ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI - MÔN TIẾNG VIỆT- LỚP 5
ĐỀ1
Bài 1:Bác Hồ đã khen tặng phụ nữ Việt Nam tám chữ vàng: anh hùng, bất khuất,
trung hậu, đảm đang.
Với mỗi từ in đậm đó, em hãy:
a) Giải thích nghĩa của nó.
b) Nêu hai câu tục ngữ, ca dao ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ
Việt Nam.
Bài 2: a.Dấu phẩy có tác dụng gì trong câu ?
b.Viết 4 câu nói về hoạt động của học sinh trong giờ học trên lớp để minh họa
các tác dụng khác nhau của dấu phẩy.
Bài 3:Tìm quan hệ từ, cặp quan hệ từ thích hợp vào chỗ trống trong mỗi câu ghép:
a) Tiếng cười đem lại niềm vui cho mọi người nó còn là một liều thuốc
trường sinh.
b) Những hạt mưa to nặng bắt đầu rơi xuống ai ném đá, nghe rào rào.
Bài 4:
Mạ non bầm cấy mấy đon
Ruột gan bầm lại thương con mấy lần.
Mưa phùn ướt áo tứ thân
Mưa bao nhiêu hạt , thương bầm bấy nhiêu!
( Tố Hữu, Bầm ơi )
Hãy viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em về đoạn thơ trên.
Bài 5:Trong địa phương em bên cạnh những người có cuộc sống đầy đủ, hạnh phúc vẫn
còn có những người có hoàn cảnh rất khó khắn. Em hãy kể lại cuộc sống của một người
có hoàn cảnh khó khăn mà em được biết và nêu lên cảm nghĩ của mình.
1

ĐỀ2
Bài 1:
a) Từ láy là gì ? Có những loại từ láy nào ?

“ Cha mượn cho con cánh buồm trắng
nhé.
Để con đi ”
Lời của con hay tiếng sống thầm thì
Hay tiếng của lòng cha từ một thời xa
thẳm?
Lần đầu tiên trước biển khơi vô tận
Cha gặp lại mình trong những ước mơ
con.
(Hoàng Trung Thông-Những cánh buồm)
Bài 5:Những giờ ra chơi ở trường là khoảng thời gian em và bạn bè được trò chuyện
thân thiện hơn, được gần gũi với thiên nhiên hơn sau những giờ học căng thẳng. Hãy kể
lại một buổi ra chơi đã để lại cho nhiều kỷ niệm nhất.
ĐỀ 3
Bài 1:
a) Dấu gạch ngang là gì, dùng để làm gì ?
b) Dấu gạch ngang khác với dấu gạch nối ở những điểm nào ?
c) Hãy viết đoạn văn ngắn minh họa các công dụng của dấu gạch ngang.
Bài 2:Dựa theo nghĩa của tiếng quyền, em hãy xếp các từ in đậm trong ngoặc đơn
thành hai sau nhóm (quyền hạn, quyền hành, quyền lợi, quyền lực, nhân quyền, thẩm
quyền).
Nhóm 1: Quyền là những điều mà pháp luật hoặc xã hội công nhận cho được
hưởng, được làm, được đòi hỏi .
Nhóm 2: Quyền là những điều do có địa vị hay chức vụ mà được làm.
Bài 3:
a) Giữa các vế trong câu ghép có những mối quan hệ nào ?
b) Với mỗi câu sau, hãy cho biết gữa các vế trong câu ghép có mối quan hệ nào ?
(1) Lúa gạo quý vì ta đổ mồ hôi mới làm ra được.
3


- Chứ sao ? Đã là người thì phải dám xông pha, làm được nhiều việc có ích.
Chú đất nung
Bài 2:
a) Trạng ngữ có những loại nào ?
b) Em hãy viết đoạn văn ngắn minh họa các loại trạng ngữ (gạch chân bộ phận
trạng ngữ đó và ghi chú trạng ngũ đó thuộc loại nào).
Bài 3: Tìm và phân loại các từ láy có trong đoạn thơ sau của Tố Hữu
Bầm ơi có rét không bầm ?
Heo heo gió núi, lâm thâm mưa phùn

