A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I- LỜI MỞ ĐẦU.
Mĩ thuật là một trong những môn nghệ thuật. Nếu dạy học là khó thì dạy
nghệ thuật càng khó, cần phải mang tính nghệ thuật cao hơn. Song không phải là
không dạy được, vì học mĩ thuật đem lại niềm vui cho mọi người, làm cho mọi
người nhìn ra cái đẹp, thấy cái đẹp có ở trong mình, xung quanh mình, gần gũi và
đáng yêu. Đồng thời mĩ thuật giúp mọi người tự tạo ra cái đẹp theo ý mình và
thưởng ngoạn nó ngay trong sinh hoạt thường ngày của mình, làm cho cuộc sống
thêm hài hoà hạnh phúc. Bởi cái đẹp “theo đuổi” con người từ lúc “lọt lòng mẹ”
đến khi “trở về cát bụi”.
Để giáo dục toàn diện thế hệ diện đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực, phục vụ
công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước phù hợp với thực tiễn vvà tiếp cận trình độ
GDPT ở các nước phát triển trong khu vực và thế giới. Ngoài việc truyền thụ kiến
thức khoa học kỹ thuật, còn phải chú ý đến giáo dục thẩm mĩ, nhằm đào tạo học
sinh trở thành những con người toàn diện để xây dựng đất nước. Đáp ứng yêu cầu
thẩm mĩ ngày càng cao của nhân loại, con người đã phát huy óc sáng tạo đem lại
sự phong phú đa dạng cho nhiều hình thức và nhiều thể loại trang trí. Trang trí là
thể hiện cái đẹp của sự trình bày bằng nghệ thuật sắp xếp, đường nét, màu sắc,
hình mảng. Trang trí bắt nguồn từ thực tế đời sống xã hội. Mỗi thời đại trang trí có
những đặc điểm và yêu cầu khác nhau, cũng như nhìn nhận cái đẹp của trang trí
qua từng thời kì xã hội, tôn giáo cũng có nhiều vẻ riêng biệt. Trang trí được sử
dụng một cách rộng rãi trong đời sống, bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau, nói
chung trang trí đóng vai trò hết sức quan trọng trong cuộc sống. Tất cả mọi người
chúng ta và học sinh THCS nói riêng tiếp xúc hàng ngày với nghệ thuật trang trí,
nếu biết kết hợp, áp dụng những kiến thức học tập được, chắc chắn sẽ tìm thấy
nhiều bài học bổ ích góp phần làm cho đời sống thêm sinh động tươi đẹp. Vì vậy
SKKN/TT/MT/THCS Trang 1
tôi chọn phương pháp giảng dạy trang trí ở trường THCS để nghiên cứu và áp
dụng vào việc dạy học môn mĩ thuật ở THCS.
II – THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.
1. Thực trạng

B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
I - CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN.
1. Trang trí ở bậc học THCS.
Trang trí là một nhu cầu thiết yếu với con người, với xã hội, với nền kinh tế
quốc dân và chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống (Kiến trúc đô thị, trang trí
nội, ngoại thất. Trang trí phục trang, trang trí điện ảnh sân khấu).
