyên của tỉnh là 339.985 HS, trong đó học sinh THPT là
46.351. Đến thời điểm nầy, tỉnh đã xây dựng được 04 trung học phổ thông đạt
chuẩn quốc gia, đạt tỉ lệ 9,5%. Tỷ lệ học sinh đi học so với dân số độ tuổi
THPT đạt 52,9%; Tỉ lệ đi học đúng độ tuổi THPT đạt 46,7%. Tỉnh đã đạt
chuẩn PCGD THCS năm 2008, hiện đang thực hiện PCGD trung học, phấn
đấu đến năm 2015 đạt chuẩn PCGD trung học ở 2 thị xã, thành phố Cao Lãnh.
Đội ngũ giáo viên trung học phổ thông 2.581, tỉ lệ GV/ lớp đạt 2,3; tỷ lệ
giáo viên đạt chuẩn đào tạo là 93%; và trên chuẩn 140 GV, tỉ lệ 5,4%.
Giáo viên dạy toán có 393, chiếm tỉ lệ 15,2% trong tổng số giáo viên
THPT, tất cả giáo viên dạy toán cấp THPT đều đạt chuẩn đào tạo, trình độ trên
chuẩn có 17 người đạt tỉ lệ 5,8%.
www.VNMATH.com
5
Chất lượng giáo dục trung học chưa ổn định, còn khoảng cách khá xa về
chất lượng giữa các trường THPT ở vùng sâu với trường ở thị xã, thành phố; tỉ
lệ học sinh xếp loại học lực yếu kém còn cao, cấp THPT chiếm đến 27%. Kết
quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông các năm chưa vững chắc, hiệu quả đào
tạo còn thấp so với mặt bằng chung cả nước, tỉ lệ học sinh bỏ học còn ở mức
cao. Chất lượng dạy học môn toán THPT chưa đạt như mong muốn, tỷ lệ điểm
trung bình, yếu, kém còn lớn; tỷ lệ điểm bài thi tốt nghiệp từ 5đ trở lên chưa
được cải thiện; số học sinh đạt HS giỏi quốc gia còn ít và cần phấn đấu nhiều
hơn nữa trong những năm tiếp theo.
0,84
69,74
2008-2009
7,50
26,20
42,40
21,70
2,20
48,96
2009-2010
7,54
25,75
38,87
24,32
3,51
65,41
Kết quả thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia môn Toán từ 2005 đến
2010:
Năm học
Số học sinh đạt giải môn toán
I
II
III
KK
T. Số
2005-2006
1
1
Trong các môn học cùng với môn Văn, Toán là môn chủ lực trong
chương trình giáo dục phổ thông; có thể nói, kết quả dạy - học môn toán khẳng
định được chất lượng giáo dục. Do vậy mà càng quan trọng hơn khi chúng ta
cùng hợp tác với nhau, họp mặt nhau đây với tinh thần cầu thị, cầu tiến giao
lưu và học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau để cùng chia sẻ bàn thảo trao đổi về
phương pháp, kinh nghiệm giảng dạy toán học như thế nào để đạt hiệu quả cao
nhất, làm thế nào để cùng nhau tiến bộ. Tại hội thảo này chúng ta không có
được nhiều thời gian, chỉ một buổi để tổ chức thực hiện hai nội dung: Một là
dự giờ rút kinh nghiệm, hai là trình bày các tham luận và thảo luận. Thành
phần tham gia Hội thảo rất tập trung với hai đối tượng là CBQL ( người chỉ
đạo điều hành chuyên môn) và giáo viên cốt cán của bộ môn, với mong muốn
hội thảo thành công tốt đẹp tôi hy vọng chúng ta sẽ cùng tập trung để làm rõ
một số vấn đề quan trọng như sau:
1. Cần làm gì và làm thế nào để dạy Toán đạt hiệu quả.
2. Sử dụng kỹ thuật dạy học như thế nào để hấp dẫn học sinh.
3. Bồi dưỡng học sinh yếu, bồi dưỡng học sinh giỏi và dạy học theo đối
tượng hiệu quả.
