Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
–––––––––––––––––– TRƢƠNG THỊ PHƢƠNG
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ NGHIÊN CỨU
CỦA HỌC VIÊN TRƢỜNG CHÍNH TRỊ
HOÀNG ĐÌNH GIONG, TỈNH CAO BẰNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS.TSKH. NGUYỄN VĂN HỘ
THÁI NGUYÊN - 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi. Các số
liệu công bố của các tổ chức và cá nhân được tham khảo và sử dụng đúng quy
định. Các kết quả trình bày trong đề tài là trung thực và chưa được ai công bố
trong bất cứ công trình nào khác.
giả điều tra khảo sát, cảm ơn các đồng nghiệp, bạn bè và gia đình đã tạo điều kiện,
động viên và giúp đỡ tác giả hoàn thành luận văn này.
Xin trân trọng cảm ơn ./. Thái Nguyên, tháng 4 năm 2014
Tác giả
Trƣơng Thị Phƣơng
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
MỤC LỤC
Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii
Mục lục iii
Danh mục các chữ viết tắt iv
Danh mục các bảng v
Danh mục hình, biểu đồ, sơ đồ vi
MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chọn đề tài 1
2. Mục đích nghiên cứu 3
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu 4
4. Các nhiệm vụ nghiên cứu 4
5. Giả thuyết khoa học 4
6. Phương pháp và phạm vi giới hạn nghiên cứu 5
7. Cấu trúc của luận văn 6
Trường Chính trị Hoàng Đình Giong, tỉnh Cao Bằng 45
2.4.1. Những ưu điểm 45
2.4.2. Những hạn chế 49
2.4.3. Một số kinh nghiệm 53
Kết luận chương 2 56
Chƣơng 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ NGHIÊN CỨU
CỦA HỌC VIÊN Ở TRƢỜNG CHÍNH TRỊ HOÀNG ĐÌNH GIONG,
TỈNH CAO BẰNG 57
3.1. Các nguyên tắc xây dựng biện pháp quản lý hoạt động tự nghiên cứu
của học viên 57
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 57
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống cấu trúc 57
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 57
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện 58
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 58
3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động tự nghiên cứu của học viên Trường
Chính trị Hoàng Đình Giong, tỉnh Cao Bằng 58
3.2.1. Thiết lập kế hoạch tổng thể và kế hoạch chi tiết về quản lý hoạt động tự
nghiên cứu của học viên Trường Chính trị Hoàng Đình Giong, tỉnh Cao Bằng 58
3.2.2. Nâng cao ý thức hoạt động tự nghiên cứu của học viên Trường Chính
trị Hoàng Đình Giong, tỉnh Cao Bằng 63
3.2.3. Bồi dưỡng các kỹ năng về hoạt động tự nghiên cứu cho học viên 66
3.2.4. Bồi dưỡng cho giảng viên phương pháp tổ chức hoạt động tự nghiên
cứu cho học viên 67
3.2.5. Bảo đảm cơ sở vật chất, trang thiết bị cho hoạt động tự nghiên cứu
của học viên 69
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp 72
Bảng 2.1. Nhận thức của học viên về ý nghĩa của hoạt động tự nghiên
cứu trong quá trình học tập 32
Bảng 2.2. Thực trạng hoạt động tự nghiên cứu của các môn học của học
viên Trường Chính trị Hoàng Đình Giong 35
Bảng 2.3. Các phương pháp được giảng viên sử dụng trong tổ chức hoạt
động tự nghiên cứu cho học viên 41
Bảng 2.4. Đánh giá của giảng viên về các nguyên nhân ảnh hưởng tới
hoạt động tự nghiên cứu của học viên 42
Bảng 2.5. Những nguyên nhân ảnh hưởng theo đánh giá của học viên 43
Bảng 2.6. Về công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ (2005 - 2013) 48
Bảng 3.1. Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp 73
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH Hình 2.1. Bản đồ địa giới hành chính tỉnh Cao Bằng 27
Biểu đồ 2.1. Mức độ hứng thú tự nghiên cứu của học viên Trường Chính trị
Hoàng Đình Giong 33
đội ngũ CBCC, viên chức có phẩm chất đạo đức tốt, có bản lĩnh chính trị,
có năng lực, có tính chuyên nghiệp cao, tận tụy phục vụ nhân dân, thông
qua các hình thức đào tạo, bồi dưỡng phù hợp, có hiệu quả” [15]. Do đó,
mỗi tổ chức, đơn vị để xây dựng đội ngũ CBCC chức có phẩm chất tốt,
năng lực giỏi, phương pháp tác phong công tác khoa học là khâu then chốt
trong công tác xây dựng Đảng, chính quyền. Phẩm chất, năng lực, phương
pháp tác phong công tác của đội ngũ cán bộ được hình thành, phát triển
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
thông qua đào tạo, bồi dưỡng và tự rèn luyện trong thực tiễn. Trong đó, ý
thức tự nghiên cứu, tự rèn luyện là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao kết
quả học tập lý luận chính trị tại Trường Chính trị.