Con đi trăm núi ngàn khe
Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm

Con ra tiền tuyến xa xôi
Yêu bầm yêu nước, cả đôi mẹ hiền.
Bài 4:
Tóc bết đầy nước mặn
Chúng ùa chạy mà không cần tới đich
Tay cầm cành củi khô
Vớt từ biển những vỏ ốc âm thanh
Mặt trời chảy trên bàn tay nhỏ xíu
Gió à à u u như ngàn cối xay xay lúa
Trẻ con là hạt gào của trời.
( Thanh Thảo- Trẻ con ở Sơn Mỹ)
5

Hãy viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em về đoạn thơ trên.
Bài 5:Sau mấy ngày học tập, em được đi chơi. Em hãy kể lại lần đi chơi đó và nêu cảm
nghĩ của mình về việc vui chơi của trẻ em.
ĐỀ5

tượng sâu sắc nhất. Qua câu chuyện em rút ra được bài học gì cho trong cuộc sống,
trong học tập và rèn luyện.
ĐỀ6
Bài 1: Tìm 2 câu ca dao, tục ngữ trong đó:
+ 1 câu có mối quan hệ nguyên nhân - kết quả.
+ 1 câu có mối quan hệ điều kiện - kết quả.
Bài 2 : Cho các từ sau:
Nhanh nhẹn, bàn ghế, bàn bạc, quần áo, ghế đẩu, phẳng lặng, chen chúc, nhà
cửa, nhà sàn, đường sá, trắng hồng, quần bò, áo rét, xinh đẹp, hình dạng, mộc mạc.
Em tìm và xếp các từ in nghiêng ở trên theo từng nhóm:
- Từ ghép phân loại
- Từ ghép tổng hợp
- Từ láy
Bài 3:Xác định chủ ngữ, vị ngữ trong các câu sau
a) Căn nhà anh Hoàng ở nhờ có thể coi là rộng rãi.
7

b) Những chú gà nhỏ như những hòn tơ lăn tròn trên bãi cỏ.
c) Thảo quả trên rừng Đản Khao đã chín nục.
Bài 4: Bác sống như trời đất của ta
Yêu từng ngọn lúa, mỗi cành hoa
Tự do cho mỗi đời nô lệ
Sữa để em thơ, lụa tặng già
(Tố Hữu- Bác ơi)
Đoạn thơ trên đã ca ngợi những nét đẹp gì trong cuộc sống của Bác Hồ kính yêu.
Bài 5: Hãy kể về một ngày làm việc của một cô hoặc một chú công nhân đã gây cho em
nhiều ấn tượng sâu sắc nhất.
8

ĐỀ7

3. Lá cờ căng lên vì gió.
4. Cầm lá thư này lòng hướng vô Nam.
b) Tìm 2 câu tục ngữ, ca dao nói về đạo đức lối sống có sử dụng cặp từ trái nghĩa.
Bài 2: a.Đại từ là gì ? Sử dụng đại từ có tác dụng gì ?
b. Tìm đại từ có trong câu sau, các đại từ đó dùng để chỉ điều gì ?:
Việc gì tôi cũng làm, đi đâu tôi cũng đi, bao giờ tôi cũng sẵn sàng.
Bài 3:Tìm chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ trong các câu sau:
a) Sáng sơm, trời quang hẵn ra.
b) Trên một diện tích hẹp mọc lên hàng ngàn đảo nhấp nhô khuất khúc như rồng
chầu phượng múa.
Bài 4: Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào
Học tập tốt, lao động tốt
Đoàn kết tốt, kỷ luật tốt
Giữ gìn vệ sinh thật tốt,
Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm.
Em có cảm nhận gì qua năm điều Bác Hồ dạy thiếu niên nhi đồng.
10

