ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
PHẠM ANH KHÔI ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG
TẠI MỘT SỐ DỰ ÁN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN HƢNG,
TỈNH QUẢNG NINH

Chuyên ngành: Quản lý đất đai
Mã số: 60 85 01 03 LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Hoàng Hải Thái Nguyên, năm 2012
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

i


ii
LỜI CẢM ƠN

Qua những năm đƣợc học tập và rèn luyện tại Khoa Tài nguyên và
Môi trƣờng - Trƣờng Đại học Nông lâm Thái Nguyên, tôi đã nhận đƣợc sự
dạy dỗ, chỉ bảo nhiệt tình của các thầy cô giáo trong và ngoài khoa. Các thầy
cô đã truyền đạt cho tôi những kiến thức chuyên môn giúp tôi vững vàng, tự
tin trong công việc. Với tấm lòng biết ơn sau sắc, tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ
quý báu đó.
Trong quá trình thực hiện đề tài luận văn này, để hoàn thành đƣợc luận
văn tôi đã nhận đƣợc sự chỉ bảo, giúp đỡ tận tình của TS Hoàng Hải, các thầy
cô trong Khoa Tài nguyên và Môi trƣờng - Trƣờng Đại học Nông lâm Thái
Nguyên, Khoa Sau đại học. Nhân dịp này cho tôi đƣợc bày tỏ lòng biết ơn sâu
sắc đến TS Hoàng Hải và những ý kiến đóng góp quý báu của các thầy cô.
Tôi xin chân thành cảm ơn các lãnh đạo, cán bộ UBND huyện Yên
Hƣng, Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện Yên Hƣng, UBND xã Minh Thành
và UBND xã Tiền Phong đã tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình
tôi thực hiện luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn các bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, giúp
đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhƣng lĩnh vực nghiên cứu (công tác
GPMB) có tính chất phức tạp cao, kết quả nghiên cứu không tránh đƣợc
những thiết sót; tôi mong đƣợc sự góp ý của các thầy, cô và bạn bè để Luận
văn này đƣợc hoàn thiện hơn, đƣợc sử dụng trong thực tế để đóng góp cho
công tác xây dựng chính sách GPMB tại địa phƣơng. Tác giả luận văn


1.4 Chính sách bồi thƣờng khi nhà nƣớc thu hồi đất ở Việt Nam qua các
thời kỳ 15
1.4.1 Thời kỳ trƣớc 1987 15
1.4.2 Thời kỳ 1987 đến 1993 17
1.4.3 Thời kỳ 1993 đến 2003 18
1.4.4 Thời kỳ từ khi có Luật đất đai năm 2003 đến nay 20
1.5 Tình hình thực hiện chính sách bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ theo
quy định của Luật Đất đai 2003 25
1.6 Những vấn đề tồn tại cần đƣợc nghiên cứu 26
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

iv
1.6.1 Thực tiễn của việc bồi thƣờng giải phóng mặt bằng 26
1.6.2 Về tái định cƣ 28
1.6.3 Vấn đề chuyển đổi nghề nghiệp 29
1.7 Khái quát thực trạng công tác GPMB của tỉnh Quảng Ninh 30
1.7.1 Những kết quả đạt đƣợc trong công tác GPMB 30
1.7.2 Khó khăn, vƣớng mắc 31
CHƢƠNG II: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP
NGHIÊN
CỨU
33
2.1 Đối tƣợng, địa bàn nghiên cứu 33
2.1.1 Đối tƣợng nghiên cứu 33
2.1.2 Địa bàn nghiên cứu 33
2.2 Nội dung nghiên cứu 33
2.2.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của huyện Yên Hƣng 33
2.2.2 Tình hình quản lý, sử dụng đất đai của huyện Yên Hƣng 33
2.2.3 Thực trạng công tác bồi thƣờng, GPMB trên địa bàn huyện Yên
Hƣng 33

3.4.1 Những văn bản pháp lý liên quan 59
3.4.2 Khái quát về các dự án nghiên cứu 62
3.4.3 Đánh giá kết quả thực hiện công tác GPMB 02 dự án qua quá trình
thu thập, tổng hợp số liệu tại Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện Yên
Hƣng 66
3.4.4 Đánh giá ảnh hƣởng của công tác GPMB tại 02 dự án qua phiếu
điều tra ý kiến của ngƣời dân 72
3.5 Đánh giá chung về quá trình thực hiện công tác GPMB 89
3.5.1 Thuận lợi 89
3.5.2 Khó khăn 89
3.6 Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác GPMB 91
3.6.1 Giải pháp về chính sách 91
3.6.2 Giải pháp về tổ chức thực hiện 91
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 93
TÀI LIỆU THAM KHẢO 95 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIỆT TẮT

