HC VIN CHNH TR QUC GIA H CH MINH
HONG MINH HI
hoàn thiện pháp luật về giám sát của nhân dân
đối với cơ quan hành chính nhà nớc ở Việt Nam
Chuyờn ngnh
: Lý lun v lch s Nh nc v phỏp lut
Mó s
: 62 38 01 01
TểM TT LUN N TIN S LUT HC
H NI - 2014
Công trình 󰗤c hoàn thành t󰖢i
H󰗎c vi󰗈n Chính tr󰗌 qu󰗒c gia H󰗔 Chí Minh
Ng󰗞i h󰗜ng d󰖬n khoa h󰗎c: PGS, TS Tr󰗌nh 󰗪c Th󰖤o
Ph󰖤n bi󰗈n 1:

Ph󰖤n bi󰗈n 2:

Ph󰖤n bi󰗈n 3:

Lu󰖮n án s󰖾 󰗤c b󰖤o v󰗈 tr󰗜c H󰗚i 󰗔ng ch󰖦m lu󰖮n án c󰖦p H󰗎c vi󰗈n
h󰗎p t󰖢i H󰗎c vi󰗈n Chính tr󰗌 qu󰗒c gia H󰗔 Chí Minh
Vào h󰗔i gi󰗞 ngày tháng nm 2014
Có th󰗄 tìm hi󰗄u lu󰖮n án t󰖢i: Th vi󰗈n Qu󰗒c gia và
Th vi󰗈n H󰗎c vi󰗈n Chính tr󰗌 qu󰗒c gia H󰗔 Chí Minh
1
M󰗟 󰖧U
1. Tính c󰖦p thi󰗀t c󰗨a 󰗂 tài
Trong b󰗚 máy nhà n󰗜c, h󰗈 th󰗒ng các c quan hành chính nhà n󰗜c
(CQHCNN) có v󰗌 trí và vai trò 󰖸c bi󰗈t quan tr󰗎ng. Ho󰖢t 󰗚ng c󰗨a h󰗈 th󰗒ng c
quan này di󰗆n ra trên t󰖦t c󰖤 các lnh v󰗲c c󰗨a 󰗞i s󰗒ng, tác 󰗚ng tr󰗲c ti󰗀p và th󰗞ng
xuyên 󰗀n quy󰗂n, l󰗤i ích c󰗨a t󰗖 ch󰗪c và cá nhân 󰗠 m󰗎i thành ph󰖨n xã h󰗚i. Do v󰖮y,

2
Trên phng di󰗈n nghiên c󰗪u, ch󰗨 󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân và pháp lu󰖮t v󰗂
giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i CQHCNN không ph󰖤i hoàn toàn m󰗜i. Tuy nhiên,
nh󰗰ng v󰖦n 󰗂 lý lu󰖮n cn b󰖤n c󰗨a pháp lu󰖮t trong lnh v󰗲c này 󰗂u cha 󰗤c nhìn
nh󰖮n m󰗚t cách toàn di󰗈n và gi󰖤i quy󰗀t th󰖦u áo; do ó, m󰗚t mô hình lý thuy󰗀t cho
pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN cha 󰗤c nh󰖮n di󰗈n th󰖮t rõ
nét. Trên th󰗲c ti󰗆n, l󰗚 trình và các b󰗜c i c󰗨a ho󰖢t 󰗚ng l󰖮p pháp cha th󰖮t s󰗲 tích
c󰗲c, 󰗔ng b󰗚 󰗄 có th󰗄 hi󰗈n th󰗲c hóa k󰗌p th󰗞i 󰗞ng l󰗒i, ch󰗨 trng c󰗨a 󰖤ng và
Nhà n󰗜c ti󰗀n 󰗀n hoàn thi󰗈n c ch󰗀 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i c quan hành
chính, góp ph󰖨n b󰖤o 󰖤m quy󰗂n l󰗲c nhà n󰗜c thu󰗚c v󰗂 nhân dân.
T󰗬 nh󰗰ng l󰖮p lu󰖮n trên ây và tr󰗜c yêu c󰖨u xây d󰗲ng Nhà n󰗜c pháp
quy󰗂n xã h󰗚i ch󰗨 ngha (XHCN) c󰗨a dân, do dân, vì dân, vi󰗈c tng c󰗞ng, nâng
c󰖦p và hoàn thi󰗈n pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i c quan nhà n󰗜c
nói chung và CQHCNN nói riêng 󰗠 Vi󰗈t Nam l󰖢i càng có ý ngha h󰗀t s󰗪c c󰖦p
thi󰗀t c󰖤 v󰗂 lý lu󰖮n và th󰗲c ti󰗆n. Góp ph󰖨n b󰖤o 󰖤m, nâng cao ch󰖦t l󰗤ng ho󰖢t
󰗚ng giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN tôi ch󰗎n 󰗂 tài 󰜝Hoàn thi󰗈n
pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i c quan hành chính nhà n󰗜c 󰗠
Vi󰗈t Nam󰜞 làm lu󰖮n án ti󰗀n s󰗺 lu󰖮t h󰗎c, chuyên ngành Lý lu󰖮n và l󰗌ch s󰗮 Nhà
n󰗜c và pháp lu󰖮t.
2. M󰗦c ích và nhi󰗈m v󰗦 nghiên c󰗪u
2.1. M󰗦c ích
T󰗬 vi󰗈c nghiên c󰗪u c s󰗠 lý lu󰖮n và th󰗲c ti󰗆n hoàn thi󰗈n pháp lu󰖮t v󰗂 giám
sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN, lu󰖮n án 󰗂 xu󰖦t các quan i󰗄m và gi󰖤i pháp
hoàn thi󰗈n pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN 󰗠 Vi󰗈t Nam
hi󰗈n nay.
2.2. Nhi󰗈m v󰗦
󰗄 th󰗲c hi󰗈n 󰗤c m󰗦c ích trên ây, lu󰖮n án th󰗲c hi󰗈n nhi󰗈m v󰗦 sau ây:
Phân tích và làm sáng t󰗐 khái ni󰗈m, 󰖸c i󰗄m, n󰗚i dung i󰗂u ch󰗊nh c󰗨a pháp
lu󰖮t và xác 󰗌nh các tiêu chí ánh giá m󰗪c 󰗚 hoàn thi󰗈n c󰗨a pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát
c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN cng nh vai trò, các y󰗀u t󰗒 󰖤nh h󰗠ng; 󰗔ng

