Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
NÔNG VIỆT DŨNG CÔNG CUỘC XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO
Ở HUYỆN CHỢ MỚI - TỈNH BẮC KẠN
GIAI ĐOẠN 2001 - 2010
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LỊCH SỬ
CÔNG CUỘC XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO
Ở HUYỆN CHỢ MỚI - TỈNH BẮC KẠN
GIAI ĐOẠN 2001 - 2010
Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
Mã số: 60.22.03.13
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LỊCH SỬ
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. PGS.TS. Nguyễn Thị Phƣơng Chi
2. TS. Nghiêm Thị Hải Yến
Thái Nguyên, 2013 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi. Các
nội dung nêu trong luận văn là kết quả làm việc của tôi và chưa được công bố
trong bất cứ một công trình nào khác. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
ii
LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới tất cả các thầy cô
giáo trong Khoa Lịch sử, đặc biệt là những thầy cô giáo ở chuyên ngành Lịch
sử Việt Nam, những ngƣời đã giảng dạy và động viên tôi trong suốt hai năm
học vừa qua giúp tôi hoàn thành nghiên cứu và hoàn thiện nghiên cứu đề tài.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Phó giáo sƣ, Tiến sĩ Nguyễn Thị
Phƣơng Chi, Tiến sĩ Nghiêm Thị Hải Yến, ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn, giúp
đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu.
Qua đây, cũng xin gửi lời cảm ơn tới gia đình và bạn bè tôi, những
ngƣời đã luôn ở cạnh tôi trong những lúc khó khăn nhất và giúp tôi có đƣợc
thành quả ngày hôm nay.
Luận văn này là kết quả bƣớc đầu của quá trình nghiên cứu khoa học
song do điều kiện năng lực và thời gian còn hạn chế, đề tài nghiên cứu không
tránh khỏi những sơ suất, thiếu sót. Rất mong đƣợc sự đóng góp, bổ sung của
các thầy cô và các bạn để công trình thêm hoàn thiện
Tác giả luận văn Nông Việt Dũng
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
iv
2.1.3. Hỗ trợ sản xuất, phát triển ngành nghề 34
2.1.4. Hỗ trợ cơ sở hạ tầng các xã nghèo, xã đặc biệt khó khăn 34
2.1.5. Công tác định canh định cƣ và xóa đói giảm nghèo 35
2.1.6. Tạo cơ hội để ngƣời nghèo tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản 39
2.2. Một số tồn tại, hạn chế trong công tác xóa đói giảm nghèo của huyện 41
Tiểu kết chƣơng 2 44
Chƣơng 3 THỰC HIỆN XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO Ở HUYỆN CHỢ
MỚI GIAI ĐOẠN 2006 - 2010 46
3.1. Định hƣớng phát triển của huyện Chợ Mới từ 2006 đến 2010 46
3.2. Đẩy mạnh thực hiện xóa đói giảm nghèo của huyện Chợ Mới từ 2006
đến 2010 48
3.2.1. Thực hiện các chính sách, dự án giảm nghèo 49
3.2.2. Xã hội hóa việc xóa đói giảm nghèo 53
3.3. Những thành tựu đạt đƣợc trong công cuộc xóa đói giảm nghèo trong
những năm 2001 - 2010 67
3.4. Một số nhóm giải pháp giảm nghèo của huyện Chợ Mới 72
3.4.1. Giải pháp thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế 72
3.4.2 Nhóm giải pháp cơ bản thực hiện chƣơng trình xoá đói giảm nghèo 77
Tiểu kết chƣơng 3 79
KẾT LUẬN 81
TÀI LIỆU THAM KHẢO 86
PHỤ LỤC
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
v
LĐ-TB&XH
Lao động - Thƣơng binh và Xã hội
MT
Môi trƣờng
MTTQ
Mặt trận Tổ quốc
NN&PTNT
Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
PGS.TS
Phó giáo sƣ, tiến sĩ
TS
Tiến sĩ
UBND
Ủy ban nhân dân
USD
Đôla
XĐGN
Xóa đói giảm nghèo
XMC
Xóa mù chữ Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
vi
DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 1.1: Chuẩn mực đánh giá nghèo đói qua các giai đoạn 28
Bảng 2.1: Tình hình đói nghèo trên địa bàn huyện qua các năm 36
Bảng 2.2: Số hộ nghèo chia theo các xã 38
hiện nhiều tệ nạn xã hội. Vì vậy thực hiện tốt công tác xoá đói, giảm nghèo là
mục tiêu và cũng là góp phần ổn định xã hội, phát triển kinh tế của đất nƣớc.
