NGUYỄN HỮU QUYỀN TRƯỜNG TIỂU HỌC VŨ HOÀ 2- ĐỨC LINH- BÌNH THUẬN
GIẢI PHÁP HỮU ÍCH
ĐỀ TÀI :
MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3
NHẬN BIẾT VÀ NHỚ LÂU MỘT SỐ KÍ HIỆU ÂM NHẠC
TRONG CHƯƠNG TRÌNH .
I/ Đặt vấn đề (Lí do chọn đề tài) :
Qua quá trình triển khai thay sách giáo khoa mới , chúng ta đều biết rằng
so với chương trình Âm nhạc lớp 1, lớp 2 đến lớp 3 ( bắt đầu giai đoạn II của
chương trình môn Âm nhạc bậc Tiểu học) học sinh ( HS) không chỉ được
học các bài hát mà còn học thêm một số kí hiệu âm nhạc. Tuy chưa yêu cầu
HS lớp 3 tập đọc nhạc nhưng các em cần nhận biết và nhớ được một số kí
hiệu âm nhạc mà chương trình đã qui định ( Tiết 16 : Giới thiệu tên nốt nhạc
; tiết 22: Giới thiệu khuông nhạc và khoá sol ; tiết 23: Giới thiệu một số hình
nốt nhạc, tiết 24: Tập nhận biết tên một số nốt nhạc trên khuông ). Đó là
những yêu cầu mới khá khó đối với HS lớp 3 và cũng là một trong những
khó khăn cho giáo viên ( GV ) trong quá trình giảng dạy bộ môn Âm nhạc
lớp 3. Thế nhưng thời lượng dành cho HS luyện tập lại quá ít. Đến tiết 28 ,
29 HS mới được thực hành, tiết 31,33 mới ôn tập.
Song song với nội dung chương trình, sách giáo khoa môn Âm nhạc lớp
3 hiện nay hầu hết chỉ trình bày các bài hát và hình minh hoa. Các kiến thức
liên quan đến một số kí hiệu âm nhạc mà HS lớp 3 cần nắm thì sách Âm
nhạc lớp 3 vẫn chưa thể hiện đầy đủ so với chương trình Bộ Giáo dục qui
định. Trong khi đó các thiết bị phục vụ cho việc dạy và học môn Âm nhạc
lại chưa đầy đủ hoặc chưa có .
Mặt khác khi tiến hành tìm hiểu thực tế ở các trường tiểu học , chúng tôi
nhận thấy rằng ngoài những GV dạy chuyên , đa số GV dạy đại trà chỉ tập
trung cho phần dạy hát hơn là cung cấp cho HS phần kiến thức âm nhạc. Do
vậy sau khi học xong lớp 3, nghỉ hè , bắt đầu lên lớp 4 HS chẳng còn nhớ
được bao nhiêu về các kí hiệu âm nhạc đã học.
Tóm lại : Vấn đề khó khăn đặt ra ơ ûđây là một số kiến thức về kí hiệu

ở phần trên, 8 mũi tên ( hoặc phấn màu ). Sau đó yêu cầu các nhóm dùng
mũi tên (hoặc phấn màu để vẽ) đính vào tên các nốt nhạc trên sơ đồ sao
cho đúng thứ tự các nốt nhạc đã học qua đó tạo thành đường đi về nhà
của gấu . Ví dụ như hình dưới đây:
2
Đôâ Pha
Si
Nhà của
gấu
Đôâ Pha
La
Son
Rê
Mi
Si
Nhà của
gấu
NGUYỄN HỮU QUYỀN TRƯỜNG TIỂU HỌC VŨ HOÀ 2- ĐỨC LINH- BÌNH THUẬN
Sau khi có hiệu lệnh của GV, các nhóm tiến hành chơi, GV theo dõi .
Nhóm nào xong đính lên bảng lớp. Sau đó GV cho nhận xét, bình chọn xếp
thứ tự thi đua, tuyên dương.
* Có thể thay đổi thành trò chơi tiếp sức: GV đính 4 bảng phụ ( hoặc
bảng bằng giấy krô-ki trình bày như phần chuẩn bị ) lên bảng. Sau đó cho 4
nhóm chơi tiếp sức đính mũi tên ( hoặc dùng phấn màu vẽ ) vào các nốt
nhạc trên sơ đồ sao cho đúng thứ tự các nốt nhạc đã học qua đó tạo thành
đường đi về nhà của gấu.
Qua trò chơi này sẽ giúp HS nhớ lâu được tên và thứ tự 7 nốt nhạc
1.2. Kể chuyện âm nhạc “ Bảy anh em” :
Ngày xưa trong một gia đình nọ có bảy anh em . Người anh cả tên Đô,
người anh thứ hai tên Rê, người anh thứ ba tên Mi, người anh thứ tư tên