c󰗨a 󰖤ng C󰗚ng s󰖤n Vi󰗈t Nam t󰗖 ch󰗪c quy󰗂n l󰗲c nhà n󰗜c, v󰗂 vai trò c󰗨a nhân dân
󰗒i v󰗜i nhà n󰗜c; v󰗂 c󰗨ng c󰗒 ki󰗈n toàn h󰗈 th󰗒ng chính tr󰗌, xây d󰗲ng b󰗚 máy nhà
n󰗜c, hoàn thi󰗈n h󰗈 th󰗒ng pháp lu󰖮t; v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i c quan c
nhà n󰗜c nhà n󰗜c nói chung và CQHCNN nói riêng áp 󰗪ng yêu c󰖨u xây d󰗲ng
và hoàn thi󰗈n nhà n󰗜c pháp quy󰗂n XHCN
4.2. Phng pháp nghiên c󰗪u
Trên c s󰗠 lý lu󰖮n c󰗨a ch󰗨 ngha Mác - Lênin, lu󰖮n án s󰗮 d󰗦ng phng pháp
phân tích, t󰗖ng h󰗤p, h󰗈 th󰗒ng, phng pháp quy n󰖢p-di󰗆n d󰗌ch, th󰗒ng kê, so
sánh󰜧󰗄 nghiên c󰗪u, phân tích, lu󰖮n gi󰖤i các khái ni󰗈m, ph󰖢m trù có tính lý lu󰖮n
c󰗨a hoàn thi󰗈n pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN; phân tích
quá trình hình thành, phát tri󰗄n và ánh giá th󰗲c tr󰖢ng và nguyên nhân; lu󰖮n gi󰖤i
và 󰗂 xu󰖦t các quan i󰗄m, gi󰖤i pháp hoàn thi󰗈n pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân
󰗒i v󰗜i CQHCNN 󰗠 Vi󰗈t Nam hi󰗈n nay.
4
5. Nh󰗰ng i󰗄m m󰗜i c󰗨a lu󰖮n án
Lu󰖮n án là công trình khoa h󰗎c 󰖨u tiên nghiên c󰗪u toàn di󰗈n và h󰗈 th󰗒ng
c s󰗠 lý lu󰖮n và th󰗲c ti󰗆n c󰗨a hoàn thi󰗈n pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i
v󰗜i CQHCNN 󰗠 Vi󰗈t Nam; vì v󰖮y, lu󰖮n án có m󰗚t s󰗒 i󰗄m m󰗜i v󰗂 m󰖸t khoa
h󰗎c nh sau:
Lu󰖮n án ã xây d󰗲ng khái ni󰗈m, phân tích 󰖸c i󰗄m và n󰗚i dung i󰗂u ch󰗊nh
c󰗨a pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN.
Lu󰖮n án xây d󰗲ng 󰗤c các tiêu chí ánh giá m󰗪c 󰗚 hoàn thi󰗈n c󰗨a pháp
lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN, bao g󰗔m các tiêu chí v󰗂 n󰗚i
dung i󰗂u ch󰗊nh pháp lu󰖮t, hình th󰗪c pháp lu󰖮t và tiêu chí v󰗂 t󰗖 ch󰗪c th󰗲c hi󰗈n
pháp lu󰖮t.
Lu󰖮n án rút ra 󰗤c nh󰗰ng giá tr󰗌 có th󰗄 tham kh󰖤o cho Vi󰗈t Nam trong quá
trình hoàn thi󰗈n pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN qua vi󰗈c
nghiên c󰗪u pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN 󰗠 m󰗚t s󰗒 n󰗜c
trên th󰗀 gi󰗜i.
Lu󰖮n án phân tích, ch󰗊 ra 󰗤c nh󰗰ng k󰗀t qu󰖤, h󰖢n ch󰗀 và nguyên nhân c󰗨a

Các công trình nghiên c󰗪u 󰗠 ngoài n󰗜c liên quan 󰗀n 󰗂 tài lu󰖮n án ã
cung c󰖦p thêm c s󰗠 󰗄 nghiên c󰗪u, hoàn thi󰗈n các quy ph󰖢m pháp lu󰖮t v󰗂 ch󰗨
th󰗄, ph󰖢m vi, hình th󰗪c, trình t󰗲, th󰗨 t󰗦c v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i
CQHCNN; kinh nghi󰗈m trong vi󰗈c a d󰖢ng hóa các ch󰗨 th󰗄 giám sát c󰗨a nhân
dân; ch󰗀 󰗌nh hóa và phát huy quy󰗂n giám sát c󰗨a nhân dân thông qua các
quy󰗂n t󰗲 do báo chí, ti󰗀p c󰖮n thông tin󰜧
1.3. KHÁI QUÁT K󰖿T QU󰖣 NGHIÊN C󰗩U LIÊN QUAN 󰖿N 󰗁 TÀI
VÀ NH󰗯NG V󰖥N 󰗁 󰖷T RA C󰖧N TI󰖿P T󰗥C NGHIÊN C󰗩U
1.3.1. Khái quát k󰗀t qu󰖤 nghiên c󰗪u liên quan 󰗀n 󰗂 tài
Trên c s󰗠 nghiên c󰗪u nh󰗰ng công trình khoa h󰗎c ã 󰗤c công b󰗒 󰗠 trong
và ngoài n󰗜c liên quan 󰗀n 󰗂 tài, lu󰖮n án nh󰖮n 󰗌nh 󰗠 các m󰗪c 󰗚 khác nhau,
các công trình khoa h󰗎c ã 󰗂 c󰖮p 󰗀n m󰗚t s󰗒 v󰖦n 󰗂 lý lu󰖮n và th󰗲c ti󰗆n c󰗨a
giám sát và pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i c quan nhà n󰗜c,
CQHCNN. Tuy nhiên, 󰗀n nay cha có nhi󰗂u công trình nghiên c󰗪u 󰖨y 󰗨, toàn
di󰗈n và có h󰗈 th󰗒ng v󰗂 hoàn thi󰗈n pháp lu󰖮t giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i
CQHCNN. C󰗦 th󰗄, nh󰗰ng v󰖦n 󰗂 lý lu󰖮n c󰗨a hoàn thi󰗈n pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát
c󰗨a nhân dân 󰗒i CQHCNN cha 󰗤c làm sáng t󰗐; cha nghiên c󰗪u sâu c󰖦u
trúc v󰗂 n󰗚i dung l󰖬n hình th󰗪c c󰗨a pháp lu󰖮t 󰗄 có th󰗄 ánh giá 󰖨y 󰗨 ch󰗊 ra
nh󰗰ng u i󰗄m, h󰖢n ch󰗀 và nguyên nhân c󰗨a nh󰗰ng h󰖢n ch󰗀, b󰖦t c󰖮p c󰗨a hoàn
thi󰗈n pháp lu󰖮t trong lnh v󰗲c này; cng v󰖮y, cha có m󰗚t t󰗖ng th󰗄 các gi󰖤i pháp
hoàn thi󰗈n pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN tr󰗜c yêu c󰖨u
c󰗨a ho󰖢t 󰗚ng ki󰗄m soát quy󰗂n hành pháp trong Nhà n󰗜c pháp quy󰗂n XHCN.
1.3.2. Nh󰗰ng v󰖦n 󰗂 󰖸t ra ti󰗀p t󰗦c nghiên c󰗪u trong 󰗂 tài lu󰖮n án
V󰗂 m󰖸t lý lu󰖮n: các v󰖦n 󰗂 ti󰗀p t󰗦c nghiên c󰗪u, gi󰖤i quy󰗀t g󰗔m: xây d󰗲ng
khái ni󰗈m, 󰖸c i󰗄m, n󰗚i dung i󰗂u ch󰗊nh c󰗨a pháp lu󰖮t, vai trò, phân tích các tiêu
6
chí ánh giá m󰗪c 󰗚 hoàn thi󰗈n và các y󰗀u t󰗒 󰖤nh h󰗠ng 󰗀n vi󰗈c hoàn thi󰗈n pháp
lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN; nghiên c󰗪u có ch󰗎n l󰗎c pháp
lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i c quan hành pháp 󰗠 m󰗚t s󰗒 n󰗜c và ch󰗊 ra
nh󰗰ng giá tr󰗌 tham kh󰖤o cho Vi󰗈t Nam.

