PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do viết sáng kiến kinh nghiệm
Tiếng Anh là môn học đã và đang được thực hiện đổi mới đi đầu tại các
trường trung học phổ thông. Bộ GD&ĐT đã xây dựng đề án nâng cao chất
lượng dạy và học ngoại ngữ trên cả nước. Có thể thấy Tiếng Anh nói riêng
và ngoại ngữ nói chung đang là tiêu điểm được quan tâm và phát triển
mạnh mẽ. Để đổi mới và nâng cao chất lượng học ngoại ngữ cần nhiều giải
pháp đồng bộ mà trước hết phải đổi mới phương pháp dạy và học.
Tiếng Anh hiện nay đang được dạy theo đường hướng giao tiếp và
đường hướng lấy người học làm trung tâm. Để có thể giao tiếp được bằng
Tiếng Anh, học sinh phải sử dụng được hai kỹ năng nghe và nói tốt. Vậy
giáo viên và học sinh phải làm gì để đạt được mục tiêu này? Điều này đòi
hỏi nhiều yếu tố, trong đó việc giúp học sinh nắm vững được trọng âm các
từ trong Tiếng Anh là tương đối quan trọng. Việc phát âm đúng trọng âm
từ Tiếng Anh sẽ giúp cho việc giao tiếp bằng tiếng Anh được tiến hành
thuận lợi hơn, tránh được những hiểu nhầm trong giao tiếp.
Từ thực tế giảng dạy Tiếng Anh nhiều năm, tôi nhận thấy rằng các kiến
thức ngôn ngữ nói chung và kiến thức về trọng âm Tiếng Anh nói riêng
đang được dạy trong chương trình THPT chỉ ở mức độ thực hành, không
giải thích. Học sinh chỉ cần nghe và nhắc lại cho đúng một số từ cho sẵn.
Nội dung về trọng âm Tiếng Anh chỉ được giới thiệu ở phần Language
focus của các bài là Unit 3, Unit 4 và Unit 5 lớp 12. Học sinh chỉ được
nghe băng về cách đọc trọng âm một số từ, một số câu và sau đó nhắc lại.
Tuy nhiên, trong các bài kiểm tra và các đề thi tốt nghiệp THPT, đê thi học
sinh giỏi, hoặc thi tuyển sinh vào đại học, cao đẳng lại thường có phần câu
hỏi về trọng âm. Qua tìm hiểu kết quả các bài kiểm tra của học sinh, tôi
nhận thấy học sinh thường không làm đúng các câu hỏi thuộc phần kiến
thức về trọng âm. Ngoài ra tôi cũng nhận thấy hầu hết học sinh khi nói
Nguyễn Thị Đam – Trường THPH Bỉm Sơn – Năm học 2011-2012
1
Tiếng Anh đều không chú ý đến trọng âm của các từ, trọng âm của câu, mà
- nguyên âm của âm có trọng âm có đặc điểm ( quality ) khác với đặc
điểm của các nguyên âm còn lại trong cùng một từ.
Thông thường bốn yếu tố trên thường xuất hiện cùng nhau trong một
âm có trọng âm. Tuy nhiên, đôi khi chỉ một hoặc hai yếu tố cũng làm nên
trọng âm của một từ. Các yếu tố trên có tầm quan trọng không giống nhau,
trong đó cao độ và trường độ là hai yếu tố quan trọng nhất, giúp người
nghe dễ dàng nhận ra trọng âm của một từ. Âm có trọng âm được đọc nhấn
hơn các âm khác khoảng nửa âm và đọc gần như âm kéo dài.
1.2. Vì sao cần nắm vững trọng âm?
Trọng âm là một bộ phận cấu thành nên Tiếng Anh. Việc nắm vững
trọng âm giúp người học tiến gần hơn tới khả năng sử dụng Tiếng Anh một
cách lưu loát, giúp cho quá trình giao tiếp diễn ra một cách tự nhiên hơn,
tránh được những hiểu lầm và sai sót trong giao tiếp.
Ngoài ra, với học sinh trung học phổ thông, việc thành thạo trong phát
âm đúng trọng âm còn giúp các em làm đúng các câu hỏi về kiến thức trọng
âm trong các bài kiểm tra, bài thi học kì, bài thi tốt nghiệp hoặc bài thi đại
học.
1.3. Học trọng âm như thế nào?
Giống như mọi kiến thức ngôn ngữ, trọng âm cũng có những quy tắc
riêng của nó. Người học có thể tìm mua những cuốn sách viết về trọng âm
và học theo các quy tắc trong đó. Với các quy tắc cố định, người học chỉ
Nguyễn Thị Đam – Trường THPH Bỉm Sơn – Năm học 2011-2012
3
cần học thuộc lòng và làm thật nhiều bài tập. Tuy nhiên các quy tắc đều có
ngoại lệ. Người học cần chú ý hơn tới các ngoại lệ này.