và tên 7 nốt nhạc đã học.
1.3. Cho các em bốc thăm thành lập ngẫu nhiên 7 nhóm, mỗi nhóm mang
tên một nốt nhạc. Trong các hoạt động các nhóm được mời, gọi nhau bằng
tên của nốt nhạc ( Ví dụ : nhóm Son,…). Như thế sẽ hình thành ở HS thói
quen gọi tên các bạn theo tên nhóm nốt nhạc.
Hoặc mỗi lớp thường được chia thành 4 tổ . Trong mỗi tổ các em tự phân
công mỗi em mang tên một nốt nhạc. Sau đó cho các em tự sắp xếp ngồi
đúng theo thứ tự 7 nốt nhạc đã học(sau một thời gian có thể đổi lại tên).
Quá trình gọi tên theo nốt nhạc được lặp đi lặp lại từ đó giúp HS nhớ đủ
tên và nhớ đúng thứ tự 7 nốt nhạc theo yêu cầu . GV sử dụng giấy Krô-ki vẽ
hình các nốt nhạc , ghi tên 7 nốt nhạc treo lên tường làm dụng cụ trực quan
lúc nào HS cũng nhìn thấy – “ Mưa dầm thấm đất “
2/ Tiết 22: Giới thiệu khuông nhạc và khoá Son .
Chúng ta thấy hầu hết các bài hát trong tập bài hát HS lớp 3 đều được
viết theo khoá Son. Vì thế khi dạy nội dung này, ngoài việc chuẩn bị bảng
phụ kẻ sẵn khuông nhạc , khoá Son GV cho HS quan sát kĩ bất kì một
khuông nhạc nào trong các bài hát của tập bài hát lớp 3 ( đây chính là hình
ảnh trực quan thường xuyên xuất hiện nhất ). Từ đó GV giúp HS nhận ra
khuông nhạc gồm có 5 dòng kẻ song song cách đều nhau, kí hiệu đứng ở đầu
khuông nhạc ( nối liền 5 dòng kẻ ) chính là khoá Son. Sau khi HS nhận biết
khoá son, nắm được hình khuông nhạc và khoá Son giáo viên kể cho HS
nghe chuyện “ Bảy anh em đoàn kết” :
…Ngày xưa có bảy anh em mồ côi cha mẹ. Họ luôn sống chung với nhau
trong một khu rừng. Nơi đây thường xuyên xảy ra lũ lụt. Trong nhà họ lúc
nào cũng có 5 tấm ván lớn( tượng trưng cho 5 dòng kẻ của khuông nhạc )
được buộc chặt vơí nhau bằng một sợi dây ( Khoá Son ) tạo thành một con
thuyền. Mỗi khi lũ đến họ đã cùng nhau lên thuyền , bám chặt thuyền,
nguyện sống chết có nhau . Nhờ thế mà họ đã tránh được sự hung hãn cuả
các cơn lũ…
Vừa kể GV vừa vẽ minh họa lên bảng nhằm thu hút sự chú ý của HS . HS

(1)
sẵn vào cột bên trái bảng giấy krô-ki ( như trình bày như
dưới đây); cột bên phải để trống.
Hình nốt trắng
Hình nốt đen
Hình nốt móc đơn
Hình nốt móc kép
Dấu lặng đen
Dấu lặng đơn
- Tiến hành chơi :
5
Bấm nhựa
trong cứng vào
đây để làm khe
NGUYỄN HỮU QUYỀN TRƯỜNG TIỂU HỌC VŨ HOÀ 2- ĐỨC LINH- BÌNH THUẬN
Cho HS chơi theo 4 nhóm (nhiều hay ít nhóm tuỳ theo sự chuẩn bị của
GV ). GV đính 4 bảng cài lên bảng lớp , dưới mỗi bảng cài GV treo một
đính
(1)
:
Nhằm có thể đổi chỗ một vài tên gọi hình nốt nhạc từ cột trái qua cột phải để thực hiện trò chơi
mang tính nâng cao hơn ( cách thứ 3 )
túi nhỏ dựng khoảng 10 hình các nốt nhạc khác nhau. Cho 4 nhóm chơi tiếp
sức, khi có hiệu lệnh của GV mỗi HS của mỗi nhóm tìm 1hình nốt
nhạc trong túi của nhóm mình rồi đính vào ô trống ở cột bên phải sao cho
thích hợp .
GV có thể tổ chức cho HS chơi nhiều hay ít lần tuỳ vào điều kiện thời
gian hay trình độ HS của từng lớp. Sau mỗi lần chơi GV cho HS nhận xét,
tuyên dương.
Cách 3 : Chuẩn bị và tiến hành cho HS chơi như sau :

