Luận văn tốt nghiệp SVTH: Nguyễn Tuấn Sơn
Lời nói đầu
Mở cửa và hội nhập là cụm từ đã trở lên quen thuộc trong những năm gần
đây, đồng nghĩa với nó là tự do thơng mại và tự do đầu t. Các doanh nghiệp thuộc
đủ mọi thành phần kinh tế, mọi lĩnh vực kinh doanh với quy mô khác nhau cùng
hoạt động kinh doanh trong một môi trờng bình đẳng. Điều đó tạo ra rất nhiều
những cơ hội kinh doanh đồng hành cùng các nguy cơ tiềm ẩn mà doanh nghiệp
phải đối mặt. Trong môi trờng kinh doanh đầy những biến động, điều duy nhất
chúng ta chắc chắn đó là sự thay đổi. Thành công hôm nay dù to hay nhỏ cũng
góp phần đảm bảo cho thành công ở tơng lai; thất bại ngày hôm nay có thể là bài
học quý giá cho những bớc phát triển mai sau. Đứng trớc bối cảnh đó, mỗi doanh
nghiệp phải tự tìm lấy đờng đi nớc bớc cho riêng mình, xây dựng cho mình một
chiến lợc kinh doanh phù hợp với các biến động của môi trờng trên cơ sở các
nguồn lực của doanh nghiệp.
Cảng Hà Nội là một doanh nghiệp Nhà nớc hoạt động kinh doanh trong
ngành mang tính chất độc quyền cao. Trong những năm qua đã có bớc phát triển,
nhng cùng với quá trình mở cửa, những lợi thế đó đã dần mất đi, hàng loạt những
thách thức khó khăn đang đặt ra cho cán bộ công nhân viên trong cảng.
Trong quá trình thực tập tại cảng Hà Nội, qua nghiên cứu tìm hiểu thực tế
công tác quản trị cộng với những kiến thức đợc trang bị tại trờng, em nhận thấy
mặc dù cảng Hà Nội đã xây dựng chiến lợc kinh doanh cho giai đoạn tới nhng còn
nhiều điểm phải hoàn thiện, đặc biệt là trong khâu hoạch định chiến lợc. Bởi vậy,
em quyết định chọn đề tài: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác hoạch
định chiến lợc kinh doanh của cảng Hà Nội làm luận văn tốt nghiệp cho mình
cũng là để góp tiếng nói cá nhân trong quá trình xây dựng phát triển cảng Hà Nội.
Trong luận văn của mình, em không đi sâu phân tích chiến lợc của cảng Hà
Nội mà chỉ tập trung nghiên cứu thực trạng công tác hoạch định chiến lợc từ đó đề
xuất một số giải pháp mang tính tổng thể nhằm hoàn thiện hơn công tác hoạch
định chiến lợc của cảng. Kết cấu luận văn gồm 2 phần :
GVHD: TS. Phạm Thanh Hải Khoa Quản lý doanh nghiệp
1
Sau năm 1975 trải qua cuộc kháng chiến chống Mỹ cán bộ công nhân viên
cảng đã đợc Nhà nớc tặng thởng 258 Huân chơng kháng chiến.
Năm 1976 sau ngày đất nớc thống nhất, cùng với cả nớc cảng Hà Nội ra sức
xây dựng cảng, khôi phục sản xuất kinh doanh để đáp ứng yêu cầu phát triền của
đất nớc. Quy mô cảng không ngừng đợc mở rộng, hàng hoá các hạng mục đầu t
mới đợc khởi công xây dựng nh bến cập tầu, nhà cân, kè bờ xởng cơ khí Các
thiết bị bốc xếp mới cũng đợc đa vào sử dụng. Sản lợng bốc xếp không ngừng
tăng, lực lợng lao động tăng lên về cả lợng và chất.
Năm 1990 là thời kì đầu của công cuộc đổi mới, cảng gặp rất nhiều khó
khăn trong sản xuất kinh doanh: Do sản lợng hàng về cảng rất ít, không đủ việc
làm cho công nhân, thực hiện chế độ 176 của Nhà nớc cảng đã vận dụng giải
quyết các chế độ theo nguyện vọng của ngời lao động nhằm ổn định cuộc sống
cho ngời nghỉ và duy trì sản xuất theo phơng án mới. Với sự cố gắng nỗ lực của
lãnh đạo và công nhân, cảng đã vợt qua khó khăn để tiếp tục phát triển.