Quan điểm nhất quán xuyên suốt của Đảng và nhà nƣớc về sự kết hợp
hài hoà giữa tăng trƣởng kinh tế và thực hiện công bằng xã hội đƣợc khẳng
định hầu hết trong các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc. Đại hội Đảng toàn
quốc lần thứ VIII đã khẳng định: “Tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với tiến
bộ và công bằng xã hội ngay trong từng bước phát triển”. Tiếp đến tại Đại
hội Đảng toàn quốc lần thứ X khẳng định một lần nữa và cụ thể hóa quan
điểm này, đó là: “Thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng
bước đi và chính sách phát triển”.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
2
Việt Nam là một trong những nƣớc có thu nhập thấp nhất thế giới, do
đó chƣơng trình mục tiêu quốc gia XĐGN là một chiến lƣợc lâu dài cần có sự
quan tâm giúp đỡ của cộng đồng quốc tế kết hợp chặt chẽ với tinh thần tự lực,
tự cƣờng, đoàn kết của cả dân tộc để đẩy lùi đói nghèo tiến kịp trình độ phát
triển kinh tế của các nƣớc tiên tiến. Nƣớc ta đang thực hiện công cuộc công
nghiệp hoá - hiện đại hoá (CNH-HĐH), phát triển kinh tế thị trƣờng nhƣ hiện
nay, vấn đề XĐGN càng khó khăn và phức tạp hơn so với thời kỳ trƣớc.
Muốn đạt đƣợc hiệu quả thiết thực nhằm giảm nhanh tỷ lệ đói nghèo, nâng
cao mức sống cho ngƣời dân thì mỗi địa phƣơng, mỗi vùng phải có chƣơng
trình XĐGN riêng phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của mình nhằm thực
hiện mục tiêu dân giàu, nƣớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
Chợ Mới là huyện cửa ngõ phía Nam của tỉnh Bắc Kạn có diện tích tự
nhiên chiếm trên 606 km
2
, bao gồm 16 đơn vị hành chính là thị trấn Chợ Mới
và 15 xã trực thuộc, 166 thôn, bản, tổ dân phố. Số dân 36.747 ngƣời (2009),
và giải pháp” (2002) của tác giả Hà Quế Lâm, đã tập trung vào một số vấn đề,
làm rõ một số nguyên nhân của tình trạng đói nghèo. Đặc biệt chú trọng phân
tích đánh giá quá trình XĐGN ở nƣớc ta trong đó phân tích sâu về ngƣời dân
tộc thiểu số ở vùng cao, miền núi.
- Tác phẩm: “Xóa đói giảm nghèo và giải quyết việc làm” của Bộ Lao
động - Thƣơng binh và Xã hội, xuất bản năm 2003 đã đề cập về vấn đề
XĐGN ở Việt Nam rất cụ thể. Cuốn: “Cẩm nang giảm nghèo của văn phòng
điều phối chƣơng trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo”. Cục bảo trợ xã hội đã
cụ thể hóa, quy trình hóa việc thực hiện chính sách giảm nghèo hiện hành,
nhằm giúp các cán bộ làm công tác XĐGN nhận thức vấn đề cụ thể hơn thuận
lợi hơn trong quá trình thực hiện.
- Đảng và Chính phủ đã ban hành rất nhiều Chỉ thị, Quyết định, Thông
tƣ về XĐGN; Bộ Lao động - Thƣơng binh và Xã hội đã xuất bản cuốn: “Hệ
thống văn bản về bảo trợ xã hội và XĐGN” (2004), NXB Lao động và Xã
hội. Đã hệ thống hóa cơ bản các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nƣớc về lĩnh
vực bảo trợ xã hội và XĐGN.