4. Kinh nghiệm ôn thi tốt nghiệp.
5. Thời diểm hội thảo phù hợp để bàn phương án ôn thi TNTHPT và
thống nhất phương pháp hướng dẫn học sinh làm bài kết quả cao.
6. Trao đổi về kinh nghiệm quản lý chuyên môn ,chỉ đao chuyên môn
đặc biệt là môn Toán.
Với ý nghĩa và lòng mong muốn đó, chúng tôi xin chúc hội thảo thành
công tốt đẹp.
Tp Cao Lãnh, ngày 17 tháng 01 năm 2011 www.VNMATH.com
t
. Do đó :
3
4
3
2
0
1
t dt
I
t
3
3
3
3
3
2
0
0
1 1 1 1 1 10 3 1 3 3
1 ln ln
2 1 1 3 2 1 27 2
33
tt
t dt t
.
Rõ ràng hàm số này thỏa mãn tính chất :
sin , cos sin ,cosf x x f x x
(hàm số chẵn đối với
sin x
và
cos x
). Khi giải các bài tập tích phân của hàm số
lượng giác, ta thường gặp nhiều bài toán mà hàm số dưới dấu tích phân có tính
chất trên. Các bài toán này đều có thể giải được bằng phương pháp đổi biến số
thông qua phép đặt :
tantx
hoặc
cottx
.
Tuy nhiên khi đặt
tantx
thì đoạn lấy tích phân không được chứa các
phần tử dạng
2
kk
, còn khi đặt
cottx
8
Dễ thấy rằng hàm số
3
sin
sin ,cos
sin 3cos
x
f x x
xx
là hàm số chẵn đối
với
sin x
và
cos x
, cho nên ta có thể giải bài toán trên bằng cách đặt
tantx
hoặc
cottx
, cụ thể như sau :
4
3
6
sin
sin 3cos
3
3
3
3
tdt
I
t
. Lại tiếp tục dùng
phương pháp đổi biến số bằng phép đặt
3ut
thì thu được kết quả.
Tuy nhiên cách giải vừa nêu lại không áp dụng được cho bài toán tích phân
sau đây
2
3
0
sin
sin 3cos
xdx
K
xx
dụng phương pháp trên vào một dạng tích phân khác của hàm số lượng giác.
Nội dung, biện pháp :
Quá trình phát triển kinh nghiệm :
Trước đây khi giảng dạy những bài toán có dạng như tích phân
K
nêu trên
tôi thường thu hẹp đoạn tính tích phân lại sao cho nếu học sinh dùng cách đặt
tantx
hoặc
cottx
thì vẫn giải được bài toán. Điều này khiến tôi vô cùng
day dứt. Tôi tự hỏi nếu trong kỳ thi tuyển sinh vào đại học sắp tới, đề thi xuất
hiện bài toán như bài tích phân
K
thì các học sinh của tôi sẽ giải quyết ra sao.
Những trăn trở ấy thôi thúc tôi tìm tòi cách khác để giải quyết bài toán này.
Một sự ngạc nhiên thú vị nữa là sau khi tôi tìm ra được cách khác để giải
quyết tích phân
K
thì cách này lại áp dụng rất tốt cho một bài toán tích phân
của hàm số lượng giác quen thuộc dưới đây :
sin cos
sin cos
a x b x
I dx
c x d x
2
3
0
sin
sin 3cos
xdx
KH
xx
2
3
0
3cos
sin 3cos
xdx
xx
=
2
2
0
6
dx
x
2
0
1
tan
46
x
1
tan tan
2
2
0
sin 3cos
3
2
xx
3 1 3
1
2 3 3
(2).
(1) và (2) cho ta hệ phương trình
3
3
3
3
3
Tính tích phân
2
2
0
cos
sin 3cos
xdx
K
xx
Bài toán này có thể đưa về tích phân của hàm số hữu tỷ bằng cách đặt
tan
2
x
t
. Tuy nhiên hàm số hữu tỷ thu được rất phức tạp vì lũy thừa bậc hai ở
mẫu của tích phân
K
. Do đó cách giải này không khả thi.