Ngoài nh󰗰ng 󰖸c i󰗄m chung c󰗨a giám sát nhân dân 󰗒i v󰗜i c quan nhà
n󰗜c, giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN còn có nh󰗰ng 󰖸c i󰗄m riêng. ó
7
là, 󰗒i t󰗤ng giám sát là CQHCNN 󰗠 trung ng và 󰗌a phng, bao g󰗔m Chính
ph󰗨, các B󰗚, c quan ngang b󰗚, UBND các c󰖦p, các s󰗠, phòng, ban. Ph󰖢m vi giám
sát là ho󰖢t 󰗚ng ch󰖦p hành và i󰗂u hành, ho󰖢t 󰗚ng hành chính c󰗨a CQHCNN trên
các lnh v󰗲c c󰗨a 󰗞i s󰗒ng xã h󰗚i nh kinh t󰗀, chính tr󰗌, vn hoá, xã h󰗚i, an ninh,
qu󰗒c phòng󰜧 Các hình th󰗪c và phng pháp giám sát 󰗤c th󰗲c hi󰗈n m󰗚t cách
th󰗞ng xuyên, liên t󰗦c, linh ho󰖢t, 󰗤c ti󰗀n hành v󰗜i quy trình và th󰗨 t󰗦c riêng,
b󰖤o 󰖤m tính công khai, khánh quan 󰗒i v󰗜i 󰗒i t󰗤ng b󰗌 giám sát. Ho󰖢t 󰗚ng
giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN có tính 󰗚c l󰖮p; 󰗔ng th󰗞i, có s󰗲 ph󰗒i,
k󰗀t h󰗤p v󰗜i ho󰖢t 󰗚ng thanh tra, ki󰗄m tra c󰗨a nhà n󰗜c, g󰖰n v󰗜i các hình th󰗪c th󰗲c
hi󰗈n dân ch󰗨 󰗠 c s󰗠 xã, ph󰗞ng, th󰗌 tr󰖦n, CQHCNN.
2.1.1.3. N󰗚i dung giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i c quan hành chính
nhà n󰗜c
Ho󰖢t 󰗚ng c󰗨a CQHCNN di󰗆n ra th󰗞ng xuyên, liên t󰗦c nh󰖲m th󰗲c hi󰗈n
ch󰗪c nng qu󰖤n lý hành chính trên các lnh v󰗲c c󰗨a 󰗞i s󰗒ng xã h󰗚i, liên quan tr󰗲c
ti󰗀p 󰗀n m󰗎i cá nhân, t󰗖 ch󰗪c. Do v󰖮y, giám sát c󰗨a nhân dân bao trùm lên ho󰖢t
󰗚ng c󰗨a CQHCNN. Theo ó, n󰗚i dung giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN
là: ho󰖢t 󰗚ng xây d󰗲ng và ban hành vn b󰖤n quy ph󰖢m pháp lu󰖮t (VBQPPL) c󰗨a
các CQHCNN; ho󰖢t 󰗚ng ch󰖦p hành - i󰗂u hành c󰗨a CQHCNN trong vi󰗈c tri󰗄n
khai th󰗲c hi󰗈n các quy 󰗌nh c󰗨a Hi󰗀n pháp, pháp lu󰖮t, ch󰗨 trng, chính sách trên
các lnh v󰗲c c󰗨a 󰗞i s󰗒ng xã h󰗚i; các quy󰗀t 󰗌nh hành chính, hành vi hành chính
c󰗨a CQHCNN, ng󰗞i có th󰖪m quy󰗂n b󰖤o 󰖤m chúng 󰗤c th󰗲c hi󰗈n trên c s󰗠
pháp lu󰖮t, không xâm ph󰖢m 󰗀n quy󰗂n và l󰗤i ích h󰗤p pháp c󰗨a cá nhân, t󰗖 ch󰗪c;
giám sát vi󰗈c s󰗮 d󰗦ng các ngu󰗔n l󰗲c v󰗂 tài chính, tài s󰖤n và tài nguyên qu󰗒c gia;
vi󰗈c th󰗲c hi󰗈n nhi󰗈m v󰗦 c󰗨a cán b󰗚, công ch󰗪c, viên ch󰗪c hành chính; vi󰗈c ti󰗀p
dân, gi󰖤i quy󰗀t khi󰗀u n󰖢i, t󰗒 cáo c󰗨a CQHCNN và vi󰗈c b󰖤o 󰖤m quy󰗂n, l󰗤i ích
h󰗤p pháp c󰗨a nhân dân
2.1.2. Khái ni󰗈m và 󰖸c i󰗄m c󰗨a pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân

nhi󰗈m và ngha v󰗦 c󰗨a 󰗒i t󰗤ng ch󰗌u s󰗲 giám sát là CQHCNN, cán b󰗚, ch󰗪c
ch󰗪c, viên ch󰗪c hành chính. Pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN
i󰗂u ch󰗊nh quan h󰗈 giám sát phát sinh gi󰗰a ch󰗨 th󰗄 th󰗲c hi󰗈n quy󰗂n giám sát c󰗨a
nhân dân v󰗜i 󰗒i t󰗤ng giám sát là CQHCNN, th󰗲c hi󰗈n ho󰖢t 󰗚ng ch󰖦p hành i󰗂u
hành di󰗆n ra trên các lnh v󰗲c kinh t󰗀, vn hóa, xã h󰗚i. Pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a
nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN là m󰗚t b󰗚 ph󰖮n c󰗨a pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát quy󰗂n l󰗲c
nhà n󰗜c. Xu󰖦t phát t󰗬 󰖸c i󰗄m ch󰗨 th󰗄 giám sát c󰗨a nhân dân phong phú, a
d󰖢ng và 󰗒i t󰗤ng giám sát là ho󰖢t 󰗚ng c󰗨a CQHCNN nên h󰗈 th󰗒ng VBQPPL
󰗤c th󰗄 hi󰗈n 󰗠 nhi󰗂u c󰖦p 󰗚 v󰗜i các hi󰗈u l󰗲c pháp lý khác nhau và 󰗤c th󰗄 hi󰗈n
trong nhi󰗂u ngành lu󰖮t.
2.1.3. N󰗚i dung i󰗂u ch󰗊nh c󰗨a pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i
v󰗜i c quan hành chính nhà n󰗜c
Pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN là t󰗖ng th󰗄 các quy ph󰖢m
pháp lu󰖮t có m󰗒i liên h󰗈 ch󰖸t ch󰖾, th󰗒ng nh󰖦t, i󰗂u ch󰗊nh các nhóm quan h󰗈 sau:
9
M󰗚t là, nhóm các quy ph󰖢m pháp lu󰖮t xác 󰗌nh 󰗌a v󰗌 pháp lý c󰗨a ch󰗨 th󰗄
giám sát và 󰗒i t󰗤ng giám sát.
Hai là, nhóm các quy ph󰖢m pháp lu󰖮t xác 󰗌nh ph󰖢m vi giám sát.
Ba là, nhóm các quy ph󰖢m pháp lu󰖮t quy 󰗌nh các hình th󰗪c giám sát,
phng pháp giám sát.
B󰗒n là, nhóm các quy ph󰖢m pháp lu󰖮t quy 󰗌nh trình t󰗲, th󰗨 t󰗦c th󰗲c hi󰗈n
ho󰖢t 󰗚ng giám sát.
Nm là, nhóm các quy ph󰖢m pháp lu󰖮t quy 󰗌nh h󰖮u qu󰖤 pháp lý c󰗨a ho󰖢t
󰗚ng giám sát.
2.1.4. Vai trò c󰗨a pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i c quan
hành chính nhà n󰗜c
Qua phân tích khái ni󰗈m, 󰖸c i󰗄m c󰗨a pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân
󰗒i v󰗜i CQHCNN, lu󰖮n án nh󰖮n 󰗌nh vai trò c󰗨a pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân
dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN là: pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN
th󰗄 ch󰗀 hóa quan i󰗄m c󰗨a 󰖤ng v󰗂 quy󰗂n làm ch󰗨 c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i Nhà

