ĐẤU TRANH CHỐNG CHỦ NGHĨA CƠ HỘI VÀ Ý NGHĨA ĐỐI VỚI CUỘC
ĐẤU TRANH CHỐNG CHỦ NGHĨA CƠ HỘI VÀ XÂY DỰNG,
CHỈNH ĐỐN ĐẢNG TA TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Trong quá trình bảo vệ, phát triển và hiện thực hóa tư tưởng khoa học của Mác-
Ăng-ghen, V.I.Lê-nin đã nêu lên một kiểu mẫu về sự kiên định nguyên tắc tính đảng
mác-xít trong mọi hoạt động lý luận và thực tiễn, đặc biệt là trong cuộc đấu tranh chống
chủ nghĩa giáo điều và những khuynh hướng cơ hội, xét lại trong phong trào cộng sản và
công nhân quốc tế. Giờ đây, trước những diễn biến phức tạp của tình hình, cuộc đấu tranh
trên bình diện lý luận và tư tưởng trở nên rất gay gắt, thực sự chiếm vị trí hàng đầu trong
đấu tranh giai cấp, đồng thời xuất hiện nhiều trào lưu cơ hội, xét lại dưới nhiều màu sắc
rất phức tạp. Trong bối cảnh lịch sử đó, đối với chúng ta, những tư tưởng của V.I.Lê-nin
về chủ nghĩa cơ hội và đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội không những vẫn giữ nguyên
giá trị lịch sử, mà còn có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan trọng.
Vào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa tư bản phát triển tương đối ổn
định và hoà bình, mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản không gay gắt như
trước nữa. Phong trào công nhân phát triển theo bề rộng và có xu hướng thiên về đấu
tranh nghị trường trong điều kiện cùng tồn tại hoà bình với giai cấp tư sản. Giai cấp tư
sản lợi dụng điều kiện hoàn cảnh đó để tìm mọi cách lũng đoạn phong trào công nhân.
Đó cũng là điều kiện thuận lợi để chủ nghĩa cơ hội ra đời và phát triển nhanh chóng
trong phong trào công nhân. Do sự phát triển của phong trào công nhân có nhiều chính
đảng của giai cấp công nhân được thành lập như ở Đức, Anh, Pháp. Các đảng ra đời
vẫn thiên về đấu tranh nghị trường. Nó có ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của phong
trào công nhân và Quốc tế I được thành lập năm 1864 và kết thúc hoạt động năm
1876. Tiếp theo là Quốc tế II được thành lập năm 1889 ở Paris. Trong giai đoạn đầu
khi Ăng ghen còn sống và lãnh đạo (1889-1895) đã kiên quyết đấu tranh chống xu
hướng cải lương, thỏa hiệp, cơ hội và kiên trì bảo vệ chủ nghĩa Mác, cho nên Quốc tế
II hoạt động ổn định. Nhưng sau khi Ăng ghen mất 1895, ban lãnh đạo Quốc tế II đã
1
rơi vào tay chủ nghĩa cơ hội, các phần tử cơ hội chiếm phần lớn trong ban lãnh đạo
Quốc tế II, chúng câu kết với nhau chống lại chủ nghĩa Mác, lũng đoạn phong trào
công nhân mưu toan biến Đảng dân chủ xã hội ở Tây Âu thành các Đảng cơ hội cải

thuần, không gắn bó với giai cấp công nhân Nga, không đả động gì đến vai trò của
giai cấp nông dân, chưa kết hợp chủ nghĩa xã hội khoa học với phong trào công nhân.