ADB
Ngân hàng phát triển Châu Á
BĐS
Bất động sản
CNH-HĐH
Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

vii

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1: Hiện trạng sử dụng đất năm 2011 huyện Yên Hƣng 55
Bảng 3.2: Bảng tổng hợp các dự án thực hiện GPMB từ năm 2007 đến năm 2011
trên địa bàn huyện Yên Hƣng 57
Bảng 3.3: Diện tích đất thu hồi thực hiện dự án 1 67
Bảng 3.4: Diện tích đất thu hồi thực hiện dự án 2 67
Bảng 3.5: Tổng hợp kinh phí bồi thƣờng, hỗ trợ của các dự án 68
Bảng 3.6: Tổng hợp đơn giá bồi thƣờng tại 02 dự án 69
Bảng 3.7: Tổng hợp giá đất và diện tích ô đất tái định cƣ 70
Bảng 3.8: Tổng hợp tiến độ thực hiện công tác GPMB 71
Bảng 3.9: Tổng hợp ý kiến của các hộ dân về đơn giá và chính sách về bồi
thƣờng, hỗ trợ 73
Bảng 3.10: Tổng hợp ý kiến của các hộ dân về việc sử dụng tiền bồi thƣờng
và hỗ trợ tại 02 dự án 76
Bảng 3.11: Tổng hợp ý kiến của các hộ dân về tình hình đời sống sau khi thu
hồi đất sản xuất nông nghiệp 78
Bảng 3.12: Tổng hợp ý kiến các hộ dân về tình hình an ninh trật tự xã hội và
mối quan hệ trong gia đình sau thu hồi đất 81
Bảng 3.13: Tổng hợp ý kiến của các hộ dân về ảnh hƣởng của dự án đối với
cơ sở hạ tầng, công trình phúc lợi tại địa phƣơng 84
Bảng 3.14: Tổng hợp ý kiến của các hộ dân về tình trạng môi trƣờng của khu
vực thực hiện dự án sau khi thu hồi đất 85
Bảng 3.15: Tổng hợp những kiến nghị của ngƣời dân bị thu hồi đất 86
một loại bất động sản, là một loại hàng hóa đặc biệt vì những tính chất của nó
nhƣ: Cố định về vị trí, giới hạn về không gian, vô hạn về thời gian sử dụng.
Trong điều kiện quỹ đất ngày càng hạn hẹp, dân số ngày càng đông,
nhu cầu sử dụng đất ngày càng cao, nhịp độ phát triển ngày càng lớn. Do đó
công tác giải phóng mặt bằng để tạo ra mặt bằng sạch thực hiệc các dự án
phát triển kinh tế - xã hội càng trở nên cấp thiết và trở thành một thách thức
lớn đối với sự thành công của các dự án. Vấn đề bồi thƣờng, giải phóng mặt
bằng trở thành điều kiện đầu tiên để triển khai thực hiện dự án có hiệu quả. Vì
vậy đòi hỏi cần có sự quan tâm đúng mức của các cấp, các ngành một cách
toàn diện đối với công tác bồi thƣờng, giải phóng mặt bằng nhằm góp phần
thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của đất nƣớc.
Quảng Ninh là một tỉnh miền núi - duyên hải phía đông bắc tổ quốc,
nằm trong khu vực tam giác tăng trƣởng kinh tế phía Bắc (Hà Nội - Hải
Phòng - Quảng Ninh, đóng vai trò là hạt nhân thúc đẩy phát triển thƣơng mại,
đầu tƣ và du lịch, góp phần thực hiện các mục tiêu trong chiến lƣợc phát triển
kinh tế của đất nƣớc.
Huyện Yên Hƣng là huyện ven biển nằm ở phía Tây Nam của tỉnh
Quảng Ninh, có diện tích tự nhiên 31.419,99 ha. Huyện Yên Hƣng có 19 đơn
vị hành chính gồm 01 thị trấn và 18 xã, Thị trấn Quảng Yên là thủ phủ của
huyện (đã từng là trung tâm hành chính của tỉnh Hồng Quảng trƣớc đây) nằm
giữa tam giác 3 thành phố, Cách thành phố Hạ Long 40 km về phía Tây Nam,
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