Phân môn trang trí ở THCS được đưa vào từ lớp 6 đến lớp 9. trong một
năm học lớp 6 có 9 tiết, lớp 7 có 7 tiết, lớp 8 có 8 tiết, riêng lớp 9 chỉ học 1/2
tiết/tuần cho nên chỉ có 5 tiết. Vì vậy nội dung cơ bản được chọn lọc hết sức cơ
bản. Khác với các trường nghệ thuật chuyên đào tạo các hoạ sĩ, bởi số thời gian
học chuyên môn ở các trường nghệ thuật chiếm tỉ lệ cao hơn hẳn ở trường PT (nơi
dạy nghệ thuật đại trà) thời gian rất eo hẹp, mỗi bài học và làm, gói gọn trong một
tiết học (45 phút). Những bài học chủ yếu nhằm nâng cao về kiến thức trang trí,
phương pháp thể hiện cũng như thực hành ứng dụng trong đời sống và các bài học
cơ bản như (Hình vuông, hình tròn, hình chữ nhật, đường diềm) được sắp xếp học
đi học lại nhiều lần ở mỗi lớp nhằm giúp học sinh nắm vững kiến thức trong bố
cục trang trí và phát huy khả năng tìm tòi sáng tạo. Khả năng của học sinh sẽ được
nâng cao dần theo từng lớp học vì vậy việc học trang trí được tiến hành đúng quy
trình nhằm khuyến khích sự tìm tòi, sáng tạo, độc đáo của học sinh khi làm bài,
chương trình và nội dung học trang trí ở THCS có sự sắp xếp mang tính đồng tâm,
phát triển để HS tiếp cận môn học từ dễ đến khó, từ tìm màu đến tô màu, từ vẽ
thêm hoạ tiết cho đều đến sự tìm hoạ tiết để sắp xếp.
2. Tính đồng tâm trong trang trí.
Trong trang trí có một số bài học mang tính chất bắt buộc, những bài trang
trí này được gọi là: bài học trang trí cơ bản (cách dùng màu, phương pháp bố cục,
SKKN/TT/MT/THCS Trang 3
thể thức trang trí, trang trí hình vuông, trang trí hình chữ nhật, trang trí hình tròn,
trang trí đường diềm.). Tuỳ theo từng bậc học, từng lớp để phân bố sao cho phù
hợp với đặc điểm lứa tuổi và trình độ nhận thức của HS. Những bài cơ bản này sẽ
lặp đi lặp lại không chỉ có ở các trường tiểu học – THCS mà còn học tới các

thực tiễn và chú ý đến cách vận dụng những kiến thức trang trí cơ bản vào trang trí
ứng dụng.
4. Tính dân tộc trong trang trí.
Dân tộc nào cũng có những màu sắc và những nét riêng biệt. Nhìn vào lịch
sử, chúng ta thấy thể hiện rõ nhất ở các hoa văn, hoạ tiết cổ trong các đồ dùng
(trống đồng, mũi tên, thuyền bè, cán dao thổ cẩm) trên các đình chùa, lăng tẩm
(hoa văn trên các bia đá, hoạ tiết chim lạc ở trống đồng và hoạ tiết con rồng, con
phượng hoặc hoạ tiết hoa sen trên các kèo cột). Để có những hoạ tiết vốn cổ dân
tộc không phải dễ dàng.
Nói đến trang trí Việt Nam ta không thể không nhắc đến những nghệ nhân
đã sáng tạo một cách tuyệt vời những công trình kiến trúc, những bức trạm gỗ,
chạm đá để lại cho chúng ta một gia tài quý báu mà điển hình phát triển cao là thời
kì Lí, Trần.
Trong chương trình THCS có 1 bài học về vốn cổ dân tộc, ngoài việc tìm
hiểu, sưu tầm các tư liệu quý báu cho phần bài giảng nhằm nâng cao lòng tự hào
dân tộc, khâm phục tài nghệ của ông cha ta.
+ Giáo viên lưu ý:
- Cho HS chép nhiều hoạ tiết dân tộc (hoa sen, hoa cúc, mặt trời) nhằm giúp
các em quen tay đưa nét vẽ mềm mại và hướng dẫn các em:
- Biết sử dụng hợp lí những hoạ tiết cổ vào trong các bài làm trang trí.
- Biết đơn giản, cách điệu hoạ tiết mới mang hình dáng, đường nét dân tộc.
5. Tính khoa học cơ bản trong trang trí.
Bản thân trang trí hết sức khoa học, khoa học về sắp xếp, khoa học về sử
dụng màu sắc. Một bức tường được sơn màu xanh nhạt sẽ cho ta cảm giác mát mẻ,
SKKN/TT/MT/THCS Trang 5
khi sơn màu hồng ta thấy ấm áp. Một bức tranh treo trong phòng tiếp khách khác
với nội dung bức tranh treo ở phòng ăn. Vì vậy chúng ta thấy trang trí không chỉ
có đẹp mà còn hết sức khoa học.