Để tính tích phân
K
tôi dùng tích phân hỗ trợ
H
như sau :
2
0
1
2
sin
3
dx
x
2
2
0
0
1 1 1 3 1
3
ln tan ln 2 3 ln ln 3 2 3
2 2 2 6 2 3 2
2 2 2
2 2 2
0 0 0
cos 3sin
cos 3sin
3
sin 3cos sin 3cos sin 3cos
x x dx
xdx xdx
KH
x x x x x x
2
2
2
0
0
sin 3cos
1 1 3
3
sin 3cos
, từ đây cho ta :
3 1 3
ln 3 2 3
8 12
1 3 3
ln 3 2 3
8 12
K
H
.
Ứng dụng phƣơng pháp trên vào một bài toán khác :
Một dạng tích phân hàm số lượng giác thường gặp khác là :
sin cos
sin cos
www.VNMATH.com
11
Khi đó
sin cos
sin cos
a x b x
dx
c x d x
sin cos
ln sin cos
sin cos
d c x d x
A dx B Ax B c x d x
c x d x
x x x x
.
Khi đó :
2 sin 2 cos
sin cos
2cos sin 2cos sin
A B x A B x
xx
x x x x
.
Đồng nhất hai vế ta được:
21
21
AB
AB
.
2 2 2 2
0 0 0 0
2cos sin
1 3 cos 2sin 1 3
5 5 2cos sin 5 5 2cos sin
d x x
xx
dx dx dx
x x x x
2
2
0
0
1 3 3
ln 2cos sin ln2
5 5 10 5
x x x
.
Khi đó :
cK dH dx x
(1),
www.VNMATH.com
12
và
cos sin
cos sin
sin cos sin cos sin cos
c x d x dx
c xdx d xdx
cH dK
c x d x c x d x c x d x
Bây giờ ta sẽ áp dụng phương pháp vừa nêu để giải lại bài toán
2
0
sin cos
2cos sin
x x dx
K
xx
.
Đặt :
2
0
sin
2cos sin
xdx
m
xx
và
2
2cos sin 2cos sin
x x dx d x x
n m x x
x x x x
.
Hệ hai phương trình
2
2
2 ln 2
mn
mn
cho ta
2
ln2
10 5
Giúp học sinh hiểu rõ phương pháp đổi biến số bằng cách đặt
tantx
hoặc
cottx
thì sử dụng được trong những bài toán nào và không sử dụng được cho
những bài nào.
Giải quyết được các bài tích phân mà phương pháp đặt
tantx
hoặc
cottx
không giải quyết được vì đoạn lấy tích phân có chứa các phần tử dạng
2
kk
hoặc
kk
.
Chỉ cần sử dụng những kiến thức hết sức cơ bản đã có thể giải được các bài
toán tích phân có dạng
sin cos
sin cos
a x b x
I dx
c x d x
.
Đối với bài thứ nhất hầu hết các em đều nhận ra được hàm số dưới dấu
tích phân thỏa mãn tính chất
sin , cos sin ,cosf x x f x x
. Mặt khác đoạn
lấy tích phân có chứa giá trị
2
x
nên không thể đặt
tantx
mà chỉ có thể đặt
cottx
. Đa số đều biết biến đổi hàm số dưới dấu tích phân về hàm số theo
cot x
. Tuy nhiên sau khi đưa bài toán về tích phân của hàm số hữu tỷ thì một
bộ phận bị lúng túng, vì bài toán tích phân hàm số hữu tỷ mới chuyển qua
cũng còn khó.
Đối với bài toán thứ hai thì hầu hết đều sử dụng tích phân hỗ trợ
2
0
sin
cos 2sin
xdx
xx
Trong nhiều năm trở lại đây, tổ toán của trường tôi không đạt được danh
hiệu thi đua cấp tỉnh nào. Trong năm học này, danh hiệu tập thể lao động tiên
tiến là mục tiêu phấn đấu của mọi thành viên tổ toán trường THPT Nguyễn
Trung Trực. Sáng kiến kinh nghiệm này như là một món quà nhỏ tôi dành
tặng anh em tổ toán, hy vọng rằng nó sẽ góp thêm sức mạnh để tổ chúng tôi
đạt được mục tiêu đã đề ra.