2
cách thành phố Uông Bí 18 km về phía Đông Nam và cách thành phố cảng
Hải Phòng khoảng 20 km về phía Đông. Với vị trí địa lý, kinh tế xã hội thuận
lợi, nằm trên trục Quốc lộ 18A Bắc Ninh - Hải Dƣơng - Quảng Ninh đã tạo
cho huyện Yên Hƣng những điều kiện lý tƣởng để thu hút đầu tƣ, thực hiện
CNH - HĐH với sự phát triển của các khu công nghiệp hiện đại, các khu dân
cƣ mới, các công trình văn hóa xã hội mang tính chất quốc gia

- Các tài liệu số liệu điều tra, thu thập phải phản ánh đúng quá trình
thực hiện các chính sách bồi thƣờng giải phóng mặt bằng trong thời gian qua
và có độ chính xác cao.
- Điều tra làm rõ những thiệt hại của ngƣời dân khi bị mất đất nhƣ: Mất
việc làm, mất chỗ ở, thiếu cấc cơ sở hạ tầng cho hoạt động văn hoá tinh
thần…
- Các số liệu điều tra thu thập phải đƣợc phân tích, đánh giá một cách
khách quan.
3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
- Ý nghĩa khoa học: Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần làm sáng
tỏ mối quan hệ tƣơng hỗ giữa công tác quản lý đất đai và công tác giải phóng
mặt bằng cũng nhƣ những tác động, những ảnh hƣởng chúng tới những đối
tƣợng thuộc diện giải phóng mặt bằng trƣớc và sau khi dự án đƣợc triển khai
trên địa bàn nghiên cứu.
- Ý nghĩa thực tiễn: Đề xuất và lựa chọn những giải pháp phù hợp với
thực tiễn của công tác giải phóng mặt bằng cũng nhƣ nâng cao hiệu quả của
công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai song song với việc tổng kết rút kinh
nghiệm, làm nguồn tham khảo cho những trƣờng hợp tƣơng tự trên địa bàn
nghiên cứu. Với mục tiêu giúp cho các đối tƣợng thuộc diện giải phóng mặt
bằng an cƣ lạc nghiệp.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

4
CHƢƠNG I
TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Cơ sở pháp lý và thực tiễn về bồi thƣờng giải phóng mặt bằng
1.1.1 Khái niệm về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và chính sách bồi thường
- Thu hồi đất là việc Nhà nƣớc ra quyết định hành chính để thu lại

nghiệp. Do đó mỗi khu vực bồi thƣờng GPMB có những đặc trƣng riêng và
đƣợc tiến hành với những giải pháp riêng phù hợp với những đặc điểm riêng
của mỗi khu vực và từng dự án cụ thể.
- Tính phức tạp: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng
trong đời sống kinh tế xã hội đối với mọi ngƣời dân. Tại khu vực nông thôn,
dân cƣ chủ yếu sống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp cho nên đất đai
là tƣ liệu sản xuất cơ bản. Đối với khu vực thành thị đất đai là tài sản có giá trị
lớn gắn trực tiếp với đời sống sinh hoạt của ngƣời dân, với những chủ thể kinh
doanh thì vị trí đất còn gắn với thu nhập của họ. Từ các đặc điểm nhƣ trên cho
chúng ta thấy việc bồi thƣờng thiệt hại cho mỗi diện tích đất khác nhau bị thu
hồi về vị trí, điều kiện sử dụng thƣờng khác nhau.
- Đối với đất ở lại càng phức tạp hơn do những nguyên nhân sau:
+ Đất ở là tài sản có giá trị lớn, gắn bó trực tiếp với đời sống và sinh
hoạt của ngƣời dân mà tâm lý, tập quán là ngại di chuyển chỗ ở.
+ Nguồn gốc sử dụng đất khác nhau qua nhiều thời kỳ với chế độ quản
lý khác nhau, cơ chế chính sách không đồng bộ dẫn đến tình trạng lấn chiếm
đất đai xây nhà trái phép diễn ra thƣờng xuyên.
+ Thiếu quỹ đất do xây dựng khu tái định cƣ cũng nhƣ chất lƣợng khu
tái định cƣ thấp chƣa đảm bảo đƣợc yêu cầu.
+ Dân cƣ một số vùng sống chủ yếu bằng nghề buôn bán nhỏ và sống
bám vào các trục đƣờng giao thông của khu dân cƣ làm kế sinh nhai nay
chuyển đến ở khu vực mới thì điều kiện kiếm sống bị thay đổi nên họ không
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