Ngoài ra, người học có thể học trọng âm bằng nhiều cách khác nhau
như: học trong quá trình giao tiếp, học khi lắng nghe giáo viên giảng bài,
học khi nghe các chương trình phát bằng Tiếng Anh, hoặc bằng cách tra từ
điển. Và chỉ có luyện tập và luyện tập thường xuyên mới giúp cho mọi
người học thành công trên con đường chinh phục ngôn ngữ.
Lớp Sĩ
số
Đúng
5 câu
Đúng
4 câu
Đúng
3 câu
Đúng
2 câu
Đúng
1 câu
Sai
5 câu
12A10 51 6hs
11,8 %
5hs
9,8 %
5hs
9,8 %
11hs
21,6%
12hs
23,5 %
12hs
23,5 %
Từ kết quả trên có thể thấy rằng chỉ khoảng 30% học sinh đạt mức trung
bình trở lên với phần kiến thức về trọng âm và khoảng 20% học sinh
không làm đúng câu hỏi nào về trọng âm. Như vậy có thể thấy kiến thức về
trọng âm của học sinh là tương đối yếu. Ngay cả những em nắm được lý
chia lớp thành các nhóm gồm 6 học sinh và yêu cầu các nhóm tìm thêm các
từ có cách thức nhấn trọng âm tương tự, viết dưới dạng câu hỏi trắc nghiệm
về trọng âm vào bảng phụ trước. Mỗi nhóm chuẩn bị 3 câu hỏi.
Ở lớp, tôi tiến hành dạy phần trọng âm như sau:
- Trước tiên tôi cho học sinh nghe băng 1 lần để nhận biết trọng âm của
các từ sau đó yêu cầu học sinh nhắc lại theo băng 2 lần.
- Tôi kiểm tra lại vị trí trọng âm của các từ xem học sinh đã nắm được
chưa.
- Cho học sinh nghe phần “ Practise reading aloud the sentences” và gọi
một số học sinh đọc lại.
- Cuối cùng tôi tổ chức cho các nhóm trao đổi bảng phụ với nhau, làm bài
tập trên các bảng phụ đó.
3.4. Biện pháp 4:
Đây là biện pháp quan trọng nhất của đề tài này dựa theo câu thành ngữ
“Practice makes perfect”. Trước mỗi giờ học tôi chuẩn bị trước 2 câu hỏi
trắc nghiệm về trọng âm với yêu cầu “ Choose the word whose stress is
differently placed from the other words”. Các từ được chọn trong 2 câu hỏi
này là những từ sẽ được sử dụng trong giờ học đó. Hai câu hỏi này có thể
viết trước ở bảng phụ, hoặc soạn trên bài giảng điện tử để trình chiếu trên
máy chiếu. Cuối mỗi giờ học, tôi dành từ 30 giây đến 1 phút để học sinh trả
lời hai câu hỏi đó và phát âm những từ ở trong hai câu hỏi đó. Học sinh nào
Nguyễn Thị Đam – Trường THPH Bỉm Sơn – Năm học 2011-2012
6
có đáp án đúng và phát âm chính xác trọng âm của các từ đó sẽ nhận được
một phiếu điểm thưởng. Phiếu này dùng để cộng điểm cho học sinh vào các
bài kiểm tra 15 phút hoặc kiểm tra miệng theo tỉ lệ:
+ Từ 2 phiếu đến 6 phiếu = 1 điểm bài kiểm tra 15 phút, hoặc KT miệng.
Biện pháp này được thực hiện trong các giờ dạy của 16 đơn vị bài học.
Như vậy sau mỗi tiết học, học sinh sẽ nắm được trọng âm của 8 từ qua 16
đơn vị bài học, với 640 từ.