Nguyên nhân tồn tại :
Do thời gian có hạn nên sáng kiến này không thể tránh khỏi sai sót. Nôi
dung còn rời rạc, riêng lẻ, chưa giải quyết được vấn đề tổng quát. Mong nhận
được sự góp ý chân tình của các bạn đồng nghiệp.
Không ai phủ nhận tích phân là một vấn đề khó và đặc biệt là tích phân
của các hàm số lượng giác. Điều này cũng gây không ít khó khăn khi triển
khai vấn đề này.
Kết luận chung :
Không có một phương pháp giải toán nào là hoàn hảo. Người làm toán phải
luôn luôn tìm ra phương pháp giải mới đơn giản hơn, đồng thời giải quyết
được vấn đề tổng quát hơn.
www.VNMATH.com
15
NỘI DUNG ĐỔI MỚI KTĐG THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI PPDH
MÔN TOÁN THPT
Lê Minh Quang - Phó Hiệu trưởng THPT Bạc Liêu
Căn cứ vào công văn số 1471 ngày 06/12/2010 của SGD&ĐT tỉnh
Đồng Tháp, Tôi xin đóng góp 08 ý kiến cho hội thảo như sau:
1. Đổi mới PPDH, đổi mới KTĐG.
Chúng tôi hoàn toàn thống nhất về vai trò, tầm quan trọng và mục tiêu đổi
mới PPDH, đổi mới KTĐG là yêu cầu bắt buộc, là động lực thúc đẩy CBQL,
GV tích cực thực hiện vì mục tiêu nâng cao CLGD, đào tạo nhân lực đáp ứng
nhu cầu xã hội và hội nhập quốc tế.
Chúng ta cần tận dụng SGK: Tên bài, tiêu đề, khái niệm, định nghĩa, định
lý, hệ quả, tính chất…, nhằm tránh việc ghi chép nhiều. GV nên chốt lại nội
dung bằng ký hiệu, bằng công thức, bằng những câu ghi nhớ … và chỉ thay
đổi nội dung khi thật cần thiết.
Nên thay ví dụ của SGK bằng các ví dụ tương tự, nhằm phát huy tính tích
cực, chủ động của HS.
6. Chuẩn kiến thức và kỹ năng của chương trình.
Theo quan điểm chúng tôi, “ Chuẩn” không phải là tối thiểu đối với HS
yếu kém và không phải là tối đa đối với HS khá giỏi.
Đối với HS yếu kém, chúng ta cần phải xác định rõ trọng tâm của chương
trình, trọng tâm của bài học trên cơ sở của “Chuẩn”.
Đối với HS khá giỏi, cần phải mở rộng và nâng cao một cách hợp lý.
7. Ứng dụng CNTT.
Mục tiêu sưu tầm tài liệu tham khảo, thiết kế bài giảng, quản lý chuyên
môn là không giới hạn, trong khuôn khổ hợp lý – khoa học. Tuy nhiên, tình
trạng download bài giảng trên mạng làm bài giảng của mình mà không đầu tư,
nghiên cứu (như báo chí đã phản ánh ) là một việc làm phi khoa học.
Chúng tôi cho rằng CNTT chỉ là công cụ hỗ trợ trong hoạt động giáo dục.
Việc đánh giá một tiết học sử dụng CNTT: Ngoài những căn cứ cơ bản, chúng
ta căn cứ vào quá trình giao tiếp giữa thầy, trò và máy tính, căn cứ quan trọng
nhất là kết quả học sinh lĩnh hội ( chiếm lĩnh ) kiến thức, kỹ năng đến mức độ
nào và kỹ thuật CNTT hỗ trợ hoạt động dạy - học là căn cứ cuối cùng.
8. Hướng dẫn học sinh tự học.
Học sinh tự học là hoạt động quan trọng nhất, chiếm khoảng 2 / 3 hoạt
động dạy và học. Trên cơ sở phát huy tính tích cực học tập của học sinh ở trên
lớp, GV yêu cầu công việc về nhà, có hướng dẫn học tập, có kiểm tra và đánh
giá kết quả một cách chặt chẽ, trên tinh thần động viên - khuyến khích.
www.VNMATH.com
www.VNMATH.com
25 www.VNMATH.com
Copyright: Tài liệu đại học ©