Từ tình hình đó đặt ra cho V.I.Lê nin và những người bạn của ông là phải
truyền bá chủ nghĩa Mác vào phong trào công nhân Nga để tiến tới thành lập chính
đảng cách mạng ở Nga. Năm 1895 tại Pêtécbua, V.I.Lê nin đã thống nhất các tổ chức
của công nhân và lấy tên “Hội liên hiệp giải phóng giai cấp công nhân”. Đây là tổ
chức tiền thân của Đảng cách mạng dựa vào phong trào công nhân. Nhưng không
được bao lâu, tổ chức này bị Chính phủ Nga Hoàng đàn áp. V.I.Lênin và những người
lãnh đạo của Hội bị bắt đưa đi đầy ở Xibêri. Ban lãnh đạo mới của Hội được thành lập
do Máctưnốp đứng đầu, thực chất họ là phái kinh tế, quan điểm của họ đối lập hoàn
toàn với V.I.Lênin.Với đường lối chính trị sai lầm, cơ hội cải lương, chủ trương của họ
là đấu tranh kinh tế, phủ nhận đấu tranh chính trị. V.I.Lênin cho rằng phái kinh tế là
trung tâm của chính sách thoả hiệp và chủ nghĩa cơ hội. Cho nên muốn thành lập
chính đảng của giai cấp công nhân phải đánh bại phái kinh tế.
Năm 1898 một nhóm Mác xít đã tiến hành đại hội lần thứ nhất của Đảng dân
chủ xã hội Nga, tuyên bố thành lập Đảng bầu ra được ban chấp hành Trung ương,
nhưng không thông qua được cương lĩnh và điều lệ. Đại hội vừa kết thúc thì Ban chấp
hành Trung ương bị bắt. Cho nên các tổ chức Mác xít và phong trào công nhân Nga
rơi vào tình trạng dao động về tư tưởng, phân tán về tổ chức. Trong khi đó phái kinh tế
lại chiếm số đông trong các ban chấp hành ở địa phương và có tờ báo riêng để tuyên
truyền những quan điểm cơ hội, xét lại, làm cho Đảng công nhân dân chủ xã hội Nga
khủng hoảng trầm trọng, phong trào công nhân phát triển theo chiều hướng cải lương,
chủ nghĩa Mác đang bị đe dọa.
3
Từ những lý do đó V.I.Lê nin đã có quan điểm dứt khoát là phải chống những
tư tưởng của chủ nghĩa cơ hội. Tư tưởng đó của V.I.Lê nin được tập trung viết trong
các tác phẩm: "Những người bạn dân ", "Làm gì?" "Một bước tiến, hai bước lùi"
1. Tư tưởng của V.I. Lê nin về chủ nghĩa cơ hội và đấu tranh chống chủ
nghĩa cơ hội
Trong các tác phẩm: "Những người bạn dân ", "Làm gì?" "Một bước tiến,

những người cơ hội chủ nghĩa đứng ngoài hàng ngũ những người Mác xít để công
khai chống lại chủ nghĩa Mác. Nhưng đến giai đoạn chủ nghĩa Mác đã trở thành một
hệ tư tưởng tiến bộ nhất ngày càng ảnh hưởng sâu rộng trong phong trào công nhân,
chỉ ra cho giai cấp công nhân thấy rõ sự tất yếu diệt vong của chủ nghĩa tư bản và sứ
mệnh lịch sử của giai cấp công nhân. Sự thắng lợi của chủ nghĩa Mác đã buộc giai cấp
tư sản phải đội lốt những người Mác xít để chống chủ nghĩa Mác. Vì vậy thời kỳ này
khuynh hướng cơ hội chủ nghĩa xuất hiện ngay trong hàng ngũ những người Mác xít.
Cuộc đấu tranh giữa khuynh hướng Mác xít và chủ nghĩa cơ hội trong phong trào dân
chủ xã hội đã vượt ra ngoài phạm vi quốc gia và trở thành vấn đề có tính chất quốc tế.
V.I.Lê nin chỉ ra: "Thật thế, ai nấy đều biết rằng trong phong trào dân chủ xã hội quốc
tế ngày nay, đã hình thành hai khuynh hướng; giữa hai khuynh hướng ấy, cuộc đấu
tranh có lúc bùng lên sáng rực như ngọn lửa chói lọi, có lúc lại dịu xuống và âm ỉ dưới
một đống tro tàn của những “nghị quyết ngừng chiến” trang nghiêm"
3
. V.I.Lê nin chỉ
ra các luận điệu phê phán chủ nghĩa Mác là "cũ kỹ", "giáo điều", chỉ là một hình thức
mới của chủ nghĩa cơ hội quốc tế. Trong các đảng dân chủ xã hội Tây Âu, trào lưu cơ
hội chủ nghĩa ngày càng được củng cố, hoạt động dưới chiêu bài "tự do phê bình", đó
là sự phê bình của giai cấp tư sản đối với chủ nghĩa Mác và tệ hại hơn là chúng đòi
“xét lại” chủ nghĩa Mác.