Unit 3
Reading 1. A. assist B. attention C. situation D. attract
2. A. install B. verbal C. signal D. waiter
Speaking 1. A. beautiful B. perfect C. airport D. terrible
Nguyễn Thị Đam – Trường THPH Bỉm Sơn – Năm học 2011-2012
7
2. A. colour B. dancer C. really D. American
Listening 1. A. happen B. argument C. adult D. maximum
2. A. valuable B. formality C. machinery D. interpret
Writing 1. A. attract B. suppose C. happen D. social
2. A. towards B. verbal C. passport D. waiter
Languag
e focus
1. A. terrific B. common C. assistant D. attention
2. A. public B. matter C. reject D. certain
Unit 4
Reading 1. A. proposal B. marvellous C. appearance D. supportive
2. A. decide B. defend C. desert D. demand
Speaking 1. A. separate B. parallel C. national D. statistic
2. A. algebra B. computer C. September D. disruptive
Listening 1. A. entertain B. magazine C. engineer D. government
2. A. organise B. favourite C. effective D. primary
Writing 1. A. cinema B. politics C. computer D. primary
2. A. similar B. statistics C. actually D. carefully
Language
focus
1. A. October B. academic C. curriculum D. selection
2. A. sympol B. typical C. diploma D. Geology
Unit 5
Reading 1. A. roommate B. campus C. graduate D. enginee
2. A. mushroom B. expectancy C. curable D. general
Writing: 1. A. conflict B. harmony C. desire D. violent
2. A. together B. organize C. concern D. employment
Language Focus: 1. A. across B. butcher C. cancer D. famous
2. A. opposite B. business C. among D. contract
Unit 10
Reading: 1. A. extinction B. destroy C. habitat D. depend
2. A. effort B. species C. temperature D. destruction
Speaking: 1. A. forest B. huntign C. mountain D. illegal
2. A. endangered B. tropical C. bamboo D. decline
Listening: 1. A. mother B. peaceful C. picture D. repeat
2. A. hunter B. baby C. attain D. sociable
Writing: 1. A. problem B. awareness C. polluted D. enough
2. A. condition B. product C. begin D. reserve
Language Focus: 1. A. careful B. carrot C. canal D. children
2. A. manage B. footpath C. decide D. Christmas
Unit 11
Reading: 1. A. television B. different C. subject D. again
2. A. people B. understand C. information D. entertainment
Speaking: 1. A. quickly B. conversation C. character D. following
Nguyễn Thị Đam – Trường THPH Bỉm Sơn – Năm học 2011-2012
9
2. A. practise B. parents C. enjoy D. moment
Listening: 1. A. reunited B. survive C. unnoticed D. resolve
2. A. wilderness B. family C. character D. recommend
Writing: 1. A. summary B. content C. conclusion D. title
2. A. recently B. correct C. result D. partner
Language Focus: 1. A. machine B. hotel C. district D. sunny
2. A. pleasant B. possible C. prepare D. tourist
Unit 12
Writing : 1. A. suggestion B. biology C. research D. mountainous
2. A. different B. charity C. improve D. salary
Language Focus: 1. A. clothes B. minute C. Japanese D. handbag
2. A. explode B. recorder C. recover D. wildlife
Unit 15
Reading: 1. A. involvement B. society C. politics D. control
2. A. believe B. housework C. basis D. advocated
Speaking:1. A. husband B. tradition C. extent D. decision
2. A. sympathetic B. knowledge C. education D. independent
Listening: 1. A. African B. average C. collecting D. firewood
2. A. produce B. finish C. typical D. impression
Writing : 1. A. status B. illustrate C. number D. unequal
2. A. children B. entertainment C. married D. marital
Language Focus: 1. A. holiday B. parents C. explain D. scissors
2. A. prohibit B. interest C. condition D. appropriate
Unit 16
Reading : 1. A. economic B. cooperation C. population D. transportation
2. A. situation B. industry C. justice D. tourism
Speaking: 1. A. language B. religion C. currency D. session
2. A. leader B. total C. official D. capital
Listening : 1. A. himself B. contrast C. include D. submit
2. A. quarter B. second C. exist D. million
Nguyễn Thị Đam – Trường THPH Bỉm Sơn – Năm học 2011-2012
11
Writing: 1. A. wonderful B. ẹnjoy C. famous D. ideal
2. A. excellent B. vacation C. hotel D. centre
Language focus: 1. A. merry B. invite C. Tuesday D. danger
2. A. somewhere B. rebuild C. graduate D. danger
Để giúp học sinh dễ dàng ghi nhớ và khắc sâu hơn kiến thức về trọng
âm Tiếng Anh, tôi đã đưa ra một số quy tắc đơn giản và dễ nhớ về trọng âm
artificially, sensitive, technology, geography,
Ngoại lệ: TElevision có trọng âm rơi vào âm tiết thứ nhất.
4. Từ ghép:
- Đối với các danh từ ghép trọng âm rơi vào phần đầu: BLACKbird,
GREENhouse, RAINcoat, BEDroom…
- Tính từ ghép có từ đầu tiên là tính từ hoặc trạng từ thì trọng âm rơi vào
âm tiết thứ hai, tận cùng –ED:
Ví dụ: bad-TEMpered, short-SIGHted, ill-TREAted, well-DONE, short-
HANded, old-FASHioned
- Tính từ ghép co trọng âm rơi vào âm tiết đầu:
Ví dụ: HOMesick, AIRsick, WAterproof, LIghtning-fast
Ngoại lệ: duty- free snow- white
- Các trạng từ và động từ ghép thì trọng âm rơi vào âm tiết thứ hai.