GVHD: TS. Phạm Thanh Hải Khoa Quản lý doanh nghiệp
3
Luận văn tốt nghiệp SVTH: Nguyễn Tuấn Sơn
Giai đoạn phát triển mạnh mẽ từ 1991-2000: Hàng loạt những đầu t mới,
những phơng án kinh doanh mới đợc đa vào triển khai. Các dự án liên doanh liên
kết không những giải quyết số lao động d thừa mà còn góp phần tăng thu nhập cho
ngời lao động.
Trải qua gần 40 năm xây dựng và phát triển, cảng Hà Nội đã không ngừng
lớn mạnh đáp ứng các yêu cầu của đất nớc trong từng giai đoạn.
Hiện nay, trụ sở của Doanh nghiệp cảng đóng tại 78 Bạch Đằng - Quận Hai
Bà Trng - Hà Nội. Với tổng diện tích khoảng 120.000m
2
sử dụng, trong đó
91.500m
2
đa vào kinh doanh.
(mã số 25) ngày 10/7/1993, ngành nghề kinh doanh của cảng Hà Nội bao gồm:
- Bốc xếp hàng hoá đờng sông.
- Kinh doanh kho bãi cảng.
- Sản xuất kinh doanh vật liệu xây dựng.
- Vận tải hàng hoá thuỷ, bộ.
- Duy tu sửa chữa các công trình vừa và nhỏ.
GVHD: TS. Phạm Thanh Hải Khoa Quản lý doanh nghiệp
5
Luận văn tốt nghiệp SVTH: Nguyễn Tuấn Sơn
1.3. Đặc điểm tổ chức quản lý:
Sơ đồ 1: Sơ đồ cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý Cảng
Hà Nội.
Quan hệ trực tuyến
(Nguồn: Phòng nhân
chính)
GVHD: TS. Phạm Thanh Hải Khoa Quản lý doanh nghiệp
Giám đốc
Phó giám đốc
kỹ thuật
Phó giám đốc
kinh doanh
Phòng
nhân
chính
Phòng
kỹ thuật
vật tư
Đội bảo
vệ
Đội
Quan hệ chức năng
Mô hình tổ chức quản lý sản xuất của cảng đợc tổ chức theo sơ đồ cơ cấu trực
tuyến - chức năng với cấp quản lý cao nhất là giám đốc. Tổ chức quản lý kinh doanh
của cảng tập trung một địa bàn, điều hiệu điều hành sản xuất ít phức tạp. Mệnh lệnh
của ngời chỉ huy đến ngời lao động thực hiện nhanh chóng, thông tin phản hồi cho
ngời chỉ huy kịp thời. Thông qua các phòng ban tham mu, các quyết định đợc chuẩn
bị chu đáo, việc theo dõi đôn đốc thực hiện chặt chẽ, làm cho hiệu quả của các quyết
định đợc cao hơn.
Bên cạnh những u điểm của mô hình (theo sơ đồ số 1) trực tuyến - chức năng
trên còn có một số tồn tại không hợp lý, đó là:
- Nhìn vào sơ đồ ta không thể phân định đợc rõ ràng chức năng, nhiệm vụ,
quyền hạn giữa hai phó giám đốc kỹ thuật và phó giám đốc kinh doanh. Họ sẽ chịu
trách nhiệm, phụ trách bộ phận nào, phòng ban nào; hay nói khác đi các phòng, bộ
phận nào thuộc trách nhiệm, phụ trách của phó giám đốc kỹ thuật cũng nh phó giám
đốc kinh doanh. Sơ đồ này là sự trồng chéo giữa hai khối. Mặt khác, khi xẩy ra sự
cố ai sẽ là ngời chịu trách nhiệm chính.
- Đôi lúc sự phối hợp giữa các phòng ban và các đơn vị sản xuất cha nhịp
nhàng gây ách tắc sản xuất.
Cùng với sự đổi mới trong quản lý sản xuất kinh doanh, tổ chức bộ máy quản lý
của cảng Hà Nội đã đợc kiện toàn theo hớng tinh giảm nhân viên văn phòng, giải thể
những phòng ban không cần thiết, nâng cao hiệu quả hoạt động của các phòng ban
còn lại.