Sau khi Ăng ghen mất 1895, bọn cơ hội chủ nghĩa đứng đầu là Bécstanh đã
chủ trương biến đảng dân chủ cách mạng thành đảng dân chủ cải lương, chủ trương thi
hành cải cách xã hội. Với vai trò là lãnh tụ của chủ nghĩa cơ hội xét lại, Bécstanh đã
phủ nhận cơ sở khoa học của chủ nghĩa xã hội khoa học, phủ nhận tình trạng bần hoá
của giai cấp công nhân, phủ nhận những mâu thuẫn trong lòng xã hội tư bản ngày
2
Lê nin toàn tập, Nxb Tiến bộ Mác xcơ va 1978, tập 6, tr 10-11
3
Lê nin toàn tập, Nxb Tiến bộ Mác xcơ va 1978, tập 6, tr 7-8
5

Lê nin toàn tập, Nxb Tiến bộ Mác xcơ va 1978, tập 6, tr 9-10
6
cấp tư sản và coi đấu tranh nghị trường là hình thức duy nhất. Mặt khác do sự phát
triển hoà bình, ổn định không xảy ra mâu thuẫn xung đột giữa giai cấp tư sản và giai
cấp vô sản, lợi dụng tình hình đó giai cấp tư sản đưa những phần tử phản động vào
phong trào công nhân để lái phong trào công nhân đi theo chủ nghĩa cơ hội.
Nguồn gốc xã hội: là sự tham gia đông đảo của các thanh niên trí thức tiểu tư
sản vào Đảng dân chủ xã hội, khi chủ nghĩa Mác đã trở thành một cái "mốt" rất hấp
dẫn đối với tầng lớp thanh niên trí thức tiểu tư sản, trong khi đó họ chưa được tuyên
truyền giác ngộ chủ nghĩa Mác một cách đầy đủ, nên họ chưa từ bỏ được lập trường
giai cấp xuất thân nên dễ bị giai cấp tư sản lợi dụng lôi kéo mua chuộc. V.I.Lê nin viết
"việc tầng lớp "các viện sĩ" tham gia đông đảo vào phong trào xã hội chủ nghĩa trong
mấy năm gần đây đã đảm bảo cho chủ nghĩa Bécstanh được phổ biến nhanh chóng".
Về đặc điểm của chủ nghĩa cơ hội quốc tế nói chung và phái "kinh tế ở Nga nói riêng.
V.I.Lê nin cho rằng chủ nghĩa cơ hội quốc tế được biểu hiện dưới nhiều mầu sắc,
nhiều dạng, loại khác nhau tuỳ theo đặc điểm của từng quốc gia dân tộc, nhưng chúng
giống hệt nhau về nội dung bản chất chính trị xã hội "Những biểu hiện của chủ nghĩa
cơ hội quốc tế hiện đại thay đổi tuỳ theo đặc điểm dân tộc, nhưng chủ nghĩa cơ hội thì
bất cứ ở đâu cũng giống hệt như nhau về nội dung xã hội và chính trị"
5
. Về phái "kinh
tế" ở Nga, V.I.Lê nin khẳng định chỉ là sự biến tướng của chủ nghĩa cơ hội xét lại quốc
tế, là những đồ đệ của Bécstanh ở Nga, chúng “lấy tự do phê bình và chủ nghĩa
Bécstanh làm điều kiện đoàn kết những người dân chủ xã hội Nga”. Về hình thức nó
được biểu hiện dưới dạng "chủ nghĩa kinh tế" còn về bản chất nội dung chính trị xã
hội giống hệt nhau, nó hiện nguyên hình là chủ nghĩa cơ hội xét lại của Bécstanh. Đặc
điểm nổi bật của chủ nghĩa cơ hội nói chung và phái kinh tế ở Nga nói riêng là về
nguyên tắc chúng sợ công bố công khai, sợ phê bình. V.I.Lê nin chỉ rõ "Một đặc điểm
rất kỳ lạ của "chủ nghĩa kinh tế" ở nước ta là sợ sự công bố".