Ngoài ra còn rất nhiều tài liệu liên quan đến XĐGN, nhiều đề tài, luận
văn của nhiều tác giả đã nghiên cứu về công cuộc XĐGN ở một số huyện,
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn http://www.lrc-tnu.edu.vn
4
tnh nh: Lun vn Cụng cuc xúa úi gim nghốo ca tnh in Biờn (2004 -
2010, Nguyn Thỳy Hng); Lun vn Mt s gii phỏp nhm y mnh
chng trỡnh xúa úi gim nghốo ca tnh Yờn Bỏi giai on 1998 - 2006
(Nguyn Th Ngc Huyn - i hc Tõy Bc); Theo bỏo cỏo mc tiờu phỏt
trin Thiờn niờn k nm 2010: Nhng thnh tu gim nghốo ca Vit Nam l
mt trong nhng cõu chuyn thnh cụng nht trong phỏt trin kinh t (2006 -
2010); ti Nghiờn cu v xut mt s gii phỏp xoỏ úi gim nghốo
cho h nụng dõn huyn Vừ Nhai, tnh Thỏi Nguyờn giai on 2001 - 2010
Đánh giá những chuyển biến về kinh tế, xã hội của huyện Chợ Mới
thông qua công cuộc XĐGN.
Phân tích đánh giá thực trạng đói nghèo, một số tồn tại, hạn chế và
những vấn đề đặt ra cấn giải quyết. Trên cơ sở đó đƣa ra những quan điểm,
phƣơng hƣớng, mục tiêu và các giải pháp chủ yếu nhằm thực hiện XĐGN của
huyện Chợ Mới ngày càng đạt hiệu quả cao.
- Phạm vi nghiên cứu:
Về không gian: 15 xã và 1 thị trấn của huyện Chợ Mới tỉnh Bắc Kạn.
Về thời gian: Đề tài chủ yếu nghiên cứu về công cuộc xóa đói giảm
nghèo ở huyện Chợ Mới từ năm 2001 đến năm 2010. Tuy nhiên, để làm rõ
thành tựu công xóa đói giảm nghèo, Luận văn này cũng trình bày khái quát
tình hình xóa đói giảm nghèo ở huyện Chợ Mới từ trƣớc năm 2001.
4. Nguồn tài liệu và Phƣơng pháp nghiên cứu
4.1. Nguồn tài liệu
- Tài liệu gốc: các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, Nhà nƣớc và các Bộ
ngành, Trung ƣơng và các tài liệu về XĐGN, các chế độ chính sách thực hiện
công tác XĐGN.
- Tài liệu thành văn: Các Chỉ thị, Nghị quyết, Chƣơng trình XĐGN của
Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Bắc Kạn. Các Chỉ thị, Nghị quyết của Huyện
ủy, HĐND, UBND huyện, các xã, thị trấn trên địa bàn toàn huyện; Chƣơng
trình XĐGN của huyện giai đoạn 2001 – 2005, 2006 – 2010; Số liệu của các
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
6
phòng ban liên quan đến nội dung cần nghiên cứu; Ngoài ra luận văn còn sử
dụng các số liệu điền dã tại các xã, thị trấn trong huyện.
- Các bài viết, luận văn Thạc sĩ viết về XĐGN ở một số địa phƣơng lân
cận đã đƣợc bảo vệ và công bố tại Thƣ viện luận văn của các Trung tâm học
liệu trên toàn quốc.
Chuơng 1
KHÁI QUÁT VỀ HUYỆN CHỢ MỚI - TỈNH BẮC KẠN
1.1. Chợ Mới: Địa bàn và Dân cƣ
1.1.1. Khái quát vị trí địa lí - điều kiện tự nhiên
Về địa giới hành chính, huyện Chợ Mới trƣớc năm 1965 thuộc huyện
Bạch Thông (Châu Bạch Thông chính thức ra đời từ thời Lê, đời Hồng Đức
thứ 21, vào năm 1490). Từ năm 1965 đến 1997 thì 09 xã và 01 thị trấn phía
Nam của huyện Bạch Thông sát nhập về huyện Phú Lƣơng (gồm Nông Hạ,
Nông Thịnh, Thanh Bình, Yên Đĩnh, Nhƣ Cố, Quảng Chu, Bình Văn, Yên
Hân, Yên Cƣ và thị trấn Chợ Mới). Theo Nghị quyết kỳ họp thứ 10, Quốc hội
khóa IX, tỉnh Bắc Kạn đƣợc tái lập. Sau khi tỉnh Bắc Kạn đƣợc tái lập năm
1997, địa giới hành chính huyện Bạch Thông điều chỉnh tiếp nhận 09 xã và 01
thị trấn phía Bắc của huyện Phú Lƣơng. Thực hiện Nghị định số 46-NĐ/NP
ngày 06/7/1998 của Chính phủ, huyện Chợ Mới đƣợc thành lập trên cơ sở
tách 16 xã, thị trấn phía Nam của huyện Bạch Thông và chính thức công bố
Quyết định thành lập, đi vào hoạt động từ ngày 02 tháng 09 năm 1998.