6
muốn di chuyển.
Từ các điểm trên cho thấy mỗi dự án khác nhau thì công tác GPMB
đƣợc thực hiện khác nhau.
1.2 Giá đất và định giá đất
1.2.1 Giá đất

Định giá đất: Là sự ƣớc tính về giá trị của đất bằng hình thái tiền tệ cho
một mục đích sử dụng đã đƣợc xác định, tại một thời điểm xác định. Đất đai là
một tài sản, vì vậy, về nguyên tắc việc định giá đất cũng giống nhƣ việc định
giá các tài sản thông thƣờng. Mặt khác, đất đai là một tài sản đặc biệt, giá đất
ngoài các yếu tố về không gian, thời gian, kinh tế, pháp lý chi phối nó còn bị
tác động bởi các yếu tố về tâm lý, xã hội.
Định giá bất động sản: Là hình thức phân tích kinh tế ứng dụng. Định
giá BĐS thực chất là định giá đất và định giá các tài sản gắn liền với đất.
Trong trƣờng hợp bao gồm cả việc định giá các tài sản gắn liền với đất, thì
cũng không thể vì thế mà tách chúng hoàn toàn độc lập nhau, vì BĐS là một
đơn vị thống nhất; thống nhất về quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và về mục
đích sử dụng. [22]
1.2.3 Ảnh hưởng của yếu tố định giá đất đến công tác bồi thường, GPMB
và tái định cư
Trong quá trình đổi mới quản lý kinh tế khái niệm kinh tế thị trƣờng
đƣợc hiểu và áp dụng khá rộng vào trong các văn bản pháp quy và trong các
tài liệu nghiên cứu. Đồng thời khái niệm về thị trƣờng bất động sản cũng hình
thành và đang đƣợc hoàn thiện thông qua sự phát triển của nền kinh tế theo
hƣớng thị trƣờng mà trƣớc hết là sự phát triển, hoàn thiện của hệ thống pháp
luật về kinh tế. Mặc dù pháp luật nói chung và Luật Đất đai chƣa đề cập đến
việc đất có giá nhƣng trên thực tế, lý thuyết “giá trị” bất động sản bao gồm
các yếu tố nhu cầu sử dụng, sự khan hiếm, sức mua đã chứng minh rằng đất
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

8
có giá.
Hiến pháp năm 1992 đã khẳng định: “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, tổ
chức cá nhân đƣợc quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật”. Điều 12
Luật Đất đai năm 1993 và Luật sửa đổi một số điều của Luật Đất đai năm 1998
và năm 2001 quy định: “Nhà nƣớc xác định giá các loại đất để thu thuế chuyển

hợp cụ thể, nhà nƣớc sẽ cấp đất mới cho các chủ sử dụng bị thu hồi đất.
Về phƣơng thức bồi thƣờng, Nhà nƣớc thông báo cho ngƣời sử dụng
đất biết trƣớc cho việc họ sẽ bị thu hồi đất trong thời hạn một năm. Ngƣời dân
có quyền lựa chọn các hình thức bồi thƣờng bằng tiền hoặc bằng nhà tại khu ở
mới. Tại thủ đô Bắc Kinh và thành phố Thƣợng Hải, ngƣời dân thƣờng lựa
chọn bồi thƣờng thiệt hại bằng tiền và tự tìm chỗ ở mới phù hợp với nơi làm
việc của mình.
Về giá bồi thƣờng, tiêu chuẩn là giá thị trƣờng. Mức giá này cũng đƣợc
Nhà nƣớc quy định cho từng khu vực và chất lƣợng nhà, đồng thời đƣợc điều
chỉnh rất linh hoạt cho phù hợp với thực tế. Đối với đất nông nghiệp, bồi
thƣờng theo tính chất của đất và loại đất (tốt, xấu).
Về TĐC, các khu TĐC và các khu nhà ở đƣợc xây dựng đồng bộ và kịp
thời, thƣờng xuyên đáp ứng nhu cầu nhiều loại căn hộ với các nhu cầu sử
dụng khác nhau. Các chủ sử dụng phải di chuyển đều đƣợc chính quyền chú ý
tạo điều kiện về việc làm, đối với các đối tƣợng chính sách xã hội đƣợc Nhà
nƣớc có chính sách riêng.
Khi di dời thực hiện nguyên tắc chỗ ở mới tốt hơn chỗ ở cũ. Khu TĐC
đƣợc quy hoạch tổng thể (nhà ở, trƣờng học, chợ), cân đối đƣợc giao thông
động và tĩnh. Trong quá trình bồi thƣờng GPMB phải lập các biện pháp xử lý
theo phƣơng thức trƣớc tiên là dựa vào trọng tài, sau đó khiếu tố.
Tại thành phố Thƣợng Hải, tiêu chuẩn sắp xếp bồi thƣờng di dời nhà
hiện nay đƣợc thực hiện theo 3 loại:
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