Về tư tưởng lý luận chúng tầm thường hoá chủ nghĩa Mác dẫn đến bất lực và

Về vấn đề xây dựng Đảng, khi công kích, bài xích chủ nghĩa Mác, các lý luận
gia tư sản và những phần tử xét lại thường lớn tiếng hô hào về sự “phi tính đảng” của
lý luận. Theo họ, lý luận muốn thực sự khỏch quan, khoa học thỡ phải “phi tớnh
6
Lê nin toàn tập, Nxb Tiến bộ Mác xcơ va 1978, tập 6, tr 21
8
đảng”, phải “đứng trên giai cấp”; nếu lý luận phản ánh địa vị và lợi ích giai cấp, trở
thành vũ khí đấu tranh giai cấp thỡ sẽ mất tính khách quan, khoa học Có thể nói, sai
lầm cơ bản của những phần tử cơ hội, xét lại là đó đối lập tuyệt đối tính đảng và tính
khoa học của lý luận, nhất là đó phủ nhận sự thống nhất biện chứng tớnh đảng với tính
khoa học của chủ nghĩa Mác.
Với quan điểm duy vật biện chứng về lịch sử, V.I.Lê-nin đã phê phán sâu sắc
các quan điểm duy tâm chủ quan và siêu hình của chủ nghĩa cơ hội, xét lại. Người
khẳng định rằng: trong xó hội cú đối kháng giai cấp, không có thứ lý luận “phi tính
đảng”: nếu không có quan điểm gia cấp rõ ràng thì không thể luận giải khỏch quan,
khoa học cỏc hiện tượng xó hội; mong đợi một khoa học vô tư trong xó hội cú đối
kháng giai cấp là “một sự ngây thơ khờ khạo”. Người nhấn mạnh: “Chứng nào người
ta chưa biết phân biệt được lợi ích của giai cấp này hay của giai cấp khác, ẩn đằng sau
bất kỳ những câu nói, những lời tuyên bố và những lời hứa hẹn nào có tính chất đạo
đức, tôn giáo, chính trị, và xó hội, thỡ trước sau bao giờ người ta cũng vẫn là kẻ ngốc
nghếch bị người khác lừa bịp và tự lừa bịp mình về chính trị”
7
.
V.I. Lê-nin đó vạch trần bản chất phản động được che đậy bởi những thủ
đoạn mập mờ xảo trá và bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của những phần tử cơ hội, xét lại.