Ví dụ: upsTAIRs, head-FIRST, north-EAST, downSTREAM
5. Trọng âm ở các từ chỉ số đếm:
- Trọng âm rơi vào âm tiết thứ nhất: THIRty, NInety,
- Trọng âm rơi vào âm tiết thứ hai: thirTEEN, eighTEEN,
6. Một số từ vừa là danh từ, vừa là động từ thì:
- Đối với danh từ, trọng âm rơi vào âm tiết thì nhất
- Đối với động từ, trọng âm rơi vào âm tiết thứ hai
‘record(N) re‘cord (V) , ‘comment (N) com‘ment(V), ‘present(preznt/
(n), pre’sent/prizent/(v), import, export, increase…
Nguyễn Thị Đam – Trường THPH Bỉm Sơn – Năm học 2011-2012
13
7. Trọng âm thường rơi vào âm tiết đứng cách hậu tố - ate, - ary một
âm tiết:
Ví dụ: JAnuary, DICtionary, CONsiderate
Ngoại lệ: ex’traordinary, docu’mentary…
Lưu ý:
1. Tiếp đầu ngữ không làm thay đổi trọng âm chính của từ:
14,7 %
4 hs
7,9 %
0 hs
0 %
0 hs
0 %
Kết quả cho thấy số học sinh làm đúng cả năm câu hoặc bốn câu
chiếm tỉ lệ cao hẳn so với trước khi thực hiện phương pháp này, không có
học sinh nào làm sai cả năm hay bốn câu.
Khi được gọi đọc, hầu hết đọc đúng những câu các em đã làm đúng,
điều này chứng tỏ các em không chỉ nắm được lý thuyết mà còn có khả
năng thực hành tốt.
Phiếu kiểm tra khả năng sử dụng trọng âm Tiếng Anh có nội dung
như sau:
Chọn từ có trọng âm chính nhấn vào âm tiết có vị trí khác với những từ
còn lại:
1. A. study B. reply C. apply D. rely
2. A. employer B. refer C. committee D. refugee
3. A. tenant B. common C. machine D. rubbish
4. A. writer B. teacher C. builder D. career
5. A. necessity B. community C. agriculture D. development
6. A. opposite B. geography C. geometry D. endanger
7. A. incapable B. enthusiasm C. interest D. unselfish
8. A. comfortable B. industrial C. passenger D. interested
9. A. employed B. manager C. flowers D. difficult
10. A.approximate B. accomplished C. invaluable D. expectation
Nguyễn Thị Đam – Trường THPH Bỉm Sơn – Năm học 2011-2012
15
PHẦN III. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
tập ngữ âm nếu giáo viên dạy áp dụng theo phương pháp này.
Nguyễn Thị Đam – Trường THPH Bỉm Sơn – Năm học 2011-2012
16
Tôi mong rằng bài viết này của tôi góp một phần nhỏ bé vào việc vận
dụng dạy và học môn tiếng Anh ở các trường THPT. Theo tôi, với phương
pháp này, nó là phương pháp hữu hiệu nhất, bởi tôi đã áp dụng nó cho quá
trình dạy học, luyện thi của tôi, và tôi thấy kết quả thực sự rất phù hợp, nó
không chỉ giúp cho học sinh chỉ học để đạt được kết quả cao trong các kỳ
thi, mà còn giúp các em tự tin trong giao tiếp, trong phỏng vấn việc làm, để
qua đó, học sinh cũng có đầy đủ tự tin bước vào ngưỡng cửa của trường đại
học và cuộc sống.
2. Các đề xuất và khuyến nghị:
- Mặc dù chương trình và sách giáo khoa Tiếng Anh bậc THPT đã
được biên soạn công phu và đáp ứng được nhu cầu đổi mới nhưng một số
chủ đề còn khó và chưa sát với đời sống của học sinh, đặc biệt là học sinh
khu vực nông thôn. Học sinh không có nhiều cơ hội và phương tiện để rèn
luyện thêm kĩ năng nghe nói chung và rèn luyện về trọng âm nói riêng. Vì
vậy, Bộ GD&ĐT cần xây dựng nội dung chương trình và biên soạn sách
giáo khoa sao cho phù hợp và sát thực tế hơn với trình độ của học sinh các
vùng miền. Bên cạnh rất nhiều sách tham khảo, cần có thêm các bộ đĩa và
tài liệu luyện nghe và luyện trọng âm theo chương trình Tiếng Anh THPT.
- Cần trang bị cho các trường đầy đủ về cơ sở vật chất và các phương
tiện dạy học ngoại ngữ như: phòng học bộ môn, đài cassette, băng, đĩa,
máy chiếu, máy ghi âm,…
Tôi rất mong với phương pháp nêu trên của tôi, được sự quan tâm,
góp ý của bạn đọc, đặc biệt là các cấp lãnh đạo.
Tôi xin chân thành cám ơn !
Bỉm Sơn, ngày 30 tháng 5 năm 2012
NGƯỜI THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
Nguyễn Thị Đam