10
- Loại 1: Lấy theo giá thị trƣờng của nhà đất đối với nhà bị tháo dời
cộng thêm với “Giá tăng thêm nhân với diện tích xây dựng của ngôi nhà bị
tháo dỡ”.
- Loại 2: Đổi nhà theo tiêu chuẩn giá trị, bố trí nhà lấy theo giá thị
trƣờng, giá tƣơng đƣơng với giá nhà bị tháo dỡ, di dời.

+ Các dự án về TĐC phải đạt hiệu quả ở mức càng cao càng tốt.
+ Ngƣời bị ảnh hƣởng đƣợc thông báo đầy đủ, đƣợc tham khảo ý kiến
chi tiết về các phƣơng án bồi thƣờng TĐC.
+ Các chủ đầu tƣ đặc biệt chú ý đến tầng lớp những ngƣời nghèo nhất,
trong đó có những ngƣời không hoặc chƣa có quyền lợi hợp pháp về đất đai,
tài sản, những hộ gia đình do phụ nữ làm chủ.[12]
1.3.3 Tại Hàn Quốc
Hàn Quốc là một nƣớc nhỏ hẹp với 70% diện tích là đất đồi, núi cho
nên đất công cộng đƣợc xem là một vấn đề hết sức quan trọng. Do đó để sử
dụng đất một cách hiệu quả hơn thì các quy hoạch, và quy chế đƣợc coi nhƣ
một hình thức pháp luật.
Luật đất đai của Hàn Quốc đƣợc xác lập trên cơ sở Luật quy hoạch đô
thị cho từng đô thị và Luật quản lý sử dụng quốc thổ bao gồm tất cả các đô thị,
Nhà nƣớc chỉ định năm khu vực sử dụng để cân bằng sự phát triển đồng bộ.
Đặc biệt, khái niệm cơ bản của luật quản lý sử dụng quốc thổ công khai
rõ ràng về đất đai. Đây có ý nghĩa là tách riêng hai phần quyền sở hữu và
quyền sử dụng đất để nhấn mạnh tầm quan trọng của đất công cộng trong xã
hội. Chế độ này giúp việc sử dụng đất một cách hữu dụng bằng cách thúc đẩy
quyền sử dụng đất nhiều hơn quyền sở hữu đất. Với khái niệm công khai đất
đai, hạn chế sở hữu đất, hạn chế sử dụng đất, hạn chế lợi ích phát sinh, hạn
chế thanh lý các quy chế công cộng đƣợc áp dụng theo luật pháp và cách tính
các quy chế nhƣ thế này đƣợc xem là đặc trƣng của luật liên quan đến đất đai
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

12
của Hàn Quốc.
Luật bồi thƣờng GPMB của Hàn Quốc đƣợc chia ra thành hai thể chế.
Một là “đặc lệ” liên quan đến bồi thƣờng GPMB cho đất công cộng đã đạt
đƣợc theo thủ tục thƣơng lƣợng của pháp luật. Hai là luật “sung công đất”
theo thủ tục quy định cƣỡng chế của công pháp.