Th󰗪 hai, pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN ph󰖤i b󰖤o
󰖤m tính th󰗒ng nh󰖦t.
Th󰗪 ba, pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN ph󰖤i b󰖤o 󰖤m
tính 󰗔ng b󰗚.
Th󰗪 t, pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN ph󰖤i b󰖤o 󰖤m
tính minh b󰖢ch và kh󰖤 thi.
Th󰗪 nm, v󰗂 hình th󰗪c vn b󰖤n, pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i
CQHCNN 󰗤c th󰗄 hi󰗈n ch󰗨 y󰗀u và c b󰖤n nh󰖦t là các VBQPPL, ph󰖤i b󰖤o 󰖤m
k󰗺 thu󰖮t l󰖮p pháp hi󰗈n 󰖢i.
2.2.1.3. Tiêu chí v󰗂 t󰗖 ch󰗪c th󰗲c hi󰗈n
Pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN s󰖾 tr󰗠 thành pháp lu󰖮t
󰜝trên gi󰖦y󰜞 n󰗀u nh không 󰗤c t󰗖 ch󰗪c th󰗲c hi󰗈n trong cu󰗚c s󰗒ng, ho󰖸c không
󰖢t 󰗤c m󰗦c ích c󰗨a vi󰗈c i󰗂u ch󰗊nh pháp lu󰖮t 󰗒i v󰗜i các quan h󰗈 xã h󰗚i. Do
ó, ngoài vi󰗈c 󰗌nh ra nh󰗰ng tiêu chí v󰗂 n󰗚i dung và hình th󰗪c pháp lu󰖮t, lu󰖮n án
còn a ra các tiêu chí v󰗂 t󰗖 ch󰗪c th󰗲c hi󰗈n pháp lu󰖮t. Các tiêu chí ó là:
Th󰗪 nh󰖦t, tuyên truy󰗂n, ph󰗖 bi󰗀n giáo d󰗦c pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân
dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN.
Th󰗪 hai, ào t󰖢o 󰗚i ng cán b󰗚 c󰗨a các t󰗖 ch󰗪c chính tr󰗌 - xã h󰗚i, t󰗖 ch󰗪c xã
h󰗚i th󰗲c hi󰗈n nhi󰗈m v󰗦 giám sát 󰗒i v󰗜i CQHCNN.
Th󰗪 ba, thanh tra, ki󰗄m tra giám sát vi󰗈c th󰗲c hi󰗈n pháp lu󰖮t và x󰗮 lý hành
vi vi ph󰖢m pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN.
2.2.2. Các y󰗀u t󰗒 󰖤nh h󰗠ng 󰗀n vi󰗈c hoàn thi󰗈n pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát
c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i c quan hành chính nhà n󰗜c
Y󰗀u t󰗒 v󰗂 chính tr󰗌 - t t󰗠ng. ó là ch󰗨 trng, chính sách c󰗨a 󰖤ng v󰗂 b󰖤o
󰖤m quy󰗂n giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN là i󰗂u ki󰗈n tiên quy󰗀t 󰗄
hoàn thi󰗈n pháp lu󰖮t trong lnh v󰗲c này. Ngoài ra, c󰖨n có môi tr󰗞ng chính tr󰗌 󰗖n
11
󰗌nh 󰗄 th󰗲c hành dân ch󰗨 trong các t󰖨ng l󰗜p nhân dân. Ý th󰗪c và vn hóa chính
tr󰗌 c󰗨a các t󰖨ng l󰗜p nhân dân, cán b󰗚, công ch󰗪c, trách nhi󰗈m c󰗨a Nhà n󰗜c có vai
trò to l󰗜n 󰗀n vi󰗈c hoàn thi󰗈n các n󰗚i dung c󰗨a pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân

pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i c quan hành chính nhà n󰗜c
Qua vi󰗈c nghiên c󰗪u kinh nghi󰗈m v󰗂 hoàn thi󰗈n pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a
nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN 󰗠 m󰗚t n󰗜c có th󰗄 tham kh󰖤o nh󰗰ng kinh nghi󰗈m sau
ây: hoàn thi󰗈n các quy ph󰖢m pháp lu󰖮t v󰗂 ch󰗨 th󰗄 giám sát nhân dân 󰗒i v󰗜i
CQHCNN ph󰖤i t󰖢o i󰗂u ki󰗈n và phát huy tính ch󰗨 󰗚ng, tích c󰗲c, a d󰖢ng c󰗨a các
12
ch󰗨 th󰗄 giám sát; t󰖢o ra c ch󰗀 ph󰗒i k󰗀t h󰗤p gi󰗰a giám sát c󰗨a Nhà n󰗜c v󰗜i giám
sát c󰗨a nhân dân; 󰗔ng th󰗞i, hoàn thi󰗈n các quy ph󰖢m pháp lu󰖮t v󰗂 quy󰗂n ti󰗀p c󰖮n
thông tin c󰗨a công dân b󰖤o 󰖤m quy󰗂n giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN.
Vi󰗈c hoàn thi󰗈n pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN b󰖤o 󰖤m
tính 󰗔ng b󰗚, th󰗒ng nh󰖦t gi󰗰a các hình th󰗪c giám sát, chú ý hoàn thi󰗈n các quy
󰗌nh v󰗂 trình t󰗲, th󰗨 t󰗦c và s󰗮 d󰗦ng công ngh󰗈 thông tin t󰖢o ra s󰗲 thu󰖮n ti󰗈n cho
nhân dân trong ho󰖢t 󰗚ng giám sát 󰗒i v󰗜i CQHCNN.
Chng 3
QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRI󰗃N VÀ TH󰗱C TR󰖡NG
PHÁP LU󰖭T V󰗁 GIÁM SÁT C󰗧A NHÂN DÂN 󰗑I V󰗛I
C QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ N󰗛C 󰗟 VI󰗇T NAM
3.1. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI󰗃N C󰗧A PHÁP LU󰖭T V󰗁
GIÁM SÁT C󰗧A NHÂN DÂN 󰗑I V󰗛I C QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ N󰗛C
󰗟 VI󰗇T NAM
3.1.1. Giai o󰖢n t󰗬 nm 1945 󰗀n nm 1991
V󰗂 n󰗚i dung i󰗂u ch󰗊nh c󰗨a pháp lu󰖮t. t󰗬 nm 1945 󰗀n tr󰗜c nm 1975
pháp lu󰖮t quy 󰗌nh các ch󰗨 th󰗄 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i CQHCNN ch󰗨 y󰗀u là
công dân. T󰗬 nm 1975 󰗀n nm 1991, pháp lu󰖮t ghi nh󰖮n MTTQ Vi󰗈t Nam,
T󰗖ng Công oàn Vi󰗈t Nam, t󰗖 ch󰗪c liên hi󰗈p Nông dân Vi󰗈t Nam, oàn TNCS
H󰗔 Chí Minh, H󰗚i LHPN Vi󰗈t Nam và Ban TTND có quy󰗂n giám sát 󰗒i v󰗜i
Chính ph󰗨, B󰗚, UBND các c󰖦p, cán b󰗚, viên ch󰗪c, công ch󰗪c hành chính. Pháp
lu󰖮t ã có nh󰗰ng quy 󰗌nh mang tính nguyên t󰖰c, xác 󰗌nh ph󰖢m vi giám sát c󰗨a
nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN là ho󰖢t 󰗚ng qu󰖤n lý hành chính trên các lnh v󰗲c c󰗨a
󰗞i s󰗒ng. Tuy nhiên, do 󰖦t n󰗜c có chi󰗀n tranh nên cha có 󰗨 nh󰗰ng vn b󰖤n