Trường Chính trị Hoàng Đình Giong, tỉnh Cao Bằng là đơn vị sự nghiệp
chịu sự quản lý của Tỉnh ủy, Uỷ ban nhân dân tỉnh Cao Bằng có chức năng,
nhiệm vụ là đào tạo, bồi dưỡng CBCC thuộc chương trình trung cấp lý luận
chính trị, kiến thức quản lý nhà nước cho đội ngũ cán bộ cơ sở; bồi dưỡng kiến
thức quản lý nhà nước ngạch chuyên viên cho CBCC các huyện, thị, các sở,
ban, ngành của tỉnh; bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ cơ sở Mặt trận Tổ quốc
và các đoàn thể cơ sở. Để hướng dẫn, triển khai thi hành Luật Cán bộ, Công
chức, Chính phủ ban hành Nghị định số 18/2010/NĐ-CP về ĐTBD công chức,
nội dung gồm có: lý luận chính trị, chuyên môn nghiệp vụ; kiến thức pháp luật;
kiến thức kỹ năng quản lý nhà nước, quản lý chuyên ngành; tin học; ngoại ngữ,
tiếng dân tộc. Theo Điều 7 Nghị định 18, chương trình ĐTBD công chức trong
nước chia thành ba loại: chương trình bồi dưỡng theo tiêu chuẩn ngạch công
chức; chương trình ĐTBD theo tiêu chuẩn chức vụ lãnh đạo, quản lý; chương
trình bồi dưỡng kiến thức kỹ năng chuyên ngành. Những năm qua Trường
Chính trị Hoàng Đình Giong luôn chú trọng đến việc nâng cao ý thức tự nghiên
cứu lý luận chính trị, chuyên môn nghiệp vụ; kiến thức pháp luật; kỹ năng quản
lý nhà nước, quản lý chuyên ngành cho học viên. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát
vụ; kiến thức pháp luật; kỹ năng quản lý nhà nước, quản lý chuyên ngành
tương xứng với vị trí mà họ đang đảm nhiệm đáp ứng yêu cầu công cuộc
đổi mới.
Từ những lý do trên, tác giả chọn đề tài: “Quản lý hoạt động tự
nghiên cứu của học viên Trường Chính trị Hoàng Đình Giong, tỉnh Cao
Bằng” để nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu
Luận văn làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn và đề xuất những giải pháp cơ
bản để quản lý hoạt động tự nghiên cứu của học viên Trường Chính trị Hoàng
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
Đình Giong, tỉnh Cao Bằng hiện nay, nhằm nâng cao kết quả học tập của học
viên và góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy và học ở Trường Chính trị.
3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý tự nghiên cứu của học viên Trường Chính trị Hoàng
Đình Giong, tỉnh Cao Bằng.
3.2. Khách thể nghiên cứu
Tổ chức quá trình quản lý hoạt động dạy học của học viên ở Trường
Chính trị Hoàng Đình Giong, tỉnh Cao Bằng.
4. Các nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tự nghiên cứu của học
viên Trường Chính trị Hoàng Đình Giong, tỉnh Cao Bằng.
- Đánh giá thực trạng, chỉ rõ nguyên nhân và rút ra một số kinh nghiệm
về quản lý hoạt động tự nghiên cứu của học viên Trường Chính trị Hoàng Đình
Giong, tỉnh Cao Bằng.
- Đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao quản lý hoạt động tự
nghiên cứu của học viên Trường Chính trị Hoàng Đình Giong, tỉnh Cao Bằng
hiện nay.
cứu, kết quả tự nghiên cứu, để có những kết luận sư phạm xác đáng.