đó. Còn nếu nhƣ các dự án xây dựng chung cƣ nhà ở thì cung cấp cho các đối
tƣợng này chung cƣ hoặc nhà ở thấp hơn giá thành. Đối với các đối tác kinh
doanh để kiếm sống nhƣng không có pháp nhân, các đối tác kinh doanh nông
nghiệp, gia cầm thì có chính sách mang tính chất ân huệ ngoài biện pháp di
dời còn ƣu tiên cung cấp cho họ các cửa hàng hoặc khu kinh doanh. [12]
1.3.4 Phương pháp bồi thường thiệt hại về đất đai thuộc các tổ chức tài trợ
( WB và ADB)
Các dự án vay vốn của ngân hàng Thế giới (WB) và ngân hàng phát
triển Châu Á (ADB) đều có chính sách về bồi thƣờng thiệt hại, tái định cƣ do
các dự án này đƣa ra. Các chính sách này có nhiều khác biệt so với luật của
Nhà nƣớc Việt Nam nên một mặt có thể có những khó khăn nhất định trong
việc áp dụng cho các dự án vay vốn và đặc biệt có khả năng gây ra một số vấn
đề xã hội nhất định, song mặt khác cũng có những ảnh hƣởng tích cực tới việc
cải thiện chính sách bồi thƣờng và tái định cƣ cho những ngƣời bị thu hồi đất
của các dự án khác. Một số điểm khác biệt đó là:
Mục tiêu chủ yếu của các chính sách Nhà nƣớc Việt Nam dừng lại ở việc
bồi thƣờng thiệt hại về đất và tài sản trên đất, điều này có thể xuất phát từ thời
kỳ bao cấp tập trung khi còn thực hành quan niệm về lợi ích xã hội và lợi ích
công cộng đƣợc đặt lên trên hết và do đất đai là quyền sở hữu toàn dân, khi cần
Nhà nƣớc có thể lấy lại đƣợc ngay, còn việc bồi thƣờng thiệt hại là còn tuỳ
thuộc vào hoàn cảnh cụ thể chứ không phải là bắt buộc (vì có rất nhiều dự án
Nhà nƣớc động viên nhân dân phá dỡ nhà cửa trả lại một phần đất đai mà
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

14
không cần bồi thƣờng), riêng việc các hộ bị ảnh hƣởng phải tự khắc phục các
khó khăn gặp phải đƣợc coi là hết sức bình thƣờng, dù cho họ có bị thiệt thòi ít
nhiều so với trƣớc. Hầu hết mọi ngƣời đều sẵn sàng hy sinh lợi ích cá nhân vì
lợi ích chung của tập thể hay của toàn xã hội.
Trong khi đó mục tiêu chính sách tái định cƣ (TĐC) của ADB là giảm

69/2009/NĐ-CP cũng quy định những chính sách hỗ trợ để ổn định đời sống và
sản xuất của các hộ di chuyển, song do nhiều nguyên nhân khác nhau nên
nhiều chính sách đã không đƣợc áp dụng một cách có hiệu quả và đời sống của
những ngƣời bị di chuyển vẫn không đƣợc khôi phục nhƣ mục tiêu đã đề ra.
Quy định của ngân hàng ADB là không những phải thông báo đầy đủ
những thông tin về dự án cũng nhƣ chính sách bồi thƣờng, tái định cƣ của dự
án cho các hộ dân mà còn tham khảo ý kiến và tìm mọi cách thoả mãn các yêu
cầu chính đáng của họ trong suốt quá trình kế hoạch hoá cũng nhƣ thực hiện
công tác tái định cƣ.
Luật Đất đai của chúng ta quy định (trƣớc khi thu hồi phải thông báo cho
ngƣời sử dụng đất lý do thu hồi, thời gian, kế hoạch di chuyển và phƣơng án
bồi thƣờng thiệt hại). Trên thực tế việc thực hiện đầy đủ nội dung này là rất khó
khăn, vì việc thu hồi đất là quyền của Nhà nƣớc, nhƣng việc di chuyển theo kế
hoạch nhƣ thế nào, tái định cƣ ra sao hầu nhƣ không trả lời ngay đƣợc.
Theo ADB những ngƣời bị ảnh hƣởng là những ngƣời bị mất toàn bộ
hay mất tài sản vật chất hoặc phí vật chất, kể cả đất đai và tài nguyên của gia
đình nhƣ rừng, khu đánh cá… Do vậy, phạm vi ảnh hƣởng của dự án phải
quan tâm là rất rộng. [30]
1.4 Chính sách bồi thƣờng khi nhà nƣớc thu hồi đất ở Việt Nam qua các
thời kỳ
1.4.1 Thời kỳ trước 1987
1.4.1.1 Hiến pháp 1946
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

16
Sau cuộc cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, lần đầu tiên
nƣớc Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ban hành Hiến pháp vào năm 1946. Đến
năm 1953, Nhà nƣớc ta thực hiện cuộc cải cách ruộng đất và Luật cải cách
ruộng đất đƣợc ban hành. Một trong những mục tiêu đầu tiên của cuộc cải
cách là: Thủ tiêu quyền chiếm hữu ruộng đất của thực dân Pháp và đế quốc