Họ đó xuyờn tạc lịch sử, mưu toan tước bỏ nội dung giai cấp và tính cách mạng của
chủ nghĩa Mác nhằm đi tới phủ định học thuyết khoa học của Mác, đồng thời ra sức
biện hộ cho chủ nghĩa tư bản, phụ họa và tán dương quan điểm của các lý luận gia tư
sản về “tính hợp lý”, về “tính chất tiến bộ” của chủ nghĩa tư bản. V.I. Lê-nin coi
những luận điệu về “tính phi đảng”, “vỡ quyền lợi của mọi người”, v.v là trừu tượng,

nhân, đối với Đảng cộng sản nói chung và Đảng dân chủ xã hội Nga nói riêng. V.I.Lê
nin khẳng định: "Không có lý luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cách
mạng"
9
. V.I.Lê nin chỉ ra lý luận cách mạng chính là lý luận chủ nghĩa Mác, đó là hệ
thống lý luận mang bản chất cách mạng và khoa học, nó phản ảnh lợi ích mục tiêu lý
tưởng, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, đồng thời chỉ ra con đường và biện
pháp cách mạng đúng đắn để giai cấp công nhân làm cách mạng vô sản tự giải phóng
8
Lê nin toàn tập, Nxb Tiến bộ Mác xcơ va 1978, tập 6, tr 25
9
Lê nin toàn tập, Nxb Tiến bộ Mác xcơ va 1978, tập 6, tr30
10
mình và giải phóng toàn xã hội, xây dựng thành công chủ nghĩa cộng sản trên phạm vi
toàn thế giới, đó chính là thế giới quan phương pháp luận, là vũ khí của giai cấp công
nhân, là ngọn đèn chỉ lối soi đường, là điều kiện cơ bản để giác ngộ giai cấp công nhân
và chuyển hoá phong trào công nhân từ tự phát thành tự giác. Về vai trò của lý luận
của chủ nghĩa Mác đối với đảng dân chủ xã hội Nga nói riêng và các đảng kiểu mới
nói chung V.I.Lê nin chỉ rõ "Chỉ đảng nào được một lý luận tiên phong hướng dẫn thì
mới có khả năng làm tròn vai trò chiến sĩ tiên phong"
10
. Để nhấn mạnh vai trò của lý
luận V.I.Lê nin đã dẫn chứng lời nhận xét của Ph.Ăng ghen về tầm quan trọng của lý
luận trong phong trào dân chủ xã hội và khảng định cuộc đấu tranh giai cấp có ba hình
thức đấu tranh chính trị, đấu tranh kinh tế và đấu tranh lý luận, đảng cần phải nắm
vững lý luận cách mạng và phải tích cực đấu tranh trên mặt trận lý luận, có như vậy lý
luận cách mạng mới giữ vai trò vị trí thống trị toàn xã hội.
Trong khi phê phán luận điệu về “tính phi đảng” của chủ nghĩa cơ hội, V.I.
Lê-nin đồng thời yêu cầu những người mác-xít phải kiên định và công khai tính đảng
của mình. Người đó chỉ rõ: Mác và Ăng-ghen thủy chung là những người có tính

học và công nghệ đó góp phần làm thay đổi diện mạo của hành tinh chúng ta và nhất
là trên những khu vực mà chủ nghĩa tư bản đang ngự trị. Đời sống giai cấp công nhân
đó được cải thiện tương đối, bộ mặt bóc lột của giai cấp tư sản cũng được nguỵ trang
tốt hơ. Văn minh chính trị của xã hội tư bản cũng có bước cải thiện đáng kể. Trong bối
cảnh đó, những ảo tưởng về một quá trình cải biến chủ nghĩa tư bản thành chủ nghĩa
xó hội lại có điều kiện sống lại.
Trong các nước xã hội chủ nghĩa, ở Liên Xô và Đông Âu trước đây, mặc dù
các Đảng Cộng sản đó giữ được vai trò độc tôn lãnh đạo cách mạng, nhưng ở một số
nước cũng đó xuất hiện những tư tưởng cơ hội với các biểu hiện khác nhau, nhưng tựu
trung được chia làm 2 loại: chủ nghĩa cơ hội tầm thường và chủ nghĩa cơ hội chính trị.
Chủ nghĩa cơ hội tầm thường không gắn với những sai lầm trong nhận thức lý luận
nhưng lại biểu hiện khá phong phú trong cuộc sống hàng ngày. Nó được xuất hiện
dưới các dạng như chủ nghĩa thực dụng, chủ nghĩa trọng ngân, thói xu nịnh luồn cúi,
12
bon chen để mong tìm kiếm những lợi ích vật chất hay tinh thần. Kẻ cơ hội loại này
sẵn sàng bán cả danh dự, lương tâm để đạt mục đích mong muốn và do đó chúng có
thể đổi trắng thành đen, nói xấu người khác, tìm mọi cách để đề cao mình, gây mất
đoàn kết nghiêm trọng trong tập thể.