Nội dung cơ bản trong trang trí ở THCS bao giờ cũng bắt nguồn từ tính vừa
sức, HS tiếp thu được một cách thoải mái phù hợp với khả năng nhận thức của các

1
2 3
II - CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN.
1. Phương pháp giảng dạy trang trí cơ bản:
a. Hướng dẫn HS tìm hiểu nội dung bài trang trí: Nhằm phân biệt bài trang
trí thuộc loại nào: trang trí cơ bản hay trang trí ứng dụng, nếu là trang trí cơ bản
thì bố cục, hoạ tiết, màu sắc luôn có sự tìm tòi để có một bài vẽ trang trí có bố cục
đẹp, hài hoà. Còn nếu là bài trang trí ứng dụng thì phải lưu ý đến tính thực tiễn khi
sử dụng như: hoạ tiết, màu sắc, bố cục phù hợp với nội dung yêu cầu sử dụng. Mỗi
nội dung bài trang trí đều có những kiến thức chủ yếu, thông qua giảng dạy những
kiến thức chủ yếu này giúp HS hiểu được lí thuyết, nắm được cách làm. Ví dụ
trong bài: Trang trí lọ hoa, chỉ yêu cầu HS trang trí trên các lọ hoa sao cho đẹp.
Còn phần tạo mẫu dáng lọ hoa, yêu cầu HS tìm kiểu lọ, sao cho có được những
kiểu lọ mới, lạ và đẹp. Nội dung bài học rất phong phú, đa dạng song thực tế thời
gian không cho phép giáo viên giảng giải lí thuyết quá nhiều vì nếu nói nhiều sẽ
thiếu thời gian cho HS thực hành. Bởi vậy mỗi nội dung bài dạy, giáo viên phải
cân nhắc, suy nghĩ để lựa chọn những kiến thức cơ bản nhất, thiết yếu nhất, trọng
tâm nhất sao cho phù hợp với nội dung yêu cầu và đảm bảo thời gian bài học.
b. Hướng dẫn HS tìm phác thảo: Tạo thói quen cho HS suy nghĩ trước khi
tìm phác thảo và bước đầu phải tìm bằng các đường, nét, hình mảng kỉ hà nhằm
tạo nên một bố cục hợp lí.
SKKN/TT/MT/THCS Trang 8
4
Những bố cục trên phải được hướng dẫn cụ thể ở phần lí thuyết: cách tìm
bố cục, tìm hoạ tiết, tìm hình mảng và vận dụng các thể thức trang trí…
Sau khi tìm bố cục bằng các hình kỉ hà, hướng dẫn các em có thể tìm phác
thảo đen trắng để tìm đậm nhạt. Vẽ đen trắng để tránh được bố cục không cân đối
như: Bố cục nặng nề (mảng đen quá, to quá) hoặc bố cục lỏng lẻo (các mảng rời
rac…)
Trên cơ sở các hình bố cục kỉ hà, có thể tìm các hoạ tiết phù hợp với các

bài. Thời gian này chỉ chiếm khoảng 15 đến 17 phút. Do đó những kiến thức cơ
bản giáo viên phải chắt lọc có trọng tâm để truyền thụ cho HS. HS có thể căn cứ
vào đó để làm bài cho có hiệu quả. Tuy nhiên giáo viên có thể tổ chức để mở rộng
kiến thức cho HS vào các buổi học tự chọn, ngoại khoá, nghe nói chuyện.