Huyện Chợ Mới có tổng diện tích tự nhiên là 60.716,08 ha, gồm 16 đơn
vị hành chính (15 xã và 01 thị trấn). Thị trấn Chợ Mới là trung tâm huyện lỵ
cách thị xã Bắc Kạn 45 km về phía Bắc và cách thủ đô Hà Nội 142 km về
phía Nam.
Huyện có vị trí địa lý tƣơng đối thuận lợi. Là huyện cửa ngõ phía Nam
của tỉnh Bắc Kạn, phía Đông giáp huyện Na Rì (Bắc Kạn), Võ Nhai (Thái
Nguyên); phía Tây giáp huyện Định Hóa (Thái Nguyên); phía Nam giáp
huyện Đồng Hỷ và huyện Phú Lƣơng (Thái Nguyên); phía Bắc giáp huyện
Chợ Đồn, Bạch Thông và thị xã Bắc Kạn.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
8
Là huyện nằm ở cửa ngõ phía Nam của tỉnh Bắc Kạn nên mạng lƣới
giao thông ở Chợ Mới tƣơng đối phát triển. Hiện nay 100% số xã có đƣờng ô
tô đến tận trung tâm xã nên giao thông liên lạc khá thuận tiện.
Quốc lộ 3 là con đƣờng giao thông huyết mạch chạy dọc theo chiều dài
của huyện Chợ Mới. Nhờ con đƣờng này, từ Chợ Mới có thể đi lại một cách
dễ dàng từ phía Nam xuống thủ đô Hà Nội, phía Bắc lên tận tỉnh Cao Bằng.
Ngoài ra còn một hệ thống đƣờng liên xã, tạo lên mạng lƣới giao thông phục
vụ đời sống, kinh tế và văn hóa - xã hội cho nhân dân các dân tộc trong vùng.
Chợ Mới nằm trong khu vực khí hậu gió mùa, hàng năm chia thành bốn
mùa: xuân, hạ, thu, đông. Mùa hạ trùng với gió mùa đông nam, nhiệt độ trung
bình từ 25 độ C đến 28 độ C. Mùa đông trùng với gió mùa đông bắc, tiết trời
giá rét, nhiều khi có sƣơng muối, gây ảnh hƣởng xấu đến độ sinh trƣởng của
cây trồng và gia súc.
1.1.2. Dân cư.
Là một huyện miền núi phía Nam của tỉnh Bắc Kạn, đất rộng, ngƣời
thƣa. Dân số toàn huyện ngày đầu mới thành lập (1998) là 37.998 ngƣời tăng
lên 38.205 ngƣời (2005) và đến 2008 là 29.468 ngƣời.
Trong bức tranh của cộng đồng dân cƣ, huyện Chợ Mới hiện nay có các
dân tộc: Kinh, Tày, Nùng, Dao, Mông, Hoa, Sán Chay và một số ít dân tộc
khác thuộc các ngữ hệ và các nhóm ngôn ngữ khác nhau:
Ngữ hệ Nam Á với các nhóm: Việt - Mƣờng (Kinh); Mông - Dao
(Mông, Dao).
Ngữ hệ Thái - Ka đai (Tày, Nùng).
Ngữ hệ Hán (Hoa và nhóm Sán Chỉ thuộc dân tộc Sán Chay).
Ngƣời Kinh chiếm khoảng 20% dân số, chủ yếu sông tập trung ở vùng
thấp và thị trấn.
Ngƣời Tày chiếm khoảng 56,9% dân số, phân bố hầu khắp các địa bàn
trong huyện. Đây là lớp dân cƣ bản địa, có trình độ phát triển kinh tế - xã hội
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
11
chúng Bắc Kạn nói chung và huyện Chợ Mới nói riêng. Các cơ sở cách mạng
đƣợc củng cố và mở rộng. Tháng 8 năm 1944, một cán bộ cách mạng Việt
Minh từ Định Hóa (Thái Nguyên) sang bắt liên lạc gây dựng cơ sở ở Nhì Ca
(xã Nhƣ Cố), một số quần chúng tích cực đƣợc kết nạp vào Hội Việt Minh.