6.1.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Toạ đàm với các giảng viên, cán bộ quản lý học viên (giáo viên chủ
nhiệm), Phòng Đào tạo, cơ quan cử cán bộ đi đào tạo, bồi dưỡng;
- Quan sát, nghiên cứu các "sản phẩm tự nghiên cứu" của học viên: vở ghi
bài, vở chuẩn bị các bài học; đề cương ôn tập; vở ghi chép đọc tài liệu, sách
tham khảo, tác phẩm kinh điển; dự một số giờ giảng;
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
- Điều tra bằng phiếu hỏi (Tổng số phiếu: 258, trong đó, cán bộ QLGD:
10 đồng chí; giảng viên: 23 đồng chí; học viên: 225 đồng chí. Thời gian khảo
sát: tháng 12 năm 2013) nhằm đánh giá thực trạng và nguyên nhân của vấn đề
tự nghiên cứu của học viên.
- Tổng kết kinh nghiệm: khảo cứu hoạt động giảng dạy của giảng viên,
hoạt động học tập của học viên, gương học viên học tốt, giáo trình tài liệu học
tập, kiểm tra - đánh giá kết quả học tập, sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học
hiện đại nhằm khắc phục những mặt yếu do nguyên nhân chủ quan gây ra;
6.1.3. Phương pháp xin ý kiến chuyên gia
Xin ý kiến đóng góp, tư vấn của một số nhà khoa học giáo dục, quản lý
giáo dục, các nhà sư phạm có uy tín trong và ngoài Trường Chính trị để xin ý
kiến tìm hiểu về các nhận định, đánh giá, kết luận trong luận văn. Đồng thời
phương pháp này còn được sử dụng để xem xét tính hợp lý, khả thi của các giải
pháp đã đề xuất.
6.1.4. Phương pháp thống kê toán học
Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý kết quả điều tra và thực
nghiệm, làm cơ sở cho đánh giá định lượng và định tính kết quả thu được.
6.2. Phạm vi giới hạn nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu những vấn đề liên quan đến quản lý hoạt
động tự nghiên cứu của học viên Trường Chính trị Hoàng Đình Giong, tỉnh
cứu được coi là một hướng đi hợp lý và ý nghĩa như hiện nay.
1.1.2. Các nghiên cứu về tự nghiên cứu và tổ chức tự nghiên cứu ở Việt Nam
* Nghiên cứu về tự nghiên cứu trong hoạt động dạy học
Từ thập kỷ 70 trở lại đây, trong các giáo trình, tài liệu về lý luận dạy học
đại học và giáo dục học đã viết về tự nghiên cứu với tư cách là một hình thức tổ
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
chức dạy học ở đại học, nhằm bồi dưỡng lý luận cơ bản về tự nghiên cứu cho
người học, giúp sinh viên vận dụng có hiệu quả vào hoạt động học tập của
mình. Ngoài ra, có nhiều bài báo khoa học của các nhà giáo, nhà quản lý giáo
dục, nhà khoa học viết về vấn đề tự nghiên cứu của người học được đăng tải
chủ yếu ở các tạp chí giáo dục. Tự nghiên cứu phải có cơ sở khoa học mà then
chốt là có phương pháp tự nghiên cứu sáng tạo và chỉ dẫn, phổ biến nó cho
nhiều người áp dụng. Từ đòi hỏi này của thực tiễn, Trung tâm Nghiên cứu phát
triển tự nghiên cứu ra đời (1998) [22] với mục tiêu đúng như tên gọi của nó và
cho ra mắt tạp chí "Tự nghiên cứu" từ năm 1999. Tạp chí "Tự nghiên cứu" là
nơi công bố các kết quả nghiên cứu, là diễn đàn trao đổi phổ biến kinh nghiệm
tự nghiên cứu.
Hồ Chí Minh - một tấm gương sáng, điển hình về việc tự nghiên cứu. Khi
nói về công tác huấn luyện cán bộ, Hồ Chí Minh chỉ ra “Lấy tự nghiên cứu làm
cốt. Do thảo luận và chỉ đạo giúp vào” [12]. Lời dạy này của Bác có hàm ý
phải: kết hợp chặt chẽ nội lực - môi trường - và sự quản lý. Người đề cao tinh
thần học tập chủ động là nhu cầu nội sinh của người học "Phải biết tự động học
tập" [12]. Đồng thời, người học phải có cách học phù hợp mới mang lại kết quả
"Muốn học tập có kết quả tốt thì phải có thái độ đúng và phương pháp đúng" [13].