Chức năng, nhiệm vụ của giám đốc:
* Là ngời điều hành toàn bộ công việc của cảng thông qua các phòng ban
và chịu trách nhiệm trớc cơ quan pháp luật về những quy định, việc làm của công ty.
GVHD: TS. Phạm Thanh Hải Khoa Quản lý doanh nghiệp
7
Luận văn tốt nghiệp SVTH: Nguyễn Tuấn Sơn
- Xây dựng và quy hoạch đầu t phát triển ngắn hạn, trung hạn, dài hạn.
- Điều hành hoạt động sản xuất - kinh doanh toàn cảng.
Sản phẩm của cảng chủ yếu nằm trong khâu phân phối lu thông của các loại
hàng hoá phục vụ cho sản xuất hoặc tiêu dùng. Nếu xét theo thời gian thì chu kỳ sống
của các sản phẩm của cảng rất ngắn: Khi hàng hoá đợc bốc xếp từ tầu lên phơng tiện
của khách là hoàn thành việc bán sản phẩm dịch vụ của mình.
Ngoài sản phẩm chính là dịch vụ bốc xếp, cảng còn có một số sản phẩm, dịch
vụ khác nh: dịch vụ cho thuê kho bãi, dịch vụ tải thuỷ bộ, dịch vụ sửa chữa, hoạt
động kinh doanh vật liệu xây dựng.
2.1.2. Quy trình công nghệ:
Nếu xét theo giai đoạn của quá trình công nghệ của cảng là khá đơn giản chỉ
qua hai chiều, đó là:
- Khi hàng đến cảng theo đờng sông, các máy cẩu bố trí trên bờ, dới phao nổi sẽ
bốc dỡ hàng từ salan hoặc tầu lên ôtô vận chuyển vào kho bãi hoặc đến nơi tiêu thụ.
- Khi hàng đến cảng theo đờng bộ, máy cẩu bốc hàng lên salan, tàu chuyên chở
tới nơi tiêu thụ.
GVHD: TS. Phạm Thanh Hải Khoa Quản lý doanh nghiệp
9
Luận văn tốt nghiệp SVTH: Nguyễn Tuấn Sơn
2.2. Đặc điểm nguyên vật liệu và chi phí trong giá thành sản phẩm:
* Nguyên vật liệu: Do đặc trng về sản phẩm là dịch vụ bốc xếp, vận chuyển,
vì vậy chủng loại nguyên vật liệu của cảng khá đơn giản chủ yếu là nhiên liệu động
lực dùng cho chạy máy nh xăng, dầu các loại, điện.
- Đối với xí nghiệp vận tải cơ khí do yêu cầu công việc là tiến hành sửa chữa
lớn, nhỏ và gia công máy móc thiết bị nên chủng loại nguyên vật liệu dự trữ đa dạng
hơn bao gồm một số chi tiết bộ phận của thiết bị nhng nhìn chung số lợng và chủng
loại nguyên vật liệu ở cảng là đơn giản.
- Đối với kinh doanh VLXD thì nguyên vật liệu đồng thời là sản phẩm nh
cát, sỏi, đá, và chỉ có một số ít đợc chế biến thành bê tông.
* Về cơ cấu các loại chi phí trong giá thành: chi phí nhân công trực tiếp,
chi phí khấu hao cơ bản chiếm tỷ trọng lớn. Chi phí nguyên vật liệu, động lực không
lớn. Ngoài ra, còn có chi phí sửa chữa lớn, chi phí khác.
tông... Một số khách hàng lớn của cảng Hà Nội:
- Đại lý vận tải quốc tế VINAFCO.
- Công ty thức ăn gia súc PROCONCO.
- Công ty ximăng CHINFON, Bỉm Sơn.
- Một số công ty nớc ngoài: SHIJA, TAICERA - Đài Loan; NIPON - Nhật;
PIAGIO - Italy.
- Hai công ty XNK của Bộ thơng mại.
- Ban quản lý khu công nghiệp Vĩnh Tuy, Thợng Đình.
- Công ty gas Ngọn lửa thần
- Công ty xây dựng & thơng mại Bặch Đằng.