bày 5 đường kẻ để tạo thành khuông nhạc, có khoá son đặt ở đầu mỗi
khuông nhạc. Dùng nhựa cứng trong suốt bấm đè lên mỗi dòng kẻ và trên
mỗi khe để tạo thuận lợi khi cài các nốt nhạc vào một cách nhanh chóng ,
chính xác (giống thanh gài bảng nỉ ở lớp1). Dùng giấy krô-ki cắt thành hình
các nốt nhạc đã học ( Giống như hình nốt nhạc ở tiết 23,khoảng 40 hình sao
cho đủ số lượng cho 4 nhóm ), mỗi hình cao khoảng 10 đến 12 cm rồi tô
màu để phân biệt với màu nền của bảng cài .
- Tiến hành trò chơi :
Trò chơi được tiến hành sau khi HS được ôn tập hai bài hát Em yêu
trường em , cùng múa hát dưới trăng ( sau hoạt động 1 và 2 trong SGV
trang 55). GV cho HS chơi tiếp sức theo 4 nhóm trong một thời gian nhất
định . Mỗi nhóm khoảng 7 em . Khi nghe hiệu lệnh của GV ( son trắng , la
đen , pha móc đơn ,…)lần lượt từng HS trong mỗi nhóm lên đính vào bảng
cài tên một nốt nhạc theo yêu cầu của GV. Sau mỗi lượt chơi GV cho HS
nhận xét , sửa sai , tuyên dương ( Có thể chơi nhiều lần tuỳ theo điều kiện
thời gian của tiết học ).
5/ Một số biện pháp khác dành cho các tiết 28( Tập kẻ khuông nhạc và
viết khoá son ), tiết 29 ( Tập viết các nốt nhạc trên khuông nhạc ), tiết
31và 33 (Ôân tập các nốt nhạc ):
Tục ngữ Việt Nam có câu Trăm hay không bằng tay quen hay là Văn
ôn võ luyện. Trong học âm nhạc cũng thế , GV cần tạo điều kiện giúp HS
thực hành thường xuyên , trong mọi hoạt động , càng nhiều càng tốt. Chúng
ta tiến hành như sau :
7
NGUYỄN HỮU QUYỀN TRƯỜNG TIỂU HỌC VŨ HOÀ 2- ĐỨC LINH- BÌNH THUẬN
5.1. Trong những tiết ôn tập có kí hiệu nốt nhạc, khuông nhạc, khoá son
GV cần thường xuyên cho HS thực hiện trên bảng con. Sau đó GV cho HS
nhận xét , sửa sai.
Khi viết đầu nốt nhạc HS thường hay bị sai , GV cần chú ý sửa cho các
em ngay , không để thành thói quen sau này rất khó sửa. Đầu nốt nhạc như

NGUYỄN HỮU QUYỀN TRƯỜNG TIỂU HỌC VŨ HỒ 2- ĐỨC LINH- BÌNH THUẬN
! Lưu ý : Như đã nêu ở phần trên “ Mưa dầm thấm đất; Văn ơn võ luyện
“, GV cần tạo cho HS thói quen thực hành nhiều, thói quen tự học, tự vận
dụng vào thực tiễn. Có như thế thì hiệu quả mang lại sẽ càng cao hơn.
III/ Kết quả và hiệu quả phổ biến ứng dụng nội dung vào thực tiễn:
Sau khi triển khai thể nghiệm , chúng tơi nhận thấy rằng:
- Các hoạt động này dễ dàng thu hút sự chú ý của HS , các em tích cực
hơn , sáng tạo hơn, phát huy được khả năng cảm thụ âm nhạc của HS, tạo
cho các em niềm say mê âm nhạc , đem lại niềm vui thật sự cho các em
trong các giờ học. Hầu hết HS nhớ được, nhớ lâu các kí hiệu âm nhạc đã
học. Các trường theơ nghim đeău đem lái hiu quạ cao hơn nhieău so
với trước.
Số liệu :
+ Số liệu đối chứng : 85/114 tỉ lệ 74,6%
+ Số liệu thể nghiệm : 114/118 tỉ lệ 96,6%
- Các bin pháp neđu tređn d thực hin, có theơ vn dúng mói
lúc mói nơi , khođng tôn kém nhieău veă thời gian cũng như tiêt
kim được tieăn bác. Các đoă dùng d làm, làm mt laăn có theơ
sử dúng được lađu dài. Đaịc bit là giại quyêt được tình tráng SGK
và thiêt bò dáy hóc chưa đáp ứng được yeđu caău dáy và hóc. Được
sự đoăng tình cụa tât cạ đoăng nghip, nhât là giáo vieđn đang dáy
lớp 3.
- Vận dụng tốt cho cả việc dạy mơm âm nhạc ở các lớp trên.
Người viết
NGUYỄN HỮU QUYỀN

DUYỆT CỦA HĐKH TRƯỜNG DUYỆT CỦA HĐKH NGÀNH GD
9
NGUYỄN HỮU QUYỀN TRƯỜNG TIỂU HỌC VŨ HOÀ 2- ĐỨC LINH- BÌNH THUẬN
10