Những người cộng sản khi đó sa vào chủ nghĩa cơ hội tầm thường thì họ tự
đánh mất vai trò tiên phong của người đảng viên, làm tổn hại đến uy tín chung của
đảng trong nhân dân. Từ người cơ hội tầm thường người ta dễ trở thành người cơ hội
chính trị và dễ trở thành những kẻ phản bội sự nghiệp cách mạng của giai cấp công
nhân, phản bội chủ nghĩa Mác-Lênin một cách rất nhanh chúng. Trong thời kỳ hòa
bình và xây dựng chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cơ hội tầm thường xuất hiện khá phổ
biến và có nguy cơ lan rộng nếu các Đảng đo không thường xuyên đấu tranh phê bình,
củng cố phẩm chất chính trị của đội ngũ đảng viên. Chủ nghĩa cơ hội chính trị, theo
định nghĩa kinh điển thì cơ hội chính trị biểu hiện như sau:
1. Thái độ chính trị không theo một đường lối rõ rệt, không có chính kiến hẳn
hoi, có thể ngã bên này hay bên nọ để mưu lợi trước mắt.
2. Trong phong trào cộng sản, có hai khuynh hướng cơ hội:

hội chủ nghĩa không có hệ tư tưởng trung gian nào, mọi sự xa rời hệ tư tưởng xã hội
chủ nghĩa đều có nghĩa là tăng cường hệ tư tưởng tư sản"
11
.
Khi đó rơi vào lập trường cơ hội thì bước chuyển sang lập trường phản bội
cũng không xa. Vào những năm 80 của thế kỷ XX, trong phong trào chủ nghĩa xã hội
thế giới, chủ nghĩa cơ hội hiện đại xuất hiện dưới vỏ bọc mới. Dưói danh nghĩa cải tổ,
cải cách nhưng thực chất là phủ định những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-
Lênin, phủ định những thành quả của chủ nghĩa xã hội hiện thực, trượt dài theo con
đường tư bản, Chúng ta không bảo thù khi thừa nhận chủ nghĩa xó hội hiện thực ở
Liên Xô trước đây so với lý tưởng xã hội chủ nghĩa, những nguyên tắc và tiêu chí cao
đẹp của chủ nghĩa xã hội vẫn còn một khoảng cách và nhiệm vụ của những người
11
V.I.Lênin, Toàn tập, Tập 6, Nxb Tiến bộ, M. 1975, tr.50.
14
cách mạng là phải rút ngắn những khoảng cách đó chứ không phải là đạp đổ tất cả.
Không phải ngẫu nhiên mà đồng chí V.A.Kuptsov, Phó Chủ tịch thứ nhất Đảng Cộng
sản Liên bang Nga đó núi rằng "một kẻ cơ hội còn tồi tệ gấp trăm lần so với một kẻ
công khai" (Trích lời phát biểu của đồng chí V.A.Kuptsov khi tiếp và làm việc đoàn
cán bộ nghiên cứu của Đảng ta, ngày 22/10/1999 tại Mát-xcơ-va).
3. Ý nghĩa đối với cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội và xây dựng,
chỉnh đốn Đảng ta trong giai đoạn hiện nay
Từ những nguyên lý của V.I.Lê nin trong các tác phẩm "Những người bạn
dân ", "Một bước tiến, hai bước lùi", "Làm gì?" và các nguyên lý của học thuyết
Mác-Lê nin về đảng kiểu mới của giai cấp công nhân, Đảng ta đã vận dụng trung
thành và sáng tạo những nguyên lý đó vào điều kiện hoàn cảnh của cách mạng Việt
Nam, đã xây dựng Đảng ta trở thành một Đảng Mác xít chân chính, một bộ phận kiên
cường của phong trào cộng sản quốc tế. Chính vì vậy từ khi thành lập đến nay, Đảng
ta luôn khẳng định và không ngừng nâng cao vai trò lãnh đạo của mình. Sự lãnh đạo
của Đảng là nhân tố cơ bản quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Vai trò

tộc. Trong quá trình đó, chủ nghĩa cơ hội quốc tế cũng khó có thể ảnh hưởng đến
phong trào của công nông nước ta. Cho nên có thể khẳng định, trong phong trào cách
mạng Việt Nam chưa có thời kỳ nào xuất hiện chủ nghĩa cơ hội với tư cách như một
lực lượng hay một phong trào có khả năng ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của cách
mạng. Những biểu hiện đã từng biết đến, đó là nhóm "Trốtkitst" hay nhóm "A.B" đều
bị vô hiệu hóa một cách kịp thời. Trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội trên phạm
vi cả nước, Đảng ta vẫn tiếp tục giữ được phẩm chất của một Đảng cách mạng chân
chính, chưa từng nghiêng nghả, kể cả trong những giai đoạn phức tạp, mất đoàn kết
nhất của phong trào cộng sản quốc tế.