Bài 5:Một lần em đã có một giấc mơ đẹp về một buổi học ở lớp. Em hãy kể lại giấc mơ
đó.
ĐỀ9
Bài 1: a) Trong đoạn văn sau, tìm các từ đồng nghĩa với mỗi từ in đậm:
Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu hèn, ngày nay chúng ta cần phải
xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các
nước trên hoàn cầu. Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trong mong chờ đợi ở
các em rất nhiều. Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam
có bước tới đài vinh quang để sánh vai các cường quốc năm châu hay không, chính là
nhờ một phần lớn ở công học tập của các em.
Hồ Chí Minh
b) Trong các câu sau, hãy tìm các từ đồng âm khác nghĩa , cho biết nghĩa của các

bát ngát, củng trẻ trung, cũng phơi phới.
Bài 2:Tìm các câu ghép trong các câu văn sau và cho biết cách nối các vế câu trong câu
ghép đó.
a) Trong hiệu cắt tóc, anh công nhân I-va-nốp đang chờ tới lượt mình thì cửa
phòng lại mở, một người nữa bước vào Một lát sau, I-va-nốp đứng dậy nói: “ Đồng
chí Lê-nin, giờ đã đến lượt tôi. Tuy đồng chí không muốn làm mất trật tự, nhưng tôi có
quyền nhường chỗ và đổi chỗ cho đồng chí. Đó là quyền của tôi.”
Mọi người đều cho là I-va-nốp nói rất đúng. Lê-nin không tiện từ chối, đồng chí
cảm ơn I-va-nốp và ngồi vào ghế cắt tóc.
Theo Hồ Lăng.
b) Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của
ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng, thì tình thần ấy lại sôi nổi, nó kết
12

thành một làn sống vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn,
nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước.
Hồ Chí Minh
Bài 3:Tìm chủ ngữ, vị ngữ và trạng ngữ của các câu sau:
a) Thuận An, Đà Nẵng, Nha Trang là những bãi biển đẹp của nước ta.
b) Trong dịp hè, chúng em được vui chơi, học tập những môn năng khiếu.
Bài 4:Em hãy nêu cảm nhận của em qua các khổ thơ trong bài Ngưỡng cửa của Vũ
Quần Phương
Nơi này ai cũng quen
Ngay thời tấm bé
Khi tay bà, tay mẹ
Còn dắt vòng đi men
Nơi bố mẹ ngày đêm
Lúc nào qua cũng vội,
Nơi bạn bè chạy tới
Thường lúc nào cũng vui.

- Nối bằng từ hô ứng.
- Nối bằng cặp quan hệ từ.
Hãy gạch chân chỗ nối các vế câu trong các câu ghép đó.
Bài 4:
Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta
Những cánh đồng thơm ngát
Những ngã đường bát ngát
Những dòng sông đỏ nặng phù sa
Nước chúng ta
Nước những người chưa bao giờ khuất
Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất
Những buổi ngày xưa vọng nói về.
(Nguyễn Đình Thi-Đất nước)

Em hãy nêu cảm nhận của em qua hai khổ thơ trên.
Bài 5:Sau một khoảng thời gian nghĩ hè, em được gặp lại cô giáo chủ nhiệm lớp 5 của
mình. Em hãy kể lại và nói lên cảm nghĩ của mình trong lần gặp gỡ ấy.
14

Bài 1:Tìm các đại từ xưng hô trong đoạn văn sau và cho biết đại từ xưng hô đó chỉ ngôi
thứ mấy ?
Ngày xưa có cô Hơ Bia xinh đẹp nhưng rất lười, lại không biết yêu quý cơm gạo.
Một hôm, Hơ Bia ăn cơm để cơm đổ vãi lung tung. Thấy vậy, cơm hỏi:
- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị kinh rẽ chúng tôi thế?
Hơ Bia giận dữ:
- Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu nhờ các ngươi.
Nghe nói vậy, thóc gạo tức lắm. Đem khuya, chúng rủ nhau bỏ cả vào rừng.
(theo truyện cổ Ê-đê)
Bài 2:Chỉ ra các cách liên kết câu có trong các đoạn văn sau và nêu rõ tác dụng của