* Về thị trờng: Thị trờng của cảng Hà Nội tập trung chủ yếu ở các quận nội thành
và hai huyện ngoại thành là Thanh Trì, Từ Liêm. Thị trờng của cảng có một số đặc
điểm:
GVHD: TS. Phạm Thanh Hải Khoa Quản lý doanh nghiệp
11
Luận văn tốt nghiệp SVTH: Nguyễn Tuấn Sơn
- Thị trờng khó mở rộng : Do vấn đề quy hoạch, đầu t, mặt bằng xây dựng cũng
nh sự phân bố của các khách hàng là các doanh nghiệp.
- Thị trờng trong lĩnh vực kinh doanh bốc xếp đợc phân chia thành các khu vực
khác nhau theo địa lý và khu vực dân c.
- Việc phát triển thị trờng của cảng Hà Nội có thể tập trung vào hoạt động vận
tải thuỷ bộ trong và ngoài cảng.
GVHD: TS. Phạm Thanh Hải Khoa Quản lý doanh nghiệp
12
Luận văn tốt nghiệp SVTH: Nguyễn Tuấn Sơn
2.4. Kết quả hoạt động kinh doanh của cảng Hà Nội giai đoạn 2003 2005:
Bảng 1:Bảng tổng hợp các chỉ tiêu chủ yếu về hoạt động kinh doanh của cảng Hà Nội từ 2002 2005.
(Nguồn: Phòng kế toán thống kê)
13
Luận văn tốt nghiệp SVTH: Nguyễn Tuấn Sơn
nhanh và vững chắc, cảng Hà Nội cần có một định hớng phát triển dài hạn. Chiến
lợc kinh doanh là một phần quan trọng trong hoạt động quản lý kinh doanh của
cảng.
- Chiến lợc kinh doanh giúp cho cảng Hà Nội chủ động hơn với những biến
động của thị trờng, về lợng hàng qua cảng, phòng tránh giảm thiểu những tác động
của thời tiết. Hoạt động sản suất kinh doanh của cảng là một mắt xích của hệ
thống phân phối hàng hoá, chịu sự ảnh hởng của các doanh nghiệp sản xuất từ
hiệu quả, thị trờng, phơng thức vận chuyển... Chỉ cần một biến động tác động tới
các doanh nghiệp sản xuất là sẽ gây ra phản ứng dây chuyền ảnh hởng tới cảng.
Một ví dụ là trong thời gian vừa qua, khi mà giá thép tăng cao các công trình xây
dựng phải tạm dừng để chờ điều chỉnh giá đã dẫn tới các vật liệu xây dựng khác
không tiêu thụ đợc nh: xi măng, cát, sỏi do đó lợng hàng qua cảng đã sụt giảm
đáng kể. Cũng nh vậy tình hình thời tiết năm qua rất phức tạp, ít ma nên mực nớc
sông Hồng ở mức thấp. Khi đó một số tầu, sàlan có trọng tải lớn đã không thể vào
cảng để bốc hàng. Để có thể thích ứng tốt hơn cần có các định hớng dài hạn từ đó
chủ động trong các biện pháp, ổn định hoạt động sản suất kinh doanh.
- Hoạt động sản suất kinh doanh của cảng Hà Nội với những trang thiết bị có
giá trị lớn, thời gian sử dụng dài, chiến lợc kinh doanh sẽ giúp cho cảng có những
đầu t đúng hớng, phân bổ nguồn lực có hiệu quả, nhằm tránh những lãng phí, giảm
thiểu hao mòn vô hình TSCĐ, nhà xởng của cảng.
- Trong cơ chế mới hoạt động sản suất kinh doanh của cảng không chỉ bó hẹp
trong dịch vụ bốc xếp mà sẽ đợc mở rộng, đa dạng hoá nhằm tận dụng những lợi
thế về vị trí, mặt bằng, giao thông. Chiến lợc kinh doanh sẽ giúp cho cảng Hà Nội
lựa chọn những ngành nghề kinh doanh mới, nắm bắt cơ hội thị trờng tạo đợc lợi
thế cạnh tranh trên thơng trờng trên cơ sở sử dụng có hiệu quả các các nguồn lực
hữu hạn của cảng.
- Chiến lợc kinh doanh với các mục tiêu dài hạn sẽ giúp cho cảng Hà Nội
định hớng các hoạt động của mình. Khi có các biến động, cảng sẽ linh hoạt trong
các quyết định để thích nghi nhng nhờ có các mục tiêu dài hạn sự lệch hớng sẽ bị
GVHD: TS. Phạm Thanh Hải Khoa Quản lý doanh nghiệp