Bằng trải nghiệm tự nghiên cứu bền bỉ nghiêm túc hiệu quả của mình, Hồ Chí
Minh đã đặt ra vấn đề chỉ dẫn tự nghiên cứu cho người học làm cơ sở cho họ tự
lực hình thành phương pháp tự nghiên cứu phù hợp với riêng mình, Người cho
rằng: "Phải nâng cao và hướng dẫn việc tự nghiên cứu", đó là tư tưởng về dạy
tưởng về bồi dưỡng phương pháp tự nghiên cứu như: cách dạy hướng vào
người học, hướng dẫn quá trình học tập, hướng dẫn cách học, học tập phương
pháp. Nhưng làm thế nào (con đường, biện pháp) để bồi dưỡng được phương
pháp tự nghiên cứu, xây dựng được ý thức tự nghiên cứu cho người học, vấn đề
đó được viết thành lý luận để định hướng cho việc thực hiện xây dựng, nâng
cao ý thức tự nghiên cứu thì chưa được các tác giả quan tâm nghiên cứu nhiều,
trong khi đó thực tiễn lại đang cần những nghiên cứu như vậy.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
- Thứ hai, người học muốn tự nghiên cứu tốt phải có mục đích, động cơ
học tập đúng. Từ đó họ nảy sinh lòng ham học, tính tự giác tích cực, tự lực say
mê tìm tòi nghiên cứu, là động lực bên trong của sự tự nghiên cứu. Không có
hoặc thiếu mục đích, động cơ tự nghiên cứu mạnh mẽ thì người học không thể
có hoạt động tự nghiên cứu đích thực. Tự nghiên cứu là quá trình phát triển nội
tại và tự thể hiện, tự biến đổi mình. Người học phải biết cách học, tự mình tìm
lấy kiến thức theo cách của mình và biết tự kiểm tra điều chỉnh việc học của mình.
Nói cách khác, muốn tự nghiên cứu tốt thì phải có ý thức tự nghiên cứu tốt. Vậy,
trong dạy phải tìm cách bồi dưỡng, nâng cao ý thức tự nghiên cứu cho học viên.
Vấn đề bồi dưỡng, nâng cao ý thức tự nghiên cứu của học viên đòi hỏi phải trở
thành một tư tưởng sư phạm rõ ràng nhất quán, một mục tiêu và nhiệm vụ dạy học
cần đạt tới chứ không phải chỉ là biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học ở nhà
trường. Do đó, vấn đề này cần được nghiên cứu sâu rộng hơn.
Như vậy, vấn đề tự nghiên cứu nói chung và tự nghiên cứu của sinh viên
đại học và học viên nói riêng đã và đang được nhiều tác giả bàn đến. Các tác
giả đã đưa đến cho mỗi người dạy, người học những hiểu biết chung về tự
nghiên cứu và ý nghĩa tự nghiên cứu; những gợi ý cho cách thức dạy học phát
huy năng lực tự nghiên cứu cho người học cũng như việc sử dụng phương pháp
dạy học sao cho phát huy được khả năng tự nghiên cứu cho sinh viên, học viên.
Tuy nhiên, trên cơ sở lý luận của vấn đề tự nghiên cứu, của sinh viên dại học
định; tự xác định nội dung, nhiệm vụ, lựa chọn phương pháp, phương tiện,
hình thức kiểm tra - đánh giá cho phù hợp với việc học của chính bản thân
học viên.
Trong môi trường đào tạo, bồi dưỡng của nhà trường, ngoài việc lấy
nội lực (chủ thể, tự giác, tích cực) “làm cốt”; tự nghiên cứu của học viên
còn có sự định hướng, chỉ đạo trực tiếp và gián tiếp của giảng viên.
Có thể nói, quan niệm về tự nghiên cứu đề cập dưới nhiều góc độ,
nhiều hình thức khác nhau. Nhưng nhìn chung tự nghiên cứu là một hoạt
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
động độc lập và mang đậm sắc thái cá nhân, đòi hỏi sự nỗ lực ý chí cao độ
của người học nhằm chiếm lĩnh tri thức, kinh nghiệm xã hội - lịch sử, hình
thành kỹ năng, kỹ xảo trong quá trình học tập và trong cuộc sống; tự nghiên
cứu có thể được tiến hành ở trên lớp, theo hoặc không theo chương trình và
sách giáo khoa đã được ấn định, tùy theo hứng thú khoa học và nghề
nghiệp, tùy theo trình độ nhận thức về nhiệm vụ và trách nhiệm, tùy theo
đặc điểm, thói quen làm việc riêng của từng người.