󰗤c pháp lu󰖮t quy 󰗌nh linh ho󰖢t, có th󰗄 b󰖲ng 󰗒i tho󰖢i, g󰗮i ki󰗀n ngh󰗌, hay t󰗎a àm,
th󰖤o lu󰖮n gi󰗰a ch󰗨 th󰗄 giám sát và 󰗒i t󰗤ng giám sát 󰗂 làm rõ nh󰗰ng n󰗚i dung giám
sát. Các vn b󰖤n pháp lu󰖮t hi󰗈n hành ghi nh󰖮n các ch󰗨 th󰗄 giám sát nhân dân có
quy󰗂n g󰗮i ki󰗀n ngh󰗌 giám sát 󰗀n c quan nhà n󰗜c, ng󰗞i có th󰖪m quy󰗂n gi󰖤i quy󰗀t.
Bên c󰖢nh ó, pháp lu󰖮t quy 󰗌nh trách nhi󰗈m c󰗨a c quan nhà n󰗜c, ng󰗞i có th󰖪m
quy󰗂n ph󰖤i tr󰖤 l󰗞i ki󰗀n ngh󰗌 giám sát trong th󰗞i gian lu󰖮t 󰗌nh.
V󰗂 hình th󰗪c c󰗨a pháp lu󰖮t: 󰖸c i󰗄m pháp lu󰖮t giai o󰖢n này là, v󰗜i kho󰖤ng
th󰗞i gian dài hn hai th󰖮p k󰗸, trên c s󰗠 Hi󰗀n pháp nm 1992, nhi󰗂u vn b󰖤n pháp
lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN 󰗤c ban hành trong ó có nhi󰗂u
vn b󰖤n ã h󰗀t hi󰗈u l󰗲c thi hành, 󰗤c thay th󰗀 b󰖲ng vn b󰖤n pháp lu󰖮t m󰗜i. Hi󰗀n
pháp nm 2013 có nhi󰗂u quy 󰗌nh m󰗜i liên quan 󰗀n quy󰗂n giám sát c󰗨a nhân dân
󰗒i v󰗜i b󰗚 máy nhà n󰗜c nói chung, CQHCNN nói riêng. Do v󰖮y, t󰗬 nh󰗰ng quy
󰗌nh ó, pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN 󰗪ng tr󰗜c nhu c󰖨u
󰗖i m󰗜i và hoàn thi󰗈n m󰗚t cách cn b󰖤n. Vi󰗈c ánh giá th󰗲c tr󰖢ng pháp lu󰖮t v󰗂 giám
sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN hi󰗈n nay là nhi󰗈m v󰗦 c󰖨n thi󰗀t.
3.2. TH󰗱C TR󰖡NG PHÁP LU󰖭T V󰗁 GIÁM SÁT C󰗧A NHÂN DÂN 󰗑I
V󰗛I C QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ N󰗛C 󰗟 VI󰗇T NAM HI󰗇N HÀNH
3.2.1. Th󰗲c ti󰗆n n󰗚i dung quy 󰗌nh c󰗨a pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân
dân 󰗒i v󰗜i c quan hành chính nhà n󰗜c
3.2.1.1. Nhóm các quy ph󰖢m pháp lu󰖮t xác 󰗌nh 󰗌a v󰗌 pháp lý c󰗨a ch󰗨 th󰗄
giám sát nhân dân và 󰗒i t󰗤ng giám sát
Pháp lu󰖮t hi󰗈n hành quy 󰗌nh có nhi󰗂u ch󰗨 th󰗄 th󰗲c hi󰗈n nhi󰗈m v󰗦 giám sát
󰗒i v󰗜i ho󰖢t 󰗚ng c󰗨a CQHCNN. ó là MTTQ và các t󰗖 ch󰗪c thành viên c󰗨a M󰖸t
14
tr󰖮n nh Công oàn, oàn NTCS H󰗔 Chí Minh, H󰗚i LHPN Vi󰗈t Nam, H󰗚i Nông
dân Vi󰗈t Nam, H󰗚i CCB Vi󰗈t Nam; Ban TTND, Ban GSTCC; cá nhân công
dân. 󰗔ng th󰗞i pháp lu󰖮t có nh󰗰ng quy 󰗌nh t󰖢o ra có ch󰗀 ph󰗒i h󰗤p gi󰗰a giám sát
c󰗨a MTTQ Vi󰗈t Nam và các t󰗖 ch󰗪c thành viên c󰗨a M󰖸t tr󰖮n v󰗜i giám sát c󰗨a Qu󰗒c
h󰗚i, giám sát c󰗨a H󰗚i 󰗔ng nhân dân (HND). Nhóm các quy ph󰖢m này còn có quy
󰗌nh xác 󰗌nh trách nhi󰗈m c󰗨a 󰗒i t󰗤ng giám sát là Chính ph󰗨 và UBND, cán b󰗚,

an ninh, qu󰗒c phòng ang còn b󰗐 ng󰗐󰜧 Nh󰗰ng quy 󰗌nh v󰗂 ph󰖢m vi giám sát c󰗨a
cá nhân công dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN cng cha 󰖨y 󰗨, 󰗔ng b󰗚 áp 󰗪ng 󰗤c yêu
c󰖨u hi󰗈n nay. Ví d󰗦 lu󰖮t quy 󰗌nh công dân có quy󰗂n t󰗒 cáo các hành vi vi ph󰖢m
15
pháp lu󰖮t c󰗨a cán b󰗚, công ch󰗪c thì lu󰖮t khi󰗀u n󰖢i ch󰗊 quy 󰗌nh quy󰗂n khi󰗀u n󰖢i
c󰗨a công dân 󰗒i v󰗜i các quy󰗀t 󰗌nh hành chính và hành vi hành chính.
3.2.1.3. Nhóm quy ph󰖢m pháp lu󰖮t quy 󰗌nh hình th󰗪c và phng pháp
giám sát
c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i c quan hành chính nhà n󰗜c
Pháp lu󰖮t ã có nhi󰗂u quy 󰗌nh b󰖤o 󰖤m các hình th󰗪c, phng pháp giám
sát nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN a d󰖢ng, phong phú, t󰖢o ra s󰗲 thu󰖮n l󰗤i cho các
ch󰗨 th󰗄 th󰗲c hi󰗈n quy󰗂n giám sát 󰗒i v󰗜i CQHCNN. Th󰗲c hi󰗈n các quy 󰗌nh pháp
lu󰖮t ã t󰖢o ra b󰖨u không khí c󰗠i m󰗠, 󰗒i tho󰖢i và t󰖢o ra s󰗲 󰗔ng thu󰖮n gi󰗰a ch󰗨 th󰗄
giám sát và các 󰗒i t󰗤ng giám sát trong vi󰗈c ki󰗀m tìm gi󰖤i pháp 󰗄 gi󰖤i quy󰗀t
nh󰗰ng ki󰗀n ngh󰗌 v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN.
Tuy v󰖮y, nhóm quy pháp lu󰖮t v󰗂 hình th󰗪c và phng pháp giám sát c󰗨a các
ch󰗨 th󰗄 giám sát nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN có nh󰗰ng b󰖦t c󰖮p: m󰗚t s󰗒 quy 󰗌nh
v󰗂 hình th󰗪c giám sát cha c󰗦 th󰗄, rõ ràng, cha b󰖤o 󰖤m tính kh󰖤 thi; do v󰖮y,
pháp lu󰖮t cha kh󰖴ng 󰗌nh 󰗤c vai trò giám sát c󰗨a MTTQ và các t󰗖 ch󰗪c thành
viên. Nhóm quy ph󰖢m pháp lu󰖮t v󰗂 quy󰗂n chính tr󰗌, dân s󰗲 b󰖤o 󰖤m quy󰗂n giám
sát nhân dân m󰗜i ch󰗊 t󰗔n t󰖢i 󰗠 nh󰗰ng quy 󰗌nh có tính nguyên t󰖰c, tuyên ngôn nh:
quy󰗂n tham gia qu󰖤n lý nhà n󰗜c, quy󰗂n ti󰗀p c󰖮n thông tin.
3.2.1.4. Nhóm quy ph󰖢m quy 󰗌nh v󰗂 trình t󰗲, th󰗨 t󰗦c giám sát c󰗨a nhân
dân 󰗒i v󰗜i c quan hành chính nhà n󰗜c
Pháp lu󰖮t ã t󰖢o ra quy trình khách quan, b󰖤o 󰖤m tính k󰗌p th󰗞i, thu󰖮n ti󰗈n,
󰖢i chúng c󰗨a ho󰖢t 󰗚ng giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN cho t󰗬ng lo󰖢i
ch󰗨 th󰗄: trình t󰗲, th󰗨 t󰗦c th󰗲c hi󰗈n nhi󰗈m v󰗦 giám sát c󰗨a MTTQ Vi󰗈t Nam và các
t󰗖 ch󰗪c thành viên c󰗨a M󰖸t tr󰖮n; trình t󰗲, th󰗨 t󰗦c giám sát c󰗨a Ban TTND, Ban
GSTCC; trình t󰗲, th󰗨 t󰗦c c󰗨a cá nhân công dân qua vi󰗈c th󰗲c hi󰗈n quy󰗂n khi󰗀u
n󰖢i, t󰗒 cáo, th󰗲c hi󰗈n pháp lu󰖮t v󰗂 dân ch󰗨 󰗠 c s󰗠󰜧Tuy nhiên, pháp lu󰖮t cha t󰖢o