Căn cứ vào yêu cầu của bài để giảng cho HS, có bài rất cần nhiều thời gian như:
phương pháp bố cục, phương pháp và cách dùng màu trong trang trí, phương pháp
sáng tác tranh cổ động. Dù thời gian dài hay ngắn thì bài lí thuyết dạy trang trí
cũng phải lưu ý:
SKKN/TT/MT/THCS Trang 12
- Cần xây dựng nội dung trọng tâm bài trang trí: Tìm hiểu khái niệm cơ bản,
sử dụng những dẫn chứng thực tế, hình ảnh, đồ vật cụ thể có tác dụng và sức
thuyết phục cao để minh hoạ cho khái niệm cơ bản.
- Mở rộng nội dung cơ bản bằng những dẫn chứng cụ thể như: cho HS quan
sát tranh, ảnh, đồ vật, bài làm đúng, sai. Giáo viên phân tích và rút ra kết luận. Sự
liên hệ với đời sống thực tế rất cần cho bài học lí thuyết, giáo viên nên có nhiều
liên hệ thực tế để làm rõ hơn những khái niệm vừa được trình bày. Trong chương
trình trang trí hầu hết các bài đều có sự liên hệ đến thực tế. Ví dụ: Các bài trang trí
cơ bản như hình vuông, hình tròn, đường diềm, hình chữ nhật hoặc các bài trang
trí ứng dụng như: Kẻ chữ, Trang trí đầu báo tường, Trang trí quạt giấy, Trang
trí lọ hoa, Trang trí đĩa tròn, Trang trí hộp mứt, Trang trí trại hè.
- Giáo viên có thể sử dụng các bài học cũ của HS lớp trước để phân tích và
cũng nên tìm tòi chọn một vài đồ vật như: tờ bích báo, lọ hoa bằng gốm, hộp mứt
các loại…nhằm giúp HS mở rộng thêm kiến thức học trang trí gắn liền với đời
sống.
- Phần lí thuyết chỉ giúp HS nắm vững những khái niệm cơ bản, những dự
định sẽ làm và những kiến thức tạo cơ sở ban đầu cho sự hình thành sáng tạo, tìm
tòi để HS vận dụng trong bài trang trí cụ thể, vì vậy bài lí thuyết phải có trọng
tâm, Giáo viên giảng giải vừa sức với khả năng nhận thức của HS và có nhiều liên
hệ thực tế để HS dễ hiểu và dễ làm bài. Khi giảng lí thuyết cơ bản, giáo viên nên
đặt nhiều câu hỏi, giúp các em nắm chắc hơn bài học và làm cho tiết dạy thêm

tránh khỏi những hạn chế. Rất mong được sự góp ý chân thành của các bạn đồng
nghiệp.
2. Kiến nghị đề xuất.
Dạy mĩ thuật ở THCS là cần thiết, nó góp phần hình thành ở HS những
phẩm chất tốt đẹp của con người lao động mới – người lao động có tri thức khoa
học, dám nghĩ, dám làm, lao động có năng suất cao và biết thưởng thức cái hay cái
đẹp trong cuộc sống.
Tuy nhiên dạy mĩ thuật ở THCS còn nhiều vấn đề phải quan tâm, bởi từ lâu
chúng ta ít chú ý, thiếu sự chuẩn bị về trang thiết bị và cơ sở vật chất để phục vụ
cho môn học này. Vì vậy để tạo điều kiện cho việc dạy và học của thầy và trò
thuận lợi, bản thân tôi là một giáo viên dạy bộ môn mĩ thuật cần kiến nghị và đề
xuất một số vấn đề sau:
- Phải có phòng học mĩ thuật rộng, đầy đủ ánh sáng.
- Phương tiện (bàn, ghế, giá vẽ, mẫu vẽ, giấy màu, máy chiếu hình, tranh,
tượng phiên bản, các tài liệu tham khảo …) theo đặc thù của bộ môn.
Như vậy sẽ nâng cao được chất lượng dạy và học của bộ môn mĩ thuật,
đồng thời phát triển tối đa được tính sáng tạo của HS trong môn học và đạt kết quả
cao trong học tập.
SKKN/TT/MT/THCS Trang 15