Đến tháng 10 năm 1944 hai cán bộ (Nông Văn Quang và Long Giang) đƣợc
phái sang làm nhiệm vụ củng cố phong trào ở Nhƣ Cố. Từ đó phong trào cách
mạng phát triển nhanh ra các xã Bình Văn, Yên Hân, Yên Cƣ, Thị trấn Chợ
Mới, Yên Đĩnh, Cao Kỳ Một đội tự vệ vũ trang ra đời, bí mật tập luyện.
Nhân dân trong vùng vui mừng, phấn khởi ủng hộ gạo, muối để nuôi cán bộ
và tự vệ, bà con vận động thu nhặt, quyên góp thuốc súng cho tự vệ để chế tạo
đạn.
Đƣợc sự cổ vũ của phong trào cách mạng toàn quốc, dƣới ánh sáng của
Nghị quyết Ban liên tỉnh Cao-Bắc-Lạng và bản Chỉ thị “Nhật-Pháp bắn nhau
và hành động của chúng ta”. Nhân dân các dân tộc toàn huyện Chợ Mới đã nỗ
lực, nhiệt tình hƣởng ứng và hăng hái tham gia giải phóng quân, tham gia các
đoàn thể Việt Minh, các tổ chức cứu quốc trong thanh niên, phụ nữ, nông
dân phát triển rất nhanh chóng, nhân dân trong huyện tích cực quyên góp
lƣơng thực, thực phẩm chờ đón quân giải phóng.
Tháng 3 năm 1945, một đơn vị Cứu quốc do đồng chí Phạm Duy Tiến
đến xây dựng lực lƣợng tại xã Cao Kỳ, đồng thời một đơn vị Cứu quốc do
đồng chí Hoàng Thƣơng chỉ huy, phối hợp với tự vệ địa phƣơng mở cuộc tập
kích ở thị trấn Chợ Mới, quân địch ở đây đầu hàng, ta thu 10 khẩu súng cùng
600 viên đạn. Sau thắng lợi này, chính quyền địch ở các xã sụp đổ, chính
quyền cách mạng của nhân dân đƣợc thành lập, phong trào cách mạng phát
triển nhanh chóng sang các xã xung quanh nhƣ Yên Hân, Yên Đĩnh, Cao Kỳ.
Đầu tháng 4 năm 1945 một đơn vị Việt Nam tuyên truyền Giải phóng
quân dƣới sự chỉ huy của đồng chí chính trị viên Xích Thắng (Dƣơng Mạc
Chủ tịch, cùng với cả nƣớc, cán bộ, đảng viên và nhân dân các dân tộc huyện
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
13
Chợ Mới tích cực xây dựng lực lƣợng vũ trang, thực hiện vũ trang toàn dân,
sẵn sàng chiến đấu chống thực dân Pháp xâm lƣợc.
Quân và dân Chợ Mới đã thực hiện tốt đƣờng lối kháng chiến của
Đảng, ra sức xây dựng lực lƣợng vũ trang lớn mạnh, chính quyền đã xây dựng
đƣợc những đơn vị điển hình nhƣ hai đội Tự vệ ở thị trấn Chợ Mới và Yên
Đĩnh. Đặc biệt, tại đây đã có một đại đội Nữ dân quân, đại đội này tiến hành
tập luyện và thực hiện mọi nhiệm vụ nhƣ đội nam giới. Bên cạnh việc củng cố
về tổ chức, huyện tăng cƣờng đẩy mạnh công tác phát triển lực lƣợng. Số
lƣợng tự vệ ở các xã tăng lên nhanh chóng về số lƣợng, trung bình ở mỗi xã
có từ hai đến 3 tiểu đội, biên chế thành trung đội, liên xã gộp thành đại đội có
khoảng 70 đến 100 ngƣời. Các đội du kích tự trang bị vũ khí, thƣờng xuyên
luyện tập, tuần tra canh gác, lập các phòng tuyến phòng thủ, xây dựng các
trận địa mai phục sẵn sàng chiến đấu bảo vệ nhân dân, bảo vệ thành quả của
cách mạng.