Trong những năm xáo động của tình hình thế giới gần đây, trước sự sụp đổ
chủ nghĩa xó hội của Liên Xô và Đông Âu, cũng có không ít người phân vân, dao
động, thậm chí có người muốn xét lại con đường đi lên chủ nghĩa xó hội mà chúng ta
16
đó lựa chọn. Tâm trạng và tư tưởng đó xuất hiện trong hoàn cảnh lịch sử cụ thể cuối
những năm 80 đầu những năm 90 của thế kỷ XX. Liên Xô, thành trì của hoà bình và
cách mạng thế giới đó bị sụp đổ trước sự ngỡ ngàng của hàng triệu con người. Vấn đề
đặt ra với chúng ta, đất nước ta, dân tộc ta là đi đâu? Một lần nữa trí tuệ của Đảng và ý
nguyện của cả dân tộc lại hoà làm một: xây dựng một đất nước dân giàu, nước mạnh,
xó hội công bằng, dân chủ và văn minh. Trong dòng chảy của sự nghiệp đổi mới hôm
nay, đất nước ta đang hồi sinh nhanh chóng sau một thời kỳ dài chống ngoại xâm và
sẽ không có chỗ đứng cho bất cứ một lực lượng chính trị cơ hội nào.
Tuy nhiên, cũng cần nhìn thẳng vào thực tế hiện nay, trong không khí vươn
lên của một quốc gia dang sống trong hòa bình và ngày càng phồn vinh, những biểu
hiện của chủ nghĩa cơ hội tầm thường có biểu hiện ngày càng nhiều hơn. Những con
người "biến dạng và tha hoá" đó không có sự liên kết rộng rãi với nhau trong một
nhóm hay một phái nào, nhưng lại đang như những hạt san, giống nhau như những
giọt nước. Bằng mọi thủ đoạn, chúng đang bám lấy cơ thể Đảng như những ký sinh
trùng có hại. Chúng cần tiền, cần chức vụ, cần mọi thứ bổng, lộc để phục vụ cho lợi
ích. Họ đang làm hại Đảng, làm hao mòn uy tín của Đảng trong nhân dân.
Điều cần thiết hiện nay là phải thẳng thắn gạt bỏ những bọn cơ hội tầm

hành Trung ương Đảng khoá VIII đã phân tích tình trạng suy thoái về tư tưởng chính
trị và tình trạng tham nhũng, quan liêu, lãng phí của một bộ phận cán bộ, đảng viên,
đồng thời chỉ ra việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ không nghiêm túc trong
các tổ chức đảng, đã quyết định mở cuộc vận động xây dựng chỉnh đốn Đảng. Qua
quá trình thực hiện đã đạt được một số kết quả nhất định, góp phần củng cố tăng
cường năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, song vẫn chưa đạt yêu cầu đề ra,
chưa tạo được chuyển biến cơ bản, chưa chặn đứng và đẩy lùi tệ quan liêu tham
nhũng, lãng phí, tình trạng suy thoái về phẩm chất đạo đức lối sống của một bộ phận
cán bộ đảng viên. Đại hội X của Đảng chỉ rõ: "Bên cạnh những ưu điểm, công tác xây
dựng Đảng còn nhiều yếu kém, khuyết điểm chưa theo kịp đòi hỏi của tình hình mới;
18
nổi lên là sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không
nhỏ cán bộ, đảng viên diễn ra nghiêm trọng; tệ quan liêu tham nhũng, lãng phí chưa
được ngăn chặn, đẩy lùi, làm giảm lòng tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân"
12
.
"Việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng còn chậm và lúng túng. Chậm nghiên
cứu và ban hành những quy định cụ thể về phương thức Đảng lãnh đạo Nhà nước;
chậm xây dựng các cơ chế phối hợp giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị". Nghị
quyết trung ương 4 (khóa XI) của Đảng ta nhận định: "Một bộ phận không nhỏ cán
bộ, đảng viên, trong đó có những đảng viên giữ vị trí lãnh đạo, quản lý, kể cả một số
cán bộ cao cấp, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống với những biểu hiện
khác nhau về sự phai nhạt lý tưởng, sa vào chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, cơ hội, thực
dụng, chạy theo danh lợi, tiền tài, kèn cựa địa vị, cục bộ, tham nhũng, lãng phí, tùy
tiện, vô nguyên tắc "
13
.
Để đấu tranh chống những tư tưởng cơ hội chủ nghĩa, chúng ta phải nắm
vững những đặc trưng cơ bản của tư tưởng cơ hội chủ nghĩa là sự giao động ngả
nghiêng về chính trị, không kiên định trên những vấn đề nguyên tắc cơ bản của chủ

trong nội bộ Đảng, giữ vững sự đoàn kết thống nhất trong Đảng, bảo đảm cho toàn
Đảng luôn thống nhất cả về lý luận và thực tiễn, vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng
và tổ chức đủ trình độ năng lực để lãnh đạo cách mạng giành thắng lợi.
Thường xuyên tăng cường công tác giáo dục chính trị tư tưởng một cách chủ
động kịp thời sắc bén, có tính thuyết phục cao, củng cố khối đoàn kết thống nhất chính
trị tư tưởng trên cơ sở đường lối quan điểm của Đảng. Giáo dục cho cán bộ, đảng viên
và các tầng lớp nhân dân nắm vững lý luận chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí
Minh, mục tiêu con đường đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội, đường lối quan điểm của
Đảng, pháp luật của Nhà nước, xây dựng niềm tin vào đường lối đổi mới xây dựng đất
nước của Đảng.
Kiên quyết đấu tranh đập tan các luận điệu xuyên tạc của địch, phản động
mưu toan xoá bỏ chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, xuyên tạc chủ nghĩa
xã hội và vai trò lãnh đạo của Đảng, cổ vũ "dân chủ, nhân quyền tư sản". Không lúc
nào được buông lỏng cuộc đấu tranh vạch trần bản chất sai trái, nguy hại của chủ
20
nghĩa cơ hội, hữu khuynh, xét lại của chủ nghĩa giáo điều cũ và mới, của mọi biểu
hiện mơ hồ giao động về chính trị cũng như lối sống cơ hội, thực dụng. Kiên quyết
bảo vệ sự trong sáng của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối
quan điểm của Đảng ta.
Đẩy mạnh công tác nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn nhằm bảo vệ và
phát triển chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Mở rộng dân chủ phát huy tự
do tư tưởng, động viên mọi tiềm năng sáng tạo trong nghiên cứu lý luận. Giữ nghiêm
kỷ luật phát ngôn, không phát ngôn vô tổ chức, không truyền bá những quan điểm
riêng trái với cương lĩnh đường lối của Đảng.
Đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân và
toàn quân, là nhiệm vụ cấp bách hiện nay. Để bảo vệ Đảng, bảo vệ và phát triển chủ
nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh đòi hỏi mỗi tổ chức đảng và mỗi cán bộ
đảng viên phải luôn đề cao cảnh giác, phân biệt nhận rõ kẻ cơ hội để đấu tranh loại trừ
chúng ra khỏi tổ chức đảng, đảm bảo cho tổ chức đảng luôn được trong sạch vững
mạnh. Muốn vậy mỗi cán bộ đảng viên phải không ngừng học tập nghiên cứu lý luận

V.I. Lê-nin. Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mát-xcơ-va,1981,t.30,tr.227
22