gốc và 1 câu mang nghĩa chuyển của các từ đó.
Bài 2:Tìm thành phần vị ngữ có trong các câu của đoạn văn sau và cho biết thành phần
vị ngữ đó trả lời cho câu hỏi nào ?
- Hàng trăm con voi đang tiến về bãi.
- Hôm nay, Tây Nguyên thật tưng bừng.
- A-ri-ôn là một nghệ sĩ nổi tiếng của Hy Lạp cổ.
Bài 3:Tìm 3 câu tục ngữ, ca dao có những cặp từ trái nghĩa và giải thich ngắn gọn ý
nghĩa các câu tục ngữ, ca dao đó.
Bài 4: Em hãy nêu cảm nhận của mình qua đoạn thơ
Em yêu màu xanh:
Đồng bằng, rừng núi,
Biển đầy cá tôm,
Bầu trời cao vợi.
(Phạm Đình Ân- Sắc màu em yêu).
16

Bài 5:Một lần em cùng thầy cô ( hoặc được gia đình hoặc cùng bạn bè ) đến thăm một
di tích lịch sử - văn hóa của địa phương. Em hãy kể lần tham quan đó và nói lên cảm
nghĩ của mình.
ĐỀ13
Bài 1: a) Tìm các cặp từ trái nghĩa trong các câu thơ sau:
Trong như tiếng hạc bay qua
Đục như nước suối mới sa nửa vời.
Tiếng khoan như gió thoảng ngoài
Tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa.
(Nguyễn Du)
b) Trong đoạn thơ sau, hãy tìm các từ láy và phân loại các từ láy đó

Dưới vỏ một cánh bàng
Còn một vài lá đỏ

Tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề
Trông trời, trông đất, trông mây,
Trông mưa, trông nằng, trông ngày, trông đêm.
Trông cho chân cứng đá mềm,
Trời yên biển lặng, mới yên tấm lòng.
Em hãy nêu suy nghĩ của em qua những câu ca dao trên.
Bài 5:Kể một kỉ niệm về một thầy giáo (cô giáo) của em, qua đó thể hiện lòng biết ơn
của em đối với thầy cô.
ĐỀ14
Bài 1: Tìm 4 câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ thể hiện tình cảm thân thiết, giúp đỡ nhau
của tình bạn.
Bài 2: Tìm và phân loại các trạng ngữ có trong đoạn văn sau:
Cây rơm cao và tròn nóc. Trên cọc trụ, người ta úp một chiếc nồi đất hoặc ống
bơ để nước không theo cọc làm ướt ruột cây ướt ra.
Cây rơm như một túp lều không cửa, nhưng với tuổi thơ có thể mở cửa ở bất cứ
nơi nào. Lúc chơi trò chạy đuổi, những chú bé tinh ranh có thể chui vào đống rơm, lấy
rơm che cho mình như đóng cánh cửa lại.
Cây rơm đứng từ mùa gặt này đến mùa gặt tiếp sau. Cây rơm dâng dần thịt
của mình cho lửa đỏ hồng căn bếp, cho bửa ăn rét mướt của trâu bò.
Mệt mỏi trong công việc ngày mùa, hay vì đùa chơi, bạn sung sướng biết bao khi
tựa mình vào cây rơm. Và chắc chắn bạn sẽ ngủ thiếp đi ngay, vì sự êm đềm của rơm,
vì hương đồng cỏ nội đã sẵn đợi vỗ về giấc ngủ của bạn.
Phạm Đức
18

Bài 3:Mượn lời cái bảng của phòng học lớp 5 của em, hãy viết đoạn văn có các câu hỏi
dùng vào các mục đích khác nhau để nói về những suy nghĩ của cái bảng đó khi phải
chia tay em.
Bài 4:Trình bày cảm nhận của em về đoạn thơ sau:
Trái đất trẻ của bạn trẻ năm châu