Qua việc tìm hiểu các quan niệm tự nghiên cứu với những cách tiếp
cận khác nhau của các tác giả, chúng tôi nhận thấy: Giữa các tác giả có một
nét chung là trong đó việc học của người tự nghiên cứu được diễn ra với sự
độc lập, tích cực, chủ động ở mức độ cao, người học tự biến đổi mình, tự
làm phong phú giá trị của mình bằng các thao tác trí tuệ hoặc chân tay nhờ
cả ý chí, nghị lực và sự say mê học tập của cá nhân. Tự nghiên cứu có thể
diễn ra cả trên lớp và ngoài giờ lên lớp, cả khi có mặt trực tiếp của thầy
hoặc không có mặt trực tiếp của thầy.
Từ việc tìm hiểu các quan niệm về tự nghiên cứu của một số tác giả
trong và ngoài nước đề cập ở trên, theo chúng tôi: Tự nghiên cứu là hoạt
động độc lập của người học nhằm chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, kỹ xảo,
những kinh nghiệm lịch sử xã hội, qua đó để hoàn thiện nhân cách bản
kể đến: đọc và nghiên cứu giáo trình, tài liệu; ghi chép tài liệu học tập; ghi
nhớ tài liệu học tập; chuẩn bị cho các buổi học sau, bài học sau; trao đổi,
tranh luận học hỏi; ôn luyện
- Về nội dung tự nghiên cứu mở rộng: ngoài những nội dung tự nghiên
cứu bắt buộc theo mục tiêu, yêu cầu, chương trình đào tạo của nhà trường,
học viên có thể tự nghiên cứu những lĩnh vực tri thức theo sở thích, sở
trường cá nhân.
Trong đó, nội dung tự nghiên cứu thường xuyên có ý nghĩa là phương
tiện từng bước thực hiện và hướng tới nội dung tự nghiên cứu cơ bản. Nội
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
dung tự nghiên cứu cơ bản biểu hiện cụ thể và được thực hiện thông qua
nội dung tự nghiên cứu thường xuyên. Nội dung tự nghiên cứu mở rộng có
tác động tích cực, bổ sung, làm phong phú hơn cho nội dung tự nghiên cứu
cơ bản và nội dung tự nghiên cứu thường xuyên.
1.2.2. Tổ chức tự nghiên cứu
Tổ chức tự nghiên cứu nói chung bao gồm cả quá trình tổ chức, điều
khiển của người dạy và việc tự tổ chức điều khiển của người học trong sự thống
nhất với nhau nhằm mục đích cuối cùng là giúp người học tiến hành hoạt động
tự nghiên cứu đạt kết quả tối ưu, hoàn thành tốt các nhiệm vụ học tập đề ra.
Tổ chức tự nghiên cứu là cách thiết kế, sắp xếp các hoạt động phối hợp
chung giữa người dạy và người học, qua đó giúp người học biết cách tự tổ
chức hoạt động học tập của bản thân ở trên lớp hay ngoài lớp, chính khóa
hay ngoại khóa để chiếm lĩnh hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, giúp họ
không ngừng nâng cao chất lượng học tập, nghiên cứu khoa học cả khi còn
đang ngồi trên ghế nhà trường và khi đã bước vào các hoạt động thực tiễn
được nhà nước giao phó.
Trong thực tế dạy học, để tổ chức tự nghiên cứu cho người học, người dạy
có thể tiến hành nhiều biện pháp khác nhau như: đề xuất các nhiệm vụ học tập
Tự nghiên cứu của học viên ở trên lớp chỉ thực sự diễn ra khi:
- Học viên thực sự có nhu cầu, động cơ học tập cao. Nhu cầu học phải
xuất phát từ sự gia tăng hiểu biết của bản thân và sự hoàn thiện nhân cách của
chính mình;
- Tình huống dạy học khi học viên đang học phải phù hợp với điều
kiện để học viên thực hiện các hành động học một cách tích cực, độc lập
nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập do giảng viên đặt ra trong từng tình
huống giảng dạy;
Copyright: Tài liệu đại học ©