󰗔ng b󰗚; t󰗔n t󰖢i nh󰗰ng quy 󰗌nh thi󰗀u tính kh󰖤 thi, hình th󰗪c. Th󰗲c t󰗀 còn nhi󰗂u
quy 󰗌nh pháp lu󰖮t d󰗜i d󰖢ng quy ch󰗀 nên giá tr󰗌 pháp lý th󰖦p, nhi󰗂u quy 󰗌nh
ch󰗔ng chéo, mâu thu󰖬n ho󰖸c ã l󰗘i th󰗞i và thi󰗀u 󰗖n 󰗌nh. Trong khi ó m󰗚t s󰗒 quy
󰗌nh ch󰗊 d󰗬ng 󰗠 nh󰗰ng nguyên t󰖰c chính tr󰗌 - pháp lý chung, mang tính lu󰖮t khung,
thi󰗀u các quy 󰗌nh c󰗦 th󰗄, cha có quy 󰗌nh v󰗂 các bi󰗈n pháp 󰗄 theo dõi, ki󰗄m tra
vi󰗈c th󰗲c hi󰗈n ki󰗀n ngh󰗌, 󰗂 ngh󰗌 giám sát CQHCNN. V󰗂 k󰗺 thu󰖮t l󰖮p pháp, m󰗚t
s󰗒 quy 󰗌nh trong vn b󰖤n pháp lu󰖮t cha rõ ràng, cha b󰖤o 󰖤m tính hi󰗈n 󰖢i.
3.2.3. Nh󰗰ng k󰗀t qu󰖤 󰖢t 󰗤c và b󰖦t c󰖮p c󰗨a vi󰗈c t󰗖 ch󰗪c th󰗲c hi󰗈n
pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i c quan hành chính nhà n󰗜c
3.2.3.1. Nh󰗰ng k󰗀t qu󰖤 󰖢t 󰗤c
MTTQ các c󰖦p tuyên truy󰗂n, ph󰗖 bi󰗀n nhi󰗂u vn b󰖤n pháp lu󰖮t, nh󰗰ng quy
󰗌nh c󰗨a Hi󰗀n pháp nm 2013 liên quan 󰗀n vai trò c󰗨a MTTQ trong vi󰗈c th󰗲c
hi󰗈n ch󰗪c nng giám sát 󰗒i v󰗜i ho󰖢t 󰗚ng c󰗨a CQHCNN. Các hình th󰗪c tuyên
truy󰗂n, ph󰗖 bi󰗀n giáo d󰗦c pháp lu󰖮t (GDPL) là MTTQ và các t󰗖 ch󰗪c thành viên
c󰗨a M󰖸t tr󰖮n các c󰖦p t󰗖 ch󰗪c tuyên truy󰗂n, ph󰗖 bi󰗀n; ph󰗒i h󰗤p ch󰖸t ch󰖾 v󰗜i các
c󰖦p, các ngành c󰗨a chính quy󰗂n, v󰗜i H󰗚i 󰗔ng ph󰗒i h󰗤p ph󰗖 bi󰗀n GDPL 󰗌a
phng; l󰗔ng ghép v󰗜i các cu󰗚c v󰖮n 󰗚ng do MTTQ Vi󰗈t Nam các c󰖦p t󰗖 ch󰗪c,
g󰖰n vi󰗈c tuyên truy󰗂n, ph󰗖 bi󰗀n pháp lu󰖮t v󰗜i vi󰗈c giám sát công tác c󰖤i cách hành
chính, công tác gi󰖤i quy󰗀t khi󰗀u n󰖢i - t󰗒 cáo c󰗨a công dân, H󰗚i thi tìm hi󰗄u pháp
lu󰖮t, k󰗀t h󰗤p v󰗜i báo cáo chuyên 󰗂 cho cán b󰗚 - công ch󰗪c, oàn viên, h󰗚i viên và
nhân dân t󰖢i xã - ph󰗞ng - th󰗌 tr󰖦n, ph󰗒i k󰗀t h󰗤p t󰗖 ch󰗪c t󰖮p hu󰖦n cho cán b󰗚 làm
công tác giám sát 󰗒i v󰗜i CQHCNN.
Quán tri󰗈t quan i󰗄m qu󰖤 󰖤ng v󰗂 nhi󰗈m v󰗦 giám sát c󰗨a MTTQ và các t󰗖
ch󰗪c thành viên c󰗨a M󰖸t tr󰖮n, Ban TTND, Ban GSTCC, phát huy quy󰗂n giám
sát c󰗨a công dân, g󰖨n ây các c󰖦p 󰗨y 󰖤ng, MTTQ Vi󰗈t Nam các c󰖦p, chính quy󰗂n
17
ã chú tr󰗎ng xây d󰗲ng k󰗀 ho󰖢ch ào t󰖢o, b󰗔i d󰗢ng 󰗚i ng làm công tác giám sát
c󰗨a các t󰗖 ch󰗪c chính tr󰗌 - xã h󰗚i, t󰗖 ch󰗪c xã h󰗚i.
Ti󰗀n hành ki󰗄m tra, thanh tra vi󰗈c th󰗲c hi󰗈n pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân
dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN cho th󰖦y, các ch󰗨 th󰗄 giám sát nhân dân, 󰗒i t󰗤ng giám sát

3.2.4. Nguyên nhân c󰗨a nh󰗰ng b󰖦t c󰖮p, h󰖢n ch󰗀
3.2.4.1. Nguyên nhân khách quan
Là m󰗚t b󰗚 ph󰖮n thu󰗚c ki󰗀n trúc th󰗤ng t󰖨ng, pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân
dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN m󰖸c dù 󰗤c quan tâm s󰗮a 󰗖i, b󰗖 sung nhng cha theo
18
k󰗌p v󰗜i nh󰗰ng bi󰗀n 󰗖i nhanh chóng c󰗨a cu󰗚c s󰗒ng. Trong khi ó, quá trình xây
d󰗲ng Nhà n󰗜c pháp quy󰗂n XHCN, nh󰗰ng v󰖦n 󰗂 lý lu󰖮n v󰗂 ki󰗄m soát, giám sát
quy󰗂n l󰗲c c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i b󰗚 máy nhà n󰗜c nói chung, CQHCNN nói riêng
là v󰖦n 󰗂 m󰗜i và khó; do v󰖮y c󰖨n ph󰖤i ti󰗀p t󰗦c nghiên c󰗪u, t󰗖ng k󰗀t và làm sáng t󰗐.
3.2.4.2. Nguyên nhân ch󰗨 quan
M󰗚t b󰗚 ph󰖮n cán b󰗚 và nhân dân cha quan tâm 󰖨y 󰗨, úng 󰖰n ho󰖸c coi
nh󰖺 vai trò c󰗨a giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN. Ho󰖢t 󰗚ng nghiên c󰗪u
lý lu󰖮n và t󰗖ng k󰗀t th󰗲c ti󰗆n c󰗨a vi󰗈c hoàn thi󰗈n pháp lu󰖮t trong lnh v󰗲c này
cha 󰗤c ti󰗀n hành th󰗞ng xuyên, cha hi󰗈u qu󰖤. Giám sát nhân dân 󰗒i v󰗜i
vi󰗈c th󰗲c hi󰗈n quy󰗂n l󰗲c nhà n󰗜c cha 󰗤c coi là m󰗚t kênh giám sát 󰗚c l󰖮p.
Do v󰖮y, nhu c󰖨u hoàn thi󰗈n pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i
CQHCNN th󰗞i gian qua cha th󰗲c s󰗲 cha th󰗲c s󰗲 tr󰗠 thành m󰗚t nhi󰗈m v󰗦 c󰖦p
thi󰗀t. T󰗬 ó d󰖬n 󰗀n nh󰗰ng y󰗀u kém, h󰖢n ch󰗀 trong pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a
nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN.
Chng 4
QUAN I󰗃M VÀ GI󰖣I PHÁP HOÀN THI󰗇N PHÁP LU󰖭T
V󰗁 GIÁM SÁT C󰗧A NHÂN DÂN 󰗑I V󰗛I C QUAN HÀNH CHÍNH
NHÀ N󰗛C 󰗟 VI󰗇T NAM HI󰗇N NAY
4.1. QUAN I󰗃M HOÀN THI󰗇N PHÁP LU󰖭T V󰗁 GIÁM SÁT C󰗧A NHÂN
DÂN 󰗑I V󰗛I C QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ N󰗛C 󰗟 VI󰗇T NAM HI󰗇N NAY
Nhi󰗈m v󰗦 hoàn thi󰗈n pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN
trong i󰗂u ki󰗈n xây d󰗲ng Nhà n󰗜c pháp quy󰗂n XHCN c󰗨a dân, do dân, vì dân
c󰖨n ph󰖤i quán tri󰗈t các nguyên t󰖰c, quan i󰗄m ch󰗊 󰖢o sau ây:
1) Hoàn thi󰗈n pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN góp
ph󰖨n th󰗲c hi󰗈n các m󰗦c tiêu xây d󰗲ng nhà n󰗜c pháp quy󰗂n XHCN.