Do vị trí quan trọng của huyện Chợ Mới là cửa ngõ phía Nam trên trục
Quốc lộ 3 đi vào thị xã Bắc Kạn nên công tác chuẩn bị để ngăn cản bƣớc tiến
của địch đƣợc tiến hành khẩn trƣơng. Chính quyền cánh mạng đã huy động
mọi lực lƣợng tham gia vót chông, có loại chông dài khoảng 2m. Kết quả
trong thời gian ngắn những bãi chông lớn ở thị trấn Chợ Mới và bãi Sông Cầu
xã Yên Đĩnh đã mọc lên chờ ngày tiêu giệt giặc.
Theo lời kêu gọi của Đảng “Tất cả cho Kháng chiến” nhân dân huyện
Chợ Mới đã đặt lợi ích lên trên, sẵn sàng phá bỏ nhà cửa, tiêu thổ kháng
chiến, thực hiện triệt để “Vƣờn không nhà trống”.
Trong chiến dịch Việt Bắc Thu – Đông năm 1947, thực dân Pháp mở
cuộc tấn công quy mô lớn lên Việt Bắc tìm diệt cơ quan đầu não của Đảng và
trang huyện Chợ Mới đã đánh 11 trận, tiêu diệt 180 tên trong đó có 1 tên thiếu
tá Pháp, cắt đƣờng giao thông, đặt bẫy gài mìn, buộc địch phải đối phó hết
sức khó khăn trong việc tiếp tế lƣơng thực, thực phẩm, đạn dƣợc. Ngoài
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
15
những trận đánh phục kích trên địa bàn huyện, các lực lƣợng du kích huyện
Chợ Mới còn phối hợp với bộ đội địa phƣơng huyện Đại Từ, Định Hóa diệt
50 tên địch các cánh quân khác.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, quân dân huyện Chợ
Mới đã tích cực bảo vệ vững chắc các cơ quan, kho, trạm, xƣởng Quân khí
của Trung ƣơng đóng trên địa bàn xã Quảng Chu. Đặc biệt tại xã Quảng Chu
và xã Yên Đĩnh từ năm 1950 đến năm 1953 Cục Quân giới Bộ Quốc phòng
do giáo sƣ tiến sĩ Trần Đại Nghĩa phụ trách ở xóm Đèo Vai, Nà Lằng (Quảng
Chu) Pắc San (Yên Đĩnh), tại đây đã sản xuất vũ khí Bazôka.
Cùng trong chiến dịch Hoàng Hoa Thám, từ ngày 20 đến 23 tháng 3
năm 1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trực tiếp đi kiểm tra công tác sửa chữa
đƣờng Quốc lộ số 3, từ Thái Nguyên đi Cao Bằng. Trong chuyến đi này,
Ngƣời đã đến thăm và nghỉ lại một đêm tại trạm quân khí ở hang Thạch Long
xã Cao Kỳ. Tại đây, Bác đã căn dặn cán bộ, nhân viên coi kho quân khí phải
hết lòng yêu quý vũ khí, đạn dƣợc, sẵn sàng phục vụ bộ đội đánh thắng giặ c.
Đồng thời, Bác còn căn dặn cụ thể: “Kho ở trên đƣờng trục, vì vậy phải luôn
đề cao cảnh giác, bảo vệ kho cho thật tốt”. Đây là một sự kiện lịch sử quý giá,
lần đầu tiên và cũng là lần duy nhất Bác Hồ đến thăm kho quân khí của quân
đội ta.
Đầu năm 1954, máy bay Pháp tập trung ném bom phá hoại đoạn đƣờng
từ thị trấn Chợ Mới đến đầu thị xã Bắc Kạn (trên Quốc lộ 3). Gần 400 dân
công của huyện Chợ Mới cùng với lực lƣợng công binh của tỉnh kịp thời phá
bom nổ chậm, san lấp hố bom nhanh chóng thông đƣờng, bảo đảm yêu cầu
Miền Nam ruột thịt” đã thôi thúc hơn 1.230 ngƣời con ƣu tú của Chợ Mới
hăng hái lên đƣờng tòng quân giết giặc cứu nƣớc, huy động hàng nghìn thanh
niên xung phong hỏa tuyến và 1.650 thanh niên tham gia dân quân tự vệ.
Nhân dân các dân tộc huyện Chợ Mới đã hết lòng chi viện cho tiền tuyến
Copyright: Tài liệu đại học ©