các vn b󰖤n pháp lu󰖮t liên quan 󰗀n ho󰖢t 󰗚ng giám sát trong các lnh v󰗲c tng
󰗪ng v󰗜i ho󰖢t 󰗚ng c󰗨a CQHCNN.
Ba là, 󰗒i v󰗜i nhóm quy ph󰖢m pháp lu󰖮t v󰗂 hình th󰗪c và phng pháp giám
sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN. M󰗘i ch󰗨 th󰗄 giám sát có nh󰗰ng yêu c󰖨u v󰗂
hình th󰗪c và phng pháp nh󰖦t 󰗌nh. Do v󰖮y, nhóm quy ph󰖢m này hoàn thi󰗈n theo
h󰗜ng bám sát yêu c󰖨u và 󰖸c i󰗄m c󰗨a ho󰖢t 󰗚ng giám sát c󰗨a các ch󰗨 th󰗄 󰗒i
v󰗜i CQHCNN. Theo ó, lu󰖮n án 󰗂 ra nh󰗰ng gi󰖤i pháp 󰗄 hoàn thi󰗈n các quy 󰗌nh
v󰗂 hình th󰗪c và phng pháp giám sát 󰗒i v󰗜i MTTQ và các t󰗖 ch󰗪c thành viên
c󰗨a M󰖸t tr󰖮n; Ban TTND, Ban GSTCC; cá nhân công dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN.
B󰗒n là, 󰗒i v󰗜i nhóm quy ph󰖢m quy 󰗌nh v󰗂 trình t󰗲, th󰗨 t󰗦c giám sát c󰗨a
nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN. Tùy theo ch󰗨 th󰗄 giám sát và 󰗒i t󰗤ng giám sát c󰖨n
có nh󰗰ng quy 󰗌nh pháp lu󰖮t phù h󰗤p v󰗂 tr󰖮t t󰗲, các b󰗜c ti󰗀n hành và th󰗞i gian
b󰖤o 󰖤m tng thích v󰗜i n󰗚i dung, ph󰖢m vi và hình th󰗪c giám sát; quy 󰗌nh v󰗂
th󰗞i gian trình t󰗲, th󰗨 t󰗦c công b󰗒 công khai r󰗚ng rãi vi󰗈c nh󰖮n và ti󰗀p nh󰖮n thông
tin v󰗂 ki󰗀n ngh󰗌 giám sát; quy 󰗌nh v󰗂 th󰗞i gian, trình t󰗲, th󰗨 t󰗦c xác 󰗌nh trách
nhi󰗈m c󰗨a các c quan nhà n󰗜c, ng󰗞i có th󰖪m quy󰗂n, CQHCNN trong vi󰗈c ch󰖮p
ti󰗀p nh󰖮n thông tin, ho󰖸c tr󰖤 l󰗞i ki󰗀n ngh󰗌 giám sát không úng th󰗞i gian quy 󰗌nh.
Nm là, 󰗒i v󰗜i nhóm quy ph󰖢m xác 󰗌nh h󰖮u qu󰖤 pháp lý c󰗨a giám sát
nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN. C󰖨n b󰗖 sung các quy 󰗌nh xác 󰗌nh trách nhi󰗈m th󰗲c
20
thi ki󰗀n ngh󰗌 v󰗂 giám sát 󰗒i v󰗜i cán b󰗚, công ch󰗪c, viên ch󰗪c hành chính và
CQHCNN. Có c ch󰗀 công khai v󰗂 vi󰗈c ti󰗀p thu, i󰗂u ch󰗊nh, s󰗮a 󰗖i b󰗖 sung c󰗨a
c quan và ng󰗞i có th󰖪m quy󰗂n 󰗒i v󰗜i các ki󰗀n ngh󰗌 giám sát nhân dân; b󰗖 sung
các ch󰗀 tài 󰗒i v󰗜i tr󰗞ng h󰗤p không ti󰗀p nh󰖮n, ho󰖸c ti󰗀p nh󰖮n nhng tr󰖤 l󰗞i không
úng th󰗞i gian lu󰖮t 󰗌nh c󰗨a c quan, ng󰗞i có th󰖪m quy󰗂n; b󰗖 sung các bi󰗈n pháp
theo dõi quá trình ti󰗀p nh󰖮n, x󰗮 lý và tr󰖤 l󰗞i vi󰗈c ti󰗀p nh󰖮n ki󰗀n ngh󰗌 c󰗨a c quan,
t󰗖 ch󰗪c, ng󰗞i có th󰖪m quy󰗂n 󰗒i v󰗜i các ki󰗀n ngh󰗌 giám sát c󰗨a nhân dân.
4.2.2. Nhóm gi󰖤i pháp hoàn thi󰗈n hình th󰗪c pháp lu󰖮t
Nh󰖲m b󰖤o 󰖤m tính 󰗔ng b󰗚, h󰗈 th󰗒ng, toàn di󰗈n, kh󰖤 thi và hi󰗈u l󰗲c,
hi󰗈u qu󰖤 c󰗨a pháp lu󰖮t v󰗂 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN 󰗠 Vi󰗈t Nam

dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN
Nghiên c󰗪u, rà soát, s󰗮a 󰗖i, b󰗖 sung nh󰗰ng quy 󰗌nh v󰗂 pháp lu󰖮t th󰗲c hi󰗈n
dân ch󰗨 󰗠 c s󰗠 c󰖦p xã, và c quan nhà n󰗜c. Ti󰗀n t󰗜i, pháp i󰗄n hóa nâng c󰖦p các
vn b󰖤n pháp lu󰖮t v󰗂 dân ch󰗨 󰗠 c s󰗠 hi󰗈n hành thành Lu󰖮t v󰗂 th󰗲c hi󰗈n dân ch󰗨 󰗠
c s󰗠 trong ó b󰗖 sung nh󰗰ng quy 󰗌nh v󰗂 quy󰗂n giám sát c󰗨a cá nhân công dân
qua vi󰗈c th󰗲c hi󰗈n pháp lu󰖮t v󰗂 dân ch󰗨 󰗠 c s󰗠. Tri󰗄n khai 󰗔ng b󰗚 th󰗲c hi󰗈n
Lu󰖮t khi󰗀u n󰖢i nm 2011, Lu󰖮t T󰗒 cáo nm 2011 và Lu󰖮t Ti󰗀p công dân nm
2013, nh󰖲m nâng cao hi󰗈u qu󰖤 công tác gi󰖤i quy󰗀t khi󰗀u n󰖢i, t󰗒 cáo, b󰖤o 󰖤m
quy󰗂n giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN. S󰗮a 󰗖i, b󰗖 sung Lu󰖮t Báo chí
hi󰗈n hành, b󰗖 sung quy󰗂n giám sát và ph󰖤n bi󰗈n xã h󰗚i c󰗨a báo chí. S󰗜m xây d󰗲ng
d󰗲 lu󰖮t Ti󰗀p c󰖮n thông tin b󰖤o 󰖤m công dân có i󰗂u ki󰗈n thu󰖮n l󰗤i trong vi󰗈c th󰗲c
thi quy󰗂n giám sát c󰗨a mình 󰗒i v󰗜i CQHCNN. V󰗂 ý t󰗠ng, ã 󰗀n lúc c󰖨n có
Lu󰖮t Giám sát c󰗨a nhân dân. Lu󰖮t này ra 󰗞i s󰖾 b󰖤o 󰖤m có hi󰗈u qu󰖤 quy󰗂n giám
sát c󰗨a nhân dân v󰗜i hình th󰗪c giám sát tr󰗲c ti󰗀p hay giám sát thông qua các t󰗖
ch󰗪c c󰗨a nhân dân nh MTTQ Vi󰗈t Nam các c󰖦p và các t󰗖 ch󰗪c chính tr󰗌 - xã
h󰗚i, các t󰗖 ch󰗪c xã h󰗚i, t󰖮p th󰗄 lao 󰗚ng; 󰗔ng th󰗞i Lu󰖮t s󰖾 xác 󰗌nh c ch󰗀 ph󰗒i
h󰗤p gi󰗰a các hình th󰗪c giám sát khác v󰗜i giám sát c󰗨a nhân dân.
Th󰗪 t, s󰗮a 󰗖i, b󰗖 sung m󰗚t s󰗒 quy 󰗌nh m󰗜i b󰖤o 󰖤m s󰗲 ph󰗒i h󰗤p gi󰗰a
giám sát c󰗨a Qu󰗒c h󰗚i, H󰗚i 󰗔ng nhân dân 󰗒i v󰗜i ho󰖢t 󰗚ng giám sát c󰗨a cá
nhân 󰗒i v󰗜i CQHCNN
S󰗮a 󰗖i, b󰗖 sung Lu󰖮t ho󰖢t 󰗚ng giám sát c󰗨a Qu󰗒c h󰗚i nm 2003, Lu󰖮t Ban
hành VBQPPL nm 2008, s󰗮a 󰗖i Lu󰖮t T󰗖 ch󰗪c Qu󰗒c h󰗚i, Lu󰖮t Ngân sách nhà
n󰗜c hi󰗈n hành và các vn b󰖤n pháp lu󰖮t có liên quan, giao Qu󰗒c h󰗚i xem xét và
quy󰗀t 󰗌nh ngân sách cho ho󰖢t 󰗚ng c󰗨a MTTQ và các t󰗖 ch󰗪c thành viên; HND
xem xét quy󰗀t 󰗌nh ngân sách ho󰖢t 󰗚ng cho Ban TTND, Ban GSTCC. V󰗂 lâu
dài, nghiên c󰗪u xây d󰗲ng c ch󰗀 t󰗲 ch󰗨 tài chính cho MTTQ và các t󰗖 ch󰗪c thành
viên và ti󰗀n t󰗜i a d󰖢ng hóa ngu󰗔n ngân sách nh󰖲m b󰖤o 󰖤m tính 󰗚c l󰖮p, khách
quan trong ho󰖢t 󰗚ng giám sát 󰗒i v󰗜i CQHCNN.
Th󰗪 nm, s󰗮a 󰗖i Lu󰖮t T󰗖 ch󰗪c Chính ph󰗨 hi󰗈n hành; xây d󰗲ng Lu󰖮t T󰗖
ch󰗪c chính quy󰗂n 󰗌a phng b󰖤o 󰖤m hi󰗈u qu󰖤 ho󰖢t 󰗚ng giám sát c󰗨a nhân

giám sát c󰗨a MTTQ Vi󰗈t Nam và các t󰗖 ch󰗪c thành viên, Ban TTND, Ban
GSTCC, cá nhân công dân. Ngoài ra, c󰖨n ph󰖤i ào t󰖢o, b󰗔i d󰗢ng 󰗚i ng
cán b󰗚 c󰗨a MTTQ Vi󰗈t Nam và các t󰗖 ch󰗪c thành viên 󰗄 h󰗎 tham gia vào ho󰖢t
󰗚ng xây d󰗲ng pháp lu󰖮t trong lnh v󰗲c này. C󰖨n có c ch󰗀 huy 󰗚ng, t󰖮p h󰗤p
các nhà khoa h󰗎c trong và ngoài n󰗜c tham gia ho󰖢t 󰗚ng xây d󰗲ng pháp lu󰖮t v󰗂
giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN 󰗠 Vi󰗈t Nam hi󰗈n nay.
Hai là, nâng cao ch󰖦t l󰗤ng tuyên truy󰗂n, ph󰗖 bi󰗀n giáo d󰗦c pháp lu󰖮t v󰗂
giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN
󰗒i v󰗜i MTTQ Vi󰗈t Nam và các t󰗖 ch󰗪c thành viên c󰖨n xây d󰗲ng quy ch󰗀 ph󰗒i
h󰗤p trong vi󰗈c t󰗖 ch󰗪c thông tin, tuyên truy󰗂n v󰗂 nhi󰗈m v󰗦 giám sát 󰗒i v󰗜i
CQHCNN; 󰗖i m󰗜i công tác t󰖮p hu󰖦n, b󰗔i d󰗢ng cán b󰗚 m󰗚t cách cn b󰖤n tr󰗜c yêu
c󰖨u và nhi󰗈m v󰗦 m󰗜i. Các c󰖦p 󰗨y 󰖤ng, c quan nhà n󰗜c và chính quy󰗂n các c󰖦p qua
các chng trình ph󰗖 bi󰗀n, giáo d󰗦c pháp lu󰖮t chú tr󰗎ng nâng cao nh󰖮n th󰗪c cho 󰖤ng
viên, cán b󰗚, công ch󰗪c, viên ch󰗪c và các t󰖨ng l󰗜p nhân dân v󰗂 v󰗌 trí, vai trò, ch󰗪c
nng nhi󰗈m v󰗦 c󰗨a MTTQ Vi󰗈t Nam, trong ó có nhi󰗈m v󰗦 giám sát ho󰖢t 󰗚ng c󰗨a
CQHCNN. Xây d󰗲ng Quy ch󰗀 ph󰗒i h󰗤p gi󰗰a 󰗧y Ban MTTQ và các t󰗖 ch󰗪c thành
viên c󰗨a M󰖸t tr󰖮n v󰗜i chính quy󰗂n, H󰗚i 󰗔ng ph󰗒i h󰗤p ph󰗖 bi󰗀n, GDPL 󰗠 󰗌a phng
23
󰗂 tuyên truy󰗂n cho oàn viên, h󰗚i viên và các t󰖨ng l󰗜p nhân dân v󰗂 các vn b󰖤n pháp
lu󰖮t có n󰗚i dung liên quan 󰗀n nhi󰗈m v󰗦 giám sát c󰗨a nhân dân 󰗒i v󰗜i CQHCNN.
Ba là, ào t󰖢o, b󰗔i d󰗢ng 󰗚i ng cán b󰗚 c󰗨a MTTQ Vi󰗈t Nam và các t󰗖
ch󰗪c thành viên c󰗨a M󰖸t tr󰖮n, Ban TTND, Ban GSTCC th󰗲c hi󰗈n nhi󰗈m v󰗦
giám sát 󰗒i v󰗜i CQHCNN
󰗖i m󰗜i n󰗚i dung, chng trình ào t󰖢o cho cán b󰗚 làm nhi󰗈m v󰗦 giám sát
󰗒i v󰗜i CQHCNN, g󰖰n lý lu󰖮n v󰗜i th󰗲c ti󰗆n, k󰗀t h󰗤p ki󰗀n th󰗪c nghi󰗈p v󰗦 v󰗂
giám sát v󰗜i nâng cao ph󰖪m ch󰖦t chính tr󰗌, 󰖢o 󰗪c và k󰗺 nng th󰗲c hành nh󰖲m
áp 󰗪ng yêu c󰖨u c󰗨a nhi󰗈m v󰗦 giám sát 󰗒i v󰗜i CQHCNN các c󰖦p. K󰗀t h󰗤p các
hình th󰗪c ào t󰖢o t󰖮p trung chính quy dài h󰖢n v󰗜i các khóa ào t󰖢o, b󰗔i d󰗢ng
ng󰖰n h󰖢n 󰗤c t󰗖 ch󰗪c 󰗌nh k󰗴, m󰗠 các l󰗜p t󰖮p hu󰖦n có các chuyên gia giàu kinh
nghi󰗈m v󰗂 lnh v󰗲c ho󰖢t 󰗚ng giám sát. T󰗖 ch󰗪c các h󰗚i th󰖤o, t󰗎a àm khoa h󰗎c